Laman separuh dilindungi

Malaysia

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
(Dilencongkan dari Persekutuan Malaysia)
Pergi ke pandu arah Pergi ke carian
Malaysia
مليسيا

Segi empat tepat biru dengan bintang emas dan bulan sabit di kanton, dengan 14 jalur merah dan putih mendatar di seluruh bendera
Perisai yang menunjukkan simbol negeri-negeri Malaysia dengan bintang dan bulan sabit di atas dan moto di bawah, disokong oleh dua ekor harimau.
Bendera Jata negara
Cogan kata"Bersekutu Bertambah Mutu"[1]
Lagu kebangsaan"Negaraku"
Malaysia (orthographic projection).svg
Location Malaysia ASEAN.svg
Lokasi  Malaysia  (hijau gelap)

– di Asia  (kelabu gelap & putih)
– di ASEAN  (kelabu gelap)

Ibu negara
Bandar terbesarKuala Lumpur
Bahasa rasmi
dan Bahasa kebangsaan
Bahasa Melayu[2]
Bahasa yang diiktirafBahasa Inggeris
Kumpulan etnik
(2021)[3] [4]
Agama
(2010)[6]
KerajaanRaja berperlembagaan dan demokrasi berparlimen
Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah
Ismail Sabri Yaakob
Badan perundanganParlimen
Dewan Negara
Dewan Rakyat
Kemerdekaan 
• Kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu
31 Ogos 1957[7]
22 Julai 1963[8]
31 Ogos 1963[8]
• Persekutuan (dengan Borneo Utara, Sarawak dan Singapura)[d]
16 September 1963[9]
• Perpisahan Singapura dari Malaysia
9 Ogos 1965
Area
• Jumlah
330,803 km2 (127,724 bt2) (ke-66)
• Perairan (%)
0.3
Penduduk
• Bancian Penduduk 2019
32,700,000 (ke-42)
86/km2 (222.7/sq mi) (ke-114)
KDNK (PPP)2019
• Jumlah
AS$ 1.068 trilion[10] (AS$ 1.068 trilion)
AS$ 32,501 (ke-41)[10]
KDNK (nominal)2019
•  Jumlah
AS$ 372.848 bilion[10]
AS$ 11,338 (ke-62)[10]
Gini (2015)41
sederhana
HDI (2018) 0.804[11]
sangat tinggi · ke-61
Mata wangRinggit (RM)
(MYR)
Zon waktuMST
(UTC+8)
• Musim panas (DST)
UTC+8 (Tiada)
Format tarikhdd-mm-yyyy
Bahagian memanduKiri
Kod panggilan+60
Kode ISO 3166MY
DPT internet.my

Malaysia (Jawi: مليسيا; bahasa Melayu: [mə.lej.si.jə], berdasarkan Mengenai audio inirakaman suara ini ) ialah sebuah negara raja berperlembagaan persekutuan di Asia Tenggara yang terdiri daripada 11 buah negeri Melayu, 2 negeri Borneo dan 3 wilayah persekutuan yang menduduki bumi berkeluasan 330,803 kilometer persegi (127,720 bt2). Malaysia terbahagi kepada 2 kawasan yang mengapit Laut China Selatan, iaitu Semenanjung Malaysia dan Borneo Malaysia (juga Malaysia Barat dan Timur). Malaysia berkongsi sempadan darat dengan Thailand, Indonesia, dan Brunei dan juga sempadan laut dengan Singapura dan Filipina.[13] Di Malaysia terletaknya Tanjung Piai, titik paling selatan di seluruh tanah besar Eurasia.

Malaysia berakar-umbikan Kerajaan-kerajaan Melayu yang wujud di wilayahnya dan menjadi taklukan Empayar British sejak abad ke-18. Wilayah British pertama di sini dikenali sebagai Negeri-Negeri Selat. Semenanjung Malaysia yang ketika itu dikenali sebagai Tanah Melayu atau Malaya, mula-mula disatukan di bawah komanwel pada tahun 1946, sebelum menjadi Persekutuan Tanah Melayu pada tahun 1948. Pada tahun 1957 Semenanjung Malaysia mencapai Kemerdekaan. Pada tahun 1963, Tanah Melayu bersatu bersama dengan negara Sabah, Sarawak, dan Singapura bagi membentuk Malaysia. Pada tahun 1965, Singapura keluar dari persekutuan untuk menjadi negara kota yang bebas.

Ketua negara Malaysia ialah Yang di-Pertuan Agong, iaitu raja elektif yang terpilih dan diundi dari kalangan 9 raja negeri Melayu. Ketua kerajaannya pula ialah Perdana Menteri. Ibu negara Malaysia ialah Kuala Lumpur, manakala Putrajaya merupakan pusat kerajaan persekutuan. Malaysia ialah sebuah negara perintis Persatuan Negara-Negara Asia Tenggara dan Pertubuhan Persidangan Islam, dan ialah anggota Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik, Negara-Negara Komanwel, dan Pergerakan Negara-Negara Berkecuali.

Nama

English Map of Southeast Asia, "MALAYSIA" typeset horizontally so that the letters run across the northernmost corner of Borneo and pass just south of the Philippines.
"Malaysia" digunakan sebagai label untuk Kepulauan Melayu pada peta tahun 1914 dalam atlas Amerika Syarikat

Nama "Malaysia" adalah gabungan perkataan "Malays" dan akhiran Latin-Yunani "-ia"/"-ία"[14] yang boleh diterjemahkan sebagai "tanah orang Melayu".[15] Asal perkataan 'Melayu' tertakluk kepada pelbagai teori. Mungkin berasal dari bahasa Sanskrit iaitu "Himalaya", merujuk pada daerah yang tinggi di pergunungan, atau "Malaiyur-pura", yang bererti kota gunung.[16] Teori lain mendakwa asalnya terletak pada perkataan Tamil "malai" dan "ur" yang bermaksud "gunung" dan "bandar, tanah".[17][18][19] Cadangan lain adalah bahawa ia berasal dari peristiwa Pamalayu yang bermaksud Ekspedisi Melayu. Sebuah cadangan adalah bahawa ia berasal dari kata Jawa iaitu "mlaya" dan "mlayu" yang bermaksud "lari", dari sebuah sungai, Sungai Melayu, yang dinamakan kerana arusnya.[16] Varian juga telah muncul dalam catatan yang lebih tua dari abad ke-11, sebagai toponim untuk kawasan di Sumatera atau merujuk ke wilayah yang lebih besar di sekitar Selat Melaka.[20] Teks Sanskrit Vayu Purana, yang dianggap telah wujud sejak milenium pertama CE, menyebut sebuah tanah bernama 'Malayadvipa' yang dikenal pasti oleh sarjana tertentu sebagai semenanjung Tanah Melayu moden.[21][22][23][24][25] Catatan lain ialah pada abad ke-2 Geografi Ptolemy yang menggunakan nama Malayu Kulon untuk pantai barat Semenanjung Emas, dan rekod Yijing abad ke-7 tentang Malayu.[20]

Pada sebuah ketika, Kerajaan Melayu mengambil namanya dari Sungai Melayu.[16][26] 'Melayu' kemudiannya dikaitkan dengan Srivijaya,[20] dan tetap berhubungan dengan pelbagai bahagian Sumatera, termasuk Palembang, lokasi pengasas Kesultanan Melaka diduga berasal.[27] Ia dianggap telah berkembang menjadi etnonim kerana Melaka menjadi kuasa wilayah pada abad ke-15. Pengislaman membentuk identiti etnik beragama di Melaka, dengan istilah 'Melayu' muncul. Mungkin secara khusus merujuk kepada penutur Melayu tempatan yang dianggap setia kepada Sultan Melaka. Penggunaan awalan Malayos oleh Portugis merujuk kepada orang-orang Melaka yang berkuasa. Keunggulan pedagang dari Melaka menyebabkan 'Melayu' bergaul dengan pedagang Muslim, dan dari situ mereka dikaitkan dengan kumpulan budaya dan linguistik yang lebih luas.[20] Melaka dan kemudiannya Johor mendakwa mereka adalah pusat kebudayaan Melayu, kedudukan yang disokong oleh Inggeris.[27]

Setelah ekspedisi pengemudi Perancis Jules Dumont d'Urville ke Oceania pada tahun 1826, sarjana Jerman Johann Friedrich Blumenbach mengusulkan istilah "Malaysia", "Mikronesia" dan "Melanesia" kepada Société de Géographie pada tahun 1831, membezakan budaya Pasifik dan kumpulan pulau ini dari istilah sedia ada "Polinesia". Dumont d'Urville menggambarkan Malaysia sebagai "kawasan yang biasanya dikenali sebagai Hindia Timur".[28] Pada tahun 1850, ahli etnologi Inggeris, George Samuel Windsor Earl, menulis dalam Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia, mengusulkan untuk menamakan pulau-pulau di Asia Tenggara sebagai "Melayunesia" atau "Indunesia", mengikut bekas penaaman.[29] Nama Malaysia mula digunakan untuk melabel lokasi yang menjadi Kepulauan Melayu.[30]

Negara yang memperoleh kemerdekaan dari Inggeris pada tahun 1957 mengambil nama "Persekutuan Tanah Melayu" yang dipilih sebagai pilihan daripada nama lain yang berpotensi seperti "Langkasuka", setelah kerajaan bersejarah yang terletak di bahagian atas Semenanjung Tanah Melayu.[31][32] Ahli politik di Filipina memikirkan untuk menamakan semula negara mereka "Malaysia" sebelum negara "moden" itu mengambil nama.[33]

Geografi

Persempadanan Malaysia di Pulau Borneo.
Pemandangan dari puncak Low, puncak tertinggi di Gunung Kinabalu.

Tanjung Piai yang terletak di negeri selatan Johor merupakan titik paling selatan di tanah besar Asia.[34][35]

Semenanjung Malaysia dengan kepanjangan 740 kilometer (460 batu) dari utara ke selatan manakala lebar maksimumnya adalah 322 kilometer (200 batu). Garis tepi lautnya berukuran kira-kira 1,931 kilometer (1,200 batu) panjangnya.[36]

Sabah dibahagi oleh Banjaran Crocker di mana terletaknya Gunung Kinabalu iaitu gunung tertinggi di Malaysia pada 4,095.2 meter (13,436 kaki). Gunung ini yang terletak di Taman Negara Kinabalu mendapat pengiktirafan sebagai Tapak Warisan Dunia UNESCO.[37] Malaysia mempunyai iklim khatulistiwa yang dicirikan oleh monsun tahunan barat daya (April hingga Oktober) dan timur laut (Oktober hingga Februari), dan mempunyai purata curahan hujan sebanyak 250 sentimeter (98 in).[36]

2/3 tanah Malaysia adalah berhutan, dengan sejumlah hutan "pamah" di bawah altitud 760 meter (2,493 ka). Terdapat paya bakau yang meliputi kawasan seluas 1,425 kilometer persegi (550 bt2).[36]

Putrajaya menjadi pusat pentadbiran persekutuan Malaysia.[38]

Sejarah

Kubu A Famosa di Melaka dibina oleh Portugis pada abad ke-16.

Manusia pertama yang menduduki Semenanjung Melayu berkemungkinan ialah kaum Negrito.[39] Dari abad ke-7 hingga ke-13, kebanyakan kawasan Semenanjung Melayu ditakluki oleh empayar Srivijaya yang beribu kota di Palembang di pulau Sumatera. Setelah kejatuhan Srivijaya, empayar Majapahit yang berpangkalan di Jawa meluaskan pengaruhnya ke kawasan-kawasan Indonesia, Semenanjung Malaysia, dan pesisiran Pulau Borneo. Pada abad ke-15, Parameswara, seorang putera dari bekas kerajaan Srivijaya, mengasaskan sebuah negeri baru yang dikenali sebagai Melaka.

Empayar British mula bertapak di Semenanjung Melayu pada tahun 1786, dengan memajakkan Pulau Pinang kepada Syarikat Hindia Timur British dari negeri Kedah,[40] kemudian menduduki Singapura.[41] Pada tahun 1824, British menguasai Melaka ekoran Perjanjian Inggeris-Belanda 1824 yang memecahkan kepulauan Melayu kepada kawasan taklukan British dan Belanda, setelah itu Malaya terletak dalam kawasan British. Manakala 5 negeri semenanjung yang lain, iaitu Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu, yang tidak diperintah secara langsung dari London, menerima penasihat British pada abad ke-20. Sabah ditadbir sebagai jajahan makhota Borneo Utara Inggeris, manakala Sarawak diserahkan oleh Kesultanan Brunei kepada James Brooke yang memerintah sebagai Raja Putih dalam sebuah Kesultanan yang merdeka sehingga diserahkan kepada pemerintahan langsung British pada tahun 1946.[42]

Askar Jepun di Kuala Lumpur pada Perang Dunia Kedua.

Pada Perang Dunia Kedua, tentera Jepun menyerang lalu menduduki Tanah Melayu, Sabah, Sarawak, dan Singapura selama tiga tahun lebih.[43] Setelah wilayah Malaysia ditakluki semula oleh Pihak Berikat, beberapa dalam masyarakat tempatan menyambut baik perjuangan demi kemerdekaan.[44] Rancangan pascaperang British untuk menyatukan pentadbiran Tanah Melayu menjadi jajahan tunggal iaitu Malayan Union ditentang oleh beberapa orang Melayu yang membantah tindakan British yang melemahkan kuasa raja-raja Melayu serta pemberian kewarganegaraan kepada kaum Cina.[45] Pada tahun 1946, Malayan Union terbentuk daripada semua taklukan British di Tanah Melayu kecuali Singapura, kemudian dibubarkan pada tahun 1948 untuk memberi laluan kepada Persekutuan Tanah Melayu yang memulihkan autonomi raja-raja Melayu di bawah naungan British. Pada masa yang sama, pejuang pemberontak pimpinan Parti Komunis Malaya melancarkan kegiatan gerila untuk mengusir British dari Tanah Melayu, sehingga mencetuskan darurat dari tahun 1948 hingga 1960, yang melibatkan kempen anti pemberontak oleh tentera Komanwel di Tanah Melayu.

Ketika pertengahan zaman Darurat, Tanah Melayu diisytiharkan sebagai negara merdeka pada 31 Ogos 1957, diikuti penyerahan kalah oleh gerila Komunis 3 tahun berikutnya. Pada tahun 1963, Tanah Melayu, Sabah, Sarawak dan Singapura bergabung untuk membentuk Malaysia. Tarikh yang dicadangkan untuk pembentukan Malaysia adalah 31 Ogos 1963, sempena sambutan kemerdekaan Tanah Melayu dan kemerdekaan Sarawak dan Sabah oleh British. Upacara pengisytiharan persekutuan Malaysia ditunda hingga 16 September 1963 kesan tentangan kerajaan Indonesia pimpinan Soekarno serta cubaan Parti Rakyat Bersatu Sarawak untuk menangguhkan pembentukan Malaysia.[46]

Dataran Merdeka di hadapan Bangunan Sultan Abdul Samad menjadi tapak sambutan Hari Malaysia pada tanggal 16 September.

Zaman kemerdekaan menyaksikan "Konfrontasi" dengan Indonesia kerana pembentukan Malaysia, dan rusuhan antara kaum pada tahun 1969.[47][48] Selepas peristiwa 13 Mei itu, Dasar Ekonomi Baru diperkenalkan oleh Perdana Menteri, Tun Abdul Razak, dengan tujuan meningkatkan penguasaan ekonomi negara oleh bumiputera ("orang peribumi", termasuk orang Melayu dan orang asli serta peribumi lain di Sabah dan Sarawak) berbanding kaum-kaum lain. Oleh itu, sistem kerajaan cuba menggabungkan pembangunan ekonomi keseluruhan dengan dasar politik dan ekonomi yang memupuk penyertaan sama-rata semua kaum.[49]

Ketika negara dipimpin oleh Tun Dr. Mahathir bin Mohamad, Malaysia menyaksikan pertumbuhan ekonomi sepanjang 1980-an dan 1990-an,[50] dan diganggu seketika dengan kemelesetan pasaran harta antara tahun 1985 hingga 1986.[51] Pada masa itu, Malaysia beralih daripada ekonomi berasaskan pertanian kepada ekonomi berasaskan perindustrian termasuk komputer dan barangan elektronik pengguna. Pada masa yang sama, wajah bumi Malaysia berubah kerana muncul pelbagai projek mega, antaranya ialah Menara Berkembar Petronas (yang mencapai taraf bangunan komersial tertinggi di dunia sebaik sahaja siap dibina pada tahun 1998), Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur, Projek Lebuhraya Utara Selatan, Litar Antarabangsa Sepang, Koridor Raya Multimedia, empangan hidroelektrik Bakun dan pusat pentadbiran persekutuan baru, iaitu Putrajaya. Pada 1990-an, Malaysia digegar dengan krisis kewangan Asia dan kemelut politik ekoran pelucutan jawatan Timbalan Perdana Menteri, Dato' Seri Anwar Ibrahim.[52]

Pada bulan November 2007, Malaysia digempar dengan 2 acara tunjuk perasaan anti kerajaan iaitu Perhimpunan Bersih yang pertama dan Perhimpunan Hindraf yang mendakwa bahawa terdapat anasir rasuah dan perselisihan dalam sistem ekonomi Malaysia yang memihak kepada parti pemerintah, Barisan Nasional.[53][54][55] Dari tahun 2007 hingga 2016, sebanyak 5 buah perhimpunan BERSIH serta himpunan-himpunan lain yang bersifat antikerajaan telah dilaksanakan.[56] Pada tahun 2013, telah berlaku insiden pencerobohan Lahad Datu di Sabah oleh tentera militan Sulu dan ini membawa kepada tindakan ketenteraan Malaysia yang terhadap pencerobohan tersebut. Akhirnya, kemenangan berpihak kepada Malaysia apabila berjaya mengekang kegiatan pencerobohan militan berkenaan.[57]

Politik

A photo showing the Malaysian Parliament building along with 2 white arches in diagonal position front of the building.
Bangunan Parlimen Malaysia, bangunan yang menempat ahli Parlimen di Malaysia bersidang.

Malaysia ialah sebuah negara beraja elektif berperlembagaan persekutuan yang diketuai oleh Yang di-Pertuan Agong, ketua negara persekutuan. Yang di-Pertuan Agong dipilih dari kalangan 9 Raja Melayu untuk sepenggal 5 tahun; tanpa penyertaan 4 negeri/Wilayah lain (Pulau Pinang, Melaka, Sarawak dan Sabah) yang hanya dipimpin oleh Yang di-Pertua Negeri.

Pengundi berdaftar yang berusia 21 tahun ke atas boleh mengundi ahli Dewan Rakyat yang disukai.[58]

Sistem mahkamah syariah berasingan dari mahkamah awam untuk menerima kes-kes yang melibatkan umat Islam di Malaysia.[59] Sistem mahkamah syariah sama paras dengan sistem mahkamah biasa dan menjalani pembaharuan yang menyaksikan pelantikan hakim-hakim dalam kalangan wanita.[60]

Hubungan luar negara dan ketenteraan

Ia mendapat keutamaan dalam keselamatan dan keseimbangan Asia tenggara dan telah cuba untuk memperkukuh hubungan dengan negara-negara Islam.[61]

Malaysia merupakan sebuah negara perintis Persatuan Negara-Negara Asia Tenggara (ASEAN) dan Pertubuhan Persidangan Islam.[62][63] Malaysia menganggotai pelbagai lagi pertubuhan antarabangsa seperti Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu, Kerjasama Ekonomi Asia-Pasifik, Pertubuhan Lapan Negara Membangun dan Pergerakan Negara-Negara Berkecuali.[64][65] Sebagai bekas jajahan British, Malaysia menganggotai Negara-Negara Komanwel.[66]

Malaysia tidak mengadakan hubungan diplomatik dengan Negara Israel disebabkan sentimen Kerajaan Malaysia terhadap negara Yahudi tersebut.[67] Brunei dan Malaysia pada 2008 mengumumkan pengakhiran tuntutan terhadap tanah, untuk menyelesaikan masalah berkaitan sempadan maritim mereka. Tuntutan semula tanah Singapura telah menyebabkan ketengangan antara kedua-2 negara, dan pertikaian sempadan laut terjadi dengan Indonesia.[68]

Keperluan pertahanan Malaysia ditugaskan kepada Angkatan Tentera Malaysia (ATM) yang terdiri daripada 3 cabang, iaitu Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM), Tentera Darat Malaysia (TDM), dan Tentera Udara Diraja Malaysia (TUDM). Malaysia tidak mengamalkan pengerahan tenaga rakyat; sesiapa yang ingin menyertai tentera haruslah berumur sekurang-kurangnya 18 tahun. 1.9% KDNK Malaysia diperuntukkan untuk tentera yang mengambil 1.23% guna tenaga Malaysia.[69]

Ekonomi

Menara Berkembar KLCC
Proton Prevé, kereta buatan.[70]

Malaysia berubah daripada sebuah negara pengeluar bahan mentah seperti getah, bijih timah dan sebagainya kepada negara berekonomi pelbagai sektor melalui Dasar Ekonomi Baru pada tahun 1971. Pada dasarnya, pertumbuhan Malaysia adalah bergantung kepada eksport bahan elektronik seperti cip komputer. Akibatnya, Malaysia merasai tekanan semasa kegawatan ekonomi pada 1998 dan kemerosotan dalam sektor teknologi maklumat pada tahun 2001. KDNK pada tahun 2001 meningkat sebanyak 0.3% disebabkan pengurangan 11% dalam bilangan eksport dan pakej perangsang fiskal.

Pengangkutan dan tenaga

Sistem transit aliran ringan terdapat di beberapa bandar, seperti Kuala Lumpur.[71]

Pada mulanya, penghasilan tenaga oleh 1 kumpulan di Malaysia berasaskan minyak dan gas asli.[72] Malaysia pada sebuah masa berupaya menjana tenaga elektrk sebanyak 13GW.[73] Biarpun "permintaan untuk tenaga makin meningkat", Malaysia "hanya ada 33 tahun rizab gas asli dan 19 tahun rizab minyak", oleh itu, kerajaan Malaysia berusaha mencari sumber tenaga boleh baharu.[72] Pada sebuah masa, 16% janaan elektrik Malaysia berbentuk hidroelektrik dan 84% yang selebihnya adalah termal.[73] Sektor tenaga keseluruhannya berada di bawah kawalan Suruhanjaya Tenaga Malaysia, sebuah suruhanjaya berkanun yang menguasai penggunaan tenaga di Semenanjung dan Sabah mengikut syarat-syarat Akta Suruhanjaya Tenaga 2001.[74]

Sains dan teknologi

Pada tahun 2002, Agensi Angkasa Negara (Angkasa) dibentuk untuk menguruskan segala kegiatan Malaysia di angkasa, sambil memupuk pendidikan dan ujikaji angkasa.

Sebagai usaha melahirkan keupayaan pertahanan kendiri sambil menyokong pembangunan negara, Malaysia menswastakan beberapa kemudahan tenteranya pada 1970-an. Maka terbentuklah industri pertahanan yang dipantau oleh Majlis Industri Pertahanan Malaysia sejak tahun 1999. Kerajaan cuba memupuk daya saing dalam sektor ini sehingga giat memasarkan industri pertahanan. Salah 1 caranya ialah Pameran Aeroangkasa dan Maritim Antarabangsa Langkawi, salah sebuah pertunjukan pertahanan dan khidmat awam.[75]

Pada tahun 2007 Malaysia telah menghantar angkasawan pertama negara iaitu Dato Dr Sheikh Muzaffar ke angkasa dan melancarkan satelit dengan kerjasama negara Russia.

Demografi

Wujudnya kelompok-kelompok peribumi di semenanjung yang dikenali sebagai orang asli.[76]

Orang India mula berhijrah ke Malaysia pada abad ke-19.[77] Beberapa orang Eropah dan Timur Tengah yang masing-masing berasimilasi ke dalam masyarakat Kristian dan Islam melalui perkahwinan campur.

Kewarganegaraan Malaysia mungkin diberikan secara lex soli.[78] Kewarganegaraan di wilayahSabah dan Sarawak berbeza daripada kewarganegeraan di Semenanjung Malaysia atas sebab-sebab urusan imigresen. Setiap warganegara yang mencecah usia 12 tahun diberi kad pengenalan bercip "pintar biometrik" yang dikenali sebagai MyKad.[79]

Agama

Carta peratusan agama di Malaysia berdasarkan bancian tahun 2010
Islam
  
51.3%
Buddhism
  
19.8%
Kristian
  
19.2%
Hinduism
  
6.3%
Agama masyarakat Cina
  
1.3%
Tiada agama
  
0.7%
Lain-lain/Tiada maklumat terperinci
  
1.4%

Perlembagaan Malaysia menjamin kebebasan beragama, dan Islam merupakan agama rasmi Malaysia. Menurut perangkaan Banci Penduduk dan Perumahan 2000, kira-kira 65% penduduk menganut agama Islam; 14% Buddha; 9% Kristian; 6.3% Hindu; dan 5.7% yang lain mengamalkan Konfusianisme, Taoisme dan agama Cina yang lain. Yang selebihnya dikira menganut kepercayaan animisme, agama rakyat, dan Sikhisme, melainkan 0.9% yang tidak beragama atau tidak memberikan maklumat.[80][81]

Semua orang Melayu dikira beragama Islam mengikut Perkara 160 Perlembagaan Malaysia.[82] Menurut statistik Banci 2000, 75.9% orang Cina mengaku beragama Buddha, diikuti penganut Taoisme (10.6%) dan Kristian (9.6%), di samping sebilangan Hui-Muslim di tempat-tempat tertentu seperti Pulau Pinang. Majoriti orang India Malaysia beragama Hindu (84.5%), diikuti penganut Kristian (7.7%) dan Islam (3.8%), lebih 150,000 beragama Sikh, dan 1,000 penganut Jain. Kristian merupakan agama utama masyarakat Bumiputera bukan Melayu (50.1%), di samping 36.3% lagi umat Islam dan 7.3% pengikut agama "tradisional".[81]

Umat Islam diwajibkan menurut keputusan Mahkamah Syariah untuk perihal berkenaan agama Islam. Hakim syariah "sewajarnya mengikuti fahaman perundangan Syafii selaku mazhab utama" di Malaysia.[83]

Bahasa

Bahasa rasmi Malaysia adalah Bahasa Melayu juga dipanggil Bahasa Malaysia (secara tidak rasmi). Kerajaan Malaysia menegah penggunaan bahasa rojak dan Manglish iaitu campuran pelbagai bahasa di Malaysia.[84]

Rakyat Malaysia bertutur dalam sejumlah 137 bahasa hidup.[85] Kaum peribumi Malaysia Timur bertutur dalam bahasa tersendiri yang ada hubungan dengan bahasa Melayu. Bahasa Iban ialah sebuah bahasa pelbagai etnik di Sarawak manakala bahasa Dusun ialah sebuah bahasa asli di Sabah.[86]

Pendidikan

Sektor pendidikan Malaysia diselia oleh Kementerian Pendidikan Malaysia.[87] Sekolah kebangsaan menggunakan bahasa Malaysia sebagai perantara, manakala sekolah jenis kebangsaan menjadikan bahasa Mandarin atau Tamil untuk tujuan yang sama. Sebelum ke sekolah menengah, murid-murid Tahun 6 wajib menduduki Ujian Pencapaian Sekolah Rendah (UPSR).[88]

Sebelum sistem matrikulasi diperkenalkan, pelajar yang hendak memasuki universiti awam perlu melanjutkan lagi persekolahan menengah selama 18 bulan untuk Sijil Tinggi Persekolahan Malaysia (STPM).[89]

Penjagaan kesihatan

Kerajaan melaksanakan sistem penjagaan kesihatan sejagat di samping membenarkan perusahaan perubatan swasta. Sistem penjagaan kesihatan Malaysia mewajibkan doktor untuk berkhidmat di hospital awam selama 3 tahun untuk memastikan kakitangan yang mencukupi di hospital-hospital berkenaan. Kerajaan berdepan dengan masalah kekurangan pusat perubatan di luar bandar, dan menanganinya dengan membangunkan sistem "Tele-Jagaan Primer".[90]

Pada tahun 2008, kadar kematian bayi di Malaysia berada pada takat 5.92 per 1000 orang.[91]

Budaya

Seorang penggerai menyediakan murtabak di Kuala Lumpur.

Kaum bumiputera bukan Melayu terbesar di Malaysia ialah kaum Iban dari Sarawak, yang seramai 1,390,000 orang,[92] diikuti kaum Bidayuh yang seramai 170,000 orang. Kaum peribumi terbesar di Sabah pula ialah Kadazan yang kebanyakannya beragama Kristian[93] dan mengusahakan sawah padi.[94] Di Semenanjung ada 140,000 orang asli yang terdiri daripada pelbagai kelompok etnik. Kebanyakan puak minoriti ini, baik di Semenanjung mahupun di Borneo, mengikut tradisi pemburu-pengumpul yang berpindah-randah. Tanah pusaka dan tempat berburu mereka berkurangan akibat tuntutan kerajaan yang memaksa mereka ke tanah yang kurang subur.[95]

Malaysia diduduki oleh sebuah masyarakat Cina seramai 6 juta orang yang beberapa ialah keturunan para penghijrah dari China Selatan pada abad ke-18 dan ke-19 kerana tertarik oleh peluang lumayan melombong emas di Tanah Melayu, di samping melarikan diri daripada peperangan dan ketaktentuan politik di negara asal mereka. Sebilangan orang Cina berkahwin dengan orang Melayu dan berasimilasi dengan budaya Melayu sejak zaman Kesultanan Melayu Melaka, membentuk masyarakat Baba dan Nyonya.[96] Beberapa di masyarakat India di Malaysia merupakan keturunan penghijrah India yang bekerja sebagai pedagang, guru atau dipaksa oleh penjajah British untuk mengusahakan dusun.[97]

Sebilangan rakyat Malaysia berketurunan kaukasia dan bertutur dalam bahasa kriol, seperti Kristang (terbitan bahasa Portugis),[98] dan Zamboangueño Chavacano (terbitan bahasa Sepanyol).[99] Terdapat beberapa kaum minoriti lain di Malaysia termasuk orang Siam, Burma, Cham dan Khmer.

Seni

Kesenian Malaysia mempunyai persamaan dengan Indonesia, seperti wayang kulit, silat, seni kraf seperti menenun dan perlogaman. Dalam bidang tarian dan drama, dikir barat diwar-warkan oleh kerajaan sebagai lambang budaya kebangsaan.[100]

Cuti dan perayaan

Sesetengahnya cuti umum diwartakan di peringkat persekutuan atau negeri. Salah satunya adalah Hari Kebangsaan (atau Hari Kemerdekaan) pada 31 Ogos sempena ulang tahun kemerdekaan Persekutuan Tanah Melayu pada tahun 1957. Hari Malaysia disambut pada 16 September untuk memperingati pembentukan Malaysia pada tahun 1963. Cuti kebangsaan yang lain termasuk Hari Buruh (1 Mei), dan Hari Keputeraan Yang di-Pertuan Agong (Sabtu pertama bulan Jun).

Perayaan Islam termasuk Hari Raya Aidilfitri,[101] Hari Raya Aidiladha (atau Hari Raya Haji), Awal Muharram (Maal Hijrah) dan Maulidur Rasul. Masyarakat Hindu menyambut pesta cahaya Deepavali dan juga Thaipusam, sambutan secara berziarah ramai-ramai ke Batu Caves.[102] Di Malaysia Timur pula diadakan perayaan menuai iaitu Gawai di Sarawak dan Kaamatan di Sabah.

Perayaan berkonsepkan persaudaraan dipupuk untuk mengukuhkan perpaduan di Malaysia, misalnya, "Kongsi Raya" apabila Aidilfitri bertembung dengan Tahun Baru Cina, atau "Deepa Raya" apabila Aidilfitri dan Deepavali disambut serentak.[103]

Sukan

Logo Sukan Komanwel XVI yang diadakan di Kuala Lumpur pada tahun 1998

Antara sukan di Malaysia ialah badminton, bola sepak, boling, hoki dan skuasy.[104] Perlawanan badminton di Malaysia menarik ribuan penonton. Malaysia menjadi tuan rumah Piala Thomas beberapa kali sejak tahun 1948.[105] Persekutuan Lawn Bowls Malaysia (PLBM) didaftarkan pada tahun 1997.[106] Skuasy diperkenalkan di Malaysia oleh tentera British, dengan perlawanan sulung yang diadakan pada tahun 1939. Persatuan Skuasy Malaysia (SRAM) ditubuhkan pada 25 Jun 1972.[107]

Malaysia pernah menjadi tuan rumah kejohanan Hoki Piala Dunia ke-3 dan ke-10.[108] Ia memiliki sebuah balapan Formula Satu iaitu Litar Antarabangsa Sepang sepanjang 310.408 km, dan mengadakan Grand Prix tahunan mulai tahun 1999.[109] Kuala Lumpur menjadi tuan rumah Sukan Komanwel pada tahun 1998.[110]

Rujukan

Utama

  1. ^ "Malaysian Flag and Coat of Arms". Malaysian Government. Diarkibkan daripada yang asal pada 22 Oktober 2013. Dicapai pada 9 September 2013.
  2. ^ "Official language in Malaysia". Malay language is officially language in Malaysia.
  3. ^ "Minister: Census shows Malaysia's oldest man and woman aged 120 and 118; preliminary census findings to be released in Feb 2022". Malaymail. Dicapai pada 17 Januari 2022.
  4. ^ Jabatan Perangkaan Malaysia 2021.
  5. ^ "The States, Religion and Law of the Federation" (PDF). Constitution of Malaysia. Judicial Appointments Commission. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 14 Jun 2017. Dicapai pada 29 Oktober 2017. Islam is the religion of the Federation; but other religions may be practised in peace and harmony in any part of the Federation.
  6. ^ "Population Distribution and Basic Demographic Characteristic Report 2010 (Updated: 05/08/2011)". Department of Statistics, Malaysia. 29 Julai 2011. Dicapai pada 11 Jun 2018.
  7. ^ Derek Mackay (11 Jun 2005). Eastern Customs: The Customs Service in British Malaya and the Opium Trade. The Radcliffe Press. m/s. 240–. ISBN 978-1-85043-844-1. Dicapai pada 28 Ogos 2013.
  8. ^ a b "The National Archives DO 169/254 (Constitutional issues in respect of North Borneo and Sarawak on joining the federation)". The National Archives. 1961–1963. Dicapai pada 23 April 2015.CS1 maint: date format (link)
  9. ^ "No.10760: Agreement relating to Malaysia" (pdf). United Nations Treaty Collection. United Nations. Julai 1963. Dicapai pada 29 Julai 2010. Unknown parameter |dead-url= ignored (bantuan)
  10. ^ a b c d "5. Report for Selected Countries and Subjects". International Monetary Fund. Dicapai pada 06 November 2017. Check date values in: |accessdate= (bantuan)
  11. ^ "2018 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2018. Dicapai pada 12 Disember 2019.[pautan mati kekal]
  12. ^ http://www.statistics.gov.my/portal/populationclockNEW/BI.php Diarkibkan 2015-03-17 di Wayback Machine [1] Diarkibkan 2015-03-17 di Wayback Machine Population Clock by Malaysia Statistics Department
  13. ^ "Country Pages - Malaysia". Country Pages. Council for International Exchange of Scholars. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 April 2010. Dicapai pada 6 September 2010.
  14. ^ Room, Adrian (2004). Placenames of the World: Origins and Meanings of the Names for Over 5000 Natural Features, Countries, Capitals, Territories, Cities and Historic Sites. McFarland & Company. m/s. 221. ISBN 978-0-7864-1814-5.
  15. ^ "The World Factbook – Malaysia". Central Intelligence Agency. 2020.
  16. ^ a b c Abdul Rashid Melebek; Amat Juhari Moain (2006), Sejarah Bahasa Melayu ("History of the Malay Language"), Utusan Publications & Distributors, m/s. 9–10, ISBN 978-967-61-1809-7
  17. ^ Weightman, Barbara A. (2011). Dragons and Tigers: A Geography of South, East, and Southeast Asia. John Wiley and Sons. m/s. 449. ISBN 978-1-118-13998-1.
  18. ^ Tiwary, Shanker Shiv (2009). Encyclopaedia Of Southeast Asia And Its Tribes (Set Of 3 Vols.). Anmol Publications Pvt. Ltd. m/s. 37. ISBN 978-81-261-3837-1.
  19. ^ Singh, Kumar Suresh (2003). People of India. 26. Anthropological Survey of India. m/s. 981. ISBN 978-81-85938-98-1.
  20. ^ a b c d Barnard, Timothy P. (2004), Contesting Malayness: Malay identity across boundaries, Singapore: Singapore University press, m/s. 3–10, ISBN 978-9971-69-279-7
  21. ^ Pande, Govind Chandra (2005). India's Interaction with Southeast Asia: History of Science, Philosophy and Culture in Indian Civilization, Vol. 1, Part 3. Munshiram Manoharlal. m/s. 266. ISBN 978-81-87586-24-1.
  22. ^ Gopal, Lallanji (2000). The economic life of northern India: c. A.D. 700–1200. Motilal Banarsidass. m/s. 139. ISBN 978-81-208-0302-2.
  23. ^ Ahir, D. C. (1995). A Panorama of Indian Buddhism: Selections from the Maha Bodhi journal, 1892–1992. Sri Satguru Publications. m/s. 612. ISBN 978-81-7030-462-3.
  24. ^ Mukerjee, Radhakamal (1984). The culture and art of India. Coronet Books Inc. m/s. 212. ISBN 978-81-215-0114-9.
  25. ^ Sarkar, Himansu Bhusan (1970). Some contributions of India to the ancient civilisation of Indonesia and Malaysia. Punthi Pustak. m/s. 8.
  26. ^ Milner, Anthony (2010), The Malays (The Peoples of South-East Asia and the Pacific), Wiley-Blackwell, m/s. 18–19, ISBN 978-1-4443-3903-1
  27. ^ a b Andaya, Leonard Y. (Oktober 2001). "The Search for the 'Origins' of Melayu". Journal of Southeast Asian Studies. 32 (3): 315–316, 324, 327–328, 330. doi:10.1017/S0022463401000169. JSTOR 20072349. S2CID 62886471.
  28. ^ d'Urville, J. S. B. C. S. D.; Ollivier, I.; De Biran, A.; Clark, G. (2003). "On the Islands of the Great Ocean". The Journal of Pacific History. 38 (2): 163. doi:10.1080/0022334032000120512. S2CID 162374626.
  29. ^ Earl, George S. W. (1850). "On The Leading Characteristics of the Papuan, Australian and Malay-Polynesian Nations". Journal of the Indian Archipelago and Eastern Asia (JIAEA). IV: 119.
  30. ^ Barrows, David P. (1905). A History of the Philippines. American Book Company. m/s. 25–26.
  31. ^ Suarez, Thomas (1999). Early Mapping of Southeast Asia. Periplus Editions (HK) Ltd. m/s. 46–47. ISBN 978-962-593-470-9.
  32. ^ "Federation of Malaya Independence Act 1957 (c. 60)e". The UK Statute Law Database. 31 Julai 1957. Dicapai pada 6 November 2010.
  33. ^ Sakai, Minako (2009). "Reviving Malay Connections in Southeast Asia" (PDF). Dalam Cao, Elizabeth; Morrell (penyunting). Regional Minorities and Development in Asia. Routledge. m/s. 124. ISBN 978-0-415-55130-4. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 13 Oktober 2014.
  34. ^ Leow Chiah Wei. Travel Times. "Asia's southernmost tip", New Straits Times, Kuala Lumpur, 18 Julai 2005.
  35. ^ Sager Ahmad. Travel Times. Tanjung Piai, the End of Asia, New Straits Times, Kuala Lumpur, 27 Jun 2003.
  36. ^ a b c The population of Peninsular Malaysia by Swee-Hock Saw, pages 1-2
  37. ^ "Mount Kinabalu — revered abode of the dead". Ecologyasia.com. Dicapai pada 17 September 2010.
  38. ^ Ho, Chin Siong (2006). "Putrajaya — Administrative Centre of Malaysia -Planning Concept and Implementation". Diarkibkan daripada yang asal pada 11 Mei 2011. Dicapai pada 18 September 2010.
  39. ^ Alan G. Fix (Jun 1995). "Malayan Paleosociology: Implications for Patterns of Genetic Variation among the Orang Asli". American Anthropologist, New Series. 97 (2): 313–323. doi:10.1525/aa.1995.97.2.02a00090.
  40. ^ "The Map Room: South East Asia: Malaya". British Empire. Dicapai pada 18 September 2010.
  41. ^ BCLim. "History of Malaya, Malaysia by mymalaysiabooks". Mymalaysiabooks.com. Dicapai pada 21 September 2010.
  42. ^ "White Rajah: a dynastic intrigue - Google Books". Google.com. 16 Ogos 1902. Dicapai pada 18 September 2010.
  43. ^ Legacies of World War II in South and East Asia by David Koh Wee Hock, David Wee Hock Koh
  44. ^ Mahathir bin Mohamad. "Our Region, Ourselves" Diarkibkan 2010-02-28 di Wayback Machine, Time Asia, Hong Kong, 31 Mei 1999.
  45. ^ "Malaya: Token Citizenship" Diarkibkan 2010-11-25 di Wayback Machine, Time, New York, 19 Mei 1952.
  46. ^ Friday, Sep. 06, 1963 (6 September 1963). "Malaysia: Tunku Yes, Sukarno No". TIME. Diarkibkan daripada yang asal pada 17 Ogos 2013. Dicapai pada 17 Oktober 2010.CS1 maint: multiple names: authors list (link)
  47. ^ "Malaysia: The Art of Dispelling Anxiety" Diarkibkan 2010-12-27 di Wayback Machine, Time, New York, 27 Ogos 1965.
  48. ^ "Race War in Malaysia" Diarkibkan 2007-05-18 di Wayback Machine, Time, New York, 23 Mei 1969.
  49. ^ Jomo Kwame Sundaram. UNRISD The New Economic Policy and Interethnic Relations in Malaysia.
  50. ^ Anthony Spaeth. "Bound for Glory", Time, New York, 9 Disember 1996.
  51. ^ Euromoney; Property: A Steep Climb with a Gentle Descent, Aug 1992
  52. ^ Anthony Spaeth. "He's the Boss", Time Asia, Hong Kong, 14 September 1998.
  53. ^ Imtiaz Shah Yacob, Imran. "Malaysian Petitioners Defy Police". Asia Sentinel. Diarkibkan daripada yang asal pada 13 Disember 2007. Dicapai pada 9 Julai 2009.
  54. ^ Lim, Merlyna (5 Ogos 2016). "Sweeping the Unclean: Social Media and the Bersih Electoral Reform Movement in Malaysia". Global Media Journal. 14 (27): 51. Dicapai pada 30 Oktober 2020.
  55. ^ Leong, Susan (1 Ogos 2009). "The Hindraf Saga: Media and Citizenship in Malaysia". ResearchGate: 484. Dicapai pada 30 Oktober 2020.CS1 maint: date and year (link)
  56. ^ Chan, Tsu Chong (25 Mac 2019). "Democratic Breakthrough in Malaysia – Political Opportunities and the Role of Bersih". SAGE Journals. 37 (3): 109–137. Dicapai pada 30 Oktober 2020.
  57. ^ Dollah, Ramli; Khusyairy Pangkas, Zainus Sagi (22 April 2019). "Aktor Bukan Negara dan Keselamatan Nasional di Malaysia: Tentera Diraja Sulu dan Pencerobohan Lahad Datu, 2013 Non-State Actor and National Security in Malaysia: The Royal Sulu Army and the Lahad Datu Intrusion, 2013". ResearchGate. 87 (17): 31. Dicapai pada 30 Oktober 2020.
  58. ^ "Malaysia (Dewan Rakyat)". Inter-Parliamentary Union. 29 September 2008.
  59. ^ "Asia-Pacific | Malaysia rejects Christian appeal". BBC News. 30 Mei 2007. Dicapai pada 27 September 2010.
  60. ^ England, Vaudine (9 Julai 2010). "BBC News - Malaysian groups welcome first Islamic women judges". Bbc.co.uk. Dicapai pada 27 September 2010.
  61. ^ "Malaysia Foreign Relations | ASEAN - Australia - New Zealand Free Trade Agreement". Asean.fta.govt.nz. 4 Disember 2008. Diarkibkan daripada yang asal pada 26 Mei 2010. Dicapai pada 18 September 2010.
  62. ^ "Overview". Association of Southeast Asian Nations. Diarkibkan daripada yang asal pada 11 November 2002. Dicapai pada 8 November 2007.
  63. ^ "salinan arkib". Diarkibkan daripada yang asal pada 19 Jun 2012. Dicapai pada 23 Oktober 2010.
  64. ^ "Member Economies". Asia-Pacific Economic Cooperation. Diarkibkan daripada yang asal pada 27 September 2007. Dicapai pada 5 September 2010.
  65. ^ "Malaysia". Developing 8 Countries. Dicapai pada 21 Jun 2010.
  66. ^ Members. Commonwealth Secretariat. Dicapai pada 8 November 2007.
  67. ^ "Malaysia: Anti-Semitism without Jews". Jerusalem Center for Public Affairs. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 Ogos 2010. Dicapai pada 5 September 2010.
  68. ^ https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2070.html
  69. ^ "Malaysian Military statistics". NationMaster. Dicapai pada 1 Oktober 2010.
  70. ^ "Proton Preve dapat 5 Bintang ANCAP". arenakereta.com. 26 Februari 2013. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 April 2013. Dicapai pada 18 Mac 2013.
  71. ^ Malaysia, Singapore & Brunei by Simon Richmond, Marie Cambon, Damian Harper
  72. ^ a b "Renewable Energy and Kyoto Protocol: Adoption in Malaysia". Publicweb.unimap.edu.my. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 April 2010. Dicapai pada 24 September 2010.
  73. ^ a b Global Energy Network Institute 1-619-595-0139 (28 Jun 2007). "National Energy Grid of Malaysia - National Electricity Transmission Grid of Malaysia - Global Energy Network Institute - GENI conducts research and education on: renewable energy resources interconnections globally, world peace, stable sustainable development solutions". Geni.org. Dicapai pada 24 September 2010.
  74. ^ h"Overview of Energy Commission". St.gov.my. Dicapai pada 24 September 2010.
  75. ^ John Pike. "Malaysia Defence Industry". Globalsecurity.org. Dicapai pada 24 September 2010.
  76. ^ Modernity and Malaysia: settling the Menraq forest nomads by Alberto G. Gomes, Page 10
  77. ^ "Racism alive and well in Malaysia Diarkibkan 2017-03-12 di Wayback Machine". Asia Times. 24 Mac 2006.
  78. ^ Perkara 14. Perlembagaan Malaysia
  79. ^ "More than just a card" Diarkibkan 2014-07-02 di Wayback Machine, The Star, Kuala Lumpur, 30 Ogos 2007.
  80. ^ "Population and Housing Census" Press statement, Department of Statistics, Malaysia. Dicapai pada 3 April 2007.
  81. ^ a b General Report of the Population and Housing Census 2000. Putrajaya: Department of Statistics, Malaysia. 2005. m/s. 60–64. ISBN 9839044265.
  82. ^ Perkara 160 (2). Perlembagaan Malaysia.
  83. ^ Michael G. Peletz (2002). Islamic modern: religious courts and cultural politics in Malaysia. pp.84–85.
  84. ^ Zimmer, Benjamin (5 Oktober 2006). "Language Log: Malaysia cracks down on "salad language"". Itre.cis.upenn.edu. Dicapai pada 14 September 2010.
  85. ^ "Ethnologue report for Malaysia". Ethnologue.com. Dicapai pada 18 Oktober 2010.
  86. ^ The Austronesian languages of Asia ... - Google Books. Books.google.com.ph. Dicapai pada 21 September 2010.
  87. ^ Jadual Kesembilan. Perlembagaan Malaysia.
  88. ^ Pendidikan Sekolah Rendah Diarkibkan 2011-08-11 di Wayback Machine, Portal Rasmi Kerajaan Malaysia (malaysia.gov.my). Dicapai pada 24 Oktober 2010.
  89. ^ "Academic Qualification Equivalence". StudyMalaysia.com. Dicapai pada 15 September 2010.
  90. ^ moveforward (8 Ogos 2009). "Health Care in Malaysia". Expatforum.com. Dicapai pada 17 September 2010.
  91. ^ Infant mortality rate, World Bank, World Development Indicators, 23 Oktober 2010. Dicapai pada 24 Oktober 2010.
  92. ^ "Geography of Wealth — Iban People/Malaysia Profile" (dalam bahasa Inggeris). National Geographic. 17 Oktober 2002. Dicapai pada 15 September 2010.
  93. ^ "KadazanDusun, Kadazan Dusun Sabahan | ABC Sabah Malaysia". Abcsabah.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 23 Oktober 2010. Dicapai pada 15 September 2010.
  94. ^ "The People Of Sabah". Sabah.org.my. Diarkibkan daripada yang asal pada 17 Mei 2011. Dicapai pada 15 September 2010.
  95. ^ "Environmental Justice Case Study: Displacement of Indigenous People in Sarawak, Malaysia" (dalam bahasa Inggeris). Umich.edu. 27 September 1994. Dicapai pada 17 September 2010.
  96. ^ Chinese diaspora: Malaysia, BBC News, 3 Mac 2005. Dicapai pada 24 Oktober 2010.
  97. ^ "Non-resident Indian and Person of Indian Origin". NRIOL (dalam bahasa Inggeris). NRIOL. Dicapai pada 27 November 2008. Most Indians migrated to Malaysia as plantation laborers under British rule
  98. ^ http://www.jstor.org/stable/30027570
  99. ^ Roots of Creole structures by Susanne Michaelis, page 279
  100. ^ "National Dikir Barat Competition To Be Expanded Next Year". Ministry Of Information Malaysia. 2006. Diarkibkan daripada yang asal pada 2009-02-06. Dicapai pada 06 November 2017. Unknown parameter |dead-url= ignored (bantuan); Check date values in: |accessdate= (bantuan)
  101. ^ "Festival of Malaysia ~ Hari Raya Puasa". Go2travelmalaysia.com. 11 September 2010. Dicapai pada 15 September 2010.
  102. ^ "Festivals of Malaysia ~ Thaipusam Festival". Go2travelmalaysia.com. Dicapai pada 15 September 2010.
  103. ^ "The English Teacher" (PDF). Malaysian English Language Teaching Association. 2 Mei 2008. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 16 Mei 2011. Dicapai pada 15 September 2010.
  104. ^ "Sports and recreation". Tourism Malaysia. Diarkibkan daripada yang asal pada 2 September 2009. Dicapai pada 29 September 2010.
  105. ^ "salinan arkib". Diarkibkan daripada yang asal pada 9 November 2010. Dicapai pada 26 Oktober 2010.
  106. ^ "MALAYSIA LAWN BOWLS FEDERATION". My.88db.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 7 Julai 2011. Dicapai pada 1 Oktober 2010.
  107. ^ "History of SRAM". Malaysiasquash.com. Diarkibkan daripada yang asal pada 30 Oktober 2010. Dicapai pada 1 Oktober 2010.
  108. ^ History of Hockey World Cup - The Times of India
  109. ^ "GRAND PRIX RESULTS: MALAYSIAN GP, 1999". grandprix.com. Dicapai pada 26 Oktober 2010.
  110. ^ Dudley, Rueben (20 September 2010). "19th Commonwealth Games: Doing Malaysia proud". Petaling Jaya, Selangor: The Malay Mail. Diarkibkan daripada yang asal pada 11 Mei 2011. Dicapai pada 29 September 2010.

Tambahan

Pautan luar