Demam Denggi

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
(Dilencongkan dari Penyakit Demam Denggi)
Lompat ke: pandu arah, cari
Demam Denggi oleh nyamuk aedes
Pengelasan dan sumber luaran
Bahagian belakang seseorang dengan kulit yang menunjukkan ciri ruam demam denggi
Ruam tipikal demam denggi
ICD-10 A90.
ICD-9 061
P. Data Penyakit 3564
MedlinePlus 001374
eMedicine med/528
MeSH C02.782.417.214
Wikipedia tidak memberikan nasihat perubatan Penafian perubatan

Demam Denggi merupakan sejenis penyakit yang disebabkan oleh jangkitan virus Denggi (genus Flavivirus) yang disebar oleh nyamuk Aedes betina. Cara penyebarannya ialah melalui gigitan nyamuk aedes orang yang berpenyakit virus denggi kepada orang yang sihat. Terdapat dua jenis denggi yang paling berat iaitu Demam Hemoragik Denggi (DHF) dan Sindrom Kejutan Denggi (DSS).[1]

Virus Denggi akan terpendam di dalam badan pesakit selama 3 - 14 hari (purata 4 hingga 6 hari) sebelum menunjukkan tanda-tanda. Pesakit mungkin akan mengalami demam mengejut diikuti dengan berbagai-bagai tanda dan gejala tidak khusus.

Denggi dan denggi berdarah merupakan penyakit febril akut (acute febrile), dijumpai di kawasan tropika, dengan taburan geografi serupa dengan malaria. Disebabkan oleh satu daripada empat virus serotype yang berkait rapat dari genus Flavivirus, famili Flaviviridae, setiap serotype cukup berbeza menjadikan tiadanya perlindungan bertindan (cross-protection) dan wabak denggi yang disebabkan oleh pelbagai serotype (hyperendemicity) boleh berlaku. Denggi disebarkan kepada manusia oleh nyamuk Aedes aegypti[2] (hanya kadang-kala oleh Aedes albopictus).

Tanda dan gejala[sunting | sunting sumber]

Outline of a human torso with arrows indicating the organs affected in the various stages of dengue fever
Gambaran skema tanda-tanda demam denggi.

Demam denggi bermula dengan demam mengejut, dengan sakit kepala teruk, sakit di belakang bebola mata, sakit sendi dan otot (myalgias dan arthralgias, sakit pinggang yang teruk menyebabkan ia juga digelar demam tulang-pecah - break-bone fever) dan gatal-gatal. Ciri-ciri keradangan demam denggi adalah bintik-bintik merah terang, dan biasanya muncul di anggota bahagian bawah - pada sesetengah pesakit, ia merebak hampir kepada keseluruhan tubuh. Tanda pada kulit yang klasik ialah seluruh kulit tubuh bertukar kemerahan diselangi dengan tompok-tompok kulit warna yang normal (island of white in a sea of red). Kemungkinannya terdapat gastritis dengan gabungan sakit perut, mual, muntah atau cirit-birit. Pesakit juga boleh mendapat radang hati, radang otak (lebih kepada kanak-kanak) dan juga dalam kes luar biasa radang otot jantung (cardiomyopathy).[3]

Demam denggi klasik berlarutan selama enam hingga tujuh hari dengan demam kembali memuncak pada akhir demam (dikenali sebagai pola biphasic). Secara klinikal bilangan sel darah pembeku (platelet) akan turun sehingga hilang demam diikuti dengan kehilangan bendalir plasma darah dari salur darah ke dalam tisu perantara atau ruang ke tiga (third space loss di antara selaput paru-paru, ruang peritoneum dan sebagainya), kerana kapilari darah menjadi rapuh (capillary fragillity). Pada peringkat ini pesakit terdedah kepada renjatan dan risiko perdarahan.

Kes DHF juga menunjukkan demam tinggi, fenomena pendarahan, trombositopenia (thrombocytopenia) dan haemoconcentration. Sebahagian kecil kes membawa kepada sindrom kejutan denggi (dengue shock syndrome) atau DDS yang mempunyai kadar kematian yang tinggi.[4], [5]

Diagnosis[sunting | sunting sumber]

Diagnosis denggi kebiasaannya dibuat secara klinikal. Gambaran klasik adalah demam tanpa sumber jangkitan tempatan, bintik-bintik gatal dengan thrombocytopenia dan kemungkinan leukopenia.

Kajian serologi dan PCR (polymerase chain reaction) digunakan bagi mengesahkan diagnosa denggi sekiranya diperlukan secara klinikal.[6]

Klasifikasi[sunting | sunting sumber]

Klasifikasi Pertubuhan Kesihatan Sedunia pada 2009 membahagikan demam denggi kepada dua kumpulan: tidak rumit dan teruk. Ini menggantikan klasifikasi WHO 1997, yang perlu dipermudahkan kerana ia telah didapati terlalu ketat, walaupun klasifikasi yang lama masih digunakan secara meluas termasuk oleh Pejabat Serantau Pertubuhan Kesihatan Dunia bagi Asia Tenggara pada 2011. Denggi yang teruk ditakrifkan seperti yang dikaitkan dengan pendarahan yang teruk, kegagalan fungsi organ yang teruk, atau kebocoran plasma teruk manakala semua kes lain adalah tidak rumit. Klasifikasi 1997 membahagikan denggi ke dalam demam yang dibezakan, demam denggi dan demam denggi berdarah. Demam denggi berdarah telah dibahagikan lagi ke gred I-IV. Gred I ialah kehadiran sahaja mudah lebam atau ujian tourniquet yang positif dalam seseorang dengan demam, gred II ialah kehadiran pendarahan spontan ke dalam kulit dan di tempat lain, gred III bukti klinikal kejutan, dan gred IV adalah kejutan begitu teruk bahawa tekanan darah dan nadi tidak dapat dikesan. Gred III dan IV dirujuk sebagai "sindrom kejutan denggi"

Ujian makmal[sunting | sunting sumber]

Foro close-up seekor nyamuk Aedes aegypti yang sedang menggigit kulit manusia
Nyamuk Aedes aegypti menghisap darah manusia

Diagnosis demam denggi boleh disahkan oleh ujian makmal mikrobiologi. Ini boleh dilakukan dengan pengasingan virus dalam budaya sel, pengesanan asid nukleik oleh PCR, pengesanan antigen virus (seperti untuk NS1) atau antibodi khusus (serologi). pengasingan virus dan pengesanan asid nukleik adalah lebih tepat daripada pengesanan antigen, tetapi ujian ini tidak boleh didapati secara meluas kerana kos mereka lebih besar. Pengesanan NS1 semasa fasa demam jangkitan utama mungkin lebih besar daripada 90% sensitif bagaimanapun hanya 60-80% dalam jangkitan yang berulang. Semua ujian mungkin negatif di peringkat awal penyakit. PCR dan pengesanan antigen virus adalah lebih tepat dalam tempoh tujuh hari pertama. Pada tahun 2012 ujian PCR telah diperkenalkan yang boleh dijalankan pada peralatan yang digunakan untuk mendiagnosis influenza; ini mungkin untuk meningkatkan akses kepada diagnosis berasaskan PCR.

Ujian-ujian makmal hanya nilai diagnostik semasa fasa akut penyakit kecuali serologi. Ujian bagi denggi antibodi virus khusus, jenis IgG dan IgM, boleh berguna dalam mengesahkan diagnosis di peringkat akhir jangkitan. Kedua-dua IgG dan IgM dihasilkan selepas 5-7 hari. Tahap tertinggi (titres) IgM dikesan berikutan jangkitan utama, tetapi IgM juga dihasilkan dalam jangkitan semula. IgM menjadi tidak dapat dikesan 30-90 hari selepas jangkitan utama, tetapi sebelum ini berikutan jangkitan semula. IgG, sebaliknya, masih dapat dikesan selama lebih 60 tahun dan, jika tiada gejala, adalah petunjuk yang berguna jangkitan lalu. Selepas jangkitan utama, IgG mencapai tahap puncak dalam darah selepas 14-21 hari. Dalam berikutnya jangkitan semula, tahap puncak terdahulu dan titres biasanya lebih tinggi. Kedua-dua IgG dan IgM memberi kekebalan pelindung untuk serotaip yang menjangkiti virus. Dalam ujian untuk IgG dan IgM antibodi mungkin ada tindak balas silang dengan flaviviruses lain yang boleh menyebabkan positif palsu selepas jangkitan baru-baru ini atau vaksin virus demam kuning atau ensefalitis Jepun. Pengesanan IgG sahaja tidak diterima sebagai diagnosis kecuali sampel darah dikumpul 14 hari selain dan lebih besar daripada empat kali ganda peningkatan dalam tahap tertentu IgG dikesan. Pada orang yang mempunyai tanda-tanda, pengesanan IgM dianggap diagnostik.

Rawatan[sunting | sunting sumber]

Rawatan utama adalah terapi sokongan. Pesakit digalakkan untuk mengekalkan makan, terutamanya minum air. Sekiranya pesakit tidak mahu / mampu minum, tambahan melalui cecair intravena mungkin diperlukan untuk menghalang kekeringan dan hemoconcentration teruk. Pemindahan darah mungkin diperlukan sekiranya bilangan platelet turun dengan banyaknya. Cara yang lain untuk mencegah penyakit ini juga pesakit perlu bersenam pada waktu pagi atau berjoging dan beriadah. Minum air paling penting dalam hidupan harian kita. Minum air mineral sekurang-kurangnya 8 gelas sehari atau selebih-lebihnya pun hanya maksimum 16 gelas sehari.

Epidemiologi[sunting | sunting sumber]

Wabak pertama berlaku hampir serentak, di Asia, Afrika, dan Amerika Utara pada tahun 1780-an, penyakit tersebut dikenal pasti dan diberi nama pada 1779. Pada awalnya ia tidak merbahaya. Wabak sejagat meletus di di Asia Tenggara sekitar 1950-an, dan pada 1975 DHF telah menjadi sebab utama kematian dikalangan kanak-kanak dikebanyakan negara dikawasan tersebut. Wabak denggi menjadi kebiasaan semenjak 1980-an, pada akhir 1990s denggi merupakan penyakit virus bawaan nyamuk paling utama menjangkiti manusia selepas malaria, terdapat 40 juta kes demam denggi dan beberapa ratus ribu demam denggi berdarah setiap tahun. Pada Februari 2002 terdapat wabak teruk di Rio De Janeiro, membabitkan satu juta penduduk tetapi hanya mengakibatkan enam belas kematian.

Wabak teruk demam denggi biasanya berlaku setiap lima atau enam tahun. Terdapat kecenderungan bahawa sebahagian besar penduduk mudah dijangkiti walaupun berlaku wabak sebelumnya kerana terdapat empat jenis virus denggi dan mereka yang baru memasuki penduduk sasaran, samaada melalui kelahiran atau immigrasi.

Penyakit Demam Denggi mula dilaporkan di Malaysia pada tahun 1902 lagi. Pada tahun 1962, wabak pertama demam denggi berdarah berlaku di Georgetown, Pulau Pinang dan Kuala Lumpur pada tahun 1973. Semenjak itu, penyakit demam denggi dan demam denggi berdarah telah dikesan berlaku di seluruh negara. Semenjak penyakit demam denggi mula dikesan, ia telah menunjukkan peningkatan yang seiring dengan pertambahan kawasan bandar, pembangunan dan peningkatan kepadatan penduduk. Pada tahun 1991, sebanyak 6628 kes demam denggi dilaporkan di seluruh Malaysia. Pada tahun 1998, sebanyak 27,373 kes demam denggi dilaporkan iaitu peningkatan sebanyak 4 kali ganda dari tahun 1991.

Di Singapura, terdapat 4-5000 kes dilaporkan berkaitan dengan demam denggi atau demam denggi berdarah setiap tahun. Pada tahun 2003, terdapat 6 kematian disebabkan sindrom kejutan denggi. Ia dipercayai bahawa kes demam denggi yang dilapurkan adalah rendah kerana ia tidak mengendahkan kes subklinikal dan kes di mana pesakit tidak hadir untuk rawatan perubatan. Kadar kematian disebabkan denggi oleh itu dianggarkan kurang daripada 1 dari 1000 kes.

Pencegahan[sunting | sunting sumber]

Cara mencegah denggi yang utama adalah menghapuskan atau mengurangkan vektor nyamuk pembawa denggi. Langkah menghapuskan takungan air (seperti dalam bekas bunga) terbukti berkesan bagi mengawal penyakit bawaan nyamuk.

Pengunaan ubat jentik-jentik juga berkesan untuk menghapuskan jentik-jentik, manakala penggunaan kelambu dan juga semburan (fogging) juga boleh membantu menghapuskan aedes dewasa dengan mudah

Vaksin[sunting | sunting sumber]

Pada masa kini tidak terdapat vaksin siap untuk demam denggi flavivirus, sehingga Disember 2015. Satu yang sebahagiannya berkesan diramalkan akan menjadi tersedia di Mexico, Filipina, dan Brazil pada awal 2016. Ia mendapat kelulusan pada Disember 2015. Vaksin ini dihasilkan oleh Sanofi dan diwujudkan dengan nama jenama Dengvaxia. Ia berasaskan kombinasi yang lemah virus demam kuning dan setiap satu daripada empat serotype denggi. Dua kajian vaksin mendapati ia adalah 60% berkesan dan menghalang lebih daripada 80 hingga 90% daripada kes-kes yang teruk. Ini adalah kurang daripada mahu untuk sesetengah pihak.

Terdapat program-program berterusan bekerja pada vaksin denggi untuk merangkumi semua empat serotaip. Sekarang terdapat satu serotaip kelima ini perlu mengambil kira. Salah satu daripada kebimbangan adalah bahawa vaksin yang boleh meningkatkan risiko penyakit yang teruk melalui peningkatan bergantung kepada antibodi (ADE). Vaksin ideal adalah selamat, berkesan selepas satu atau dua suntikan, meliputi semua serotaip, tidak menyumbang kepada ADE, mudah diangkut dan disimpan, dan kedua-dua mampu milik dan kos efektif.

Hari Anti-Denggi[sunting | sunting sumber]

Hari Anti-Denggi Antarabangsa diperhatikan setiap tahun pada 15 Jun idea ini mula dipersetujui pada tahun 2010 dengan acara pertama diadakan di Jakarta, Indonesia pada tahun 2011. Peristiwa-peristiwa selanjutnya telah diadakan pada tahun 2012 di Yangon, Myanmar dan pada tahun 2013 di Vietnam. Matlamat adalah untuk meningkatkan kesedaran orang ramai mengenai denggi, menggembleng sumber untuk pencegahan dan kawalan dan, bagi menunjukkan komitmen rantau Asia dalam menangani penyakit ini

Wabak terkini[sunting | sunting sumber]

Di Asia Tenggara:

  • Indonesia (2006): 114,656 kes dilaporkan dengan 1,196 kes kematian.
  • Malaysia (2015): 85,488 kes dikesan dengan 234 kematian.
  • Thailand (2006): 20,000 dijangkiti dengan 23 kematian.
  • Filipina (2006): 16,929 kes dengan 324 kematian.
  • Singapura (2006): 3,051 kes dikesan.
  • Thailand (2006): 20,00 kes dikesan dan 23 kematian.
  • Myanmar (2006): 11,383 kes dikesan dan 128 kematian.
  • Vietnam (2006): 77,800 kes dikesan dan 68 kematian.

Mengenal pasti demam denggi[sunting | sunting sumber]

Demam denggi adalah sejenis penyakit berjangkit berbahaya yang disebabkan oleh virus denggi dan dibawa oleh nyamuk aedes.

Pada masa ini, tiada ubat khusus untuk merawat penyakit itu kecuali aktiviti pencegahan adalah amat penting.

Antara tanda-tanda demam denggi ialah:

  1. Demam kuat yang mengejut dan berterusan
  2. Bintik merah pada kulit
  3. Sakit teruk pada tulang-tulang, otot-otot, sendi-sendi, biji mata dan kepala
  4. Berdarah pada badan, hidung dan mulut
  5. Hilang selera makan
  6. Muntah-muntah
  7. Sakit perut
  8. rasa pahit pada lidah
  9. lemah dan tidak bermaya

Bagaimana demam denggi berjangkit[sunting | sunting sumber]

  1. Nyamuk aedes membawa kuman deman denggi
  2. Seorang yang sihat digigit oleh nyamuk aedes
  3. Pesakit demam denggi mengandungi kuman denggi di dalam badannya.
  4. Nyamuk aedes menggigit pesakit denggi

Rujukan[sunting | sunting sumber]

Bacaan lanjut[sunting | sunting sumber]

Pautan luar[sunting | sunting sumber]