Pilihan raya negeri Sarawak

Pilihan Raya Negeri Sarawak (juga boleh dikenali sebagai Pilihan Raya Umum Sarawak atau PRU Sarawak) adalah merupakan proses pilihan raya kerajaan Sarawak bagi memilih serta mengesahkan mana-mana individu yang bakal menganggotai barisan kepimpinan baharu kerajaan di dalam Dewan Undangan Sarawak (DUS).

Sejarah

Pilihan raya pertama

Pilihan raya pertama Sarawak ialah selepas pembentukan Malaysia, yang diadakan secara berperingkat dari 10 Mei 1969 hingga 7 Jun 1969 kerana sistem pengangkutan dan komunikasi pada masa itu belum sempurna. Dewan Undangan Negeri Sarawak dibubarkan serentak dengan Parlimen dan semua Dewan Undangan Negeri yang lain kecuali Kelantan, pada 20 Mac 1969. Penamaan calon ditetapkan pada 5 April 1969.

Bagaimanapun, akibat rusuhan kaum yang berlaku di Semenanjung Malaysia pada 13 Mei tahun itu yang diikuti dengan pengisytiharan darurat, pilihan raya itu ditangguhkan sehingga 1970. Apabila penangguhan itu dikuatkuasakan, pilihan raya di sembilan daripada 48 kawasan di Sarawak telah bermula tetapi semuanya masih belum selesai. Pilihan raya negeri dan Parlimen disambung semula pada 6 Jun 1970 dan selesai pada 4 Julai 1970.

Sepanjang pilihan raya itu, satu tragedi berlaku di Sarikei pada 29 Jun 1970 apabila pengganas komunis membunuh tiga pegawai pengurus pilihan raya yang dalam perjalanan pulang selepas pengundian selesai di sebuah pusat pengundian. Di luar sebuah lagi pusat pengundian di Bahagian yang sama, sebutir bom ranjau meletup tetapi tiada yang cedera. Di sebalik semua kejadian itu, 80 peratus daripada 332,373 pemilih berdaftar di Sarawak telah keluar mengundi, jumlah yang tinggi berbanding dengan peratusan pengundian di negeri-negeri lain.

Sejumlah 221 calon bertanding di 48 kerusi negeri di Sarawak, dengan Perikatan Sarawak (Parti Bumiputera Sarawak (BUMIPUTERA) & Persatuan Cina Sarawak (SCA)) bertanding di 33 kerusi, Parti Rakyat Bersatu Sarawak (SUPP) bertanding di 40 kerusi, Parti Pesaka Sarawak (Pesaka) 35 kerusi, Parti Kebangsaan Sarawak (SNAP) 47 kerusi dan 66 calon Bebas turut bersaing. SUPP kemudiannya menyertai Perikatan Sarawak, membolehkan gabungan itu menguasai 27 daripada 48 kerusi dalam Majlis Negeri dan membentuk kerajaan.

Pilihan raya seterusnya

Pilihan raya negeri yang kedua diadakan dari 24 April hingga 14 September 1974, serentak dengan pilihan raya Parlimen selepas Majlis Negeri dan semua Dewan Undangan Negeri yang lain dan Parlimen dibubarkan pada 31 Julai 1974.

Pilihan raya negeri yang ketiga hanya diadakan pada 1979, setahun selepas pilihan raya umum 1978, buat pertama kalinya pilihan raya negeri Sarawak dan pilihan raya umum diadakan berasingan.

Pilihan raya negeri yang keempat diadakan 18 bulan sebelum berakhirnya penggal Ketua Menteri yang baru, Tan Sri Abdul Taib Mahmud, yang memegang jawatan itu pada 26 Mac 1981. Dewan Undangan Negeri dibubarkan pada 18 November 1983, penamaan calon diadakan pada 8 Disember dan pengundian pada 28 dan 29 Disember.

Dewan Undangan Negeri Sarawak dibubarkan pada 13 Mac 1987 bagi diadakan pilihan raya negeri yang kelima selepas sekumpulan wakil rakyat yang diketuai bapa saudara Taib dan ketua menteri terdahulu, Tun Abdul Rahman Yaakub memberontak terhadap Ketua Menteri yang peristiwa itu dikenali sebagai "Ming Court Affair". Mereka termasuk beberapa anggota PBB yang kemudiannya membentuk kumpulan "Maju Group" manakala Parti Bansa Dayak Sarawak (PBDS) mengumumkan keluar daripada BN negeri tetapi kekal sebagai komponen BN di peringkat pusat. Dalam pilihan raya yang diadakan pada 15 dan 16 April, Taib mengetuai BN negeri dengan memenangi 28 daripada 48 kerusi Dewan Undangan Negeri. Kemudiannya lapan wakil rakyat PBDS menyertai BN, memberikannya majoriti dua pertiga dalam Dewan Undangan Negeri.

Pilihan raya negeri yang keenam pada 1991 juga berlangsung selama dua hari, pada 28 dan 29 September, manakala pilihan raya negeri yang ketujuh diadakan pada 7 dan 8 September 1996.

Pilihan raya negeri yang kelapan berlangsung dalam satu hari sahaja pada 27 September 2001 berikutan pembangunan pesat infrastruktur dan komunikasi. Dewan Undangan Negeri dibubarkan pada 3 September manakala penamaan calon diadakan pada 18 September 2001.

Pilihan raya negeri kesembilan diadakan pada 20 Mei 2006 selepas dewan dibubarkan pada 24 April dan penamaan calon pada 9 Mei.

Senarai kawasan Parlimen Sarawak

No.	Kawasan Parlimen	Ahli	Parti	Catatan
GPS 23 \| PH 6 \| PN 1 \| PBM 1
P192	Mas Gading	Mordi Bimol, YB Tuan	PH (DAP)	Timbalan Menteri Belia dan Sukan Malaysia
P193	Santubong	Nancy Shukri, YB Dato' Sri Hajah	GPS (PBB)	Menteri Pembangunan Wanita, Keluarga dan Masyarakat Malaysia
P194	Petra Jaya	Fadillah Yusof, YAB Dato' Amar	GPS (PBB)	Timbalan Perdana Menteri Malaysia Menteri Peralihan Tenaga dan Transformasi Air Malaysia
P195	Bandar Kuching	Kelvin Yii Lee Wuen, YB Dr.	PH (DAP)
P196	Stampin	Chong Chieng Jen, YB Tuan	PH (DAP)
P197	Kota Samarahan	Rubiah Wang, YB Datuk Hajah	GPS (PBB)	Timbalan Menteri Kemajuan Desa dan Wilayah Malaysia
P198	Puncak Borneo	Willie Mongin, YB Datuk	GPS (PBB)
P199	Serian	Richard Riot Jaem, YB Dato' Sri Dr.	GPS (SUPP)
P200	Batang Sadong	Rodiyah Sapiee, YB Puan	GPS (PBB)
P201	Batang Lupar	Mohamad Shafizan Kepli, YB Tuan	GPS (PBB)
P202	Sri Aman	Doris Sophia Brodi, YB Dato' Sri	GPS (PRS)
P203	Lubok Antu	Roy Angau Gingkoi, YB Tuan	GPS (PRS)
P204	Betong	Richard Rapu, YB Dato' Dr.	GPS (PBB)
P205	Saratok	Ali Biju, YB Datuk	PN (BERSATU)
P206	Tanjong Manis	Yusuf Abd Wahab, YB Dato' Ir. Haji	GPS (PBB)
P207	Igan	Ahmad Johnie Zawawi, YB Tuan	GPS (PBB)
P208	Sarikei	Huang Tiong Sii, YB Dato' Sri	GPS (SUPP)	Timbalan Menteri Perladangan dan Komoditi Malaysia
P209	Julau	Larry Sng, YB Datuk	PBM
P210	Kanowit	Aaron Ago Dagang, YB Datuk	GPS (PRS)	Menteri Perpaduan Negara Malaysia
P211	Lanang	Alice Lau Kiong Yieng, YB Puan	PH (DAP)	Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat
P212	Sibu	Oscar Ling Chai Yew, YB Tuan	PH (DAP)
P213	Mukah	Hanifah Hajar Taib, YB Dato' Hajah	GPS (PBB)	Timbalan Menteri Kesihatan Malaysia
P214	Selangau	Edwin Banta, YB Tuan	GPS (PRS)
P215	Kapit	Alexander Nanta Linggi, YB Dato' Sri	GPS (PBB)	Menteri Kerja Raya Malaysia
P216	Hulu Rajang	Wilson Ugak Kumbong, YB Datuk	GPS (PRS)	Timbalan Menteri Digital Malaysia
P217	Bintulu	Tiong King Sing, YB Dato' Sri	GPS (PDP)	Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia
P218	Sibuti	Lukanisman Awang Sauni, YB Dato'	GPS (PBB)	Timbalan Menteri Luar Negeri Malaysia
P219	Miri	Chiew Choon Man, YB Tuan	PH (PKR)	Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya Malaysia
P220	Baram	Anyi Ngau, YB Dato'	GPS (PDP)
P221	Limbang	Hasbi Habibollah, YB Datuk Haji	GPS (PBB)	Timbalan Menteri Pengangkutan Malaysia
P222	Lawas	Henry Sum Agong, YB Dato'	GPS (PBB)

Senarai kawasan Dewan Undangan Sarawak (DUS)

No.	Parlimen	No.	DUN	Penyandang	Parti	Nota
P192	Mas Gading	N1	Opar	Billy Sujang	GPS (SUPP)
P192	Mas Gading	N2	Tasik Biru	Henry Harry Jinep	GPS (PDP)
P193	Santubong	N3	Tanjong Datu	Azizul Annuar Adenan	GPS (PBB)
		N4	Pantai Damai	Abdul Rahman Junaidi	GPS (PBB)
		N5	Demak Laut	Hazland Abang Hipni	GPS (PBB)
P194	Petra Jaya	N6	Tupong	Fazzrudin Abdul Rahman	GPS (PBB)
		N7	Samariang	Sharifah Hasidah Sayeed Aman Ghazali	GPS (PBB)
		N8	Satok	Ibrahim Baki	GPS (PBB)
P195	Bandar Kuching	N9	Padungan	Chong Chieng Jen	PH (DAP)
		N10	Pending	Violet Yong Wui Wui	PH (DAP)
		N11	Batu Lintang	See Chee How	Bebas
P196	Stampin	N12	Kota Sentosa	Yap Yau Sin	GPS (SUPP)
		N13	Batu Kitang	Lo Khere Chiang	GPS (SUPP)
		N14	Batu Kawah	Sim Kui Hian	GPS (SUPP)
P197	Kota Samarahan	N15	Asajaya	Abdul Karim Rahman Hamzah	GPS (PBB)
		N16	Muara Tuang	Idris Buang	GPS (PBB)
		N17	Stakan	Hamzah Brahim	GPS (PBB)
P198	Puncak Borneo	N18	Serembu	Miro Simuh	GPS (PBB)
		N19	Mambong	Jerip Susil	GPS (PBB)
		N20	Tarat	Roland Sagah Wee Inn	GPS (PBB)
P199	Serian	N21	Tebedu	Simon Sinang @ Sinang Bada	GPS (PBB)
		N22	Kedup	Maclaine Ben @ Martin Ben	GPS (PBB)
		N23	Bukit Semuja	John Ilus	GPS (PBB)
P200	Batang Sadong	N24	Sadong Jaya	Aidel Lariwoo	GPS (PBB)
		N25	Simunjan	Awla Dris	GPS (PBB)
		N26	Gedong	Abang Johari Tun Openg	GPS (PBB)	Premier Sarawak
P201	Batang Lupar	N27	Sebuyau	Julaihi Narawi	GPS (PBB)
		N28	Lingga	Dayang Noorazah Awang Sohor	GPS (PBB)
		N29	Beting Maro	Razaili Gapor	GPS (PBB)
P202	Sri Aman	N30	Balai Ringin	Snowdan Lawan	GPS (PRS)
		N31	Bukit Begunan	Mong Dagang	GPS (PRS)
		N32	Simanggang}	Francis Harden Hollis	GPS (SUPP)
P203	Lubok Antu	N33	Engkilili	Johnical Rayong Ngipa	GPS (PDP)
P203	Lubok Antu	N34	Batang Ai	Malcom @ Malcom Mussen Lamoh	GPS (PRS)
P204	Betong	N35	Saribas	Ricky @ Mohamad Razi Sitam	GPS (PBB)
		N36	Layar	Gerald Rentap Jabu	GPS (PBB)
		N37	Bukit Saban	Douglas Uggah Embas	GPS (PBB)
P205	Saratok	N38	Kalaka	Mohamad Duri	GPS (PBB)
		N39	Krian	Friday Belik	GPS (PDP)
		N40	Kabong	Mohamad Chee Kadir	GPS (PBB)
P206	Tanjong Manis	N41	Kuala Rajang	Len Talif Salleh	GPS (PBB)
P206	Tanjong Manis	N42	Semop	Abdullah Saidol	GPS (PBB)
P207	Igan	N43	Daro	Safiee Ahmad	GPS (PBB)
P207	Igan	N44	Jemoreng	Juanda Jaya	GPS (PBB)
P208	Sarikei	N45	Repok	Huang Tiong Sii	GPS (SUPP)
P208	Sarikei	N46	Meradong	Ding Kuong Hiing	GPS (SUPP)
P209	Julau	N47	Pakan	William Mawan Ikom	GPS (PDP)
P209	Julau	N48	Meluan	Rolland Duat Jubin	GPS (PDP)
P210	Kanowit	N49	Ngemah	Anyi Jana	GPS (PRS)
P210	Kanowit	N50	Machan	Allan Siden Gramong	GPS (PBB)
P211	Lanang	N51	Bukit Assek	Chieng Jen Ek	GPS (SUPP)
P211	Lanang	N52	Dudong	Tiong King Sing	GPS (PDP)
P212	Sibu	N53	Bawang Assan	Wong Soon Koh	GPS (PDP)
		N54	Pelawan	Michael Tiang	GPS (SUPP)
		N55	Nangka	Annuar Rapa'ee	GPS (PBB)
P213	Mukah	N56	Dalat	Fatimah Abdullah	GPS (PBB)
		N57	Tellian	Royston Valentine	GPS (PBB)
		N58	Balingian	Abdul Yakub Arbi	GPS (PBB)
P214	Selangau	N59	Tamin	Christopher Gira @ Gira Sambang	GPS (PRS)
P214	Selangau	N60	Kakus	John Sikie Tayai	GPS (PRS)
P215	Mukah	N61	Pelagus	Wilson Nyabong Ijang	GPS (PRS)
		N62	Katibas	Lidam Assan	GPS (PBB)
		N63	Bukit Goram	Jefferson Jamit Unyat	GPS (PBB)
P216	Hulu Rajang	N64	Baleh	Nicholas Kudi Jantai	GPS (PRS)
		N65	Belaga	Liwan Lagang	GPS (PRS)
		N66	Murum	Kennedy Chukpai Ugon	GPS (PRS)
P217	Bintulu	N67	Jepak	Iskandar Turkee	GPS (PBB)
		N68	Tanjong Batu	Johnny Pang Leong Ming	GPS (SUPP)
		N69	Kemena	Stephen Rundi Utom	GPS (PBB)
		N70	Samalaju	Majang Renggi	GPS (PRS)
P218	Sibuti	N71	Bekenu	Rosey Yunus	GPS (PBB)
P218	Sibuti	N72	Lambir	Ripin Lamat	GPS (PBB)
P219	Miri	N73	Piasau	Sebastian Ting Chiew Yew	GPS (SUPP)
		N74	Pujut	Adam Yii Siew Sang	GPS (SUPP)
		N75	Senadin	Lee Kim Shin	GPS (SUPP)
P220	Baram	N76	Marudi	Penguang Manggil	GPS (PDP)
		N77	Telang Usan	Dennis Ngau	GPS (PBB)
		N78	Mulu	Gerawat Jala	GPS (PBB)
P221	Limbang	N79	Bukit Kota	Abdul Rahman Ismail	GPS (PBB)
P221	Limbang	N80	Batu Danau	Palu @ Paulus Gumbang	GPS (PDP)
P222	Lawas	N81	Ba'kelalan	Baru Bian	GPS (PDP)
P222	Lawas	N82	Bukit Sari	Awang Tengah Ali Hassan	GPS (PBB)

Sejarah pilihan raya negeri Sarawak

Ini merupakan rekod sejarah pilihan raya negeri yang pernah diadakan di Sarawak mengikut tahun, berdasarkan info daripada Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR):

Senarai pilihan raya kecil Sarawak

Pilihan raya kecil (PRK) Parlimen Sarawak

Pilihan raya kecil Sibu 2010

Pilihan raya kecil (PRK) Dewan Undangan Sarawak

Pilihan raya kecil Batang Ai 2015

Pilihan raya perbandaran Sarawak

Selain daripada pilihan raya umum negeri Sarawak, terdapat juga pilihan raya yang dikhususkan untuk kawasan Dewan Bandaraya (DBKU dan MBKS) dan semua kawasan majlis perbandaran masing-masing di Sarawak, iaitu pilihan raya perbandaran Sarawak (Sarawak Municipalities Election). Disebabkan Perlembagaan Malaysia menggantung perlaksanaan pilihanraya tempatan, tiada pengundian dijalankan di Sarawak semenjak tahun 1963.

Sarawak adalah satu-satunya wilayah yang membenarkan pilihan raya perbandaran ini diadakan sepenuhnya. Sebanyak dua Dewan Bandaraya (DBKU dan MBKS), lima Majlis Perbandaran, dan lima Majlis Daerah yang disahkan oleh pihak Kerajaan Sarawak sahaja dibenarkan untuk menyertai pilihan raya ini.

Untuk pilihan raya perbandaran Sarawak, seseorang Premier harus menjadi peranan utama bagi pilihan raya ini. Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR) berhak mengeluarkan permit pilihan raya khusus untuk melaksanakan pilihan raya perbandaran ini. Kaedah pelaksanaan pilihan raya perbandaran Sarawak ini adalah amat menyerupai kaedah sistem pilihan raya perbandaran tempatan United Kingdom.

Berikut adalah senarai kawasan dewan bandaraya, kawasan majlis perbandaran, dan kawasan majlis daerah yang disahkan oleh Kerajaan Sarawak sahaja dibenarkan melaksanakan pilihan raya perbandaran Sarawak :

Dewan Bandaraya Kuching Utara (DBKU)
Majlis Bandaraya Kuching Selatan (MBKS)
Majlis Perbandaran Padawan (MPP)
Majlis Perbandaran Kota Samarahan (MPKS)
Majlis Perbandaran Sibu (SMC)
Bintulu Development Authority (BDA)
Majlis Bandaraya Miri (MBM)
Majlis Daerah Bau (MDB)
Majlis Daerah Sri Aman (MDSA)
Majlis Daerah Kapit (MDK)
Majlis Daerah Limbang (LDC)
Majlis Daerah Lawas (MDL)

Walau bagaimanapun, kawasan-kawasan majlis daerah lain (kecuali Sri Aman, Bau, Kapit, Limbang, dan Lawas) dan juga pejabat-pejabat daerah kecil sahaja dikecualikan daripada menyertai pilihan raya perbandaran ini.

Lihat juga

Nota

Rujukan

BERNAMA (20 Mar 2011). "Akhirnya Taib lakar perubahan kepimpinan di S'wak". Malaysiakini.