Dewa Pintu (Menshen)

 

Dewa Pintu
Menshen di Taiwan
Tulisan Cina Tradisional	門神
Tulisan Cina Ringkas	门神
Maksud harfiah	dewa pintu
Transkripsi Bahasa Mandarin Baku Hanyu Pinyin ménshén Bahasa Yue: Bahasa Kantonis Jyutping mun4 san4 Bahasa Min Selatan POJ Bahasa Hokkien Mn̂g-sîn

Dewa Pintu Ketenteraan
Tulisan Cina Tradisional	武門神
Tulisan Cina Ringkas	武门神
Maksud harfiah	dewa pintu ketenteraan
Transkripsi Bahasa Mandarin Baku Hanyu Pinyin wuménshén Bahasa Yue: Bahasa Kantonis Jyutping mou5 mun4 san4 Bahasa Min Selatan POJ Bahasa Hokkien bú-mn̂g-sîn

Dewa Pintu Kesusasteraan
Tulisan Cina Tradisional	文門神
Tulisan Cina Ringkas	文门神
Maksud harfiah	dewa pintu kesusasteraan
Transkripsi Bahasa Mandarin Baku Hanyu Pinyin wenménshén Bahasa Yue: Bahasa Kantonis Jyutping man4 mun4 san4 Bahasa Min Selatan POJ Bahasa Hokkien bûn-mn̂g-sîn

Menshen, atau dewa pintu, ialah penjaga ilahi bagi pintu dan gerbang dalam agama rakyat Cina, digunakan untuk melindungi daripada pengaruh jahat atau menggalakkan kemasukan pengaruh baik. Mereka bermula sebagai pasangan dewa Shenshu (Bahasa Cina: 神荼; Jyutping: San⁴syu¹; Pe̍h-ōe-jī: Sîn-su) dan Yulü (Bahasa Cina: 鬱壘; Jyutping: Wat¹leot⁶; Pe̍h-ōe-jī: Ut-lu̍t) pada zaman dinasti Han, namun jeneral yang didewakan Qin Shubao (Bahasa Cina: 秦叔寶; Jyutping: Ceon⁴ Suk¹bou²; Pe̍h-ōe-jī: Chîn Siok-pó) dan Yuchi Gong (Bahasa Cina: 尉遲恭; Jyutping: Wat¹ci⁴ Gung¹; Pe̍h-ōe-jī: Ut-tî Kiong) lebih popular sejak zaman dinasti Tang. Dalam kes di mana dewa pintu diletakkan pada pintu tunggal, Wei Zheng atau Zhong Kui lazimnya digunakan.

Sejarah

Pintu dan gerbang seni bina Cina telah lama menerima perhatian ritual khusus. Pengorbanan kepada roh pintu direkodkan seawal Kitab Etika. Menjelang zaman dinasti Han, roh ini telah menjadi dua dewa Shenshu dan Yulü, yang namanya atau gambarnya dilukis pada kayu pic dan dilekatkan pada pintu. Apabila Maharaja Taizong dari Tang diganggu mimpi buruk, beliau memerintahkan potret jeneralnya Qin Shubao dan Yuchi Gong dilekatkan pada gerbang. Mereka akhirnya didewakan sebagai pelindung ilahi, menggantikan Shentu dan Yulü, dan kekal sebagai dewa pintu paling biasa hingga kini. Qin dan Yuchi, bersama beberapa pemimpin ketenteraan yang didewakan lain, membentuk kumpulan dewa pintu ketenteraan untuk menghalau roh jahat dan pengaruh buruk. Kumpulan lain yang terdiri daripada sarjana membentuk dewa pintu kesusasteraan untuk menarik keberkatan dan tuah baik. Sesetengah dewa juga dipercayai mempunyai pengawal yang berperanan sama di kuil mereka, seperti pengiring Mazu iaitu Qianliyan dan Shunfeng'er.

Legenda

Bab ke-10 dalam novel klasik Cina Perjalanan ke Barat mengandungi kisah asal-usul dewa pintu. Dalam kisah ini, Raja Naga Sungai Jing menyamar sebagai manusia untuk memperdaya penilik nasib Yuan Shoucheng. Oleh kerana dia mampu mengawal cuaca, dia bertaruh dengan Yuan tentang ramalan cuaca Chang'an untuk keesokan hari. Namun, dia terkejut apabila menerima perintah daripada Maharaja Jed supaya memberikan cuaca tepat seperti yang diramalkan Yuan. Raja Naga memilih untuk memenangi pertaruhan itu dan mengabaikan perintah, lalu datang untuk mengejek Yuan keesokan hari. Yuan tetap tenang dan mendedahkan bahawa dia sudah mengetahui identiti Raja Naga sejak awal. Tambahan pula, kerana sang naga berani mengingkari perintah Maharaja Jed, hukumannya bakal tiba. Naga itu terkejut dan merayu Yuan untuk menyelamatkannya. Yuan memberitahunya bahawa Wei Zheng, seorang menteri kanan di istana Maharaja Taizong dari Tang akan dihantar untuk memenggalnya pada tengah hari esok. Naga itu memohon bantuan Taizong, dan baginda bersetuju. Bagi menyelamatkannya, baginda menjemput Wei Zheng bermain go pada pagi itu, berusaha menahannya hingga selepas tengah hari. Namun, ketika Wei tertidur, rohnya meninggalkan tubuh dan ke Syurga untuk melaksanakan perintah Maharaja Jed. Tidak lama kemudian, kepala naga jatuh dari langit. Roh Raja Naga yang marah kemudian menghantui Taizong setiap malam, sehingga jeneralnya Qin Shubao dan Yuchi Gong menawarkan diri untuk berjaga di pintunya. Untuk mengelakkan membebankan mereka, potret mereka dilukis dan dilekatkan pada pintu, yang kemudian diikuti rakyatnya.

Seni bina

Dalam penggunaan moden, dewa pintu biasanya berupa imej bercetak yang dilekatkan pada pintu berkembar, diganti setiap Tahun Baru Cina. Kadang-kala, ia diukir secara timbul atau dijadikan patung di kedua-dua sisi pintu. Patung atau gambar ini mesti menghadap satu sama lain; adalah dianggap malang jika ia diletakkan membelakangi antara satu sama lain.

Pemujaan

Di China purba, terdapat ritual pengorbanan kepada roh pintu rumah golongan berada yang direkodkan dalam Kitab Etika. Dalam China moden, dewa pintu bukanlah unsur rasmi Taoisme di China dan digunakan sebagai hiasan tradisional atau kerana kepercayaan popular. Walau bagaimanapun, terdapat juga beberapa dewa yang dipuja atas sebab lain termasuk Naga Biru, Harimau Putih, dan pengiring Mazu iaitu Qianliyan dan Shunfeng'er yang turut berperanan sebagai dewa pintu di Tokong Taoisme.

Senarai

Berikut ialah tokoh-tokoh, sebahagiannya tokoh mitologi, yang diketahui pernah dipuja sebagai dewa pintu.

Nama		Huraian
Bahasa Melayu	Cina (trad.)
Shenshu	神荼	Dewa pintu paling awal direkodkan, muncul dalam Shan Hai Jing. Diperintahkan oleh Maharaja Jed untuk menjaga pokok Peach Keabadian, yang sedang digigit oleh roh jahat.
Yulü	鬱壘
Wangtianjun	王天君	Pengiring kepada Dewa Utara; dilihat di Tokong Taoisme.
Matianjun	馬天君
Naga Biru	青龍	Dilihat di Tokong Taoisme.
Harimau Putih	白虎
Qianliyan	千里眼	Iblis “melihat semua” dan “mendengar semua” yang kadang-kadang dianggap sebagai bentuk didewakan kepada adik-beradik Gao Ming dan Gao Jue, jeneral atau penyamun tamak pada zaman Raja Zhou dari Shang dalam Dinasti Shang, yang ditundukkan dan dijadikan sahabat oleh Mazu, dukun dan dewi laut dari Fujian. Mereka biasanya berperanan sebagai dewa pintu di Tokong Mazu, tetapi juga muncul sebagai “mata” dan “telinga” Maharaja Jed dalam Perjalanan ke Barat.
Shunfeng'er	順風耳
Fangbi	方弼	Dua tokoh dari Fengshen Yanyi.
Fangxiang	方相
Tianguan Dadi	天官大帝	Satu bentuk Tuhan Tertinggi dan pengasas Taoisme Quanzhen. Dilihat di kuil Taoisme.
Liu Haichan	劉海蟾
Miji Jingang	密迹金剛	Juga dikenali sebagai Hēnghā Èrjiàng (哼哈二将), berasal daripada Vajrapani Buddha, yang diadaptasi daripada bentuk Greco-Buddhist Heracles. Dilihat di kuil Buddha dan Taoisme.
Naluoyan Jingang	那羅延金剛
He	和	Secara kolektif dikenali sebagai "2 Dewa Abadi He dan He", dengan nama bermaksud "Harmoni" dan "Penyatuan".
He	合
Qin Shubao	秦叔寶	Jeneral dinasti Tang yang gambarnya diperintahkan oleh Maharaja Taizong dilekatkan pada pintu gerbang.
Yuchi Gong	尉遲恭
Sun Bin	孫臏	Jeneral zaman Negeri Berperang; dipuja di beberapa kawasan Shaanxi.
Pang Juan	龐涓
Bai Qi	白起	Jeneral zaman Negeri Berperang.
Li Mu	李牧
Randeng Daoren	燃燈道人	Dua lagi tokoh dari Penciptaan Dewa-dewa.
Zhao Gongming	趙公明
Fusu	扶蘇	Putera mahkota dan jeneral Dinasti Qin yang mempertahankan sempadan utara Qin daripada Xiongnu.
Meng Tian	蒙恬
Chen Sheng	陳勝	Pemberontak yang memimpin Pemberontakan Dazexiang menentang Empayar Qin.
Wu Guang	吳廣
Ziying, Raja Qin	秦王子嬰	Pemerintah terakhir Dinasti Qin dan penggantinya, yang secara nominal mengetuai Lapan Belas Kerajaan sebelum penubuhan Dinasti Han.
Maharaja Yi dari Chu	楚義帝
Ying Bu	英布	Jeneral dinasti Han di bawah Liu Bang, pengasas Han.
Peng Yue	彭越
Yao Qi	姚期	Pemimpin fiksyen di bawah Maharaja Guangwu dari Han dalam Hikayat Han Timur (東漢演義).
Ma Wu	馬武
Guan Yu	關羽	Guan Yu dan Zhang Fei ialah jeneral Shu semasa Tiga Kerajaan, digambarkan sebagai saudara angkat Liu Bei dalam Hikayat Tiga Kerajaan dan termasuk dalam Lima Jeneral Harimau. Guan Ping ialah anaknya. Zhou Cang ialah watak bawahan fiksyen dalam Hikayat Tiga Kerajaan. Guan Sheng ialah keturunan fiksyen yang muncul dalam novel Pahlawan dari Paya.
Zhang Fei Guan Ping Zhou Cang Guan Sheng	張飛 關平 周倉 關勝
Zhao Yun	趙雲	Jeneral Shu semasa Tiga Kerajaan, termasuk dalam Lima Jeneral Harimau. Dikenali di beberapa kawasan Henan.
Ma Chao	馬超
Ma Chao	馬超	Jeneral Shu semasa Tiga Kerajaan. Dikenali di beberapa kawasan Hebei.
Ma Dai	馬岱
Zhuge Liang	諸葛亮	Menteri utama bagi negeri Shu dan Wei semasa Tiga Kerajaan, digambarkan sebagai musuh ketat dalam Romance of the Three Kingdoms.
Sima Yi	司馬懿
Pei Yuanqing	裴元慶	Jeneral pemberontak fiksyen dan putera sejarah yang difiksyenkan, anak Li Yuan, pengasas Tang, yang muncul dalam Shuo Tang.
Li Yuanba	李元霸
Wei Zheng	魏徵	Pegawai awal Dinasti Tang.
Li Shiji	李世勣
Xue Rengui	薛仁貴	Jeneral dari kedua-dua pihak dalam Perang Tang-Goguryeo. Dikenali di beberapa kawasan utara Hebei.
Yŏn Kaesomun	淵蓋蘇文
Zhang Xun	張巡	Pegawai Tang yang terkorban ketika Pertempuran Suiyang menentang Pemberontakan An Lushan.
Xu Yuan	許遠
Zhao Kuangyin	趙匡胤	Maharaja Taizu dari Song, pengasas dinasti Song dan leluhur jeneral Keluarga Yang.
Yang Gun	楊袞
Meng Liang	孟良	Bawahan fiksyen kepada jeneral Keluarga Yang.
Jiao Zan	焦贊
Yue Fei	岳飛	Jeneral Dinasti Song dan anaknya.
Yue Yun	岳雲
Wen Taibao	溫太保	Seorang jeneral Song dan dewa Taoisme.
Yue Yun	岳雲
Di Lei	狄雷	Anak dan bawahan Yue Fei.
Xu Yanzhao	徐延昭
Yang Bo	楊波
Fan Lihua	樊梨花	Isteri fiksyen Xue Dingshan yang digambarkan di Xiaobei Taishuai Gong di Tainan, Taiwan.
Chen Jinding	陳金定
Mu Guiying	穆桂英	Mu ialah jeneral wanita fiksyen dari Song Utara berkaitan dengan jeneral Keluarga Yang. Qin ialah jeneral wanita dari Sichuan semasa Dinasti Ming.
Qin Liangyu	秦良玉

Galeri

•