Fonologi bahasa Kantonis

Sebutan baku Bahasa Kantonis adalah daripada Guangzhou, atau juga Kanton, ibu Provinsi Guangdong. Bahasa Kantonis Hong Kong berkaitan dengan Dialek Guangzhou, dan kedua-duanya berbeza hanya sedikit. Dialek Kantonis di bahagian lain Provinsi Guangdong dan Guangxi, seperti Bahasa Taishan, mungkin dianggap berlainan lebih banyak.

Suku kata Kantonis

Setiap karakter mempunyai satu suku kata. Kebanyakan suku kata secara etimologi berkaitan dengan sama ada karakter Cina baku atau karakter Kantonis basahan. Ahli bahasa moden menemui bahawa terdapat 1,760 suku kata dalam seluruh kosa kata Kantonis, yang meliputi lebih 10,000 karakter Cina. Oleh itu, nombor purata karakter bersebutan sama setiap suku kata ialah enam. Secara fonetik, satu suku kata Kantonis hanya mempunyai dua bahagian - bunyi dan ton.

Bunyi

Suatu suara Kantonis (atau segmen bunyi) biasanya mengandungi awalan (onset) dan hujungan (rime). Terdapat lebih kurang 630 bunyi dalam suku-suku kata Kantonis.

Konsonan awalan

Awalan (atau onset) dirujuk kepada 19 konsonan awalan yang mungkin bermula pada permulaan suara. Beberapa bunyi tidak ada awalan dan dikatakan ada null initial. Berikut inventori untuk Kantonis diwakilkan dalam IPA:

		Bibir	Koronal		Lelangit	Velar		Glotis
			nyata	sibilant		nyata	Dibibirkan
Sengau		m	n			ŋ
Letupan	nyata	p	t	t͡s		k	kʷ ¹	(ʔ) ²
	aspirasi	pʰ	tʰ	t͡sʰ		kʰ	kʷʰ ¹
Geseran		f		s				h
Malaran tak Geser			l		j ¹		w ¹

Vokal

Berikut carta menyenaraikan semua akhiran berkemungkinan dalam Kantonis diwakilkan dalam IPA.

V

aː

ɛː

iː

ɔː

uː

œː

yː

Panjang

Pendek

Panjang

Pendek

Panjang

Pendek

Panjang

Pendek

Panjang

Pendek

Panjang

Pendek

Panjang

Pendek

-i / -y

aːi 太

ɐi 睇

ei 你

ɔːi 愛

uːi 配

ɵy 水

-u

aːu 教

ɐu 夠

ɛːu¹

iːu 了

ou 好

-m

aːm 衫

ɐm 深

ɛːm¹

iːm 點

-n

aːn 山

ɐn 新

iːn 見

ɔːn 看

uːn 歡

ɵn 准

yːn 遠

-ŋ

aːŋ 牲

ɐŋ 生

ɛːŋ 聽

ɪŋ 聲

ɔːŋ 方

ʊŋ 風

œːŋ 傷

-p

aːp 集

ɐp 入

ɛːp¹

iːp 接

-t

aːt 發

ɐt 罰

ɛːt¹

iːt 結

ɔːt

uːt 潑

ɵt 出

yːt 血

-k

aːk 迫

ɐk 北

ɛːk 錫

ɪk 亦

ɔːk 確

ʊk 六

œːk 著

Sengauan bersuku kata: [m̩] [ŋ̩]

¹Akhiran [ɛːu], [ɛːm], [ɛːp], dan [ɛːt] hanya wujud dalam sebutan basahan karakter dan tidak wujud dalam sistem perumian.

Carta vokal digunakan dalam Kantonis

Set fonem tersebut mengandungi tujuh vokal panjang dan tiga vokal pendek yang berbeza dengan vokal panjang sejawatnya

V	aː		ɔː		ɛː		iː	uː	œː	yː
	Panjang	Pendek	Panjang	Pendek	Panjang	Pendek	Panjang	Panjang	Panjang	Panjang
-i / -y	aːi	ɐi	ɔːi	ɵy		ei		uːi
-u	aːu	ɐu		ou			iːu
-m	aːm	ɐm					iːm
-n	aːn	ɐn	ɔːn	ɵn			iːn	uːn		yːn
-ŋ	aːŋ	ɐŋ	ɔːŋ	ʊŋ	ɛːŋ	ɪŋ			œːŋ
-p	aːp	ɐp					iːp
-t	aːt	ɐt	ɔːt	ɵt			iːt	uːt		yːt
-k	aːk	ɐk	ɔːk	ʊk	ɛːk	ɪk			œːk

Sengauan bersuku kata: [m̩] [ŋ̩]

Ton

Syllable type	Suku kata terbuka						Suku kata tersemak
Nama ton	gelap mendatar (陰平)	gelap menaik (陰上)	dark departing (陰去)	terang mendatar (陽平)	terang menaik (陽上)	light departing (陽去)	upper dark entering (上陰入)	lower dark entering (下陰入)	light entering (陽入)
Description	high level, high falling	medium rising	medium level	low falling, very low level	low rising	low level	high level	medium level	low level
Yale or Jyutping tone number	1	2	3	4	5	6	7 (or 1)	8 (or 3)	9 (or 6)
Example	詩	史	試	時	市	是	識	錫	食
Tone letter	siː˥, siː˥˧	siː˧˥	siː˧	siː˨˩, siː˩	siː˩˧	siː˨	sɪk˥	sɛːk˧	sɪk˨
IPA diacritic	síː, sîː	sǐː	sīː	si̖ː, sı̏ː	si̗ː	sìː	sɪ́k	sɛ̄ːk	sɪ̀k
Yale diacritic	sī, sì	sí	si	sìh	síh	sih	sīk	sek	sihk

Middle Chinese			Cantonese
Tone	Initial	Nucleus	Tone Name	Tone Contour	Tone Number
Level	voiceless		dark level	˥, ˥˧	1
	voiced		light flat	˨˩, ˩	4
Rising	voiceless		dark rising	˧˥	2
	voiced		light rising	˩˧	5
Departing	voiceless		dark departing	˧	3
	voiced		light departing	˨	6
Entering	voiceless	Short	upper dark entering	˥	7 (1)
		Long	lower dark entering	˧	8 (3)
	voiced		light entering	˨	9 (6)