Annam
Lindungan Annam | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1883–1949 | |||||||||||
| |||||||||||
| Cogan kata: "Liberté, égalité, fraternité" "Kebebasan, Persamaan, Persaudaraan" | |||||||||||
| Lagu kebangsaan: "La Marseillaise" | |||||||||||
| Mohor diraja 皇帝之寶 (Hoàng Đế chi bảo) .svg) (Until 1945) | |||||||||||
Indochine_fran%C3%A7aise_bpt6k11001779_70.jpg) Pembahagian pentadbiran Lindungan Perancis di Annam pada 1920. | |||||||||||
| Status | Negeri lindungan Perancis; wilayah dalam Indochina Perancis | ||||||||||
| Ibu negara | Huế | ||||||||||
| Bahasa yang umum digunakan | Cham, Bahnar, Rade, Jarai, Stieng, Mnong, Koho, Cina (terutama Kantonis, Hakka), Perancis, Vietnam | ||||||||||
| Agama | Buddhisme Mahayana Konfusianisme Taoisme Katolik Agama tradisi Hinduisme Islam | ||||||||||
| Demonim | Annam | ||||||||||
| Kerajaan | Raja mutlak di bawah pentadbiran kolonial | ||||||||||
| Resident Superior | |||||||||||
• 1886–1888 | Charles Dillon | ||||||||||
• 1947–1949 | Henri Pierre Joseph Marie Lebris | ||||||||||
| Maharaja | |||||||||||
• 1884–1885 | Hàm Nghi | ||||||||||
• 1889–1907 | Thành Thái | ||||||||||
• 1916–1925 | Khải Định | ||||||||||
• 1925–1945 | Bảo Đại | ||||||||||
| Badan perundangan | Tiada (pemerintahan melalui titah) Dewan Perwakilan (de jure badan penasihat) | ||||||||||
| Sejarah | |||||||||||
| 1883 | |||||||||||
| 6 Jun 1884 | |||||||||||
| 25 Ogos 1945 | |||||||||||
• Penubuhan Kerajaan Pusat Sementara Vietnam | 1948 | ||||||||||
• Perjanjian Élysée dimeterai pada 8 Mac; diratifikasi oleh Perancis pada 1950, rasminya mengiktiraf pentadbirannya di Vietnam berakhir[1] | 1949 | ||||||||||
| Mata wang | Wang tunai Vietnam, piastre Indochina Perancis | ||||||||||
| |||||||||||
| Sekarang sebahagian dari | Vietnam | ||||||||||
_colour_scheme_-_%C4%90%E1%BA%A1i_Nam_(%E5%A4%A7%E5%8D%97).svg)
Sebahagian daripada siri tentang |
|---|
| Sejarah Vietnam |
 |
Annam (Templat:Lang-vi-hantu; ejaan alternatif: Anam), atau Trung Kỳ (中圻), merupakan sebuah negeri lindungan Perancis yang meliputi wilayah Vietnam Tengah pada hari ini dari tahun 1883 hingga 1949. Seperti lindungan Perancis di Tonkin, Annam secara rasmi masih diperintah oleh Dinasti Nguyễn Vietnam, walaupun kuasa sebenar berada di tangan Perancis.
Sebelum penubuhan negeri lindungan ini, nama Annam digunakan di Barat untuk merujuk kepada seluruh Vietnam, manakala penduduk Vietnam pula dikenali sebagai Annam.[2] Lindungan Annam kemudiannya menjadi sebahagian daripada Indochina Perancis pada tahun 1887.
Wilayah ini mempunyai sistem pentadbiran dwi, iaitu gabungan pentadbiran Perancis dan Vietnam. Kerajaan Dinasti Nguyễn secara nominal masih memerintah Annam dan Tonkin sebagai Empayar Đại Nam, dengan maharaja bersemayam di Huế.
Pada 23 Mei 1948, negeri ini sebahagiannya digabungkan ke dalam Kerajaan Pusat Sementara Vietnam, yang setahun kemudian digantikan oleh Negara Vietnam yang baru ditubuhkan.[3] Perancis secara sah masih mengekalkan status lindungan tersebut sehingga mereka menyerahkan kedaulatan secara rasmi kepada Bảo Đại dan kerajaan Negara Vietnam pada tahun 1950, selepas Perjanjian Élysée mula berkuat kuasa pada Jun 1949.[1]
Akhirnya, wilayah ini dibahagikan antara Vietnam Utara yang berfahaman komunis dan Vietnam Selatan yang antikomunis berdasarkan ketetapan Perjanjian Geneva 1954.
Etimologi
[sunting | sunting sumber]Annam bermaksud "Selatan yang ditenteramkan" dalam bahasa Cina-Vietnam, dan berasal daripada istilah Cina, An Nan (安南).[4] Dalam sejarah Vietnam, nama ini ialah salah satu gelaran yang diberikan oleh China kepada Tonkin, iaitu wilayah teras Vietnam moden di sekitar Hanoi, yang merangkumi kawasan dari Teluk Tonkin hingga ke pergunungan di sekitar Dataran Sungai Merah.
Istilah Annam juga digunakan untuk merujuk kepada Banjaran Annam, iaitu rangkaian pergunungan sepanjang kira-kira 1,100 km yang memisahkan Vietnam dan Laos. Selain itu, bahasa Vietnam khususnya dialek tengah, pernah disebut sebagai "Annam", seperti yang tercatat dalam kamus awal Dictionarium Annamiticum Lusitanum et Latinum.
Namun begitu, istilah An Nam lazimnya dianggap menghina dan merendahkan oleh masyarakat Vietnam, dan kini kebanyakannya digunakan secara sinis.[5] Dalam konteks rasmi, istilah Trung Kỳ lebih diterima. Malah, sekurang-kurangnya satu kamus telah menterjemahkan istilah Annamiticum sebagai Việt, mencerminkan peralihan penggunaan istilah yang lebih tepat dan sensitif.
Penubuhan
[sunting | sunting sumber]Menjelang akhir abad ke-18, Pemberontakan Tây Sơn yang dipimpin oleh Nguyễn Nhạc dan kemudiannya Nguyễn Huệ berjaya menggulingkan pemerintah Nguyễn dan menubuhkan Dinasti Tây Sơn. Namun begitu, seorang tokoh daripada keluarga Nguyễn, iaitu Gia Long, dengan bantuan ketenteraan Perancis, berjaya menguasai seluruh wilayah Vietnam moden, iaitu Annam, Tonkin dan Cochinchina pada tahun 1801. Bantuan Perancis ini diatur oleh Pigneau Monsignor de Béhaine, Uskup Titular dari Adran, yang melihat keadaan politik Annam sebagai peluang untuk memperluas pengaruh Perancis di Indochina serta mengimbangi kuasa British di India. Sebelum itu, pada 1787, Gia Long telah memeterai perjanjian dengan Raja Louis XVI, di mana sebagai balasan kepada bantuan ketenteraan, beliau menyerahkan Tourane (Da Nang) dan Pulau Condore kepada Perancis. Perjanjian ini menandakan permulaan pengaruh Perancis di Indochina.
Selepas menakluk Cochinchina antara 1858 hingga 1862, Perancis meneruskan peluasan kuasanya di Asia Tenggara pada tahun 1883. Perjanjian lindungan pertama ditandatangani pada tahun tersebut dan digantikan setahun kemudian dengan versi yang sedikit lebih longgar. Melalui Perjanjian Tientsin, China mengiktiraf lindungan Perancis ke atas Annam dan Tonkin, sekali gus melepaskan tuntutan kedaulatannya ke atas Vietnam. Kedua-dua wilayah ini disatukan ke dalam Indochina Perancis pada tahun 1887, dan pada 9 Mei 1889 dibahagikan kepada dua pentadbiran tinggi yang masing-masing berada di bawah Gabenor Jeneral Indochina Perancis. Walaupun Dinasti Nguyễn masih memerintah secara nominal, Tonkin pada hakikatnya ditadbir secara langsung oleh Perancis, manakala kerajaan diraja hanya mengekalkan kuasa terhad di Annam. Pada 27 September 1897, majlis diraja Vietnam di Annam digantikan dengan majlis menteri yang secara rasmi dipengerusikan oleh wakil Perancis, menandakan pengukuhan kawalan kolonial Perancis.[6]
Geografi
[sunting | sunting sumber]Annam merangkumi satu jalur wilayah yang memanjang dan berliku, dengan panjang kira-kira 750 hingga 800 batu (sekitar 1,300 km) serta keluasan lebih kurang 52,000 batu persegi (± 130,000 km²). Kawasannya mempunyai tanah yang subur dan bekalan air yang baik, sesuai untuk tanaman tropika, di samping kaya dengan sumber mineral semula jadi.
Bentuk muka bumi Annam didominasi oleh dataran tinggi dan pergunungan berhutan yang memanjang dari utara ke selatan, lalu menurun ke arah pantai menjadi jalur dataran sempit selebar antara 12 hingga 50 batu. Kawasan pergunungan ini dipotong oleh lembah-lembah sempit yang dialiri sungai, kebanyakannya kering pada musim panas tetapi melimpah deras pada musim hujan. Antara sungai utama di wilayah ini ialah Song Ma dan Song Ca di utara, serta Song Ba, Don Nai dan Se Bang Khan di selatan.
Pelabuhan terpenting Annam ialah Teluk Tourane (Da Nang) yang terletak di tengah-tengah garis pantainya. Di selatan teluk ini, pantai melengkung ke luar dan dipenuhi tanjung serta lekukan, manakala di bahagian utara, pantai berbentuk cekung dan di banyak tempat dilitupi oleh bukit pasir dan lagun.
Iklim
[sunting | sunting sumber]Di Annam, musim hujan bermula sekitar September dan berlanjutan selama tiga hingga empat bulan, selari dengan monsun timur laut serta tempoh berlakunya taufan. Sepanjang musim hujan, suhu biasanya berada antara 15°C hingga 24°C, dan kadangkala boleh menjadi lebih rendah.
Bulan Jun, Julai dan Ogos merupakan tempoh paling panas, dengan suhu sering mencecah 29°C hingga 32°C atau lebih. Namun begitu, kesejukan pada waktu malam sedikit sebanyak mengurangkan bahang panas pada siang hari. Menariknya, monsun barat daya yang membawa hujan ke Cochinchina berlaku serentak dengan musim kering di Annam, kemungkinan besar kerana banjaran gunung dan dataran tinggi yang memisahkan kedua-dua wilayah tersebut menahan taburan hujan.
Ekonomi
[sunting | sunting sumber]Semasa zaman penjajahan Perancis, kegiatan perindustrian di Annam sangat terhad dan ekonominya bergantung hampir sepenuhnya kepada sektor pertanian. Asas ekonomi wilayah ini ialah penanaman padi, yang ditanam terutama di delta-delta kecil di sepanjang pantai dan di sesetengah kawasan boleh dituai dua kali setahun. Selain itu, kegiatan perikanan, pengasinan ikan, serta penghasilan sos ikan turut memainkan peranan penting.
Pengeluaran sutera melalui pemintalan dan penenunan masih dijalankan secara tradisional dan ketinggalan zaman, dengan penternakan ulat sutera dilakukan tanpa sistem yang teratur. Tanaman lain termasuk teh, tembakau, kapas, kayu manis, kayu bernilai tinggi dan getah, manakala kopi, lada, tebu dan jut diusahakan pada skala kecil. Barangan eksport utama terdiri daripada teh dan sutera mentah, serta sedikit kapas, beras dan tebu. Sebaliknya, import meliputi beras, barangan besi, tepung, arak, candu dan tekstil kapas.
Dalam sektor perlombongan, terdapat lombong arang batu di Nong Son berhampiran Da Nang, selain perlombongan emas, perak, plumbum, besi dan logam lain di kawasan pergunungan. Namun begitu, antara tahun 1870-an hingga 1940-an, berlaku juga pemerdagangan manusia, khususnya wanita dan kanak-kanak Annam ke China.[7] Aktiviti perdagangan yang kebanyakannya dikuasai oleh pedagang Cina dijalankan terutama melalui laluan laut, dengan pelabuhan utama ialah Da Nang dan Qui Nhơn, yang dibuka kepada perdagangan Eropah.
Pentadbiran
[sunting | sunting sumber]Secara teori, Annam diperintah oleh maharajanya daripada keluarga Nguyễn Phúc, yang juga merupakan dinasti pemerintah negeri Vietnam sebelumnya di wilayah itu, dengan bantuan comat atau majlis rahsia. Majlis ini terdiri daripada ketua enam jabatan menteri yang dilantik oleh maharaja, iaitu hal ehwal dalam negeri, kewangan, peperangan, ritual, keadilan, dan kerja awam. Secara rasmi, keempat-empat lindungan di Indochina Perancis diperintah oleh raja masing-masing, tetapi hakikatnya kuasa sebenar berada di tangan Pegawai Tinggi Perancis.[8] Seperti yang dinyatakan oleh Pierre Pasquier, Gabenor Jeneral Indochina Perancis:
Raja memerintah tetapi Resident superior yang mentadbir.[9][10]
Kuasa berkesan dalam lindungan berada di tangan Resident Superior, manakala raja dan pegawai tinggi tempatan hanya memegang peranan subordinat.[8]
Resident Superior yang ditempatkan di Huế, merupakan wakil Perancis dan penguasa sebenar negara. Beliau mengetuai sebuah majlis (Conseil de Protectorat) yang terdiri daripada ketua perkhidmatan Perancis di Annam bersama dua anggota comat; badan ini membincangkan soal cukai dan bajet serta kerja awam tempatan. Setiap wilayah dikendalikan oleh seorang gabenor tempatan (Tong Doc atau Tuan Phu) dengan bantuan pegawai tempatan, manakala pegawai bawahan mentadbir kawasan kecil dalam wilayah tersebut. Gabenor-gabenor ini secara rasmi melapor kepada kerajaan diraja, tetapi di bawah pengawasan pegawai Perancis.
Pegawai tempatan dilantik oleh istana, tetapi Resident Superior mempunyai kuasa untuk membatalkan pelantikan. Golongan mandarin atau pegawai rasmi direkrut daripada semua lapisan rakyat melalui peperiksaan kompetitif.[11] Di wilayah Tourane (Da Nang), mahkamah Perancis sahaja yang menjalankan bidang kuasa, tetapi ia menguatkuasakan undang-undang tempatan terhadap penduduk setempat. Di luar wilayah ini, mahkamah tempatan masih beroperasi.
Mulai 1 Januari 1898, Perancis secara langsung mengambil alih hak mengutip semua cukai di negeri lindungan Annam dan menetapkan gaji Maharaja Nguyễn serta mandarinnya. Dalam notis bertarikh 24 Ogos 1898, Resident Superior Annam menulis:
Mulai sekarang, di Kerajaan Annam tiada lagi dua kerajaan, tetapi hanya satu.[11]
Ini bermakna kerajaan Perancis mengambil alih sepenuhnya pentadbiran Annam.
Pendidikan
[sunting | sunting sumber]Semasa zaman penjajahan Perancis di Vietnam, sistem pendidikan berasaskan Konfusianisme perlahan-lahan digantikan dengan versi tempatan sistem pendidikan Perancis.[12][13] Pada sebelum ini, guru sangat dihormati dan dianggap "hanya di bawah raja",[12][13][12][13] manakala calon guru mesti berjaya dalam peperiksaan Konfusianisme dan mempunyai pencapaian akademik tinggi.[12][13] Guru juga sering tinggal bersama keluarga kaya untuk mengajar anak-anak mereka dan kanak-kanak lain di kampung.[12][13]
Selepas penubuhan jajahan Cochinchina Perancis, Perancis menubuhkan sekolah untuk mengajar bahasa Perancis kepada orang Vietnam dan sebaliknya, bagi melatih jurubahasa untuk tentera.[14] Sistem ini kemudian diperluas ke seluruh Vietnam semasa penubuhan lindungan Annam dan Tonkin, dengan tujuan melatih penduduk tempatan untuk kepentingan Perancis.[12][13] Sekolah dibina dari tahap rendah hingga universiti, dan pengajaran menggunakan bahasa Perancis, manakala abjad Quốc Ngữ digunakan untuk menggantikan aksara Cina.
Pada tahun 1906, reformasi pendidikan diperkenalkan untuk mengurangkan pengaruh mandarin Konfusian dan mempromosi ideologi Perancis. Mata pelajaran asas untuk lelaki termasuk membaca, menulis, matematik, sejarah, geografi, moral, dan perakaunan, manakala untuk perempuan termasuk membaca, menulis, matematik, moral, kebersihan dan kerja rumah. Pendidikan vokasional juga diperkenalkan untuk melatih tenaga kerja tempatan.
Walau bagaimanapun, akses ke sekolah sangat terhad, dan sekitar 95% penduduk tetap buta huruf sepanjang kebanyakan zaman penjajahan.[10] Pada tahun 1939, hanya 15% kanak-kanak berumur sekolah menerima pendidikan, berbanding zaman prapenjajahan di mana majoriti rakyat Vietnam mempunyai asas celik huruf.[10]
Catatan
[sunting | sunting sumber]- ^ a b Le Monde illustré - Le Vietnam à cessé d'être protectorat français cérémonie à l'hôtel de ville de Saïgon avec l'empereur Bao Daï et le commissaire de la République M. Pignon (Vietnam ceased to be a French protectorate, ceremony at Saigon City Hall with Emperor Bao Dai and the Commissioner of the Republic, Mr Pignon.) Published: 1950. Quote: "Au cours d'une cérémonie qui s'est déroulée à l'hôtel de ville de Saigon, S.M. l'empereur Bao Daï et le haut commisaire de la République M. Pignon, ont signé la coxcation pour l'application des accords du 8 mars 1949, qui transfère au Vietnam, indépendant au sein de l'Union française, les pouvoies drenus par la France et remet au souverain le contrôle de l'administracion.". (in French).
- ^ "Annam". Indochina and the French Colonial Empire. Université du Québec à Montréal. Dicapai pada 2025-07-19.
- ^ https://mjp.univ-perp.fr/constit/vn1946.htm#1948
- ^ "Vietnam: What's in a Name?". Asia Society. 25 July 2017. Dicapai pada 9 May 2024.
- ^ Mark W. McLeod & Thi Dieu Nguyen, Culture and Customs of Vietnam, Greenwood Press, 2001, p. 4.
- ^ Pierre Brocheux and Daniel Hémery, Indochine : la colonisation ambiguë 1858–1954, La Découverte, 2004, p. 78-89
- ^ Lessard, Micheline (2015). Human Trafficking in Colonial Vietnam. Abingdon, UK: Routledge. ISBN 9781138848184.
- ^ a b Claire Thi Liên Trân (11 January 2022). "Indochina (Version 1.0)" (dalam bahasa Inggeris). 1914-1918-online - International Encyclopedie of the First World War (Free University of Berlin, Bavarian State Library, and Deutsch-Französische Gymnasium, among others). Dicapai pada 17 August 2022.
- ^ Edwards, Penny: Cambodia. The Cultivation of a Nation 1860-1945, Honolulu (2007), p. 86.
- ^ a b c "Vietnam – Effects of French colonial rule.". Encyclopædia Britannica (dalam bahasa Inggeris). 2021. Dicapai pada 31 May 2021.
- ^ a b Thu Nhuần (tổng hợp) (28 July 2016). "Nhà Nguyễn và những tháng 7 biến động. – Phải chăng tháng 7 với triều Nguyễn là một sự trùng hợp, khi Pháp mở đầu cuộc tấn công 1/9/1885 (nhằm vào 24/7/1858 âm lịch) và trận chiến đấu cuối cùng dưới sự lãnh đạo của triều đình nhà Nguyễn cũng diễn ra vào 5/7/1885" (dalam bahasa Vietnam). Bảo tàng Lịch sử Quốc gia. Dicapai pada 7 August 2021.
Trong một thông tri ngày 24/8/1898, Khâm sứ Trung kỳ đã viết “Từ nay, trên vương quốc An Nam không còn tồn tại hai chính quyền nữa mà chỉ tồn tại một chính quyền thôi” (tức chính quyền Pháp).
- ^ a b c d e f Kathryn Lattman (2011). "History of Education § Educational Roots: Feudal Period (Up to the late 19th century)" (dalam bahasa Inggeris). Middlebury Institute of International Studies at Monterey. Dicapai pada 30 May 2021.
- ^ a b c d e f World Bank (World Bank Group) – “Education in Vietnam”. Published: 2010.
- ^ "Người Pháp với quá trình xác lập nền giáo dục Tây học ở Việt Nam giai đoạn 1861–1919". Thánh địa Việt Nam học.
- Rencana ini menggabungkan dan menterjemah teks dari penerbitan sekarang di domain awam: Chisholm, Hugh, penyunting (1911). "Annam". Encyclopædia Britannica (dalam bahasa Inggeris). 2 (ed. ke-11). Cambridge University Press. m/s. 61–63.
- C. Gosselin, L'Empire d'Annam (Paris, 1904)
- Legrand de la Liraye, Notes historiques sur la nation annamite (Paris, 1866?)
- E. Sombsthay, Annam & Tonkin, cours de législation et d' administration annamites (Paris, 1898).
| Antarabangsa | |
|---|---|
| Kebangsaan | |
| Lain | |
- Sumber CS1 bahasa Vietnam (vi)
- Halaman menggunakan kotak info negara atau kotak info bekas negara dengan parameter flag caption atau type
- Rencana Wikipedia yang menggabungkan petikan dari Ensiklopedia Britannica tahun 1911 dengan rujukan Wikisumber
- Rencana Wikipedia yang menggabungkan teks dari Encyclopædia Britannica tahun 1911
- Rencana Vietnam kehilangan data geokoordinat
- Semua rencana memerlukan koordinat
- Sejarah Vietnam
- Penubuhan 1883
- Pembubaran 1948
- Bekas jajahan di Asia
- Bekas jajahan Perancis
- Bekas negeri lindungan