Laluan Persekutuan Malaysia 2

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari

Jkr-ft2.png

Laluan Persekutuan 2
Maklumat laluan
Sebahagian daripada AH 141
(Kampung Bandar Dalam - Karak)
Panjang: 276.9 km (172.1 bt)
Wujud: 1915[1] – sekarang
Sejarah: Siap pada 1959[2]
Persimpangan utama
Penghujung
Barat:
Pelabuhan Klang, Selangor
  JALAN RAYA
Jkr-ft1.svg Laluan Persekutuan 1
Jkr-ft68.png Laluan Persekutuan 68
Jkr-ft28.png Jalan Lingkaran Tengah 2 Kuala Lumpur
Jkr-ft68.png Jalan Genting Sempah-Genting Highlands
Jkr-ft8.png Lebuhraya Gua Musang
Jkr-ft9.png Laluan Persekutuan 9
Jkr-ft10.png Laluan Persekutuan 10
Jkr-ft83.png Laluan Persekutuan 83
Jkr-ft62.png Laluan Persekutuan 62
Jkr-ft64.png Laluan Persekutuan 64
Jkr-ft222.png Persiaran MEC
Jkr-ft12.png Lebuhraya Tun Razak
Jkr-ft3.png AH 18 Jalan Pintasan Kuantan
Jkr-ft3.png AH 18 Laluan Persekutuan 3
Jkr-ft183.png Jalan Tanjung Lumpur
Jkr-ft135.png Jalan Teluk Cempedak
Jkr-ft3486.png Jalan Semambu
Jkr-ft423.png Jalan Stesen Satelit Bumi Kuantan
Jkr-ft435.png Jalan Tanjung Gelang

LEBUH RAYA
Mes-e33.png Lebuhraya Duta Ulu Klang
Mes-e8.png Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak
Mes-e8.png Lebuh Raya Pantai Timur
Penghujung
Timur:
Pelabuhan Kuantan, Pahang
Lokasi
Destinasi
utama:
Klang
Shah Alam
Kuala Lumpur
Gombak
Karak
Lanchang
Mentakab
Temerloh
Maran
Gambang
Kuantan
Beserah
Sistem jalan raya

Jalan raya di Malaysia
Lebuh raya • Persekutuan • Negeri

Laluan Persekutuan 2 merupakan laluan persekutuan timur-barat utama di Malaysia. Jalan sepanjang 276.9 kilometer (172 bt) menghubungkan Pelabuhan Klang di Selangor sehingga ke Pelabuhan Kuantan di Pahang.[3] Jalan Persekutuan 2 membentuk sistem laluan tulang belakang yang menghubungkan antara pantai timur dengan pantai barat Semenanjung Malaysia sebelum peranannya diambil alih oleh Lebuhraya Pantai Timur E8.

Latar belakang laluan[sunting | sunting sumber]

Laluan Persekutuan 2 dibahagikan kepada dua bahagian - Jalan Kuala Lumpur-Klang dan Jalan Kuala Lumpur-Kuantan, di mana kedua-dua bahagian disambungkan di Kuala Lumpur. Jalan Kuala Lumpur-Klang terdiri daripada Jalan Syed Putra, Lebuhraya Persekutuan Laluan 2, Persiaran Sultan Ibrahim, Jalan Jambatan Kota (juga bertindih dengan Laluan Persekutuan 5) dan Persiaran Raja Muda Musa, di mana hampir semua bahagian Lebuhraya Kuala Lumpur-Klang dibina sebagai lebuh raya kembar kecuali seksyen yang singkat dari persimpangan Pelabuhan Klang ke jeti Pelabuhan Klang. Kilometer Sifar bagi Laluan Persekutuan 2 terletak di Pelabuhan Klang, Selangor.

Di pusat bandar Klang, lebuh raya FT2 bersilang dengan Jalan Langat FT5 di Persimpangan Bulatan Simpang Lima. Hasilnya, FT5 bertindih dengan dengan FT2 di sepanjang Jambatan Kota sebelum laluan FT5 dilencongkan ke Jalan Kapar FT5 sebelum laluan FT5 akan dilencongkan ke Simpang Tujuh.[4]

Lebuh raya FT2 menjadi lebuh raya capaian terkawal bermula dari Persimpangan Bulatan Berkeley ke Persimpangan Seputeh, yang mana bahagian capaian terkawal lebih dikenali sebagai Lebuhraya Persekutuan Laluan 2. Bahagian Lebuhraya Persekutuan FT2 dari Persimpangan Bulatan Berkeley ke Persimpangan Lapangan Terbang Subang adalah bahagian bertol diuruskan oleh PLUS Malaysia Berhad, pengendali lebuh raya terpanjang di negara, Lebuhraya Utara-Selatan. Lebuhraya Persekutuan FT2 kemudian menjadi lebuh raya utama capaian terhad selepas Seputeh persimpangan, di mana ia menjadi Jalan Syed Putra. Jalan Syed Putra FT2 diakhiri di Bulatan Kinabalu di mana ia bergabung dengan Jalan Kinabalu FT1.[5]

Sementara itu, Jalan Kuala Lumpur-Kuantan bermula apabila Jalan Pahang FT2 dari Bulatan Pahang di Jalan Tun Razak. Jalan FT2 kemudiannya dialihkan ke Jalan Gombak FT2/FT68 di Persimpangan Setapak. Di Persimpangan Kampung Bandar Dalam, laluan FT2 sekali lagi dialihkan ke Jalan Kampung Bandar Dalam FT2, manakala Jalan Gombak berubah nombor laluan kepada FT68. Di Persimpangan Kampung Bandar Dalam, FT2 bertemu dengan Lebuhraya Duta Ulu Klang E33/FT2 ke Taman Greenwood, Batu Caves, kemudian ia bertemu dengan Jalan Lingkaran Tengah 2 Kuala Lumpur (MRR2 KL) FT28 dari Taman Greenwood untuk Persimpangan Gombak Utara, sebelum sekali lagi bertemu dengan Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak E8/FT2 untuk keseluruhan panjangnya.[5]

Di penghujung Lebuhraya Karak di Persimpangan Karak, Laluan Persekutuan 2 dialihkan kepada jalan persekutuan 2 lorong biasa manakala Lebuhraya Karak diteruskan sesebagai Lebuhraya Pantai Timur. Laluan Persekutuan 2 bertindih sekali lagi di Kuantan dengan Laluan Persekutuan 3. Penamat timur Laluan Persekutuan 2 adalah di Pelabuhan Kuantan, di mana ia bertemu dengan Laluan Persekutuan 3.

Sebelum kemunculan Swettenham Parkway (kini Lebuhraya Sultan Iskandar) yang kini merupakan sebahagian daripada Jalan Lingkaran Tengah 1 Kuala Lumpur (MRR1 KL), jalan FT2 bertindih dengan Jalan Kinabalu FT1 dan Jalan Kuching FT1 dari Persimpangan Bulatan Kinabalu ke Persimpangan PWTC, di mana FT2 dilencong ke Jalan Tun Razak dan Jalan Pahang.[5] Walau bagaimanapun, selepas selesai Skim Penyuraian Trafik Kuala Lumpur-Petaling Jaya pada tahun 1983 yang melanjutkan MRR1 KL ke Persimpangan Jalan Istana yang menghubungkan MRR1 dengan Jalan Syed Putra FT2, FT2 terhenti serentak dengan FT1 dan dilencongkan ke Lebuhraya Sultan Iskandar (yang sebelum ini Lebuhraya Mahameru).

Pembinaan lanjutan daripada Lebuhraya Karak E8/FT2, yang dikenali sebagai Lebuhraya Pantai Timur, pertama kali diumumkan pada tahun 1994 apabila lebuh raya itu sendiri masih dalam kerja-kerja menaik taraf.[6] Pada mulanya, Lebuhraya Pantai Timur sepatutnya dibina di bawah nombor laluan yang berbeza oleh sebuah konsortium yang terdiri MMC Corporation Berhad (melalui anak syarikat, Projek Lebuhraya Timur Sdn. Bhd. (Pelita)), MTD Group dan Malaysian Resource Corporation Berhad (MRCB),[7] tetapi akhirnya dibina oleh MTD Group pada tahun 2001 selepas bekas konsortium itu menarik diri dari kerja kerana kesan daripada krisis kewangan Asia 1997.[8] Lebuhraya Pantai Timur telah dibuka kepada pengguna jalan raya pada 1 Ogos 2004, mengambil peranan Laluan Persekutuan 2 sebagai laluan timur-barat utama dari Kuala Lumpur ke Kuantan.[9] Lebuh raya kekal dengan nombor laluan E8 yang sama dengan Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak yang dinaik taraf E8/FT2, yang turut dikendalikan oleh MTD Group (kini ANIH Berhad).

Sejarah[sunting | sunting sumber]

Laluan Persekutuan 2 bermula sebagai sebahagian daripada jalan utama yang paling awal ke Kuantan, Pahang dari Benta, di mana jalan telah dibina sebagai lanjutan bagi Jalan Kuala Kubu dari Kuala Kubu Bharu, Selangor ke Kuala Lipis, Pahang. Jalan Kuala Kubu sejauh 80 batu, yang kini seluruh bahagian itu menjadi Laluan Persekutuan 55 dan bahagian-bahagian Laluan Persekutuan 218 dan 8, telah dibina oleh Jabatan Kerja Raya (JKR) pada 1887. Jalan Benta-Kuantan, yang kini membentuk seluruh bahagian bagi Laluan Persekutuan 64 (Benta-Maran) dan sebahagian daripada Laluan Persekutuan 2 dari Maran ke Kuantan, telah dibina pada 1915. Bahagian Kuala Lumpur-Bentong telah dibina pada masa yang sama, diikuti dengan bahagian Bentong-Temerloh pada 1928.[1]

Jalan Kuala Lumpur-Kuantan FT2 dimuktamadkan pada 1955 apabila bahagian terakhir dari Temerloh ke Maran telah dibuka kepada lalu lintas pada 11 Jun 1955.[10] Bahagian terakhir mengambil masa yang sangat lama untuk disiapkan kerana musim hujan, banjir besar dan kawasan berpaya, serta kemaraan Tentera Imperial Jepun semasa Perang Dunia Kedua dan aktiviti-aktiviti pengganas Parti Komunis Malaya semasa Darurat Tanah Melayu. Pembinaan bermula dari tahun 1925 dan telah siap pada 1955.[10]

Pada tahun 1971, Jambatan Temerloh lama merentangi Sungai Pahang telah runtuh akibat banjir besar di Temerloh. Hasilnya, Jabatan Kerja Raya (JKR) membina jambatan ganti sepanjang 575 m dikenali sebagai Jambatan Sultan Ahmad Shah FT2 bersebelahan jambatan lama. Sultan Ahmad Shah Jambatan adalah lebih tinggi daripada jambatan lama, membentuk persilangan beza aras pertama di Pahang yang dihubungkan dengan Laluan Persekutuan 10. Projek jambatan baru juga termasuk jalan baru yang memintas Temerloh dan Mentakab, menyebabkan seksyen Temerloh-Mentakab dahulu diwartakan semula sebagai Laluan Persekutuan 87.Pembinaan Jambatan Sultan Ahmad Shah telah siap pada tahun 1974.

Sementara itu, Lebuhraya Kuala Lumpur-Klang FT2 dibuka kepada lalu lintas pada 14 Januari 1959.[2] Lebuh raya ini bertujuan sebagai pengganti sistem jalan raya sedia ada yang dikenali sebagai Jalan Klang Lama, Persiaran Selangor, Jalan Sungai Rasau dan Jalan Batu Tiga Lama, membolehkan kelajuan sehingga 60 bsj.[10] Hasilnya, Jalan Klang Lama telah diturunkan kepada Jalan Negeri Selangor B14. Lebuhraya Kuala Lumpur-Klang FT2 kemudiannya dinaik taraf menjadi sebuah lebuh raya capaian terkawal dengan menggantikan persilangan searas dengan persimpangan bertingkat, menjadikannya lebuh raya dikawal akses pertama di negara ini.[11] Lebuh raya capaian terkawal yang dinaik taraf kini dikenali sebagai Laluan Lebuhraya Persekutuan 2.

Pada 1970-an, satu segmen penggantian seksyen yang sempit dan berliku-liku dari Kuala Lumpur ke Karak (dikenali sebagai Jalan Gombak) telah dibina. Bahagian penggantian dikenali sebagai Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak FT2, yang menampilkan Terowong Genting Sempah sepanjang 914.4 m. Lebuh raya bertol sejauh 75.2-km telah dibina pada kos RM136.4 juta dan telah dibuka kepada lalu lintas pada 7 Jan 1978.[12] Hasilnya, Jalan Gombak lama telah diwartakan semula sebagai Laluan Persekutuan 68. Pada tahun 1994, Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak FT2 telah dinaik taraf kepada lebuh raya capaian terkawal penuh dengan kembaran seluruh bahagian itu, termasuk pembinaan terowong kedua di sebelah Terowong Genting Sempah yang sedia ada untuk lalu lintas ke timur. Kerja-kerja naik taraf bermula pada tahun 1994 oleh MTD Prime dan telah siap pada tahun 1998.[6] Walau bagaimanapun, hanya 60 km daripada 75 km lebuh raya itu membentuk masa Lebuhraya Kuala Lumpur-Karak E8/FT2 kini; baki 15 km membentuk sebahagian daripada Jalan Lingkaran Tengah 2 Kuala Lumpur (MRR2 KL) FT28 dan Lebuhraya Duta Ulu Klang E33.

Senarai persimpangan ( Barat - Timur )[sunting | sunting sumber]

Km Susur keluar Pertukaran/Simpang Ke Catatan
PELABUHAN KLANG-BULATAN SIMPANG LIMA lihat juga PERSIARAN RAJA MUDA MUSA
KLANG
BULATAN SIMPANG LIMA-BULATAN SIMPANG EMPAT
lihat juga JALAN JAMBATAN KOTA
KLANG-KUALA LUMPUR lihat juga LEBUHRAYA PERSEKUTUAN
KUALA LUMPUR lihat juga
JALAN SYED PUTRA
JALAN LINGKARAN TENGAH 1 KUALA LUMPUR
JALAN TUANKU ABDUL RAHMAN
LEBUHRAYA GENTING KLANG-PAHANG
Jkr-ft68.png JALAN GOMBAK
JALAN KAMPUNG BANDAR DALAM
KUALA LUMPUR-GOMBAK lihat juga
CH-Hinweissignal-Autobahn.svg Mes-e33.png LEBUHRAYA DUTA ULU KLANG
(jalan lama untuk ke Greenwood Jkr-ft28.png)
GOMBAK-GOMBAK UTARA lihat juga
Jkr-ft28.png JALAN LINGKARAN TENGAH 2 KUALA LUMPUR
GOMBAK UTARA-KARAK lihat juga
CH-Hinweissignal-Autobahn.svg Mes-e8.png LEBUHRAYA KUALA LUMPUR-KARAK
Taman Karak Jaya
Taman Karak Indah
KARAK SELATAN
Jkr-ft9.png Kuala Pilah
Jkr-ft9.png Tampin
Persimpangan T
Jambatan Sungai Telemung
Taman Seri Bentong
Jambatan Sungai Pertang Pendak
Kampung Lengkong
Jambatan Sungai Kawang
Sempadan Bentong-Temerloh
Taman Lanchang Indah
LANCHANG TIMUR LAUT
Mempateh
Bukit Damar
Lakum
Persimpangan T
Pusat Pemulihan Kuala Gandah
Jambatan Sungai Cermang
Kampung Rantau Panjang
Kampung Semantau
Kampung Woh
Kampung Bongsu
Kampung Sungai Kepung
Desa Bakti
Taman Mentakab Indah
Kampung Batu Tiga
MENTAKAB TIMUR
Jkr-ft87.png Pekan Mentakab
Jkr-ft87.png Bandar Sri Semantan
Persimpangan T
MENTAKAB UTARA
Jkr-ft88.png Pekan Mentakab
Jkr-ft88.png Bandar Sri Semantan
Persimpangan T
Taman Perindustrian Temerloh
Taman Tualang Indah
Kampung Tualang
Kampung Bukit Kujan
Kampung Bukit Kelulut
Kampung Sungai Rabit
TEMERLOH UTARA
Jkr-ft87.png Bandar Sri Semantan
Jkr-ft87.png Mentakab
SELATAN
Jkr-ft10.png Triang
Jkr-ft10.png Gemas
Simpang empat
Jambatan Sultan Ahmad Shah ( Sungai Pahang )
Kampung Seberang
Kampung Tebal
Taman Harapan
Hospital Sultan Haji Ahmad Shah
TEMERLOH JALAN PADANG BENGGALA
UTARA
C123
Jkr-ft--.png Kampung Padang Benggala
Persimpangan T
Taman Jaya 3
Taman Jaya 5
Paya Pulai
Kampung Batu Empat
Jalan Sungai Gau JALAN SUNGAI GAU
SELATAN
C125
Jkr-ft--.png Kampung Sungai Gau
Persimpangan T
Sempadan Temerloh-Maran
Kampung Awah
Taman Awah Indah
Laluan Persekutuan Malaysia 83 UTARA
Jkr-ft83.png Bandar Pusat Jengka
Persimpangan T
Pekan Awah
Jalan Chenor JALAN CHENOR
C23
Jkr-ft--.png Chenor
Persimpangan T
Kampung Jengka Batu 13
Jambatan Sungai Jengka
Kampung Paya Pasir
Sungai Leng
Kampung Telut
Jambatan Sungai Jempul
Laluan Persekutuan Malaysia 62 UTARA
Jkr-ft62.png Bandar Pusat Jengka
Persimpangan T
Seri Jengka
Kampung Sentosa
Sungai Kemak
Jalan Lubuk Paku SELATAN
C21
Jkr-ft--.png Lubuk Paku
Persimpangan T
Kampung Paya Pasir
MARAN TIMUR
C133
Jkr-ft--.png Serengkam
Persimpangan T
Jambatan Sungai Maran
Taman Maran Impian
Kampung Luit
Jalan Ulu Luit JALAN ULU LUIT
C135
Jkr-ft--.png Kampung Ulu Luit
Persimpangan T
Kampung Kertam
Kampung New Zealand
Kampung Seri Jaya
Jalan Belimbing JALAN BELIMBING
C19
Jkr-ft--.png Kampung Belimbing
PersimpanganT
Kampung Batu 37
Paya Bungor
Kampung Gelugur
Jambatan Sungai Lebar
Jambatan Sungai Berkelah
Kampung Batu Licin
Kampung Semugi
Kampung Pohoi
Jambatan Sungai Pohoi
Paya Besar
Sempadan Maran-Kuantan
Sungai Belat
Jambatan Sungai Belat
GAMBANG UTARA
Universiti Malaysia Pahang
CH-Hinweissignal-Autobahn.svg Mes-e8.png LEBUH RAYA PANTAI TIMUR
Kuala Lumpur
Kuantan
Kuala Terengganu
SELATAN
Jkr-ft12.png Bandar Tun Abdul Razak
Jkr-ft12.png Muadzam Shah
Jkr-ft12.png Segamat
Simpang empat
Kampung Batu Sebelas
Jalan Sungai Panching Selatan UTARA
C4
Jkr-ft--.png Panching
C4
Jkr-ft--.png Sungai Lembing
Persimpangan T
GAMBANG-KUANTAN lihat juga LEBUHRAYA GAMBANG-KUANTAN
EXIT 2-- PERSIMPANGAN PADANG LALANG BARAT
Jkr-ft135.png JALAN TELUK SISIK
Teluk Cempedak

SELATAN
Jkr-ft183.png LEBUHRAYA TANJUNG LUMPUR
Tanjung Lumpur
Pantai Sepat
Pekan
Johor Bahru
Simpang empat
Jalan Haji Ahmad TIMUR LAUT
Jkr-ft3486.png JALAN HAJI AHMAD
Semambu
Jabur
Persimpangan T
Jalan Air Putih UTARA
JALAN AIR PUTIH
Persimpangan T
Taman Beserah
Bukit Pelindung TIMUR LAUT
Jkr-ft3486.png JALAN SEMAMBU
Semambu
Jabur

SELATAN
JALAN TENGKU MUHAMAD
Jkr-ft135.png Teluk Cempedak
Simpang empat
Kampung Ceti Kampung Pelindung Persimpangan T
Kampung Alur Tuan Haji
Kampung Rumbia Kampung Rumbia
Kampung Pasir Garam
Kampung Bugis
Persimpangan T
Kampung Jeram Beserah
Jalan Stesen Satelit Bumi Kuantan BARAT
Jkr-ft423.png JALAN STESEN SATELIT BUMI KUANTAN
Stesen Satelit Bumi Kuantan
Taman Beserah
Persimpangan T
Kampung Tuan
BESERAH Pantai Beserah
Zeichen 314 - Parkplatz, StVO 2013.svg V
Persimpangan T
Kampung Batu Hitam Pantai Batu Hitam
Zeichen 314 - Parkplatz, StVO 2013.svg V
Persimpangan T
Kampung Sungai Karang Pantai Sungai Karang
Zeichen 314 - Parkplatz, StVO 2013.svg V
Persimpangan T
Swiss Garden Resort
Duta Vista Resort
Kampung Balok Baru
Kampung Balok
Jambatan Sungai Balok
Kampung Seberang Balok
Kampung Berahi
EXIT 279 PERSIMPANGAN PINTASAN KUANTAN TIMUR
Jkr-ft3.png AH 18 PINTASAN KUANTAN
Gebeng
Kemaman
Kuala Terengganu
Cherating
Persimpangan T
Kampung Selamat
EXIT 280 Persimpangan Pelabuhan Kuantan Kawasan Perindustrian Pelabuhan Kuantan
Kemaman
Kuala Terengganu
Persimpangan T
Pelabuhan Kuantan Port sign.jpg
Had sempadan Lembaga Pelabuhan Kuantan (LPKtn) dan Kuantan Port Consortium Sdn Bhd
EXIT 281 Persimpangan Pengorak TIMUR LAUT
Jkr-ft435.png Jalan Tanjung Gelang
Tanjung Gelang
Pangkalan Tentera Laut TLDM Tanjung Gelang
Persimpangan T
Kuarters Lembaga Pelabuhan Kuantan (LPKtn)
Pelabuhan Kuantan Port sign.jpg
Pusat pemeriksaan Kastam
Aiga customs inv.svgKastam U-Turn
Pelabuhan KuantanPort sign.jpg
Pusat pemeriksaan Kastam
Aiga customs inv.svgKastam Aiga customs inv.svgKastam
Pelabuhan Kuantan Port sign.jpg

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. 1.0 1.1 Roads in Malaysia. Kuala Lumpur: Kementerian Kerja Raya Malaysia. 2011. p. 16. ISBN 978-967-5399-17-6. 
  2. 2.0 2.1 "Perasmian Pembukaan Jalanraya Kuala Lumpur-Port Swettenham". Hari Ini Dalam Sejarah (dalam bahasa Malay). Arkib Negara Malaysia. 1959-01-14. Dicapai pada 2015-05-31. 
  3. Inventori Rangkaian Jalan Utama Persekutuan Semenanjung Malaysia. Kuala Lumpur: Kementerian Kerja Raya Malaysia. 2009. pp. 66–69. ISBN 978-983-44278-2-5. 
  4. Inventori Rangkaian Jalan Utama Persekutuan Semenanjung Malaysia. Kuala Lumpur: Kementerian Kerja Raya Malaysia. 2009. p. 81. ISBN 978-983-44278-2-5. 
  5. 5.0 5.1 5.2 Inventori Rangkaian Jalan Utama Persekutuan Semenanjung Malaysia. Kuala Lumpur: Kementerian Kerja Raya Malaysia. 2009. pp. 130–133. ISBN 978-983-44278-2-5. 
  6. 6.0 6.1 "Lebuh raya: Kempunankah rakyat pantai timur?" (dalam bahasa Malay). Utusan Malaysia. 1998-04-13. Dicapai pada 2014-09-14. 
  7. Ahmad Farizal Hajat (2013-12-13). "Tambahan kerja, banjir besar punca LPT tak ikut jadual" (dalam bahasa Malay). Berita Harian. 
  8. Samsor Junet (2001-02-22). "LPT bakal merubah Pantai Timur" (dalam bahasa Malay). Utusan Malaysia. Dicapai pada 2014-09-07. 
  9. Azman Ismail; Zabry Mohamad (2004-08-01). "Pembukaan LPT hari ini dekatkan KL - Kuantan" (dalam bahasa Malay). Utusan Malaysia. Dicapai pada 2014-09-07. 
  10. 10.0 10.1 10.2 "Pembukaan Rasmi Jalan Temerloh-Maran". Hari Ini Dalam Sejarah (dalam bahasa Malay). Arkib Negara Malaysia. 1963-03-15. Dicapai pada 2015-05-31. 
  11. I REMEMBER WHEN... Federal Highway was constructed - New Straits Times Online. Accessed on 23 March 2009.
  12. "Perasmian Terowong dan Lebuh Raya Karak-Kuala Lumpur". Hari Ini Dalam Sejarah (dalam bahasa Malay). Arkib Negara Malaysia. 1978-01-07. Dicapai pada 2015-05-31.