Pergi ke kandungan

Anjing wul Salish

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Anjing wul Salish
Seekor anjing wul Salish dalam sebuah lukisan abad ke-19 tentang tenunan Salish Pantai
Negara asalAmerika Syarikat
Kanada
Pengelasan dan piawaian
Pupus
Anjing (Canis lupus familiaris)

Anjing wul Salish,[a] yang juga dikenali sebagai anjing Comox atau anjing Indian Clallam,[1] ialah satu baka anjing jenis spits putih berbulu panjang pupus yang dikembangkan dan dibiakbakakan oleh orang Salish Pantai dari kawasan yang kini merupakan negeri Washington dan British Columbia untuk pengeluaran tekstil.[2]

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Tinggalan-tinggalan anjing yang merupakan padanan morfologi untuk anjing wul Salish telah ditemukan di tapak-tapak arkeologi di wilayah Salish Pantai yang bertarikh ke ~5,000 tahun lalu.[3] Anjing wul kecil berbulu panjang dan anjing kampung mirip koyote sengaja dikekalkan sebagai populasi berasingan.[2] Anjing ini dibela dalam kawanan yang terdiri daripada kira-kira 12 hingga 20 individu dan diberi makan terutamanya salmon mentah dan salmon masak. Untuk memastikan baka ini benar kepada jenis dan warna putih pilihan, anjing wul Salish dibatasi di pulau.[4]

Orang Salish, yang terkenal dengan tenunan dan kaitan mereka,[5] tidak menternak biri-biri dan, walaupun bulu kambing gunung juga digunakan untuk mewujudkan tekstil wul, kambing gunung adalah liar dan, oleh itu, bulunya hanya dapat dikumpulkan daripada kambing gunung yang meninggalkan bulu di persekitaran, seperti daripada salin bulu, atau dikumpulkan daripada kulit kambing buruan. Anjing wul Salish dihargai sebagai sumber bela jinak tekal bagi wul berkualiti tinggi.

Anjing ini dicukur seperti biri-biri pada Mei atau Jun. Dalam keterangan oleh George Vancouver, bulu terlucut dikatakan sangat tebal sehingga beliau dapat memegang satu sudut dan keseluruhan hamparan wul itu kekal tercantum.[4] Bulu anjing ini kerap dicampuri dengan wul kambing gunung, pelepah, dan gentian tumbuhan untuk mengubah kualiti yarn dan melanjutkan bekalan gentian.[6]

Sepucuk surat tahun 1806 daripada Meriwether Lewis kepada Simon Fraser mendedahkan bahawa penjelajah awal mula membeli anjing wul Salish daripada komuniti Salish Pantai untuk dimakan, akhirnya menjadi "sangat gemar"[7] akan dagingnya, iaitu hakikat yang kekal diingati oleh keturunan orang asli yang ditemui oleh para lelaki itu. Ahli etnografi George Gibbs menerima sehampar belulang bulu semasa Tinjauan Sempadan Barat Laut pada tahun 1859.[5] Spesimen itu ditemukan semula dalam koleksi Muzium Sejarah Semula Jadi Kebangsaan pada tahun 2003.[8] Sampel genomik bagi DNA spesimen itu mendedahkan bahawa anjing wul Salish mencapah daripada baka lain seawal 5,000 tahun lalu.[9][5]

Kemerosotan

[sunting | sunting sumber]

Semasa tahun 1800-an, penggunaan wul anjing merosot dan baka ini telah pupus menjelang akhir tahun 1800-an atau awal tahun 1900-an. Sesetengah sumber melaporkan bahawa punca utamanya ialah punca ekonomi, memandangkan selimut Hudson's Bay Company tersedia dengan murah sebagai pertukaran untuk belulang bulu berang-berang.[4] Sumber lain, khususnya sejarah lisan, menunjukkan penindasan budaya Peribumi sebagai punca muktamad bagi pengurangan anjing wul.[5][6] Tenunan Salish Pantai tradisional—dan, secara lanjutan, anjing wul ini—sangat ditegah oleh pihak berkuasa penjajah. Seorang ketua Stó꞉lō menggambarkan cara moyangnya "terpaksa membuang anjing-anjing itu" selepas pihak berkuasa melarang amalan budaya Salish.[6]

Sejarah genomik

[sunting | sunting sumber]
Belulang bulu Mutton, seekor anjing wul Salish yang mati pada 1859

Satu-satunya bulu anjing wul Salish yang pupus ialah milik "Mutton", iaitu spesimen yang hidup dekat dengan penghujung pembiakbakaan tradisional anjing wul dan ditemani oleh ahli alamiah dan ahli etnografi George Gibbs semasa Tinjauan Sempadan Barat Laut (1857–1862). Bulu dan bahan rangkanya ditempatkan di Institusi Smithsonian (USNM 4762).[10][5] Analisis isotop stabil (δ13C dan δ15N) yang dijalankan terhadap kolagen tulang dan keratin bulu mendedahkan paras isotop rendah pada tisu Mutton berbanding dengan anjing purba lain dari pinggir laut Barat Laut Pasifik. Ini mencadangkan diet yang sebahagian besarnya tidak mengandungi makanan laut dan terutamanya berdasarkan sumber daratan, seperti bijirin dan haiwan (babi, lembu, dll.). Penemuan ini sejajar dengan perjalanan pedalaman yang dilakukan oleh Mutton dengan Gibbs merentasi rupa bumi bergunung-ganang tinggi di Pergunungan Cascade dan di Penara Columbia.[5]

Perbandingan genom mitokondrion Mutton dengan genom mitokondrion anjing purba dan anjing moden telah menunjukkan bahawa haplotip A2b bersebelahan yang terhampir dengan haplotip A2b Mutton sepadan dengan anjing purba (~1,500 tahun sebelum kini) daripada masyarakat peribumi di Barat Laut Pasifik, yang serupa juga satu set anjing purba dan anjing moden (~620 tahun sebelum kini) dari Alaska membentuk satu klad dengan kelompok Mutton, yang membuktikan akar dalam bagi keleluhurannya di rantau itu dan hubungannya dengan leluhur mitokondrion bersama (~4,776–1,853 tahun sebelum kini). Analisis statistik tentang data genomik (statistik nisbah f3 dan f4 kelompok luar, D) mendedahkan bahawa Mutton mengongsi hanyutan genetik jauh lebih besar dengan anjing prapenjajahan. Secara khusus, ujian nisbah f4 menganggarkan bahawa 84% daripada keleluhurannya kebanyakannya merupakan anjing prapenjajahan, manakala 16% sepadan dengan anjing Eropah yang diperkenalkan. Demikian juga, penjujukan genom nukleusnya (liputan 3.4x) menunjukkan keheterozigotan global rendah berbanding dengan baka moden dan baka purba lain. Tambahan pula, analisis larian kehomozigotan (ROH) mendedahkan bahawa suatu peratusan ketara bagi genom Mutton (15.7%) mengandungi ROH panjang (≥2.5 Mbp). Kepelbagaian genetik berkurang ini mencerminkan pengurusan ketat bagi amalan pembiakbakaan terpilih untuk anjing wul Salish seiring dengan masa, yang bertujuan untuk mencegah penghibridan dengan anjing yang diperkenalkan dan memelihara ciri lapis bulu uniknya.[5]

Tambahan pula, analisis dN/dS bagi kawasan pengekodan dalam genom Mutton berbanding dengan anjing lain mengenal pasti 125 gen sebagai calon untuk pemilihan positif pada anjing wul Salish. Gen-gen ini mempamerkan kadar mutasi tidak bersinonim tinggi pada Mutton (dN/dSGenome ≥ 1.5) tetapi kekurangan mutasi tidak bersinonim (dN = 0) pada tiga ekor anjing lain, termasuk seekor anjing prapenjajahan. Dalam kelompok gen ini yang spesifik untuk zuriat anjing wul Salish adalah gen-gen yang dikaitkan dengan pembentukan komponen matriks luar sel (PRDM5, HAPLN1); perkembangan folikel bulu (KANK2, KRT77, PCOLCE2); dan perkembangan kulit (CERS3, GPNMB). Dalam semua kes, Mutton memaparkan pemuliharaan suatu alel leluhur, yang mendedahkan bahawa fenotip unik anjing wul Salish berasal secara bebas daripada baka lain.[5]

Bersama-sama, analisis genomik ini, ditambah dengan rekod sejarah dan pengetahuan tradisional, menyediakan bukti usaha masyarakat leluhur Salish Pantai untuk memelihara kandungan genetik dan fenotip unik anjing wul Salish menentang aliran gen daripada anjing yang diperkenalkan oleh peneroka. Mereka juga mendedahkan bahawa baka ini hadir dalam masyarakat Salish Pantai pada hampir-hampir 5,000 tahun sebelum penjajahan oleh orang Eropah.

Osteometri

[sunting | sunting sumber]
  • Jumlah panjang tengkorak: 162.0 mm (6.38 in)
  • Panjang tengkorak kondilobasal: 154.6 mm (6.09 in)
  • Panjang terbesar femur: 154.3 mm (6.07 in)
  • Panjang terbesar tibia: 150.0 mm (5.91 in)
  • Panjang terbesar humerus: 143.5 mm (5.65 in)
  • Panjang terbesar radius: 136.0 mm (5.35 in)
  • Panjang terbesar ulna: 157.5 mm (6.20 in)
  • Ketinggian bahu anjing berdiri: 44 cm (17 in)[11]

Keketeraan kebudayaan tekstil bagi orang Salish Pantai

[sunting | sunting sumber]

Di luar kegunaan amalinya, selimut wul, seperti yang diperbuat daripada bulu anjing Salish Pantai semasa ia masih hidup, mempunyai kepentingan sosial, budaya, ekonomi, dan rohani ketara kepada orang Salish. Secara tradisional, wanita bertanggungjawab untuk membuat selimut. Gadis muda dilatih oleh nenek mereka seawal usia sepuluh tahun, dengan latihan lebih berat semasa kebalighan. Penenunan selimut memerlukan komitmen serius dan dapat mengambil masa lama untuk selesai. Selain itu, mereka kerap dikaitkan dengan tugas atau upacara rohani seperti pantang.[12] Menurut kisah asal usul Salish, wanita diajar cara menenun oleh anjing sendiri.[5] Selimut melambangkan kekayaan seseorang individu dan kerap diberikan kepada anggota masyarakat atau malah kepada kampung lain untuk menunjukkan kemakmuran, seperti semasa upacara potlatch dan perhimpunan awam dan juga digunakan sebagai mata wang yang dengannya barangan lain dapat dibeli atau ditukarkan.

Secara tradisional dan buat masa sekarang, jenis selimut upacara tertentu dapat memperkenalkan pemakainya sebagai pemimpin sivik dan keagamaan dalam masyarakat. Individu berhormat dapat dihiasi dengan selimut untuk membezakannya atau individu berkenaan duduk atau berdiri di atas selimutnya untuk menaikkan diri mengikut status kehormatan masing-masing.[13]

Galeri

[sunting | sunting sumber]

Catatan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ Jawi: ‏انجيڠ وول سيليش‎‎; bahasa Inggeris: Salish wool dog

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ Allen, Glover Morrill (1920). "Dogs of the American Aborigines" [Anjing Orang Peribumi Amerika]. Bulletin of the Museum of Comparative Zoology at Harvard College (dalam bahasa Inggeris). Muzium Zoologi Perbandingan. 63: 431–517. ISSN 0027-4100.
  2. 1 2 "World Small Animal Veterinary Association World Congress Proceedings, 2005" [Prosiding Kongres Sedunia Persatuan Veterinar Haiwan Kecil Sedunia, 2005] (dalam bahasa Inggeris). Veterinary Information Network. Dicapai pada 24 Mei 2025.
  3. ↑ McKechnie, Iain; Moss, Madonna L.; Crockford, Susan Janet (12 September 2020). "Domestic dogs and wild canids on the Northwest Coast of North America: Animal husbandry in a region without agriculture?" [Anjing bela jinak dan kanid liar di Pinggir Laut Barat Laut Amerika Utara: Penternakan haiwan di rantau tanpa pertanian?]. Journal of Anthropological Archaeology (dalam bahasa Inggeris). Elsevier. 60. doi:10.1016/j.jaa.2020.101209. hdl:1828/12141. ISSN 1090-2686. S2CID 224868285. Unknown parameter |article-number= ignored (bantuan)
  4. 1 2 3 Morell, Virginia (23 Februari 2021). "The Dogs That Grew Wool and the People Who Love Them" [Anjing yang Menumbuhkan Wul dan Orang yang Menyayanginya] (dalam bahasa Inggeris). Hakai Magazine. Dicapai pada 16 Mei 2026.
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Lin, Audrey T.; Hammond-Kaarremaa, Liz; Liu, Hsiao-Lei; Stantis, Christina Marie; McKechnie, Iain; Pavel, D. Michael; Pavel, Susan sa'hLa mitSa; Wyss, Senaqwila sen̓áḵw; Sparrow, Debra qwasen; Carr, Karen; Aninta, Sabhrina Gita; Perri, Angela Ray; Hartt, Jonathan; Bergström, Anders; Carmagnini, Alberto; Charlton, Sophy; Dalén, Love; Feuerborn, Tatiana Richtman; France, Christine Ann Missell; Gopalakrishnan, Shyam; Grimes, Vaughan; Harris, Alexander C.; Kavich, Gwénaëlle M. C.; Sacks, Benjamin N.; Sinding, Mikkel Holger Strander; Skoglund, Pontus; Stanton, David William Graham; Ostrander, Elaine Ann; Larson, Greger John; Armstrong, Chelsey Geralda; Frantz, Laurent Alain François; Hawkins, Melissa Therese Roberts; Kistler, Logan J. (14 Disember 2023). "The history of Coast Salish "woolly dogs" revealed by ancient genomics and Indigenous Knowledge" [Sejarah "anjing wul" Salish Pantai yang didedahkan oleh genomik purba dan Pengetahuan Peribumi]. Science (dalam bahasa Inggeris). Persatuan Amerika untuk Kemajuan Sains. 382 (6676): 1303–1308. Bibcode:2023Sci...382.1303L. doi:10.1126/science.adi6549. hdl:10088/117973. ISSN 0036-8075. PMC 7615573. PMID 38096292 Check |pmid= value (bantuan). S2CID 266210600 Check |s2cid= value (bantuan).
  6. 1 2 3 Lin, Audrey T.; Kistler, Logan J.; Stantis, Christina Marie (15 Disember 2023). "Mutton, an Indigenous woolly dog, died in 1859−new analysis confirms precolonial lineage of this extinct breed, once kept for their wool" [Mutton, seekor anjing wul Peribumi, mati pada 1859−analisis baharu mengesahkan zuriat prapenjajahan baka pupus ini, pernah dibela kerana wulnya.] (dalam bahasa Inggeris). Institusi Smithsonian. Dicapai pada 16 Mei 2026.
  7. ↑ Thrush, Coll-Peter (2011). "Vancouver the Cannibal: Cuisine, Encounter, and the Dilemma of Difference on the Northwest Coast, 1774–1808" [Vancouver yang Kanibal: Masakan, Pertemuan, dan Dilema Perbezaan tentang Pinggir Laut Barat Laut, 1774–1808]. Ethnohistory (dalam bahasa Inggeris). Duke University Press. 58 (1): 1–35. doi:10.1215/00141801-2010-062. ISSN 1527-5477. S2CID 146837895.
  8. ↑ Brash, Russel Lawrence (22 Jun 2016). "Coast Salish Woolly Dogs" [Anjing Wul Salish Pantai] (dalam bahasa Inggeris). HistoryLink. Dicapai pada 24 Mei 2025.
  9. ↑ "Extinct Woolly Dog Analyzed in Collaborative Study with Coast Salish Co-authors" [Anjing Wul Pupus Dianalisis dalam Kajian Kolaborasi dengan Pengarang Bersama Salish Pantai] (dalam bahasa Inggeris). Muzium Sejarah Semula Jadi Amerika. 14 Disember 2023. Dicapai pada 24 Mei 2025. Their research finds that woolly dogs diverged from other breeds up to 5,000 years ago—a date that lines up with archaeological remains from the region. They also discovered that Mutton was genetically similar to pre-colonial dogs from Newfoundland and British Columbia.
  10. ↑ Gibbs, George (1862). Journal, Northwest Boundary Survey, 1857-1862 [Jurnal, Tinjauan Sempadan Barat Laut, 1857–1862] (dalam bahasa Inggeris). doi:10.5962/bhl.title.97030.
  11. ↑ Crockford, Susan Janet (1997). Osteometry of Makah and Coast Salish Dogs [Osteometri Anjing Makah dan Salish Pantai] (dalam bahasa Inggeris). Burnaby, Kanada: Universiti Simon Fraser. ISBN 9780864911650. OCLC 39783370.
  12. ↑ Gustafson, Paula (1980). Salish Weaving [Penenunan Salish] (dalam bahasa Inggeris). Seattle, Washington, Amerika Syarikat: University of Washington Press. ISBN 9780295957555. OCLC 6357613.
  13. ↑ Bierwert, Crisca (28 Oktober 2008). "Weaving in Beauty, Weaving in Time" [Menenun dalam Keindahan, Menenun dalam Masa]. Dalam Brotherton, Barbara (penyunting). S'abadeb = The Gifts: Pacific Coast Salish Art dan Artists [S'abadeb = Anugerah: Seni dan Seniman Salish Pantai Pasifik] (dalam bahasa Inggeris). Seattle, Washington, Amerika Syarikat: Muzium Seni Seattle. ISBN 9780295988634. OCLC 225872625.

Bacaan lanjut

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Anjing_wul_Salish&oldid=6911125"