Bhartrhari

Imej Bhartrhari

Bhartrhari (IAST:Bhartṛhari) merupakan nama yang terkenal dalam kesusasteraan Sanskrit klasik. Namun, terdapat dua tokoh yang dikenali dengan nama ini.

Ahli Tatabahasa

Tokoh pertama ialah seorang ahli tatabahasa yang dipercayai hidup sekitar abad ke-5 Masihi. Beliau dianggap sebagai salah seorang daripada tiga tokoh utama dalam bidang tatabahasa Sanskrit, bersama Panini (sekitar 400 SM) dan Nagesa atau Nagoji Bhatta (abad ke-18 Masihi). Mereka bertiga terkenal kerana mengembangkan teori Sphotavada, iaitu fahaman bahawa makna sesuatu perkataan atau ayat muncul secara serentak dan serta-merta sebaik sahaja ia diucapkan sepenuhnya. Bhartṛhari ini dikatakan beragama Buddha. Dua karya yang dikaitkan dengannya ialah Mahabhasya-dipika dan Vakyapadiya. Mahabhasya-dipika merupakan ulasan terhadap Mahabhasya karya Patanjali mengenai sutra-sutra Panini. Vakyapadiya pula ialah sebuah karya yang menggabungkan aspek tatabahasa dan falsafah, mengandungi tiga bahagian (kanda) yang membincangkan tentang Brahman, Hakikat Tertinggi, sebagai Sabda atau Logos.

Penulis Satakatraya

Tokoh kedua yang bernama Bhartrhari pula dipercayai hidup antara 100 SM hingga 500 Masihi, dan terkenal sebagai pengarang kepada tiga Sataka atau Satakatraya (satu set seratus rangkap puisi) yang masyhur: Sringara-sataka, Niti-sataka, dan Vairagya-sataka. Sringara-sataka menyentuh tema asmara, Niti-sataka berkaitan etika dan kebijaksanaan hidup, manakala Vairagya-sataka berkisar tentang semangat penolakan dunia dan kelepasan.

Walaupun tidak banyak yang diketahui tentang kehidupannya, tradisi menyatakan bahawa beliau merupakan seorang raja yang memerintah di Ujjayini. Baginda dikatakan telah turun takhta dan menyerahkannya kepada adiknya, Vikramaditya – pengasas Era Samvat – setelah kecewa dengan kecurangan permaisurinya.