Château de Versailles

Pemandangan udara Château de Versailles dan sebahagian tamannya

Château de Versailles (Perancis: Château de Versailles), juga dikenali sebagai Istana Versailles, ialah sebuah istana, muzium dan kompleks bersejarah di Versailles, dalam jabatan Yvelines, wilayah Île-de-France, di barat daya Paris, Perancis. Bermula sebagai sebuah pondok perburuan yang dibina untuk Raja Louis XIII pada tahun 1623, bangunan tersebut diperbesar secara besar-besaran oleh anakandanya, Louis XIV, yang menjadikannya kediaman utama istana diraja dan pusat pemerintahan kerajaan Perancis pada tahun 1682.

Versailles menjadi kediaman utama raja-raja Perancis daripada pemerintahan Louis XIV hingga Louis XVI, kecuali semasa tempoh pemangkuan pada awal pemerintahan Louis XV. Selain berfungsi sebagai kediaman diraja, kompleks ini menjadi pusat kehidupan politik, diplomatik, kebudayaan dan kesenian Perancis sehingga Revolusi Perancis memaksa keluarga diraja meninggalkannya pada Oktober 1789. Istana tersebut kemudiannya dijadikan Muzium Sejarah Perancis oleh Raja Louis Philippe I pada tahun 1837.

Istana ini mengandungi kira-kira 2,300 buah bilik dalam keluasan lantai 63,154 meter persegi. Château de Versailles dan tamannya telah disenaraikan sebagai Tapak Warisan Dunia oleh UNESCO pada tahun 1979 kerana nilai seni binanya, pengaruhnya terhadap reka bentuk istana dan taman di Eropah, serta peranannya dalam sejarah politik dan kebudayaan Perancis.

Sejarah

Asal-usul dan pembinaan

Versailles pada awal abad ke-17 merupakan sebuah perkampungan kecil yang dikelilingi kawasan hutan dan tanah berpaya. Louis XIII, yang kerap memburu di kawasan tersebut, mengarahkan pembinaan sebuah pondok perburuan pada tahun 1623. Bangunan sederhana itu kemudiannya digantikan dengan sebuah château daripada batu dan bata pada dekad 1630-an.

Selepas kemangkatan Louis XIII pada tahun 1643, bangunan tersebut tidak banyak digunakan sehingga Louis XIV memulakan projek pembesarannya pada tahun 1661. Baginda mengekalkan sebahagian besar château ayahandanya tetapi mengelilinginya dengan bangunan baharu. Projek itu melibatkan beberapa tokoh utama seni bina dan seni Perancis, termasuk arkitek Louis Le Vau, François d'Orbay dan Jules Hardouin-Mansart, pelukis serta penghias Charles Le Brun, dan pereka taman André Le Nôtre.

Le Vau membina bahagian yang dikenali sebagai enveloppe di sekeliling château lama, manakala Hardouin-Mansart bertanggungjawab terhadap beberapa penambahan utama, termasuk sayap utara dan selatan, Galeri Cermin, Orangerie, Grand Trianon serta Kapel Diraja. Pembinaan dan pengubahsuaian diteruskan pada zaman Louis XV dan Louis XVI, khususnya pada pangsapuri persendirian, panggung opera dan Petit Trianon.

Kediaman diraja dan pusat pemerintahan

Pada 6 Mei 1682, Louis XIV memindahkan istana diraja dan sebahagian besar pentadbiran kerajaan dari Paris ke Versailles. Perpindahan tersebut menjadikan Versailles pusat pemerintahan de facto kerajaan Perancis. Ribuan anggota kerabat diraja, bangsawan, pegawai, anggota tentera, pelayan dan pekerja tinggal atau menjalankan tugas di kompleks istana dan bandar baharu yang berkembang di sekelilingnya.

Kehidupan di istana diatur melalui tatacara dan adat istana yang ketat. Upacara harian raja, jamuan, persembahan muzik dan teater, perayaan serta penerimaan duta asing digunakan untuk menonjolkan kuasa dan kewibawaan pemerintahan beraja. Versailles turut menjadi pusat perkembangan seni lukis, seni hiasan, muzik, teater, seni bina dan reka bentuk taman Perancis.

Selepas kemangkatan Louis XIV pada tahun 1715, istana diraja berpindah sementara ke Paris semasa pemerintahan pemangku. Louis XV kembali menetap di Versailles pada tahun 1722. Baginda dan penggantinya, Louis XVI, meneruskan pengubahsuaian ruang dalaman serta membina bangunan baharu, termasuk Opera Diraja dan Petit Trianon.

Revolusi Perancis dan perubahan fungsi

Pada 5 dan 6 Oktober 1789, sekumpulan besar penduduk Paris berarak ke Versailles ketika berlaku kekurangan makanan dan pergolakan politik. Louis XVI, Marie Antoinette dan keluarga diraja kemudian dibawa ke Paris. Peristiwa tersebut menamatkan fungsi Versailles sebagai kediaman tetap raja-raja Perancis.

Semasa Revolusi Perancis, sebahagian besar perabot, karya seni dan barangan diraja dipindahkan atau dijual. Istana itu terselamat daripada kemusnahan menyeluruh dan pada tahun 1837, Louis Philippe I merasmikan Muzium Sejarah Perancis yang didedikasikan kepada sejarah ketenteraan dan politik negara tersebut.

Penandatanganan Perjanjian Versailles di Galeri Cermin pada 28 Jun 1919

Versailles terus menjadi tempat berlangsungnya beberapa peristiwa penting. Pada 18 Januari 1871, Raja Wilhelm I dari Prusia diisytiharkan sebagai Maharaja Jerman di Galeri Cermin, sekali gus menandakan penubuhan Empayar Jerman. Pada 28 Jun 1919, Perjanjian Versailles antara Jerman dengan Kuasa Bersekutu ditandatangani di galeri yang sama selepas Perang Dunia Pertama.

Seni bina dan ruang utama

Seni bina Château de Versailles berkembang secara berperingkat dari abad ke-17 hingga abad ke-18. Bahagian asal yang dibina untuk Louis XIII menggunakan gabungan bata merah, batu cerah dan bumbung batu loh. Penambahan pada zaman Louis XIV menggabungkan prinsip klasikisme Perancis dengan hiasan Baroque, susunan paksi yang simetri dan fasad panjang yang menghadap taman.

Galeri Cermin

Ruang yang paling terkenal ialah Galeri Cermin (Galerie des Glaces), sebuah galeri sepanjang kira-kira 73 meter yang menghubungkan Salon Perang dengan Salon Keamanan. Tujuh belas gerbang yang dihiasi sejumlah 357 keping cermin dibina berhadapan dengan 17 buah tingkap yang menghadap taman. Silingnya dihiasi lukisan Charles Le Brun yang menggambarkan pencapaian politik dan ketenteraan Louis XIV.

Bahagian penting lain termasuk:

• Pangsapuri Agung Raja dan Permaisuri, yang terdiri daripada rangkaian bilik istiadat dan ruang penerimaan rasmi;
• Bilik Peraduan Raja, tempat berlangsungnya upacara harian lever dan coucher serta tempat Louis XIV mangkat pada tahun 1715;
• Kapel Diraja, yang disiapkan pada tahun 1710 dan menggabungkan tradisi gereja diraja Perancis dengan seni bina klasik;
• Opera Diraja, yang direka oleh Ange-Jacques Gabriel dan dibuka pada tahun 1770 sempena perkahwinan bakal Louis XVI dengan Marie Antoinette;
• Galeri Pertempuran, yang diwujudkan pada abad ke-19 sebagai sebahagian daripada Muzium Sejarah Perancis.

Taman dan kawasan Versailles

Taman Versailles yang direka oleh André Le Nôtre

Pada tahun 1661, Louis XIV menugaskan André Le Nôtre untuk mereka bentuk dan membangunkan taman Versailles. Taman tersebut disusun berdasarkan paksi timur–barat dan utara–selatan, dengan halaman berumput, batas bunga, lorong, bosket, arca, kolam serta pancutan air. Susunan ruang, perspektif panjang dan bentuk geometri taman itu menjadi antara contoh paling berpengaruh bagi gaya taman Perancis.

Kawasan Versailles kini merangkumi lebih daripada 800 hektar dan terdiri daripada istana utama, taman rasmi, taman berhutan, Grand Canal, Orangerie, bangunan kandang diraja serta kawasan Trianon. Antara bangunan dan kawasan penting di luar istana utama ialah:

• Grand Trianon, sebuah istana kecil daripada marmar yang dibina untuk Louis XIV;
• Petit Trianon, sebuah bangunan Neoklasik yang kemudiannya diberikan kepada Marie Antoinette;
• Hameau de la Reine, sebuah perkampungan hiasan yang dibina untuk Marie Antoinette;
• Grand Canal, paksi air utama yang memanjang ke arah barat dari istana;
• Orangerie, yang digunakan untuk menyimpan pokok sitrus dan tumbuhan lain ketika musim sejuk.

Kawasan yang disenaraikan oleh UNESCO merangkumi 1,070 hektar, dengan zon penampan seluas 9,467 hektar.

Pengurusan dan fungsi semasa

Château de Versailles dimiliki oleh negara Perancis. Istana, muzium, taman, bangunan sampingan dan koleksinya diuruskan oleh Établissement public du château, du musée et du domaine national de Versailles, sebuah badan awam pentadbiran nasional di bawah penyeliaan kementerian Perancis yang bertanggungjawab terhadap kebudayaan.

Selain berfungsi sebagai muzium dan tempat pemuliharaan warisan, Versailles masih digunakan untuk majlis rasmi dan kegiatan politik. Kedua-dua dewan Parlimen Perancis bersidang bersama sebagai Kongres Parlimen di Sayap Selatan istana bagi tujuan tertentu, termasuk meluluskan pindaan perlembagaan.

Pada Sukan Olimpik Musim Panas 2024, kawasan sementara di taman Versailles digunakan bagi pertandingan sukan berkuda dan pentatlon moden.

Warisan dan pengaruh

UNESCO menyenaraikan Château de Versailles dan tamannya berdasarkan kriteria kebudayaan (i), (ii) dan (vi). Kompleks tersebut dianggap sebagai pencapaian seni yang luar biasa dan menjadi model bagi pembinaan istana diraja, kediaman bangsawan serta taman berlandskap di seluruh Eropah dari akhir abad ke-17 hingga abad ke-18. Pengaruhnya dapat dilihat pada istana dan taman di Britain, Jerman, Austria, Sepanyol, Sweden, Rusia dan beberapa negara Eropah yang lain.

Usaha pemuliharaan moden melibatkan pemulihan bumbung, fasad, ruang dalaman, taman dan perabot asal yang telah hilang atau tersebar selepas Revolusi Perancis. Kerja tersebut bertujuan memelihara bangunan bersejarah sambil menyesuaikan kemudahan keselamatan, kebolehcapaian dan pengurusan pengunjung.

Lihat juga

• Revolusi Perancis
• Louis XIV dari Perancis
• Marie Antoinette
• Perjanjian Versailles
• Senarai Tapak Warisan Dunia di Perancis

Pautan luar

• Tapak sesawang rasmi