Jageri

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jaggery
Sa-indian-gud.jpg
Sebongkah jageri dengan syiling untuk perbandingan saiz
Tempat asalAsia Selatan, Asia Tenggara
Bahan utamaAir tebu, direbus dan dipekatkan.
Hidangan serupaPanela, gula Melaka
di Wikibuku Buku Masakan: Jageri  Media berkenaan di Wikimedia Commons Media: Jageri

Jageri ialah gula tebu tradisional[1] digunakan di Benua Kecil India dan Asia Tenggara.[2] Ia produk pekat jus tebu dan juga buah kurma atau sap palma tanpa pemisahan molases dan hablur, dan boleh berbeza-beza dari perang keemasan hingga ke perang gelap. Ia serupa dengan panela Amerika Latin,[2] juga dikenali sebagai piloncillo di Mexico. Ia mengandungi sehingga 50% sukrosa, sehingga 20% gula berbalik, dan sehingga 20% kelembapan, dengan selebihnya terdiri daripada bahan tidak larut lain, seperti abu kayu, protein dan gentian hampas tebu.[2] Jageri sangat mirip dengan muscovado, pemanis penting dalam masakan Portugis dan masakan British. Sukari ngutu/nguru Kenya pula tidak mempunyai serat; ia gelap dan diperbuat daripada tebu dan juga kadangkala diekstrak daripada pokok palma.[3]

Etimologi[sunting | sunting sumber]

Jageri berasal daripada bahasa Indo-Portugis jágara, jagra, daripada Kannada ಸಕ್ಕರೆ (śarkare) atau Hindi शक्कर (śakkar)/Urdu شکر‎ (śakkar), akhirnya daripada Sanskrit शर्करा (śarkarā).[4]

Asal-usul[sunting | sunting sumber]

Pengeluaran gula tebu (jageri) bukan emparan berhampiran Tasik Inle (Myanmar). Peringkat menghancurkan dan mendidih.
Proses membuat jageri berbutir

Jageri diperbuat daripada hasil tebu dan pokok palma todi. Gula yang diperbuat daripada nira kurma adalah lebih berharga dan jarang didapati di luar kawasan tempat ia dibuat. Pokok todi pula ditoreh untuk menghasilkan jager di India, Bangladesh, Pakistan, Nepal, Myanmar dan Sri Lanka.

Di Sri Lanka, ekstrak sirap daripada pokok kithul (Caryota urens) digunakan secara meluas untuk pengeluaran jageri.[5]

Semua jenis gula datang dalam blok atau pes sirap gula pekat yang dipanaskan hingga 200 °C (392 °F). Secara tradisinya, sirap dibuat dengan merebus jus tebu mentah atau nira palma dalam bekas yang besar, cetek, berdasar bulat.

Pengeringan jus tebu separa pepejal dalam kuali lain untuk penyediaan jageri: amalan di India

Penamaan[sunting | sunting sumber]

Jageri Burma di pasar di Mandalay

Di Asia Selatan[sunting | sunting sumber]

Di Asia Tenggara[sunting | sunting sumber]

Kemboja[sunting | sunting sumber]

Pengeluaran jageri sawit di Kemboja
  • Skor tnaot (ស្ករត្នោត) dalam bahasa Khmer[6]

Myanmar (Burma)[sunting | sunting sumber]

Jageri tebu di Myanmar.
  • Htanyet (ထန်းလျက်) [Jageri Sawit Todi] (disebut [tʰəɲeʔ]) dalam bahasa Burma
  • Kyan Tha Kar (ကြံသကာ) [Jageri Tebu] dalam bahasa Burma

Malaysia[sunting | sunting sumber]

Indonesia[sunting | sunting sumber]

Filipina[sunting | sunting sumber]

Panutsa Filipina

Thailand[sunting | sunting sumber]

Membuat Jageri (Gur) di Punjab

Di tempat lain[sunting | sunting sumber]

  • Raspadura di Cuba dan Panama
  • Rapadura di Brazil
  • Panela di Amerika Tengah dan sebahagian Amerika Selatan
  • Piloncillo di Mexico
  • Tapa de dulce di Costa Rica
  • Chancaca di Peru
  • Papelón, panela atau miel de panela di Venezuela
  • Sukari nguuru dalam Swahili
  • Kokuto (黒糖, Kokutō) dalam bahasa Jepun[7]
  • 紅糖 (hóng táng) atau 黑糖(hēi táng) dalam bahasa Cina, yang kemudian digunakan oleh masyarakat Cina di Asia Tenggara
  • Gur di Afghanistan

Galeri Imej[sunting | sunting sumber]

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ "New improvements in jaggery manufacturing process and new product type of jaggery". Panela Monitor. Dicapai pada 2014-08-30.
  2. ^ a b c "Media | Practical Action" (PDF). Itdg.org. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 2004-01-07. Dicapai pada 2011-09-28.
  3. ^ "Sukari nguru". KenyaTalk (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2021-09-03.
  4. ^ wikt:jaggery
  5. ^ Balachander, Vidya (26 January 2017). "Sri Lanka's 'Kithul' Palm Syrup: An Ancient Sweetener In Need Of Saving". NPR.
  6. ^ Jacob Jacobs, Judith (2001). A Concise Cambodian-English Dictionary. Routledge. m/s. 206. ISBN 978-0197-1357-4-7.
  7. ^ "Brown Sugar from Okinawa | Art of Eating". artofeating.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 2013-04-22. Dicapai pada 2015-09-13.