Negara Bebas Fiume
45°21′11″U 14°26′34″T / 45.3531°U 14.4429°T
Negara Bebas Fiume | |||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1920–1924 | |||||||||
| |||||||||
 Peta Negara Bebas Fiume (daerah Fiume Hungary dalam warna hijau gelap) | |||||||||
| Status | Negara-kota | ||||||||
| Ibu negara | Fiume (Rijeka) | ||||||||
| Bahasa yang umum digunakan | Rasmi Itali · bahasa Hungary · Jerman Daerah Venetia · Chakavia Croatia | ||||||||
| Kerajaan | Republik | ||||||||
| Presiden | |||||||||
• 1921–22 | Riccardo Zanella | ||||||||
• 1922–23 | Giovanni Giuriati | ||||||||
| Gabenor Tentera | |||||||||
• 1923–24 | Gaetano Giardino | ||||||||
| Era Sejarah | Tempoh antara perang | ||||||||
| 12 November 1920 | |||||||||
• Kawalan diwujudkan | 30 Disember 1920 | ||||||||
| 3 Mac 1922 | |||||||||
• Diilhak oleh Kerajaan Itali | 22 Februari 1924 | ||||||||
| Keluasan | |||||||||
• Jumlah | 28 km2 (11 bt2) | ||||||||
| Mata wang | krone Fiume (hingga 1920) lira Itali (setelah 1920) | ||||||||
| |||||||||
| Sekarang sebahagian dari | Croatia | ||||||||
Negara Bebas Fiume (disebut [ˈfjuːme]) ialah sebuah negara merdeka yang wujud antara 1920 hingga 1924. Wilayahnya seluas kira-kira 28 km², merangkumi bandar Fiume (kini Rijeka, Croatia) serta kawasan luar bandar di utara, dan dihubungkan ke Kerajaan Itali melalui satu koridor di sebelah barat.
Fiume mula memperoleh autonomi pada tahun 1719 apabila diisytiharkan sebagai pelabuhan bebas Empayar Rom Suci oleh Maharaja Charles VI. Pada 1776, bandar ini dipindahkan ke bawah Kerajaan Hungary, dan pada 1779 diberikan status corpus separatum, iaitu wilayah berasingan dengan pentadbiran khas. Walaupun kehilangan autonomi buat sementara waktu pada 1848, Fiume memperolehnya semula pada 1868 dan terus berfungsi sebagai entiti separa autonomi sehingga 1924, dengan ciri-ciri kenegaraan tersendiri.
Dari segi demografi, pada abad ke-19 penduduk bandar ini majoritinya berbangsa Itali, dengan minoriti Croat, Hungary dan etnik lain. Identiti kebangsaan berubah-ubah mengikut bancian kerana pada ketika itu ia ditentukan berdasarkan bahasa pertuturan, bukan asal etnik. Status khas Fiume sebagai wilayah yang terletak di antara beberapa negara telah membentuk identiti tempatan yang unik. Bahasa rasmi yang digunakan ialah bahasa Itali, Hungary dan Jerman, manakala bahasa Itali mendominasi urusan perdagangan. Penduduk bandar bertutur dalam dialek tempatan berasaskan Venetia, manakala kawasan luar bandar menggunakan dialek Croatia Chakavia yang dipengaruhi bahasa Itali dan Venetia.[1][2]
Politik
[sunting | sunting sumber]Selepas Perang Dunia Pertama dan kejatuhan Empayar Austria-Hungary, status Fiume menjadi isu antarabangsa yang besar. Pertikaian utama berlaku antara Kerajaan Itali dan Kerajaan Serb, Croat dan Slovene (Yugoslavia). Kuasa-kuasa Besar seperti Britain, Perancis dan Amerika Syarikat mencadangkan penubuhan sebuah negara penampan yang merdeka. Presiden Amerika Syarikat Woodrow Wilson memainkan peranan penting sebagai orang tengah dan mencadangkan agar Fiume dijadikan negara bebas,[3] malah berpotensi menjadi lokasi Liga Bangsa-Bangsa.[4]
Keadaan tidak stabil membawa kepada kekacauan politik, dengan bandar tersebut bertukar tangan antara kumpulan nasionalis Slavik dan Itali. Situasi ini dimanfaatkan oleh Gabriele D’Annunzio, seorang penyair dan jeneral Itali, yang menawan Fiume pada September 1919 dan mendudukinya selama kira-kira 15 bulan, sebelum mengisytiharkan Keregenan Itali Carnaro pada tahun 1920.
Melalui Perjanjian Rapallo pada 12 November 1920, Itali dan Yugoslavia mengiktiraf Negara Bebas Fiume sebagai sebuah negara merdeka.[5] Negara ini diiktiraf oleh kuasa besar Barat, namun D’Annunzio menolak perjanjian tersebut dan akhirnya diusir oleh tentera Itali dalam peristiwa "Bloody Christmas" pada Disember 1920.[6]
Pilihan raya pertama pada 1921 menyaksikan kemenangan Parti Autonomis yang disokong majoriti penduduk Croat, dan Riccardo Zanella dilantik sebagai presiden.[7] Bagaimanapun, kestabilan politik gagal dicapai akibat perebutan kuasa berterusan antara autonomis, nasionalis Itali, tentera, dan penyokong D’Annunzio.
Pada Mac 1922, kumpulan Fasis Itali melancarkan rampasan kuasa, memaksa kerajaan sah melarikan diri ke luar negara. Campur tangan tentera Itali menyusul, dan kuasa diserahkan kepada kumpulan yang menyokong penyatuan dengan Itali.[8] Dalam tempoh ini juga, Parti Komunis Fiume ditubuhkan pada 1921, menjadikannya parti komunis terkecil di dunia.[9]
Akhirnya, melalui Perjanjian Rom pada 27 Januari 1924, Fiume secara rasmi disatukan dengan Itali, manakala kawasan Sušak diserap ke Yugoslavia. Walaupun kerajaan Fiume dalam buangan menganggap perjanjian ini tidak sah, Negara Bebas Fiume secara praktikalnya tamat selepas hanya kira-kira empat tahun kewujudan.
Selepas penyatuan
[sunting | sunting sumber]Selepas penyerahan kalah Itali dalam Perang Dunia Kedua, isu status Rijeka (Fiume) kembali timbul. Pada tahun 1944, sekumpulan penduduk mengeluarkan Memorandum Liburnia,[10] yang mencadangkan pembentukan sebuah negara konfederasi merangkumi tiga kanton: Fiume, Sušak dan Ilirska Bistrica, manakala pulau Krk, Cres dan Lošinj dicadangkan untuk ditadbir secara kondominium bersama.[11] Pada masa yang sama, Riccardo Zanella, ketua kerajaan Fiume dalam buangan, terus berusaha menghidupkan semula Negara Bebas Fiume.[12]
Namun begitu, pihak berkuasa Yugoslavia yang mengambil alih bandar tersebut daripada pendudukan Jerman pada 3 Mei 1945, menolak cadangan ini dan bertindak tegas untuk menyelesaikan isu tersebut. Beberapa pemimpin gerakan autonomis, termasuk Nevio Skull, Mario Blasich dan Sergio Sincich, telah dibunuh, manakala Zanella terpaksa bersembunyi.[13][14][15] Akhirnya, melalui Perjanjian Damai Paris 1947, Fiume yang kini dikenali sebagai Rijeka, serta wilayah Istria secara rasmi disatukan ke dalam Yugoslavia, sekali gus menamatkan sepenuhnya usaha pemulihan Negara Bebas Fiume.[16]
Catatan
[sunting | sunting sumber]- ^ Il nuovo Samani: Dizionario del dialetto fiumano (Rome: Società di Studi Fiumani, 2007)
- ^ I. Lukežić: Trsatsko-bakarska i crikvenička čakavština. Izdavački centar Rijeka, Rijeka 1996.
- ^ Harold G. Nicolson, Peacemaking, 1919 [pautan mati kekal]
- ^ Ljubinka Toševa-Karpowicz, D'Annunzio u Rijeci : mitovi, politika i uloga masonerije, Rijeka, Izdavački centar Sušak, Biblioteka Dokumenti; sv. 23, 2007. The author, however, does not quote any source for the claim.
- ^ Treaty of Rapallo, Article 4
- ^ International Law Reports by H. Lauterpacht, C. J. Greenwood, p. 430
- ^ Adrian Webb, Routledge Companion to Central and Eastern Europe Since 1919
- ^ International Law Reports by H. Lauterpacht, C. J. Greenwood, pp. 430–431
- ^ Mihael Sobolevski, Luciano Giuricin, Il Partito Comunista di Fiume, (1921–1924): Documenti-Građa, Centro di ricerche storiche Rovigno, Fiume: Centar za historiju radničkog pokreta i NOR-a Istre, 1982, pp. 20–21.
- ^ Liburnia was the designation of the region in Antiquity.
- ^ Plovanić, Mladen: Liburnisti i autonomaši 1943–1944, Dometi god. XIII. br. 3-4-5, pp. 51–54 and nr. 6, pp. 68–96, Rijeka 1980.
- ^ Ballarini, Amleto. L’antidannunzio a Fiume – Riccardo Zanella, Trieste: Edizioni Italo Svevo, 1995.
- ^ E.Primeri, La questione di Fiume dal 1943 al 1945, Rigocamerano 2001 Diarkibkan 7 September 2008 di Wayback Machine
- ^ M.Dassovich, 1945–1947, anni difficili (...), Del Bianco 2005
- ^ G. Rumici, Infoibati (1943–1945): i nomi, i luoghi, i testimoni, i documenti, Mursia 2002
- ^ Treaty of Peace with Italy, Signed in Paris, on 10 February 1947, Part I, Section I, Article 3, La frontiere entre l'Italie et la Yougoslavie.
Pautan luar
[sunting | sunting sumber]- (dalam bahasa Inggeris) The Charter of Carnaro
Karya berkaitan Constitution of Fiume di Wikisumber
