Ketua Komanwel

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Pergi ke pandu arah Pergi ke carian
Ketua Komanwel
Charles Prince of Wales.jpg
Penyandang
Charles III
sejak 8 September 2022
PusatMarlborough House, London
PelantikKetua kerajaan negara-negara Komanwel
Tempoh jawatanSeumur hidup
Pemegang sulungGeorge VI
PembentukanApril 1949; 73 tahun yang lalu (1949-04)
Laman sesawangthecommonwealth.org

Ketua Komanwel (bahasa Inggeris: Head of the Commonwealth) ialah pemimpin simbolik yang melambangkan "persatuan bebas negara anggota bebas" Negara-negara Komanwel, sebuah pertubuhan antara kerajaan yang kini terdiri daripada 56 negara berdaulat. Tiada tempoh jawatan atau had penggal yang ditetapkan, dan jawatan itu sendiri tidak melibatkan bahagian dalam tadbir urus harian mana-mana negara anggota dalam Komanwel. Jawatan itu kini dipegang oleh Raja Charles III.

Menjelang tahun 1949, Komanwel British adalah sekumpulan lapan negara, masing-masing mempunyai Raja George VI sebagai raja. India, bagaimanapun, ingin menjadi sebuah republik tetapi tidak meninggalkan Komanwel dengan berbuat demikian. Ini ditampung dengan penciptaan gelaran Ketua Komanwel untuk Raja apabila India menjadi sebuah republik pada tahun 1950. Selepas itu, negara-negara lain, termasuk Pakistan, Sri Lanka, Ghana, dan Singapura juga menjadi republik tetapi, sebagai anggota Negara Komanwel, mengiktiraf raja British sebagai Ketua Komanwel.

Sejarah[sunting | sunting sumber]

Perdana-perdana Menteri Komanwel bersama Raja di Istana Buckingham untuk Persidangan Perdana-perdana Menteri Komanwel, 1949

Pada tahun 1949, Raja George VI ialah raja bagi setiap negara yang kemudiannya terdiri daripada Komanwel British (kemudian dikenali sebagai Negara-negara Komanwel): United Kingdom, Kanada, Australia, New Zealand, Afrika Selatan, India, Pakistan, dan Dominion Ceylon. Bagaimanapun, Kabinet India mahu negara itu menjadi sebuah republik tetapi tidak meninggalkan Komanwel akibat tidak lagi mempunyai George VI sebagai raja, seperti yang berlaku kepada Ireland. Untuk menampung ini, Deklarasi London, yang dikeluarkan pada akhir April 1949 dan direka oleh Perdana Menteri Kanada Louis St. Laurent, menyatakan bahawa Raja, sebagai simbol persatuan bebas negara-negara Komanwel, ialah ketua Komanwel. Apabila India menerima pakai perlembagaan republik pada 26 Januari 1950, George VI tidak lagi menjadi rajanya (presiden India, Rajendra Prasad, menjadi ketua negara), tetapi ia menganggap baginda sebagai Ketua Komanwel.

Elizabeth II menjadi Ketua Komanwel selepas naik takhta pada tahun 1952, menyatakan pada masa itu, "Komanwel tidak mempunyai persamaan dengan empayar masa lalu. Ia adalah konsep yang sama sekali baru yang dibina di atas kualiti tertinggi semangat manusia: persahabatan, kesetiaan, dan keinginan untuk kebebasan dan keamanan." Pada tahun berikutnya, Akta Gaya dan Gelaran Diraja telah diluluskan di setiap alam Komanwel, menambah buat kali pertama istilah "Ketua Komanwel" pada gelaran raja.

Ratu mempunyai bendera peribadi yang dicipta pada Disember 1960 untuk melambangkan baginda sebagai Ketua Komanwel tanpa dikaitkan dengan peranannya sebagai ratu di mana-mana negara tertentu. Lama kelamaan, bendera itu menggantikan Bendera Diraja British apabila Ratu melawat negara Komanwel di mana baginda menjadi ketua negara tetapi tidak memiliki bendera diraja untuk negara itu, atau yang baginda bukan ketua negara, serta pada majlis Komanwel di United Kingdom. Apabila Ratu melawat ibu pejabat Sekretariat Komanwel di London, bendera peribadi ini—bukan mana-mana piawaian dirajanya—dinaikkan.

Bekas Perdana Menteri Kanada Brian Mulroney berkata Elizabeth ialah "pasukan di belakang tabir" dalam menamatkan aparteid di Afrika Selatan.

Selepas kemangkatan Ratu pada 8 September 2022, Raja Charles III menjadi Ketua Komanwel.

Nota[sunting | sunting sumber]

Nota kaki[sunting | sunting sumber]

Pautan luar[sunting | sunting sumber]