Asid fluorosulfurik

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search
Asid fluorosulfurik
Formula rangka asid fluorosulfurik
Model isi ruang asid fluorosulfurik
Nama
Nama IUPAC
Asid sulfurofluoridik
Nama sistematik IUPAC
Asid fluorosulfurik
Nama lain
Asid fluorosulfonik,
Asid fluorinsulfonik,
Asid fluoridosulfonik,
Sulfurik fluorohidrin,
Epoksisulfonil fluorida
Pengenalpasti
Imej Jmol-3D model
ChemSpider
ECHA InfoCard 100.029.227
Nombor EC
  • 232-149-4
MeSH Fluorosulfonic+acid
Nombor RTECS
  • LP0715000
Penomboran UN 1777
Sifat
HFO3S
Jisim molar 100.06 g·mol−1
Rupa bentuk Cecair jernih
Ketumpatan 1.84 g cm-3
Takat lebur −87.5 °C; −125.4 °F; 185.7 K
Takat didih 165.4 °C; 329.6 °F; 438.5 K
Keasidan (pKa) -10
Kebesan (pKb) 24
Struktur
Geometri
koordinasi
Tetragon (pejal)
Bentuk molekul Tetrahedral (pejal)
Bahaya
Pengelasan EU {{{value}}}
Frasa R Templat:R20, R35
Frasa S S1/2, S26, S45
Sebatian berkaitan
Kecuali jika dinyatakan sebaliknya, data diberikan untuk bahan-bahan dalam keadaan piawainya (pada 25 °C [77 °F], 100 kPa).
 ☑Y pengesahan (apa yang perlu☑Y/X mark.svgN?)
Rujukan kotak info

Asid fluorosulfurik (nama IUPAC: asid sulfurofluoridik) ialah sebatian tidak organik dengan formula HSO3F. Ia adalah sejenis superasid dan salah satu asid terkuat yang boleh didapati secara komersial. Formula HSO3F menekankan hubungannya dengan asid sulfurik, H2SO4; HSO3F ialah molekul tetrahedra.

Ciri-ciri kimia[sunting | sunting sumber]

Asid fluorosulfurik ialah cecair jernih yang mudah mengalir. Ia boleh dilarut dalam pelarut organik berkutub (seperti nitrobenzena, asid asetik dan etil asetat), tetapi tidak begitu larut dalam pelarut tidak berkutub seperti alkana. Disebabkan keasidannya yang tinggi, ia terlarut dalam hampie semua sebatian organik, malahan juga sebatian organik yang merupakan penerima proton yang lemah.[1] HSO3F menghidrolisis secara perlahan kepada HF dan asid sulfurik. Asid triflik (CF3SO3H) yang berkaitan mengekalkan keasidan tinggi HSO3F tetapi juga stabil dari segi hidrolisis. Pengionan sendiri asid fluorosulfurik juga berlaku:

2HSO3F adalah dalam keseimbangan dengan [H2SO3F]+ + [SO3F]- K = 4.0 × 10-8 (pada 298 K)

Penghasilan[sunting | sunting sumber]

Asid fluorosulfurik disediakan melalui tindak balas HF dan SO3:

SO3 + HF → HSO3F

Dengan kaedah lain, KHF2 atau CaF2 boleh dirawat dengan oleum pada suhu 250 °C. Setelah dibebaskan daripada HF menggunakan gas adi, HSO3F boleh disuling dalam perkakas kaca.[2]

Asid super[sunting | sunting sumber]

HSO3F ialah salah satu asid Brønsted ringkas terkuat yang diketahui, walaupun kajian terbaru berkenaan asid berasaskan karborana membawa kepada asid yang lebih kuat.[3] Ia mempunyai nilai H0 -15.1 berbanding dengan -12 bagi asid sulfurik. Gabungan HSO3F dan sejenis asid Lewis, antimoni pentafluorida hasilkan "asid ajaib" yang merupakan agen pemprotonan yang lebih kuat. Asid-asid ini berada dalam kategori "superasid", iaitu asid-asid yang lebih kuat daripada 100% asid sulfurik.

Kegunaan[sunting | sunting sumber]

HSO3F digunakan untuk menghasilkan semula campuran HF dan H2SO4 untuk punaran kaca plumbum.

HSO3F mengisomerkan alkana dan pengalkilan hidrokarbon dengan alkena,[4] walaupun tidak jelas sama ada kegunaan ini mempunyai kepentingan komersial. Ia juga boleh digunakan sebagai agen pemfluorinan dalam makmal.[2]

Keselamatan[sunting | sunting sumber]

Asid fluorosulfurik dianggap sangat bertoksik dan mengikis. Ia menghidrolisis untuk melepaskan HF. Penambahan air kepada HSO3F boleh jadi ganas, seperti penambahan air kepada asid sulfurik, tetapi prosesnya lebih ganas daripada penambahan air kepada asid sulfurik.

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Olah, G. A.; Prakash, G. K.; Wang, Q.; Li, X.-Y. (2001). Fluorosulfuric Acid. Encyclopedia of Reagents for Synthesis. John Wiley & Sons. doi:10.1002/047084289X.rf014.Selenggaraan CS1: pelbagai nama: senarai pengarang (link)
  2. ^ a b Cotton, F. A.; Wilkinson, G. (1980). Advanced Inorganic Chemistry (ed. 4th). New York: Wiley. m/s. 246. ISBN 0-471-02775-8.Selenggaraan CS1: pelbagai nama: senarai pengarang (link)
  3. ^ Juhasz, M.; Hoffmann, S.; Stoyanov, E.; Kim, K. C.; Reed, C. A. (2004). "The Strongest Isolable Acid". Angewandte Chemie International Edition. 43 (40): 5352–5355. doi:10.1002/anie.200460005. PMID 15468064.Selenggaraan CS1: pelbagai nama: senarai pengarang (link)
  4. ^ Olah, G.; Farooq, O.; Husain, A.; Ding, N.; Trivedi, N.; Olah, J. (1991). "Superacid HSO3F/HF-Catalyzed Butane Isomerisation". Catalysis Letters. 10 (3–4): 239–247. doi:10.1007/BF00772077.Selenggaraan CS1: pelbagai nama: senarai pengarang (link)