Mookambika

Dewi Mookambika

Mookambika (Sanskrit: मूकाम्बिका, Tamil: மூகாம்பிகை, Kannada: ಮೂಕಾಂಬಿಕೆ, Tulu: ಅಪ್ಪೆ ಮೂಕಂಬಿಕೆ, Telugu: మూకాంబికా, Malayalam: മൂകാംബിക) ialah seorang dewi Hindu yang dianggap sebagai manifestasi Adi Parashakti, dewi tertinggi dalam agama Hindu. Beliau merupakan lambang shakti, tenaga feminin ilahi yang melambangkan kreativiti dan kebijaksanaan. Pemujaannya sangat meluas di negeri Karnataka, Kerala dan Tamil Nadu, dan tempat suci utamanya ialah Kuil Mookambika yang terletak di Kollur, daerah Udupi, di pantai Karnataka.

Legenda

Menurut kisah purba, terdapat seorang asura bernama Kaumasura yang melakukan tapa untuk memohon keampunan dan kuasa daripada Tuhan Shiva, agar menjadi kebal. Sebelum itu, beliau telah mendapat anugerah bahawa hanya seorang wanita sahaja yang boleh membunuhnya. Namun selepas melihat kematian Mahishasura di tangan Dewi Durga, Kaumasura menjadi takut.

Bagi menghalangnya daripada memperoleh anugerah baru, Dewi Saraswati — atas permintaan para dewa — telah menyebabkan lidah Kaumasura kelu dan tidak mampu bercakap. Akibatnya, beliau gagal memohon berkat daripada Shiva, lalu menjadi marah dan dikenali sebagai Mookasura (mooka bermaksud bisu). Dalam kemarahannya, Mookasura menakluk syurgaloka dan menimbulkan huru-hara di tiga alam.

Untuk mengembalikan keseimbangan kosmos Trimurti (Brahma, Vishnu, dan Shiva) menyeru Tridevi (Saraswati, Lakshmi, dan Parvati) untuk bergabung tenaga mencipta satu bentuk ilahi yang mampu menewaskan Mookasura. Daripada gabungan tenaga ketiga-tiga dewi ini lahirlah Dewi Mookambika, yang menunggang singa dan membunuh Mookasura. Sejak itu, dewi ini dikenali dengan nama tersebut.

Pemujaan

Menurut tradisi, selepas Mookambika mengalahkan Mookasura, seorang pertapa di Kollur melakukan tapa kepada Trimurti dan Tridevi. Beliau memohon agar satu murti (berhala suci) yang menyatukan kesemua dewa dan dewi itu didirikan di tempat itu. Permintaan itu dikabulkan, lalu terwujudlah sebuah linga dengan garis emas di tengahnya, yang melambangkan bahawa sebelah bahagian mewakili Trimurti dan sebelah lagi Tridevi.

Kemudian, Adi Shankara dikatakan menemui vigraha (arca) Dewi Mookambika dan meletakkannya di belakang linga tersebut, membentuk ruang utama (sanctum sanctorum) di Kuil Mookambika. Dalam tradisi, Dewi ini dipuja sebagai Saraswati pada waktu pagi, Lakshmi pada tengah hari, dan Parvati pada waktu senja.

Kaitan dengan Adi Shankara

Satu lagi legenda menyebut bahawa Adi Shankara ingin membina kuil untuk Dewi Saraswati di Kerala. Setelah melakukan tapa, Saraswati bersetuju untuk mengikutnya ke Kerala dengan syarat Shankara tidak boleh menoleh ke belakang sepanjang perjalanan. Namun di pertengahan jalan, Shankara perasan bunyi gelang kaki dewi itu berhenti, lalu menoleh kerana ingin tahu. Disebabkan beliau melanggar syarat, Dewi Saraswati berhenti dan kekal di Kollur.

Namun, kerana Shankara telah beribadah dengan penuh kesungguhan, Dewi Saraswati berjanji akan bersemayam juga di Kuil Chottanikkara di Kerala. Oleh sebab itu, pintu kuil Chottanikkara dibuka selepas pintu Kuil Mookambika, melambangkan kehadiran rohani dewi di kedua-dua tempat suci tersebut.

Selain itu, mantra Mookambika Devi dan Mahalakshmi Ashtakam Stotram dikatakan telah ditulis oleh Dewa Indra sebagai pujian kepada tenaga ilahi Dewi Mookambika yang memancarkan kebijaksanaan, kekayaan dan kekuatan kepada para penyembah-Nya.