Lospalos
Lospalos | |
|---|---|
Bandar | |
 Rumah Suci di Lospalos | |
  Lospalos | |
| Koordinat: 8°31′20″S 126°59′51″T / 8.52222°S 126.99750°T | |
| Negara |  Timor-Leste |
| perbandaran | Lautem |
| Pos Pentadbiran | Lospalos |
| Keluasan | |
• Jumlah | 623.93 km2 (240.90 batu persegi) |
| Ketinggian | 346 m (1,135 ft) |
| Penduduk (Bancian 2015 / 2010) | |
• Jumlah | 12,665 29,236 |
| [2] | |
| Zon waktu | UTC+09:00 (TLT) |
| Iklim | Aw |
Lospalos ialah sebuah bandar di Timor-Leste, dengan sejauh 248 kilometer (154 bt) di sebelah timur ibu negara iaitu Dili. Lospalos mempunyai populasi seramai 17,186 (2006) dan merupakan ibu kota Perbandaran Lautém dan Pos Pentadbiran Lospalos. Daerah kecil ini mempunyai populasi seramai 25,417 (2004) ([Note 1]).
nama bandar
[sunting | sunting sumber]Di peringkat antarabangsa, "Lospalos" dieja secara salah sebagai Los Palos, yang menunjukkan asal usul nama itu dalam bahasa Sepanyol. Malah, ia berasal daripada Lohoasupala, nama dalam Fataluku, bahasa tempatan Papua, walaupun pada masa kini penutur Fataluku menggunakan nama iaitu Lospala. Ejaan yang diutamakan dalam bahasa Inggeris, serta bahasa Tetum dan Portugis, bahasa rasmi Timor Timur, ialah Lospalos [3].
nota
[sunting | sunting sumber]- ^ yang kadangkala ditulis secara salah iaitu sebagai Los Palos, dengan mengandaikan etimologi Sepanyol yang tidak wujud
sejarah
[sunting | sunting sumber]masa silam
[sunting | sunting sumber]Lospalos ialah kampung halaman Raja Cipriano Monteiro da Costa "Ratu-Mimiraka" (kira-kira pada tahun 1890–1953), Raja Puak Souro daripada puak Watchumura Rato. Baginda merupakan seorang pemimpin yang berwatak kuat dan tegas. Semasa zaman penjajahan Portugis, Raja Cipriano telah dipilih sebagai wakil semua raja Lautém dalam keputusan untuk menjadikan Lospalos sebagai ibu kota perbandaran Lautém. Keputusan untuk memilih Lospalos sebagai ibu kota dipengaruhi oleh kepercayaannya bahawa "air benar-benar mengalir dari pergunungan ke laut, bukannya dari laut ke pergunungan," yang bermaksud bahawa air, sumber penting untuk kelangsungan hidup manusia, harus diperoleh dari tanah tinggi. Oleh itu, Lospalos, yang terletak di tanah tinggi, telah dipilih sebagai sumber air untuk rantau ini. Raja Cipriano dikenali kerana kebijaksanaannya, kepimpinan yang kuat, dan sifat bertamadun semasa era penjajahan Portugis. Kerajaan penjajah Portugis mengiktirafnya sebagai seorang raja yang bijak dalam organisasi, serta seorang yang berjiwa mulia.
pra abad 21
[sunting | sunting sumber]Lospalos ditubuhkan pada tahun 1946.
Lospalos juga merupakan tempat kelahiran José dos Santos "LOY", yang merupakan seorang pejuang Timor dan bekas Komander Wilayah Ponta Leste dari tahun 1975 hingga 1977. Beliau dilahirkan pada 20 September 1945, di Nanakuru, Kampung Souro.
Lospalos ialah tempat kelahiran gerila kemerdekaan Timor Nino Konis Santana (1959-1998).
Lospalos ialah bandar kelahiran pengasas bersama dan presiden parti bernama APODETI, Frederico Almeida Santos Costa .
secara am
[sunting | sunting sumber]Lospalos adalah tempat yang sangat bersejarah untuk semua orang Timor, terutamanya untuk majlis perbandaran utara. Lospalos adalah tanah rata yang luas yang digunakan oleh nenek moyang orang Timor, maka lospalos bermaksud lospala iaitu tempat bercucuk tanam. Pada zaman Portugis, orang Melayu yang dipanggil Lospala menjadi Lospalos, iaitu nama yang digunakan sekarang. Lospalos mempunyai banyak sumber seperti kami'i, nu'u dan unta dan lain-lain. Lospalos ialah ibu kota perbandaran Lautem, dahulunya ibu kota perbandaran di Lautem, jawatan pentadbiran Lautem.
penduduk
[sunting | sunting sumber]Lospalos mempunyai 28,000 penduduk dan, sejak 1946, [4] telah menjadi ibu kota perbandaran Lautém .
pentadbiran
[sunting | sunting sumber]jumlah penduduk (2010)
[sunting | sunting sumber]Lospalos mempunyai populasi seramai 12,743 orang dan merupakan ibu kota jawatan pentadbiran Lospalos dan perbandaran Lautein .[5]
pentadbiran perbandaran
[sunting | sunting sumber]Domingos dos Santos [6]
Iklim
[sunting | sunting sumber]Lospalos mempunyai iklim savana tropika (Köppen Aw) dengan musim kering dari bulan Ogos hingga Oktober dan musim hujan meliputi baki sembilan bulan.
| Data iklim untuk Lospalos | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bulan | Jan | Feb | Mac | Apr | Mei | Jun | Jul | Ogo | Sep | Okt | Nov | Dis | Tahun |
| Purata maksimum suhu harian, °C (°F) | 29.2 (84.6) |
29.0 (84.2) |
29.4 (84.9) |
29.3 (84.7) |
28.3 (82.9) |
27.5 (81.5) |
27.3 (81.1) |
27.9 (82.2) |
29.5 (85.1) |
30.9 (87.6) |
31.2 (88.2) |
30.4 (86.7) |
29.2 (84.5) |
| Purata suhu harian, °C (°F) | 25.8 (78.4) |
25.6 (78.1) |
25.6 (78.1) |
25.3 (77.5) |
24.4 (75.9) |
23.6 (74.5) |
23.1 (73.6) |
23.2 (73.8) |
24.3 (75.7) |
25.4 (77.7) |
26.4 (79.5) |
26.3 (79.3) |
24.9 (76.8) |
| Purata minimum suhu harian, °C (°F) | 22.5 (72.5) |
22.2 (72.0) |
21.8 (71.2) |
21.4 (70.5) |
20.6 (69.1) |
19.7 (67.5) |
19.0 (66.2) |
18.6 (65.5) |
19.1 (66.4) |
19.9 (67.8) |
21.7 (71.1) |
22.3 (72.1) |
20.7 (69.3) |
| Purata curahan hujan, mm (inci) | 216 (8.5) |
214 (8.4) |
220 (8.7) |
234 (9.2) |
283 (11.1) |
186 (7.3) |
89 (3.5) |
21 (0.8) |
7 (0.3) |
19 (0.7) |
81 (3.2) |
209 (8.2) |
1,779 (69.9) |
| Sumber: Climate-Data.org[7] | |||||||||||||
Galeri
[sunting | sunting sumber]
Sukan
[sunting | sunting sumber]Bola sepak
[sunting | sunting sumber]- FC Beltratez Lospalos
Orang yang terkenal
[sunting | sunting sumber]Ahli politik dan aktivis
[sunting | sunting sumber]- Albina Marçal Freitas, ialah seorang aktivis, pejuang kebebasan, dan bekas ahli parlimen untuk parti Kongres Kebangsaan untuk Pembinaan Semula Timor
Rujukan
[sunting | sunting sumber]- ^ "Lautém em Números - Estatísticas Município de Lautém - 2020" (PDF). Ministério das Finanças. Direção-Geral de Estatística. m/s. 3. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 12 November 2023. Dicapai pada 12 November 2023.
- ^ "2010 Timor-Leste Population and Housing Census - Data Sheet" (PDF). Ministério das Finanças (dalam bahasa Inggeris). Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 24 April 2015.
- ^ Hull, Geoffrey (2006). ANPS (penyunting). "The placenames of East Timor" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). m/s. 6-7. Dicapai pada 12 November 2023.
- ^ Chamberlain Ernest Patrick. "Faltering Steps: Independence Movements in East Timor - 1940s To The Early 1970s" (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 12 November 2023.
- ^ Direcção Nacional de Estatística: Preliminary Result of Census 2010 English Diarkibkan 2014-09-06 di Wayback Machine (PDF; 3,2 MB)
- ^ "Posto Administrativo Los Palos". Ministério da Administração Estatal. República Democrática de Timor-Leste. Diarkibkan daripada yang asal pada 12 November 2023. Dicapai pada 12 November 2023.
- ^ "Climate: Lospalos". Climate-Data.org. Dicapai pada April 16, 2020.
Bacaan lanjut
[sunting | sunting sumber]- Project Document for Environmental Licensing of Water Supply: Lautem Municipal Capital (PDF). Consulting Services for Detailed Engineering Design of Timor-Leste Four Municipal Capitals Water Supply & Sanitation Project (Laporan). Democratic Republic of Timor-Leste Ministry of Public Works / AdP Timor-Leste / Engidro Engineering Solutions. September 2021. RFP/039/MOP-2019. Diarkibkan (PDF) daripada yang asal pada 27 May 2023. Dicapai pada 10 February 2025.
Pautan luaran
[sunting | sunting sumber]