Pergi ke kandungan

Lichun

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.

Lichun (立春) merupakan istilah suria pertama dalam sistem dua puluh empat istilah suria dan turut dikaitkan dengan tradisi bermusim masyarakat Bangsa Han. Istilah ini merujuk kepada saat Matahari berada pada kedudukan 315 darjah dalam bujur ekliptik. Mengikut kalendar Gregory, tarikhnya lazimnya jatuh antara 3 hingga 5 Februari setiap tahun. Dalam konsep kosmologi tradisional, kedudukan arah tertentu dalam sistem Bagua dianggap menandakan bermulanya musim bunga. Tempoh dari hari Lichun sehingga permulaan musim panas biasanya dikategorikan sebagai fasa musim bunga[1],

Dari perspektif fenologi serta adat masyarakat tradisional, Lichun dilihat sebagai titik peralihan simbolik apabila musim sejuk mula berakhir dan musim bunga mengambil alih. Ia bukan sekadar perubahan suhu, malah dalam masyarakat agraria tradisional ia turut dikaitkan dengan susunan ritual bermusim yang menandakan permulaan kitaran pertanian tahunan.

Dari sudut sejarah istilah, nama yang kini difahami sebagai Tahun Baru Cina pernah digunakan untuk merujuk kepada hari Lichun, bukan semestinya hari pertama bulan pertama kalendar cina[2],Dalam kerangka kalendar tradisional Cina, Lichun pernah dianggap sebagai permulaan sebenar tahun kerana menandakan titik mula musim baharu dan permulaan kitaran tahunan[3],Namun selepas tahun 1914, apabila Republik China memperkenalkan penggunaan meluas kalendar Gregory dan menamakan hari pertama bulan pertama kalendar cina sebagai Tahun Baru Cina, penggunaan istilah tersebut secara beransur-ansur beralih daripada merujuk kepada Lichun kepada maksud Tahun Baharu Cina seperti yang difahami pada masa kini[4],

Dalam tradisi kebudayaan Cina, terdapat lebih daripada satu cara menentukan waktu pertukaran dua belas zodiak atau shio. Salah satu pandangan menyatakan bahawa perubahan zodiak sepatutnya berlaku pada saat Lichun, bukannya semestinya pada hari pertama bulan pertama kalendar cina[5].

Asal usul

[sunting | sunting sumber]

Asal kemunculan Lichun sebagai penanda musim boleh dikesan sejak zaman Dinasti Zhou. Masyarakat pada era itu meneliti peredaran cakerawala serta perubahan alam sekitar, lalu membahagikan perjalanan tahunan Matahari kepada dua puluh empat bahagian bermusim yang dikenali sebagai dua puluh empat istilah suria. Lichun diletakkan sebagai istilah pertama dalam susunan tersebut[6].Catatan klasik menyebut bahawa pada zaman Zhou telah wujud upacara rasmi yang diadakan sempena permulaan musim bunga, dipimpin oleh pemerintah sebagai tanda permulaan kitaran tahunan pertanian[7][8].Menjelang zaman Dinasti Han, sistem istilah suria ini menjadi lebih tersusun dan akhirnya dimasukkan ke dalam sistem kalendar rasmi negara[9].

Sejarah

[sunting | sunting sumber]

Pada zaman awal China kuno, Lichun berperanan sebagai penanda rasmi bagi permulaan musim baharu dan dikaitkan dengan upacara negara yang bertujuan menggalakkan kegiatan pertanian. Pemerintah akan menjalankan ritual menyambut musim bunga sebagai lambang galakan terhadap kerja pertanian dan kesejahteraan hasil tanaman[10].Pada era Han, dua puluh empat istilah suria secara rasmi dimasukkan ke dalam kalendar negara dan menjadi asas sistem pengiraan masa tahunan[11].

Antara zaman Dinasti Selatan dan Utara hingga era Sui dan Tang, adat berkaitan Lichun berkembang menjadi lebih pelbagai dan sebahagiannya mula memasuki kehidupan harian masyarakat. Hiasan bermusim dan makanan khas musim bunga mula dipraktikkan sebagai simbol menyambut perubahan musim[12][13].Pada zaman Tang, sambutan musim bunga mencapai kemuncak kemeriahan dengan penambahan unsur dekorasi dan aktiviti simbolik dalam kalangan masyarakat[14].

Pada era Dinasti Song, unsur kebudayaan rakyat menjadi semakin ketara. Aktiviti bermusim, pasar perayaan dan bentuk hiburan masyarakat sering diadakan bersempena Lichun sebagai tanda permulaan musim baharu[15].

Menjelang zaman Dinasti Ming dan Dinasti Qing, unsur ritual rasmi menjadi lebih tersusun, manakala adat makan makanan musim bunga terus kekal sebagai elemen masyarakat. Namun apabila kedudukan Tahun Baru Cina semakin dominan sebagai perayaan utama, Lichun sebagai perayaan yang berdiri sendiri menjadi semakin kurang menonjol walaupun masih penting sebagai penanda musim dalam kehidupan tradisional.

Ciri

[sunting | sunting sumber]

Dalam tradisi lama, Lichun dibahagikan kepada tiga fasa pemerhatian alam bagi menggambarkan perubahan semula jadi yang berlaku pada permulaan musim bunga[16]:

  • Fasa pertama: angin timur mula menghangatkan udara sehingga ais mula mencair, melambangkan perubahan daripada dingin kepada suam.
  • Fasa kedua: serangga yang bersembunyi sepanjang musim sejuk mula menunjukkan tanda pergerakan apabila suhu meningkat.
  • Fasa ketiga: ikan mula bergerak ke lapisan air yang lebih hampir dengan permukaan apabila tenaga haba meningkat secara beransur.

Dalam masyarakat pertanian tradisional terdapat peribahasa yang menggambarkan hubungan antara waktu datangnya Lichun dan perubahan air sungai atau cuaca. Secara umum, jika Lichun tiba lebih awal, musim bunga dianggap datang lebih cepat dan pencairan ais berlaku lebih awal; jika tiba lebih lewat, perubahan musim juga dianggap lambat[17].

Walau bagaimanapun, tafsiran tradisional ini tidak semestinya sesuai untuk semua wilayah kerana perbezaan iklim setempat, dan lebih dianggap sebagai pemerhatian budaya berasaskan pengalaman masyarakat agraria masa lalu[18].

Budaya

[sunting | sunting sumber]

Menyambut musim bunga

[sunting | sunting sumber]

Dalam sejarah China, sambutan musim bunga pernah menjadi sebahagian daripada ritual rasmi negara. Upacara ini bertujuan menandakan bermulanya musim baharu serta menggalakkan aktiviti pertanian. Dari masa ke masa, unsur rasmi tersebut beransur-ansur berubah menjadi adat masyarakat biasa yang lebih bersifat simbolik[19].

Makanan musim bunga

[sunting | sunting sumber]

Amalan yang paling kekal sehingga kini ialah menikmati makanan khas musim bunga pada hari Lichun. Tradisi ini melambangkan penerimaan tenaga baharu musim bunga dan dianggap membantu menyegarkan tubuh selepas musim dingin[20].

Contoh popia sebagai makanan musim bunga

Dalam rekod lama, makanan awal yang dimakan termasuk gabungan beberapa jenis sayuran beraroma kuat yang dipercayai membantu menghangatkan badan. Kemudian, tradisi ini berkembang menjadi hidangan yang diisi sayuran atau bahan lain mengikut citarasa setempat[21][22].

Pada masa kini, walaupun upacara tradisional berskala besar jarang dijalankan, amalan makan makanan musim bunga masih diteruskan dalam banyak keluarga dan sering dipromosikan sebagai makanan bermusim oleh sektor makanan[23].

Menyimpan wang pada hari Lichun

[sunting | sunting sumber]

Dalam kalangan masyarakat Cina di Singapura dan Malaysia, terdapat kepercayaan popular bahawa menyimpan wang pada hari Lichun membawa simbol rezeki dan aliran kewangan yang baik sepanjang tahun. Oleh sebab itu, sebahagian masyarakat memilih masa tertentu pada hari tersebut untuk membuat simpanan di bank mengikut kepercayaan tradisional berkaitan waktu bertuah[24][25][26].

Lichun dan zodiak

[sunting | sunting sumber]

Berkenaan pertukaran Zodiak Cina, terdapat dua sistem yang wujud secara serentak. Perbezaan utama berpunca daripada cara menentukan bilakah permulaan tahun dianggap bermula. Satu pandangan menggunakan hari pertama bulan pertama kalendar cina sebagai sempadan, manakala pandangan lain menggunakan hari Lichun sebagai titik perubahan[27].

Dalam konteks moden, kebanyakan masyarakat menerima sistem berdasarkan Tahun Baru Cina. Namun, dalam bidang astrologi tradisional dan sistem ramalan nasib, Lichun sering dianggap sebagai waktu rasmi pertukaran zodiak kerana ia berkait dengan kedudukan matahari dalam sistem kalendar berasaskan pergerakan suria[28].

Pendekatan yang menggunakan Lichun berpendapat bahawa sistem kitaran batang langit dan dahan bumi berpandukan pergerakan matahari, maka tahun baharu bermula tepat pada Lichun dan berakhir sebelum Lichun berikutnya. Sebaliknya, pendekatan yang menggunakan Tahun Baru Cina berasaskan sistem bulan, lalu pertukaran zodiak berlaku pada hari pertama bulan pertama kalendar cina[29].

Perbezaan ini paling ketara bagi individu yang lahir antara tarikh Tahun Baru Cina dan tarikh Lichun pada tahun yang sama[30].Sebagai contoh, jika Tahun Baru Cina jatuh lebih awal daripada Lichun, individu yang lahir dalam tempoh tersebut mungkin mempunyai tafsiran zodiak yang berbeza bergantung kepada sistem yang digunakan[31].

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ^ 孟艳霞 (2012). "立春的由来与习俗". 丝绸之路 (3). Dicapai pada 2026-01-26.
  2. ^ 吴晓; 刘歌 (2015). "春节为什么不在立春?". 法治人生 (7). Dicapai pada 2026-01-26.
  3. ^ 应振华 (1995). "关于阴阳历及春节日期界定的研究". 陕西师范大学学报: 自然科学版 (S1). Dicapai pada 2026-01-26.
  4. ^ 刘晓林 (2009). "遗憾: 白岩松们弄不懂生肖年从除夕还是立春算起". 观察与思考 (8). Dicapai pada 2026-01-26.
  5. ^ 邢龙龙 (2013). "浅析我国十二生肖的民间算法". 青年文学家 (21). Dicapai pada 2026-01-26.
  6. ^ 高长山; 骆洋 (2009). "蔡邕解读《 礼记· 月令》 的新变". 古籍整理研究学刊 (5). Dicapai pada 2026-01-26.
  7. ^ "春节里来迎立春，春盘春酒年年好-新华网". www.news.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  8. ^ 梁韦弦 (2001). "《 礼记· 月令》《 吕氏春秋· 十二月纪》 及《 周髀算经》 所记之节气". 古籍整理研究学刊 (5). Dicapai pada 2026-01-26.
  9. ^ "立春：千年时令里的中国式浪漫". xinwen.bjd.com.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  10. ^ "敦煌岁时节令丨立春：岁首，去祸祈福-敦煌研究院". www.dha.ac.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  11. ^ 乔国华 (1998). "太初历". 历史教学 (下半月) (3). Dicapai pada 2026-01-26.
  12. ^ "二十四节气之——立春_遂溪县人民政府公众网站". www.suixi.gov.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  13. ^ 涂石 (1999). "《 立春风俗考》". 民俗研究 (3). Dicapai pada 2026-01-26.
  14. ^ 张晓红 (2009). "春幡· 春胜· 春帖——唐宋立春饰品". 文史知识 (2). Dicapai pada 2026-01-26.
  15. ^ 仇勤 (2017). "这些迎春习俗你知道吗". 我们爱科学 (4). Dicapai pada 2026-01-26.
  16. ^ 腾讯网 (2025-02-03). "二十四节气｜立春三候：立春开启新的轮回_腾讯新闻". news.qq.com (dalam bahasa Cina). Dicapai pada 2026-01-26.
  17. ^ "节气里 识农事丨立春：最好立春晴一日，风调雨顺好种田 - 中国非物质文化遗产网·中国非物质文化遗产数字博物馆". www.ihchina.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  18. ^ "二十四节气_农业文明_农业博览_中国农业博物馆". www.agriculturalmuseum.com. Dicapai pada 2026-01-26.
  19. ^ 张鹤泉 (2017). "北魏迎气祭祀礼试探". 河北学刊. 37 (3). Dicapai pada 2026-01-26.
  20. ^ 肖复兴 (2007). "咬春和打春". 档案天地 (2). Dicapai pada 2026-01-26.
  21. ^ 阙政 (2016). "咬春!". 新民周刊 (14). Dicapai pada 2026-01-26.
  22. ^ "光明文化周末版：春饼记鲜 _光明网". news.gmw.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  23. ^ "立春咬春 每一口下去都是春天的味道". www.vogue.com.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  24. ^ 叶俊颖 (2020年2月4日). "立春恰逢工作日 银行未现存钱人潮" (dalam bahasa 中文). 新加坡联合早报. Dicapai pada 2021年2月3日. Check date values in: |accessdate= dan |date= (bantuan)CS1 maint: unrecognized language (link)
  25. ^ "2月3日晚上立春存钱吉时" (dalam bahasa 中文). 东方日报. 2021年1月29日. Dicapai pada 2021年2月3日. Check date values in: |accessdate= dan |date= (bantuan)CS1 maint: unrecognized language (link)
  26. ^ "DBS/POSB employees receive February salary on 'auspicious' Li Chun" (dalam bahasa 英语). 新加坡海峽時報. Dicapai pada 2016年2月4日. Check date values in: |accessdate= (bantuan)CS1 maint: unrecognized language (link)
  27. ^ "除夕至立春出生的宝宝，属猴还是属鸡？". 环球网 (dalam bahasa Cina). Dicapai pada 2026-01-26.
  28. ^ "人民日报海外版-人民网". paper.people.com.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  29. ^ "生肖起点　立春？正月初一？-新华网". www.xinhuanet.com. Dicapai pada 2026-01-26.
  30. ^ "生肖以立春还是春节为标准？学术界也分两派". www.chinanews.com.cn. Dicapai pada 2026-01-26.
  31. ^ "生肖從初一還是立春算起？ - 談天說地 - 香港園藝館 -". hkplants.com. Dicapai pada 2026-01-26.
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Lichun&oldid=6789874"