Charles XIV John
.svg){kind=small}
.svg){kind=small}
Charles XIV John (Svensk: Karl XIV Johan; 26 Januari 1763 – 8 Mac 1844) ialah Raja Sweden dan Raja Norway dari 1818 sehingga kemangkatannya pada 1844, serta menjadi pemerintah pertama daripada Dinasti Bernadotte. Di Norway, beliau dikenali sebagai Charles III John (Bahasa Norway: Karl III Johan). Sebelum menjadi kerabat diraja Sweden, nama beliau ialah Jean-Baptiste Jules Bernadotte.[1] Semasa Perang Napoleon, baginda terlibat dalam pertempuran sebagai Marsyal Empayar.
Dilahirkan di Pau di wilayah selatan Perancis yang dikenali sebagai Béarn, Bernadotte menyertai Tentera Darat Diraja Perancis pada tahun 1780. Selepas tercetusnya Revolusi Perancis, beliau menunjukkan bakat ketenteraan yang luar biasa, naik pangkat dengan pantas dan menjadi Brigedier Jeneral pada tahun 1794. Beliau berkhidmat dengan cemerlang dalam kempen di Itali dan Jerman, serta pernah menjawat jawatan sebagai Menteri Perang untuk tempoh yang singkat. Hubungan beliau dengan Napoleon Bonaparte sering mengalami ketegangan; namun begitu, Napoleon tetap melantiknya sebagai Marsyal Empayar ketika pengisytiharan Empayar Perancis. Bernadotte memainkan peranan penting dalam kemenangan Perancis di Austerlitz, dan dianugerahkan gelaran Putera Pontecorvo sebagai penghargaan. Perkahwinannya dengan Désirée Clary, yang mana kakaknya berkahwin dengan Joseph Bonaparte, menjadikan Bernadotte sebahagian daripada keluarga besar diraja.
Pada tahun 1810, Bernadotte secara tidak disangka-sangka telah dipilih sebagai Putera Mahkota untuk menggantikan raja yang tidak mempunyai zuriat, iaitu Charles XIII dari Sweden. Pemilihannya berlaku hasil usaha dan sokongan daripada Baron Carl Otto Mörner, seorang pegawai istana Sweden serta anggota yang tidak begitu dikenali dalam Riksdag of the Estates.[2] Beliau mengambil nama Charles (Carl) sempena nama bapa angkatnya, dan John (Johan), yang merupakan bentuk bahasa Sweden bagi nama Jean.[3] Beliau kemudiannya dilantik sebagai pemangku raja dan generalisimo bagi Angkatan Tentera Sweden. Tidak lama selepas ketibaannya, beliau menjadi ketua negara secara de facto untuk sebahagian besar tempoh beliau sebagai Putera Mahkota. Pada tahun 1812, berikutan serangan mengejut Perancis yang tidak diprovokasi terhadap Pomerania Sweden, Putera Mahkota Charles John memainkan peranan penting dalam pembentukan Pakatan Keenam dengan bersekutu bersama Alexander I dari Rusia. Beliau menggunakan diplomasi Sweden untuk mendamaikan dan menyatukan Rusia dan Britain, yang sebelum itu sedang berperang dalam Perang Inggeris-Rusia (1807–1812), supaya membentuk satu pakatan bersama.[4] Beliau kemudiannya memainkan peranan besar dalam penyusunan Rancangan Trachenberg, iaitu pelan kempen tentera Bersekutu yang akhirnya membawa kemenangan dalam peperangan. Beliau juga memerintah Tentera Bersekutu Utara yang berjaya menewaskan dua percubaan besar tentera Perancis untuk menawan Berlin. Selain itu, beliau mengetuai serangan penentu pada hari terakhir kekalahan besar Perancis dalam Pertempuran Leipzig, yang merupakan salah satu kekalahan paling dahsyat yang dialami oleh Napoleon.
Selepas berakhirnya Kempen Leipzig dan selepas membebaskan Bremen serta Lübeck daripada penguasaan Perancis pada akhir November 1813, Charles John menyerang Denmark. Matlamat beliau adalah untuk menyingkirkan sekutu utama terakhir Napoleon daripada peperangan, bagi memastikan keselamatan sayap utara Pakatan sebagai persediaan untuk pencerobohan ke atas Perancis pada tahun 1814. Pada masa yang sama, beliau juga bertujuan mendapatkan Norway untuk Sweden, sebagaimana yang telah dipersetujui dalam beberapa perjanjian yang membentuk Pakatan Keenam.[5] Selepas Kempen singkat yang menyaksikan kekalahan Tentera Denmark, Raja Frederick VI dari Denmark terpaksa menandatangani Perjanjian Kiel pada 15 Januari 1814. Melalui perjanjian tersebut, Denmark menyerahkan Norway kepada Sweden. Tindakan ini kemudiannya membawa kepada Perang Sweden–Norway tahun 1814, di mana Norway mengalami kekalahan hanya dalam tempoh 19 hari.[6] Tindakan ini menyebabkan Norway memasuki kesatuan dengan Sweden, yang berlangsung hampir selama satu abad sebelum berakhir melalui Pembubaran secara aman tahun 1905. Perang Sweden–Norway dianggap sebagai konflik dan peperangan langsung terakhir yang melibatkan Sweden.[7]
Selepas kemangkatan Charles XIII pada tahun 1818, Charles John menaiki takhta sebagai raja. Baginda memerintah dalam satu tempoh yang aman dan makmur, serta meneruskan pemerintahannya sehingga mangkat pada tahun 1844.
Tarikh kenaikkan pangkat
[sunting | sunting sumber]- 1791 - Sous-lieutenant (Leftenan Muda)
- Mac 1792 - Lieutenant (Leftenan)
- Julai 1793 - Capitaine (Kapten)
- 8 Februari 1794 - Chef de bataillon (Mejar)
- 1794 - Lieutenant colonel (Leftenan Kolonel)
- 4 April 1794 - Chef de brigade (Kolonel)
- 29 Jun 1794 - Général de brigade (Jeneral Briged)
- 22 Oktober 1794 - Général de division (Jeneral Divisyen)
- 19 Mei 1804 - Maréchal d'Empire (Marsyal Empayar)
- 5 Jun 1806 - Dianugerahkan gelaran Putera Pontecorvo
- 21 Ogos 1810 - Dilantik sebagai Putera Mahkota Sweden
- 5 Februari 1818 - Ditabalkan sebagai Raja Sweden dan Norway
Nota
[sunting | sunting sumber]- ↑ Ulf Ivar Nilsson in Allt vi trodde vi visste men som faktiskt är FEL FEL FEL!, Bokförlaget Semic 2007 ISBN 978-91-552-3572-7 p. 40.
- ↑ Cronholm (1902), m/s. 249–271.
- ↑ Ahlander, Dag Sebastian (2019). Sverige vid avgrunden: 1808-1814 (dalam bahasa Sweden). Lund: Historiska Media. m/s. 100. ISBN 978-91-7545-782-6.
- ↑ Barton (1925), pp. 53–57; Scott (1935).
- ↑ Scott (1935), m/s. 128.
- ↑ Scott (1935), m/s. 140–145.
- ↑ Solveig Rundquist (15 August 2014). "Sweden celebrates 200 years of peace". The Local Sweden. Dicapai pada 14 September 2021.
Bacaan lanjut
[sunting | sunting sumber]- Alm, Mikael and Britt-Inger Johansson, eds. Scripts of Kingship: Essays on Bernadotte and Dynastic Formation in an Age of Revolution (Uppsala: Swedish Science Press, 2008)
- Review by Rasmus Glenthøj, English Historical Review (2010) 125#512 pp. 205–208.
- Barton, Dunbar B.: The amazing career of Bernadotte, 1930; condensed one-volume biography based on Barton's detailed 3 vol biography 1914–1925, which contained many documents
- Koht, Halvdan. "Bernadotte and Swedish-American Relations, 1810–1814", Journal of Modern History (1944) 16#4 pp. 265–285 in JSTOR
- Kurtz, Harold. "Sergeant, Marshal and King: Jean Baptiste Bernadotte, 1763–1844", History Today (Jan 1964) 14#1 pp 3–13 and part 2. (Mar 1964) 14#3 pp 171–180
- Lord Russell of Liverpool: Bernadotte: Marshal of France & King of Sweden, 1981
- Jean-Marc Olivier. "Bernadotte Revisited, or the Complexity of a Long Reign (1810–1844)", in Nordic Historical Review, n°2, 2006.
- Moncure, James A. ed. Research Guide to European Historical Biography: 1450–Present (4 vol. 1992); vol. 1, pp. 126–134
Pautan luar
[sunting | sunting sumber]
Kategori berkaitan Charles XIV John of Sweden di Wikimedia Commons- "Marshal Bernadotte". The Napoleon Series.
- . New International Encyclopedia. 1905.
Charles XIV/III John Tarikh keputeraan: 26 Januari 1763 Tarikh kemangkatan: 8 Mac 1844 | ||
| Gelaran pemerintah | ||
|---|---|---|
| Didahului oleh Charles XIII/II |
Raja Sweden dan Norway 5 Februari 1818 – 8 Mac 1844 |
Diikuti oleh: Oscar I |
| Gelaran baharu | Putera Pontecorvo 5 Jun 1806 – 21 Ogos 1810 |
Kosong Gelaran dipegang kemudian oleh Lucien Murat |
| Jawatan politik | ||
| Didahului oleh Louis de Mureau |
Menteri Perang Perancis 2 Julai 1799 – 14 September 1799 |
Diikuti oleh: Edmond Dubois-Crancé |
.svg) |  | ||
| Antarabangsa | |
|---|---|
| Kebangsaan | |
| Akademik | |
| Seniman | |
| Tokoh | |
| Lain | |
- Rencana yang mengandungi teks bahasa Svensk
- Rencana Wikipedia yang menggabungkan petikan daripada New International Encyclopedia
- Kelahiran 1763
- Kematian 1844
- Ahli tentera Perancis
- Orang Perancis
- Perang Napoleon
- Marsyal Perancis
- Perang Pakatan
- Empayar Perancis
- Kerabat Bernadotte
- Raja Sweden
- Raja Norway
- Putera Mahkota Sweden
- Putera Mahkota Norway