Gereja Bizantinium Jabalia
Gereja Byzantine Jabalia di Genting Gaza, yang kini merupakan tinggalan gereja basilika Kristian, merangkumi kubur dan lantai mozek yang dikelilingi oleh tiang marmar di kawasan seluas 850 meter persegi (9,100 ka2), termasuk 400 meter persegi (4,300 ka2) diturap dengan mozek. Gereja ini ditubuhkan pada abad ke-5 dan digunakan sehingga abad ke-8.
Lokasi dan sejarah awal
[sunting | sunting sumber]Gereja ini terletak di timur laut Bandar Gaza, dalam sempadan perbandaran bandar Jabalia di Gabenor Gaza Utara, di sebelah barat Jalan Salah al-Din.[1] Gereja ini mengandungi beberapa inskripsi yang mencatatkan nama-nama mereka yang menyumbang kepada gereja. Yang terawal bertarikh 444 Masihi,[2] semasa pemerintahan Maharaja Byzantium Theodosius II (408–450). Satu lagi di baptisan mencatatkan nama-nama seniman yang meletakkan lantai mozek pada tahun 548–49, Victor dan Kosmas.[3] Apabila gereja itu ditemui, tiada penempatan kontemporari yang diketahui berdekatan.[4]
Sebahagian daripada turapan mozek telah diletakkan pada awal abad ke-8, bertarikh berdasarkan inskripsi asal. Mozek-mozek tersebut telah dirosakkan secara sengaja oleh ikonoklas selepas tahun 750, semasa zaman Abbasiyah (lihat Ikonoklasme Byzantium dan Ikonoklasme Muslim). Ia merupakan salah satu daripada 87 gereja ikonoklas yang diketahui tersebar di seluruh Israel, Jordan, Palestin dan Syria.[5] Hiasan gereja ini mengandungi sejumlah besar hiasan geometri dan bunga, lukisan figura, pemandangan luar bandar, peralatan memasak, haiwan peliharaan dan haiwan pemangsa dari Palestin dan luar negara, dan pelbagai jenis tuna. Ia juga termasuk pemandangan memburu, sungai, dan pokok palma.
Penemuan dan pemeliharaan
[sunting | sunting sumber]Pada tahun 1990-an, Bank Dunia dan kerajaan Denmark, Kuwait, Arab Saudi, dan Switzerland telah membiayai projek pemulihan di Palestin. Sisa-sisa gereja tersebut ditemui pada Disember 1996 semasa salah satu projek tersebut: kerja-kerja pembinaan semula di Jalan Salah al-Din.[6] Siasatan arkeologi menyusul sebagai sebahagian daripada kerjasama antarabangsa yang melibatkan École Biblique; projek ini dibiayai oleh Pengarah Perancis Générale des Relations Culturelles, Scientifiques et Techniques.[6][7] Yasser Matar dan Ayman Hassuneh mengetuai penggalian untuk Jabatan Antikuiti di Gaza.
Gereja ini telah rosak di pelbagai tempat semasa konflik Gaza-Israel: pada tahun 2003, 2014, dan 2021.[8] Pada tahun 2010, Kementerian Pelancongan dan Antikuiti Palestin telah memasang kanopi untuk melindungi lantai mozek daripada hakisan. Projek pemulihan yang melibatkan organisasi rakan kongsi antarabangsa bermula pada tahun 2019;[9] ia siap pada Januari 2022 apabila gereja dibuka semula kepada orang ramai.[10] Pada November 2023, satu laporan oleh Heritage for Peace mengenai kesan pencerobohan Israel ke atas Genting Gaza terhadap tapak warisan budaya telah memasukkan gereja tersebut sebagai tapak yang telah musnah sepenuhnya akibat pengeboman.[11] Pada Januari 2025, ahli arkeologi Fadel al-Utol melaporkan bahawa walaupun terdapat serpihan di tapak arkeologi tersebut, mozek-mozek tersebut masih utuh.
Susun atur
[sunting | sunting sumber]Susun atur kompleks ini disimpulkan daripada susun atur lantai mozek kerana dinding batu telah lama dirobohkan apabila kompleks ini ditemui semula pada abad ke-20.[12] Gereja ini merupakan sebahagian daripada kompleks bangunan, di mana gereja basilika merupakan elemen utamanya. Sebuah diakonikon dilampirkan padanya, dan di luarnya sebuah baptistri. Gereja ini berukuran 23 kali 13 meter (75 kali 43 ka) dan terdiri daripada bahagian tengah yang diapit oleh lorong. Lantainya diliputi oleh mozek, yang reka bentuknya merangkumi haiwan dalam adegan yang berlatarkan kawasan luar bandar.
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- ↑ "وزارة السياحة والآثار الفلسطينية". وزارة السياحة والآثار الفلسطينية (dalam bahasa Arab). Diarkibkan daripada yang asal pada 15 April 2022. Dicapai pada 2021-11-04.
- ↑ Cultural Heritage and Development: A Framework for Action in the Middle East and North Africa (PDF), The World Bank, 2001, m/s. 31, ISBN 9780821349380
- ↑ Humbert, Jean-Baptiste; Abu Hassuneh, Yasser; Hassuneh, Aymân; Abu Muhammar, Mahmud (2000). "Mukheitem à Jabaliyah, un site byzantin" [Mukheitem at Jabaliyah, a Byzantine site]. Gaza Méditerranéenne: Histoire et archéologie en Palestine (dalam bahasa Perancis). Éditions Errance. m/s. 125.
- ↑ Humbert, Jean-Baptiste (1999). "The rivers of Paradise in the Byzantine Church near Jabaliyah – Gaza". Dalam Piccirillo, Michele; Alliata, Eugenio (penyunting). The Madaba Map Centenary 1897–1997: Travelling Through the Byzantine Umayyad Period. Collectio maior. 40. Jerusalem: Studium Biblicum Franciscanum. m/s. 216–218. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 February 2009.
- ↑ Reynolds, Daniel. "Rethinking Palestinian Iconoclasm". Dumbarton Oaks Papers. 71: 9–12. JSTOR 26497745.
- 1 2 Humbert, Jean-Baptiste; Abu Hassuneh, Yasser; Hassuneh, Aymân; Abu Muhammar, Mahmud (2000). "Mukheitem à Jabaliyah, un site byzantin" [Mukheitem at Jabaliyah, a Byzantine site]. Gaza Méditerranéenne: Histoire et archéologie en Palestine (dalam bahasa Perancis). Éditions Errance. m/s. 121.
- ↑ Cultural Heritage Preservation and Management in the MENA Region: Sector Review (PDF), The World Bank, 2000, m/s. 12
- ↑ "المونيتور: ماذا فعل القصف الإسرائيلي في تراث غزة الإسلامي والمسيحي؟" [Al-Monitor: What did the Israeli bombardment do to Gaza's Islamic and Christian heritage?]. Shafaqna (dalam bahasa Arab). 25 June 2021. Diarkibkan daripada yang asal pada 4 November 2021. Dicapai pada 16 January 2025.
- ↑ Asad, Mohammed (2019-10-22). "Gazans piecing together remains of ancient church". Middle East Monitor. Dicapai pada 2025-01-08.
- ↑ "Byzantine-era church reopens in Gaza". Middle East Monitor. 2022-01-26. Dicapai pada 2025-01-08.
- ↑ Al-Barsh, Ahmed (2023-11-07), Report on the Impact of the Recent War in 2023 on the Cultural Heritage in Gaza Strip – Palestine (PDF) (dalam bahasa Inggeris), Heritage for Peace and the Arab Network of Civil Society Organizations to Safeguard Cultural Heritage, m/s. 31, diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 2024-04-06, dicapai pada 2025-01-07
- ↑ Humbert, Jean-Baptiste; Abu Hassuneh, Yasser; Hassuneh, Aymân; Abu Muhammar, Mahmud (2000). "Mukheitem à Jabaliyah, un site byzantin" [Mukheitem at Jabaliyah, a Byzantine site]. Gaza Méditerranéenne: Histoire et archéologie en Palestine (dalam bahasa Perancis). Éditions Errance. m/s. 122.
Bacaan lanjut
[sunting | sunting sumber]- Blanc-Bijon, Véronique; Blanc, Patrick (2017). "Discovery, preservation, and study of mosaic pavements in the Gaza territory". m/s. 40–46. https://hal.science/hal-01448283v1.
- Reynolds, Daniel (2017). "Rethinking Palestinian Iconoclasm". Dumbarton Oaks Papers. 71: 1–64. ISSN 0070-7546. JSTOR 26497745.
Pautan luaran
[sunting | sunting sumber]- Snaije, Olivia (25 January 2025). "The Past Is Being Destroyed in Palestine — As Well as the Present". New Lines Magazine. Dicapai pada 22 February 2025.