Penghulu

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari

Penghulu atau paˆhulu[1] di Malaysia dan Brunei, merupakan ketua tertinggi di sebuah mukim. Sesebuah mukim ada beberapa kampung. Kampung akan diketuai oleh ketua kampung, tok sidang atau tok empat. Penghulu bertanggung jawab kepada kerajaan negeri da dilantik oleh sesebuah kerajaan negeri.

Seseorang penghulu mestilah boleh berkomunikasi dengan penduduk kampung. Beliau mestilah boleh ketengah dan ketepi dalam sesebuah masjid. Oleh itu penghulu mestilah boleh mambaca al-Quran dan tulisan Jawi. Mereka yang terpilih mestilah berasal dari negeri tersebut dan sanggup meredah kampung kerana tidak semua mempunyai jalan raya, telefon dan bekalan elektrik. Dialek tempatan mestilah dipelajari dan kuasai serta dapat berkomunikasi dengan penduduk tempatan.

Pelbagai kemudahan disediakan agar penghulu dapat mentadbir sesebuah mukim dengan jaya. Dia akan mendapatkan maklumat daripada ketua kampung. Dalam mesyuarat dengan Pegawai Daerah, masalah kampung akan disuarakan . Rumah penghulu atau balai penhulu atau kompleks penghulu akan dibina di lokasi yang strategik. Pada zaman British, Rumah penghulu dilengkapi dengan telefon, pejabat, bekalan air, elektrik dan sebagainya. Ketika itu, penduduk kampung tidak disediakan kemudahan prasarana tersebut.

Antaranya ialah masalah banjir, kebakaran, kemuskinan, jambatan runtuh, pentadbiran masjid dan surau . Seseorang penghulu juga akan dijemput merasmikan sesebuah majlis peringkat kampung. Contohnya merasmikan mesyuarat agung PIBG, majlis Jawatankuasa Keselamatan Kampung, perasmian sukaneka dan lain-lain.

Secara umumnya penghulu mengetahui perkembangan pembangunan dan keperluan sesebuah mukim dan kampung. Mereka akan hadir dalam majlis perkahwinan, kematian, berangkat ke tanah suci dan lain-lain. Penghulu juga mengetahui tanah-tanah yang akan dibangunkan dan dijual.

Rumah penghulu terawal[sunting | sunting sumber]

Difahamkan rumah penghulu terawal terletak di mukim Bandar, 36800 Kampung Gajah, negeri Perak. Walaupun dinamakan 'Bandar' tetapi sebenarnya ia kini adalah sebuah kampung sahaja. 'Bandar' juga terdapat di Jugra, Selangor. Bandar, Jugra adalah pusat pentadbiran negeri Selangor era Sultan Abdul Samad.

Penduduk mukim Bandar mengatakan Bandar akan dijadikan pusat pentadbiran kerana terletak di kuala Sungai Kinta. Bandar juga bersetentang dengan Pulau Indera Sakti, Pangkalan Halban dan Jong Buruk. Bijih timah banyak dilombong di Ipoh, Kampar, Tanjung Tualang, Batu Gajah, Kampung Gajah dan lain-lain. Bijih timah diangkut dengan sampan dari hulu hingga ke kuala Sungai Kinta, terus ke Teluk Intan dan Selat Melaka. Bijih timah akan dikumpulkan di Pulau Pangkor (zaman Belanda) dan Pulau Pinang (zaman British).

Rumah penghulu ini terletak di tebing sungai Perak dan jalan perhubungan ialah bot untuk ke Teluk Intan dan jalan tanah ke Kampung Gajah. Kerajaan British pda 1880-an telah membina rumah penghulu di sini. Ia dilengkapi dengan telefon. Pondok telefon dibina di beberapa kampung. Tiang telefon dipacak hingga ke pekan Parit, negeri Perak kerana pejabat daerah Perak Tengah terletak di sana. Rumah penghulu ini tidak digunakan lagi sejak 1980-an da tiang-tiang telefon telah dicabut kerana tidak digunakan.

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Kozok, U., (2004), The Tanjung Tanah code of law: The oldest extant Malay manuscript, Cambridge: St Catharine's College and the University Press.