F-35 Lightning II

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Pergi ke navigasi Pergi ke carian
F-35 Lightning II
X-35.jpg
Pesawat F-35 Joint Strike Fighter melakukan penerbangan ujian di Pangkalan Tentera Udara Edwards, California
Peranan Pejuang Pelbagai Peranan halimunan
Pengeluar Lockheed Martin Aeronautics
Northrop Grumman
BAE Systems
Penerbangan sulung 15 Disember 2006[1]
Mula digunakan F-35B: 31 Julai 2015 (USMC)[2][3][4]
F-35A: 2 Ogos 2016 (USAF)[5]
F-35C: 2018 (USN)[6]
Status Dalam perkhidmatan
Pengguna utama Tentera Udara Amerika Syarikat
Kor Marin Amerika Syarikat
Tentera Laut Amerika Syarikat
Tentera Udara Diraja
Dikeluarkan 2006–kini
Jumlah dibina 520 setakat 7 Mac 2020[7]
Kos seunit F-35A: $94.6 juta (pengeluaran awal kadar rendah lot 10 (LRIP 10) termasuk enjin F135, pengeluaran penuh pada 2018 dijangka $85 juta)[8]
F-35B: AS$122.8 juta (LRIP 10 termasuk enjin)[8]
F-35C: AS$121.8 juta (LRIP 10 termasuk enjin)[8]
Dibangunkan dari Lockheed Martin X-35

Lockheed Martin F-35 Lightning II adalah sebuah pesawat satu tempat duduk, berenjin tunggal, pelbagai peranan yang mempunyai ciri-ciri halimunan yang boleh melaksanakan pelbagai misi seperti sokongan udara dekat, pengeboman taktikal, dan penguasaan udara. F-35 mempunyai tiga versi yang berbeza; pertama versi berlepas dan mendarat secara konvensional, kedua versi berlepas jarak dekat dan mendarat secara menegak, dan ketiga versi untuk operasi di atas kapal pengangkut pesawat.

F-35 dibangunkan daripada pesawat X-35, merupakan satu produk daripada program Joint Strike Fighter. Pembangunannya dibiayai oleh Amerika Syarikat, dengan United Kingdom dan negara-negara lain menyediakan pembiayaan tambahan.[9] ia telah direka dan dibina oleh pihak industri aeroangkasa yang diketuai oleh firma-firma utama seperti Lockheed Martin, Northrop Grumman dan BAE Systems.[9] Pesawat demonstrasi terbang pada 2000,[10][pautan putus] dengan penerbangan sulung dilakukan pada 15 Disember 2006.[11]

Pada tahun 2018, pesawat F-35 telah digunakan dalam pertempuran buat pertama kalinya,[12] apabila Tentera Udara Israel menerbangkan F-35I ke "seluruh Timur Tengah",[13] dan melaksankan serangan udara pertama di dunia ke atas dua medan pertempuran yang berbeza.[13]

Pembangunan[sunting | sunting sumber]

Keperluan[sunting | sunting sumber]

Model ujian F-35 diletakan dalam terowong angin sepanjang 16 kaki di Pusat Pembangunan Kejuruteraan Arnold.

Program JSF diadakan untuk mengantikan pelbagai jenis pesawat dengan masa yang sama penurunan kos pembangunan, pengeluaran operasi dapat dijayakan. Ini boleh diatasi dengan membina tiga versi pada pesawat yang sama, dan berkongsi kira-kira 80% persamaan daripada komponen bahagiannya:

  • F-35A, versi berlepas dan mendarat konvensional (CTOL).
  • F-35B, versi berlepas dilandasan pendek dan pendaratan menegak (STOVL).
  • F-35C, versi yang akan beroperasi di atas kapal pengangkut pesawat.

F-35 telah direka untuk menjadi sebuah pesawat penyerang utama di dunia sehingga tahun. Ia bertujuan menjadikan keupayaan keupayaan udara-ke-udara jarak dekat dan jauh pesawat ini kedua terbaik selepas F/A-22 Raptor.[14] Keperluan spesifik F-35 adalah: keupayaan pertempuran udara-ke-udaranya empat kali lebih cekap berbanding pesawat sebelumnya, lapan kali lebih cekap dalam pertempuran udara-ke-darat, dan tiga kali lebih cekap dalam pengawasan dan menghapuskan pertahanan udara musuh. Keupyaan ini akan dicapai dengan mempunyai jarak operasi yang lebih baik dan saiz lebih kecil logistical footprint berbanding pesawat sebelumnya.[15]

Spesifikasi (F-35 Lightning II)[sunting | sunting sumber]

F-35 Lightning II berlepas buat pertama kalinya pada 15 Disember 2006.
Persenjataan F-35A dan F-35C.

Data dari ringkasan program F-35,[16] Statistik F-35 JSF[17]

Ciri umum

  • Anak kapal: 1
  • Panjang: 50 kaki 6 in (15.37 m)
  • Rentang sayap: 35 kaki 0 in (10.65 m)
  • Tinggi: 17 kaki 4 in (5.28 m)
  • Sayap luas: 459.6 kaki² (42.7 m²)
  • Berat kosong: A; 29,036 lb B; 32,161 lb C; 32,070 lb (13,170 kg A; 14,588 kg B; 14547 kg C;)
  • Berat berisi: 44,400 lb (20,100 kg)
  • Berat berlepas maksimum: 60,000 lb (27,200 kg)
  • Loji kuasa:Pratt & Whitney F135 turbofan lepas pembakaran
  • Janakuasa kedua: 1× General Electric/Rolls-Royce F136 turbofan lepas pembakaran, >40,000 lbf (178 kN) (dalam pembangunan)
  • Kipas angkatan (STOVL): 1× Rolls-Royce Sistem Pengangkat dibekalkan oleh sama ada janakuasa F135 atau F136, 18,000 lbf (80 kN)
  • Bahan api dalaman: F-35A: 18,480 lb (8,382 kg); F-35B: 14,003 lb (6,352 kg); F-35C: 20,085 lb (9,110 kg)

Prestasi

  • Kelajuan maksimum: Mach 1.6+[17] (1,200 bsj, 1,931 km/j)
  • Jarak: A: 1,200 batu nautikai; B: 900 batu nautika; C: 1400 batu nautika[17] (A: 2,200 km; B: 1,667 km; C: 2,593 km) menggunakan bahan api dalaman
  • Jejari bertempur: 600 batu nautika (690 batu, 1,110 km)
  • Kadar kenaikan: Rahsia (Tidak didedahkan kepada pihak awam)
  • Beban sayap: 91.4 lb/kaki² (446 kg/m²)
  • Tujahan/berat:
    • Dengan bahan api penuh: A: 0.89; B: 0.92; C: 0.81[17]
    • Dengan 50% bahan api: A: 1.12; B: 1.10; C: 1.01[17]

Had g[18]

  • F-35A/B/C: 9 g

Persenjataan

Avionik

Perbezaan antara versi
F-35A
CTOL
F-35B
STOVL
F-35C
CATOBAR
Panjang 50.5 ka (15.4 m) 50.5 ka (15.4 m) 50.8 ka (15.5 m)
Lebar sayap 35 ka (10.7 m) 35 ka (10.7 m) 43 ka (13.1 m)
Luas sayap 460 ft² (42.7 m²) 460 ft² (42.7 m²) 620 ft² (57.6 m²)
Berat kosong[24] 28,999 lb (13,154 kg) 32,472 lb (14,729 kg) 34,581 lb (15,686 kg)
Bahan api dalaman 18,498 lb (8,391 kg) 13,326 lb (6,045 kg) 19,624 lb (8,901 kg)
Berat berlepas maksimum 70,000 lb (31,800 kg) class 60,000 lb (27,200 kg) class 70,000 lb (31,800 kg) class
Jarak >1,200 nmi (2,200 km) >900 nmi (1,700 km) >1,200 nmi (2,200 km)
Jejari tempur menggunakan
bahan api dalaman[25]
669 nmi (1,239 km) 505 nmi (935 km) 670 nmi (1,241 km)
Tujahan/berat
 • bahan api penuh:
 • 50% bahan api:

0.87
1.07

0.90
1.04

0.75
0.91

Pengguna[sunting | sunting sumber]

Blue 000080 pog.svg Pengguna F-35A
Blue 00ffff pog.svg Pengguna F-35B
Cyan pog.svg Pengguna F-35A dan F-35B
Blue 0080ff pog.svg Pengguna F-35A, F-35B dan F-35C
Salah sebuah daripada dua buah pesawat pertama F-35A milik RAAF pada Disember 2014
Empat buah kumpulan pertama pesawat F-35B milik RAF semasa penerbangan untuk penyerahan di RAF Marham, Jun 2018
F-35C milik USN melaksanakan misi pendaratan sentuh-dan-terbang di atas kapal USS Abraham Lincoln
 Australia
 Belgium
 Denmark
 Palestine
  • Tentera Udara Israel – 27 buah telah diserahkan setakat Mei 2021 (F-35I "Adir").[31] Termasuk sebuah pesawat ujian F-35 untuk ujian peningkatan nilai senjata dan peralatan elektronik buatan Israel, dengan designasi (AS-15).[32][33][34][35][36] 50 buah telah dipesan dengan keseluruhan 75 buah dirancang untuk dibeli.[35]
 Itali
  • Tentera Udara Itali – 12 buah F-35A telah diserahkan setakat Mei 2020.[37] Sebuah F-35B telah s=diserahkan setakat Oktober 2020, di mana Itali merancang untuk memesan sebanyak 60 buah F-35A dan 15 buah F-35B untuk kegunaan Tentera Udara Itali.[38][39]
  • Tentera Laut Itali – 2 buah telah diserahkan setakat Oktober 2020. 15 buah F-35B dirancang untuk Tentera Laut Itali.[38][39]
 Jepun
 Belanda
Flag of Norway.svg Norway
  • Tentera Udara Diraja Norway – 25 buah F-35A telah diserahkan dan beroperasi, yang mana 7 buah darinya berpangkalan di A.S untuk tujuan latihan pada Mei 2020[47] dari 52 buah F-35A yang dirancang.[48]
 Poland
Flag of South Korea.svg Korea Selatan
 Singapura
Flag of Turkey.svg Turki
  • Tentera Udara Turki – 4 buah F-35A telah diserahkan ke Pangkalan Tentera Udara Luke untuk tujuan latihan pada Julai 2018.[57][58] 30 buah telah dipesan,[59] dari sejumlah 120 buah yang dirancang.[60][61] Pembelian masa depan telah dihalang oleh A.S. di mana kontrak pembelian telah dibatalkan pada awal tahun 2020.[62]
 Emiriah Arab Bersatu
  • Tentera Udara Emiriah Arab Bersatu - Sehingga 50 buah F-35A dirancang.[63] Tetapi pada 27 Januari, 2021, pentadbiran Biden menggantung sementara jualan F-35 kepada UAE.[64] Selepas meneliti rancangan jualan ini, pentadbiran Biden mengesahkan akan meneruskan perjanjian pada 13 April 2021.[65]
 United Kingdom
 Amerika Syarikat

Kemalangan[sunting | sunting sumber]

Pada 23 Jun 2014, enjin sebuah F-35A terbakar sejurus sebelum memulakan latihan penerbangan di Pangkalan Tentera Udara Eglin. Juruterbangnya berjaya melepaskan diri tanpa sebarang kecederaan. Bahagian enjin daripada pesawat yang terbakar telah dijumpai di atas landasan, menunjukan kegagalan enjin.[74] Kemalangan ini menyebabkan semua latihan dihentikan pada 25 Jun, dan kesemua penerbangan dihentikan pada 3 Julai.[75][76][77] Armada pesawat dibenarkan terbang kembali pada 15 Julai dengan beberapa kekangan dalam julat penerbangan.[78] Penemuan awal mencadangkan gosokan berlebihan pada bilah kipas enjin yang menyebabkan peningkatan tekanan dan hakisan yang akhirnya mengakibatkan kegagalan besar pada kipas.[79]


Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Pembangunan berkaitan

Pesawat setanding

Senarai berkaitan

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Penerbangan sulung F-35, TeamJSF.com. Dicapai: 10 Oktober 2007.
  2. ^ Story, Courtesy (31 July 2015). "U.S. Marines Corps declares the F-35B operational". www.marines.mil. Headquarters Marine Corps. Dicapai pada 31 July 2015.
  3. ^ Reed Business Information Limited. "US Marines stick to F-35B dates despite new problems". flightglobal.com. Dicapai pada 25 May 2015.
  4. ^ "F-35B on track for operational readiness despite software challenges". janes.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 29 April 2015. Dicapai pada 25 May 2015. Unknown parameter |deadurl= ignored (bantuan)
  5. ^ "U.S. Air Force eyes future F-35 engine and arms upgrades". Reuters. 7 April 2015. Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-10-15. Dicapai pada 25 May 2015.
  6. ^ "The Current Status of the F-35, in Three Charts". Intercepts – Defense News. Diarkibkan daripada yang asal pada 2014-10-02. Dicapai pada 2016-06-22.
  7. ^ Lockheed Martin (2020). "Lethal. Survivable. Connected. F-35 Lightning II". lockheedmartin.com. Dicapai pada 7 May 2020.
  8. ^ a b c "Agreement Reached on Lowest Priced F-35s in Program History". F-35 Lightning II. Dicapai pada 3 February 2017.
  9. ^ a b F-35 Joint Strike Fighter (JSF) Lightning II – Rakan kongsi antarabangsa, GlobalSecurity.org
  10. ^ Kenyataan Lockheed Martin
  11. ^ "ujian penerbangan F-35 menunjukan kejayaan", ABC News, 16 Disember 2006.
  12. ^ Kubovich, Yaniv (2018-05-22). "Israel Launched World's First Air Strike Using F-35 Stealth Fighters, Air Force Chief Says". Haaretz (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2018-05-22.
  13. ^ a b IAF Commander: Israel First To Use F-35 Jet In Combat By Anna Ahronheim, Jerusalem Post, May 22, 2018
  14. ^ Keupayaan F-35, Lockheed Martin.
  15. ^ F-35 Joint Strike Fighter (JSF) Lightning II di laman web GlobalSecurity.org.
  16. ^ Ringkasan program F-35 (PDF)
  17. ^ a b c d e f g F-35 Joint Strike Fighter Media Kit Statistics (ZIP, 98.2 KB)
  18. ^ Spesifikasi F-35 Lightning II, di laman web Globalsecurity.org
  19. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan clipped-fin tidak disediakan
  20. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan JSFrange tidak disediakan
  21. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan mbda spear tidak disediakan
  22. ^ Ewing, Philip. "The Navy’s advanced weapons shopping list" Diarkibkan 6 September 2012 di Wayback Machine. Military.com, 3 July 2012.
  23. ^ "Nuclear Posture Review Report" (PDF). defense.gov. Washington, D.C.: US Department of Defense. April 2010. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 7 December 2014.
  24. ^ "FY2016 DOT&E Report – F-35 Joint Strike Fighter Aircraft (F-35)" (PDF). dote.osd.mil. 2017. m/s. 15.
  25. ^ "FY2019 President's Budget Selected Acquisition Report (SAR) – F-35 Joint Strike Fighter Aircraft (F-35)". scribd.com.
  26. ^ Waldron, Greg (27 December 2020). "RAAF F-35As achieve initial operational capability". Flight Global.
  27. ^ "F-35A Lightning II". Australian Air Force. 14 June 2018.
  28. ^ Emmott, Robin (25 Oktober 2018). "Belgium picks Lockheed's F-35 over Eurofighter on price". Reuters. Brussels. Diarkibkan daripada yang asal pada 25 Oktober 2018.
  29. ^ "Luchtmachtbasissen moeten verbouwd worden voor F-35: 275 miljoen euro". Het Nieuwsblad (dalam bahasa Belanda). 8 July 2019. Diarkibkan daripada yang asal pada 8 July 2019.
  30. ^ "Agreement on Procurement for New Fighters" (PDF). Danish Ministry of Defence (dalam bahasa Denmark). Dicapai pada 9 June 2016.
  31. ^ Gross, Judah Ari. "Israel receives 3 more F-35 fighter jets". www.timesofisrael.com (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2021-05-14.
  32. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan IsraelF35i tidak disediakan
  33. ^ Mathew, Arun. "Unique F-35I Test Aircraft Arrives in Israel". DefPost. Dicapai pada 7 January 2021.
  34. ^ Gross, Judah Ari. "Two more F-35 fighter jets land in Israel, bringing IAF's declared total to 16". The Times of Israel.
  35. ^ a b Ahronheim, Anna (November 26, 2018). "Air Force Bolsters Stealth Power as More F-35I Fighter Jets Land in Israel". The Jerusalem Post.
  36. ^ Hunter, Jamie; Newdick, Thomas (10 August 2020). "Israel Now Has Two Combat Ready F-35 Squadrons". The Drive.
  37. ^ Kington, Tom (May 28, 2020). "Italy defense minister commits to F-35 after calls to suspend program". Defense News. Dicapai pada 13 January 2021.
  38. ^ a b Kington, Tom (October 21, 2020). "Italy's Navy-Air Force tussle over the F-35 comes to a head". Defense News. Dicapai pada 2021-01-14.
  39. ^ a b "F-35 Lightning II: Creating Jobs. Securing Italy's Future" (PDF). F35.com. Lockheed Martin. February 2017. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 7 July 2017. Dicapai pada 2021-01-14. Aeronautica Militare is programmed to receive 60 F-35A CTOLs and 15 F-35B STOVLs, while Marina Militare is programmed to acquire 15 F-35B STOVLs.
  40. ^ Gady, Franz-Stefan (1 April 2019). "Japan Air Self Defense Force Stands Up First F-35A Lightning II Fighter Squadron". The Diplomat.
  41. ^ Kelly, Tim; Kubo, Nobuhiro (21 February 2018). "Exclusive: Japan to buy at least 20 more F-35A stealth fighters". Reuters. Dicapai pada 21 February 2018.
  42. ^ Harding, Robin (18 December 2018). "Japan to expand military with 100 more F-35 stealth fighters". Financial Times. Dicapai pada 10 January 2019.
  43. ^ Vliegbasis Leeuwarden [@VlbLeeuwarden] (25 March 2021). "Welcome @VlbLeeuwarden F-017!!!" (Tweet). Dicapai pada 29 March 2021 – melalui Twitter.
  44. ^ a b "World Air Forces 2014" (PDF). Flight Global Insight. 2014. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 1 February 2014.
  45. ^ "Netherlands Orders Eight F-35s". Aviation Week. Dicapai pada 25 May 2015.
  46. ^ "Defence spending to be stepped up, more tanks and F-35 jets". DutchNews.nl. Dicapai pada 15 December 2018.
  47. ^ Dalløkken, Per Erlien (2020-05-26). "Flere jagerfly til Ørland: Nå har Norge mottatt halve F-35-flåten". Teknisk Ukeblad (dalam bahasa Norway). Dicapai pada 2020-08-12.
  48. ^ "Northrop Grumman completes center fuselage for first Norwegian F-35 aircraft". F-35 Lightning II. Diarkibkan daripada yang asal pada 24 June 2017. Dicapai pada 31 March 2015.
  49. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan pl_order tidak disediakan
  50. ^ Vavasseur, Xavier (2020-09-04). "South Korea to Double Down on F-35 and Procure STOVL Variant for LPX-II". Naval News (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2021-04-09.
  51. ^ Waldron, Greg. "USA approves $675 million support package for Korean F-35s". Flight Global. Dicapai pada 13 January 2021.
  52. ^ Waldron, Greg (December 18, 2019). "F-35A formally enters South Korean service". Flight Global.
  53. ^ "South Korea plans to buy 20 additional F-35 aircraft: report". Reuters. 20 December 2017.
  54. ^ Farley, Robert (2 January 2018). "Who Wants to Operate Carrier-Based F-35Bs in Asia? Apparently, Japan and South Korea". The Diplomat.
  55. ^ "S. Korea begins procedures to introduce F-35B fighters for light aircraft carrier". Yonhap News Agency. 5 August 2020.
  56. ^ "Singapore – F-35B Short Take-Off and Vertical Landing (STOVL) Aircraft". Defense Security Cooperation Agency. 9 January 2020. Dicapai pada 12 January 2020.
  57. ^ "Türk pilotlar F-35 eğitimine başlıyor" [Turkish pilots start F-35 training]. Hürriyet. 3 July 2018. Dicapai pada 2020-11-06.
  58. ^ "Turkish F-35 delivered to training base in Arizona, official says". Reuters (dalam bahasa Inggeris). 2019-04-04.
  59. ^ "F-35 teslimat töreni başladı" [F-35 delivery ceremony started]. kokpit.aero (dalam bahasa Turki). 2018-06-21. Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-06-21.
  60. ^ "Turkey to Order Four More F-35 Fighter Jets". F-35.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 November 2019. Dicapai pada 24 November 2016.
  61. ^ "Turkey Plans More F-35 Orders After Receiving First Batch in 2018". Haaretz. Reuters. 28 October 2016.
  62. ^ Pawlyk, Oriana (2019-06-16). "Trump: Turkey Will Be Out of F-35 Fighter Jet Program After S-400 Buy". Military.com (dalam bahasa Inggeris).
  63. ^ "White House moves forward with sale of F-35s to UAE". Al-Jazeera. 2020-11-04.
  64. ^ "Biden suspends F-35 sale to UAE". Daily Sabah. 2021-01-27.
  65. ^ Axelrod, Tal (13 April 2021). "Biden to move ahead with $23 billion UAE weapons sale approved by Trump". The Hill. Diarkibkan daripada yang asal pada 14 April 2021. Dicapai pada 14 April 2021.
  66. ^ Sharma, Aakriti (2020-12-02). "More F-35 Stealth Jets Join The British Royal Air Force After PM Boris Johnson's Defense Budget Hike". Eurasian Times.com. Dicapai pada 2021-01-16.
  67. ^ "Further five F-35 fighter jets land at new RAF Marham home". ITN News. 4 August 2018.
  68. ^ "Lockheed Martin-Built F-35 Comes Home to RAF Marham". F35.com. Lockheed Martin. Diarkibkan daripada yang asal pada 14 September 2020. Dicapai pada 19 June 2018.
  69. ^ "UK receives final F-35 test aircraft". Janes Defence Weekly. 53 (16). 20 April 2016.
  70. ^ Urban, Mark (24 November 2015). "Defence Review: Fighting old battles?". BBC News. Dicapai pada 24 November 2015.
  71. ^ https://ukdefencejournal.org.uk/uk-looking-at-60-maybe-up-to-around-80-f-35b-jets/
  72. ^ "Global Participation: United States". F35.com. Dicapai pada 30 April 2014.
  73. ^ a b Reim, Garrett (18 April 2018). "DOD reveals F-35 multiyear procurement strategy to start in 2021". Flight Global.
  74. ^ Shalal, Andrea (27 June 2014). "Engine pieces found on runway after F-35 fire – sources". Reuters.Com (US Edition). Thomson Reuters. Reuters. Diarkibkan daripada yang asal pada 2015-10-15. Dicapai pada 2 July 2014.
  75. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan The Los Angeles Times tidak disediakan
  76. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan latimes.com tidak disediakan
  77. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan Penton Media tidak disediakan
  78. ^ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; teks bagi rujukan BREAKING: F-35 Cleared For Flight tidak disediakan
  79. ^ "Kendall: Fan-Blade Rubbing Cause of F-35 Fire". Defense News. Diarkibkan daripada yang asal pada 6 August 2014. Dicapai pada 21 September 2014. Unknown parameter |dead-url= ignored (bantuan)

Pautan luar[sunting | sunting sumber]


Ralat petik: Tag <ref> untuk kumpulan "N" ada tetapi tag <references group="N"/> yang sepadan tidak disertakan