Kobalt tetrakarbonil hidrida

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Kobalt tetrakarbonil hidrida
Cobalt tetracarbonyl hydride.svg
Nama lain kobalt hidrokarbonil
tetrakarbonilhidridokobalt, tetrakarbonilhidrokobalt
Pengecam
Nombor CAS [16842-03-8]
PubChem 61848
Sifat
Formula molekul C4HCoO4
Jisim molar 171.98 g/mol
Rupa bentuk Cecair kuning terang
Takat lebur

-33 °C, 240 K, -27 °F

Takat didih

47 °C, 320 K, 117 °F

Keterlarutan dalam air Separa
Keterlarutan boleh larut dalam heksana, toluena, etanol
Keasidan (pKa) 8.5
Kecuali jika dinyatakan sebaliknya, data diberikan bagi bahan dalam keadaan piawai (pada suhu 25 °C, 100 kPa)
Rujukan kotak info

Kobalt tetrakarbonil hidrida ialah sebatian organologam dengan formula HCo(CO)4. Ia ialah cecair kuning yang membentuk wap tidak berwarna dan mempunyai bau yang tidak menyenangkan.[1] Kegunaan utamanya ialah sebagai pemangkin dalam penghidroformilan.

Struktur dan ciri-ciri[sunting | sunting sumber]

HCo(CO)4-3D-balls.png

HCo(CO)4 ialah molekul dwipirimid trigonal. Ligand hidrida menduduki salah satu kedudukan paksi, oleh itu simetri molekul ini ialah C3v.[2] Jarak ikatan Co-CO dan Co-H masing-masing ialah 1.764 dan 1.556 Å, dan ia ditentukan oleh belauan elektron fasa gas.[3] Keadaan pengoksidaan kobalt dalam sebatian ini ialah +1.

Seperti hidrida karbonil logam yang lain, HCo(CO)4 bersifat asid, dengan pKa 8.5.[4] HCo(CO)4 cair pada suhu -33 °C dan pada suhu yang lebih tinggi, ia mereput kepada Co2(CO)8 dan H2.[1] Ia melalui penggantian dengan fosfina tertier. Misalnya, trifenilfosfina menghasilkan HCo(CO)3PPh3 dan HCo(CO)2(PPh3)2. Bahan terbitan ini lebih stabil daripada HCo(CO)4 dan digunakan dalam industri.[5] Bahan terbitan ini juga secara umumnya kurang berasid daripada HCo(CO)4.[4]

Penyediaan[sunting | sunting sumber]

Kobalt tetrakarbonil hidrida pertama kali disebut oleh Heiber pada awal 1930-an.[6] Ia merupakan hidrida logam peralihan kedua yang ditemui selepas H2Fe(CO)4. Ia disediakan dengan menurunkan Co2(CO)8 dengan amalgam natrium atau bahan penurun yang serupa dan diikuti dengan pengasidan.[2]

Co2(CO)8 + 2 Na → 2 NaCo(CO)4
NaCo(CO)4 + H+ → HCo(CO)4 + Na+

Oleh sebab HCo(CO)4 mereput dengan sedianya, ia biasanya dihasilkan in situ melalui penghidrogenan Co2(CO)8.[5]

Co2(CO)8 + H2 adalah dalam keseimbangan dengan 2 HCo(CO)4

Parameter termodinamik bagi tindak balas keseimbangan di atas ialah ΔH = 4.054 kcal mol-1, ΔS = -3.067 cal mol-1 K-1, dan ia ditentukan oleh spektroskopi inframerah.[5]

Kegunaan[sunting | sunting sumber]

Kobalt tetrakarbonil hidrida merupakan hidrida logam peralihan pertama yang digunakan dalam industri.[7] Pada 1953, bukti telah didedahkan bahawa bahan ini merupakan pemangkin aktif bagi penukaran alkena, CO dan H2 kepada aldehida, satu proses yang dikenali sebagai penghidroformilan (tindak balas okso).[8] Walaupun penggunaan penghidroformilan berasaskan kobalt telah banyak digantikan dengan pemangkin berasaskan rodium, pengeluaran aldehida C3-C18 dunia yang dihasilkan dengan pemangkinan kobalt tetrakarbonil hidrida ialah kira-kira 100,000 tan/tahun, kira-kira 2% jumlah keseluruhan.[7]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. 1.0 1.1 doi:10.1002/047084289X.rs105
    Petikan ini akan disiapkan secara automatik dalam beberapa minit. Anda boleh memotong barisan atau mengembangkannya sendiri
  2. 2.0 2.1 doi:10.1002/14356007.a07_281.pub2
    Petikan ini akan disiapkan secara automatik dalam beberapa minit. Anda boleh memotong barisan atau mengembangkannya sendiri
  3. doi:10.1021/ja00461a011
    Petikan ini akan disiapkan secara automatik dalam beberapa minit. Anda boleh memotong barisan atau mengembangkannya sendiri
  4. 4.0 4.1 doi:10.1021/ja00269a022
    Petikan ini akan disiapkan secara automatik dalam beberapa minit. Anda boleh memotong barisan atau mengembangkannya sendiri
  5. 5.0 5.1 5.2 M. Pfeffer, M. Grellier "Cobalt Organometallics" in Comprehensive Organometallic Chemistry III, 2007, Elsevier.doi:10.1016/B0-08-045047-4/00096-0
  6. doi:10.1002/cber.19320650709
    Petikan ini akan disiapkan secara automatik dalam beberapa minit. Anda boleh memotong barisan atau mengembangkannya sendiri
  7. 7.0 7.1 doi:10.1002/14356007.a13_199
    Petikan ini akan disiapkan secara automatik dalam beberapa minit. Anda boleh memotong barisan atau mengembangkannya sendiri
  8. I. Wender , H. W. Sternberg , M. Orchin "Evidence for Cobalt Hydrocarbonyl as the Hydroformylation Catalyst" J. Am. Chem. Soc., 1953, vol. 75, pp 3041–3042. DOI:10.1021/ja01108a528