Presiden Moldova
| Presiden Republik Moldova | |
|---|---|
| Romania: Președintele Republicii Moldova | |
 Panji Presiden Republik Moldova | |
| Jenis | Ketua negara |
| Bidang kuasa | Republik Moldova |
| Institusi | Consiliul Național de Securitate dan Armed Forces of the Republic of Moldova (en)   |
| Kediaman | Presidential Palace in Chișinău (en) |
| Pusat | Chișinău |
| Dilantik oleh | Pengundi Republik Moldova melalui pilihan raya langsung |
| Tempoh jawatan | Empat tahun; maksimum dua penggal berturut-turut |
| Surat cara pembentukan | Perlembagaan Republik Moldova |
| Dibentuk | 3 September 1990 |
| Pemegang pertama | Mircea Snegur |
| Senarai | List of presidents of Moldova (en) |
| Tapak web | presedinte.md  |
sunting · sunting di Wikidata | |
Presiden Moldova (Romania: Președintele Republicii Moldova), secara rasmi Presiden Republik Moldova, ialah ketua negara Republik Moldova. Menurut Perkara 77 Perlembagaan Republik Moldova, presiden mewakili negara serta menjadi penjamin kedaulatan, kemerdekaan negara, kesatuan dan keutuhan wilayah Moldova.[1] Walaupun presiden dipilih secara langsung oleh rakyat, Moldova kekal sebagai sebuah republik berparlimen dan presiden tidak mempunyai kuasa eksekutif seluas presiden dalam sistem separa presiden. Mahkamah Perlembagaan menegaskan bahawa pemulihan pilihan raya langsung pada 2016 mengubah cara presiden dipilih, bukannya mengembalikan kuasa presiden yang telah diubah melalui reformasi perlembagaan pada 2000.[2]
Jawatan presiden diwujudkan pada 3 September 1990, ketika wilayah Moldova masih berada dalam Kesatuan Soviet, melalui Undang-undang No. 250-XII. Mircea Snegur dipilih oleh Soviet Tertinggi pada hari yang sama dan kemudiannya dipilih melalui undi rakyat pada Disember 1991. Perlembagaan baharu yang diterima pakai pada 29 Julai 1994 dan berkuat kuasa pada 27 Ogos tahun itu menetapkan kerangka utama jawatan presiden moden.[3] Pada 2000, Perlembagaan dipinda supaya presiden dipilih oleh Parlimen, tetapi Mahkamah Perlembagaan membatalkan perubahan kepada kaedah pemilihan tersebut pada 4 Mac 2016 dan memulihkan pilihan raya langsung.[4]
Presiden dipilih untuk tempoh empat tahun dan seseorang tidak boleh memegang jawatan itu melebihi dua penggal berturut-turut.[1] Penyandangnya ialah Maia Sandu, yang mengangkat sumpah bagi penggal pertamanya pada 24 Disember 2020. Beliau memenangi penggal kedua dalam pilihan raya 2024 dan mengangkat sumpah semula pada 24 Disember 2024.[5] Dalam pusingan kedua pada 3 November 2024, Sandu memperoleh 930,139 undi berbanding 750,430 undi untuk Alexandr Stoianoglo; keputusan itu disahkan oleh Mahkamah Perlembagaan pada 28 November.[6]
Kedudukan perlembagaan
[sunting | sunting sumber]Perlembagaan mentakrifkan presiden sebagai ketua negara yang mewakili Republik Moldova dan menjamin kedaulatan, kemerdekaan, kesatuan serta keutuhan wilayah negara.[1] Namun begitu, presiden bukan ketua kerajaan. Kuasa pentadbiran harian dilaksanakan oleh Kerajaan yang diketuai oleh perdana menteri dan bertanggungjawab secara politik kepada Parlimen.
Kedudukan presiden perlu difahami dalam konteks sistem berparlimen Moldova. Mahkamah Perlembagaan menegaskan selepas pemulihan pilihan raya langsung bahawa presiden yang dipilih rakyat tetap berfungsi dalam sebuah republik berparlimen. Mahkamah menyifatkan ketua negara dalam sistem tersebut sebagai suatu kuasa yang secara asasnya neutral, dengan kuasa yang terhad oleh pembahagian fungsi antara presiden, Parlimen dan kerajaan.[2] Oleh itu, mandat langsung daripada pengundi tidak dengan sendirinya memberi presiden kuasa untuk mengambil alih fungsi kerajaan atau bertindak sebagai pesaing institusi kepada Parlimen.
Jawatan presiden tidak serasi dengan sebarang jawatan bergaji yang lain. Presiden juga menikmati kekebalan berkaitan pendapat yang dinyatakan semasa menjalankan mandatnya, tertakluk kepada mekanisme pertanggungjawaban perlembagaan dan jenayah yang diperuntukkan oleh Perlembagaan.[1]
Pemilihan dan tempoh jawatan
[sunting | sunting sumber]Kelayakan
[sunting | sunting sumber]Menurut Perkara 78 Perlembagaan, seseorang calon presiden mestilah warganegara Republik Moldova yang mempunyai hak mengundi, telah mencapai umur 40 tahun, telah tinggal atau menetap secara tetap di Moldova sekurang-kurangnya selama 10 tahun dan menguasai bahasa Romania.[6] Nama bahasa dalam peruntukan perlembagaan semasa ialah limba română atau bahasa Romania.
Kod Pilihan Raya mengenakan syarat tambahan. Dalam pengesahan keputusan pilihan raya 2024, Mahkamah Perlembagaan menyatakan bahawa seseorang yang akan dipilih sebagai presiden juga perlu mempunyai pendidikan tinggi yang disempurnakan dengan ijazah sarjana muda atau kelayakan setara. Mahkamah turut menyemak syarat bahawa orang yang dipilih tidak menjadi anggota sesebuah parti politik.[6] Syarat tersebut selaras dengan kedudukan presiden sebagai ketua negara yang secara perlembagaan terpisah daripada jawatan politik berparti yang lain.
Proses pemilihan dan pengesahan
[sunting | sunting sumber]Presiden dipilih melalui undi sejagat, sama rata, langsung, rahsia dan bebas. Dalam pusingan pertama, seorang calon dipilih jika memperoleh sekurang-kurangnya separuh daripada undi pengundi yang mengambil bahagian. Jika tiada calon mencapai majoriti tersebut, pusingan kedua diadakan antara dua calon yang memperoleh undi terbanyak pada pusingan pertama; calon dengan jumlah undi tertinggi pada pusingan kedua dipilih sebagai presiden.[1][6]
Suruhanjaya Pilihan Raya Pusat Moldova mengendalikan proses pilihan raya mengikut Kod Pilihan Raya, manakala keputusan pilihan raya presiden tertakluk kepada pengesahan Mahkamah Perlembagaan. Dalam pilihan raya 2024, misalnya, Suruhanjaya Pilihan Raya Pusat menghantar keputusan pusingan kedua kepada Mahkamah Perlembagaan, yang kemudian mengesahkan keputusan dan mandat calon terpilih.[6]
Sumpah dan tempoh jawatan
[sunting | sunting sumber]Selepas pemilihannya disahkan, presiden terpilih mesti mengangkat sumpah di hadapan Parlimen dan Mahkamah Perlembagaan dalam tempoh 45 hari selepas pilihan raya. Sumpah itu mengandungi ikrar untuk berkhidmat demi kemakmuran Republik Moldova, menghormati Perlembagaan dan undang-undang, serta mempertahankan demokrasi, hak dan kebebasan asasi, kedaulatan, kemerdekaan, kesatuan dan keutuhan wilayah negara.[1]
Tempoh jawatan ialah empat tahun dan bermula pada hari sumpah diangkat. Presiden yang sedang berkhidmat terus menjalankan mandat sehingga penggantinya mengangkat sumpah, sekali gus mengelakkan kekosongan semata-mata akibat tamatnya tempoh empat tahun. Tempoh jawatan boleh dilanjutkan melalui undang-undang organik sekiranya berlaku perang atau malapetaka. Tiada seorang pun boleh memegang jawatan presiden melebihi dua penggal berturut-turut.[1]
Kuasa dan fungsi
[sunting | sunting sumber]Kuasa presiden tersebar dalam beberapa bahagian Perlembagaan dan lazimnya dilaksanakan bersama atau dalam hubungan dengan Parlimen, kerajaan dan institusi kehakiman.[1]
| Bidang | Peruntukan perlembagaan | Kuasa dan fungsi utama |
|---|---|---|
| Kedudukan negara | Perkara 77 | Menjadi ketua negara, mewakili Republik Moldova serta menjamin kedaulatan, kemerdekaan, kesatuan dan keutuhan wilayah.[1] |
| Parlimen dan perundangan | Perkara 63(2), 73, 84, 85 dan 93 | Memanggil persidangan Parlimen selepas pilihan raya, mempunyai hak mengemukakan inisiatif perundangan, menyampaikan perutusan kepada Parlimen, memasyhurkan undang-undang dan, dalam keadaan yang ditetapkan Perlembagaan, membubarkan Parlimen.[1] |
| Pembentukan kerajaan | Perkara 98 dan 101 | Selepas berunding dengan puak-puak Parlimen, menamakan calon perdana menteri; melantik kerajaan selepas undi percaya Parlimen; serta melantik atau memberhentikan anggota kerajaan atas cadangan perdana menteri. Presiden juga menetapkan seorang anggota kerajaan sebagai pemangku perdana menteri apabila perlu.[1] |
| Dasar luar | Perkara 86 | Mengambil bahagian dalam rundingan dan memeterai perjanjian antarabangsa bagi pihak negara mengikut undang-undang, mengemukakannya untuk ratifikasi, memperakui dan memanggil pulang wakil diplomatik atas cadangan kerajaan serta menerima surat tauliah diplomat asing.[1] |
| Pertahanan dan keselamatan | Perkara 87 | Menjadi Pemerintah Tertinggi angkatan tentera; boleh mengisytiharkan mobilisasi dengan kelulusan awal Parlimen dan mengambil langkah yang ditetapkan Perlembagaan sekiranya berlaku pencerobohan bersenjata.[1] |
| Kehakiman | Perkara 116(2) | Melantik hakim atas cadangan Majlis Majistret Tertinggi, mengikut aturan perlembagaan dan undang-undang.[1] |
| Kuasa lain | Perkara 88 | Mengurniakan darjah kebesaran dan gelaran kehormat, memberikan pangkat ketenteraan dan diplomatik tertentu, memutuskan perkara kewarganegaraan dan suaka politik, memberikan pengampunan individu serta boleh meminta kehendak rakyat dinyatakan melalui referendum mengenai perkara berkepentingan negara.[1] |
| Dekri presiden | Perkara 94 | Mengeluarkan dekri yang berkuat kuasa di seluruh negara dan diterbitkan dalam Monitorul Oficial al Republicii Moldova. Dekri tertentu dalam bidang dasar luar dan pertahanan memerlukan tandatangan balas perdana menteri.[1] |
Hubungan dengan Parlimen dan kerajaan
[sunting | sunting sumber]Presiden mempunyai hak untuk memasyhurkan undang-undang dan boleh memulangkan sesuatu undang-undang kepada Parlimen untuk diperiksa semula dalam tempoh dua minggu. Jika Parlimen mengekalkan keputusan asalnya, presiden mesti memasyhurkan undang-undang tersebut.[1]
Kuasa pembubaran Parlimen juga tertakluk kepada syarat yang ketat. Selepas berunding dengan puak-puak Parlimen, presiden boleh membubarkan badan perundangan apabila pembentukan kerajaan tidak dapat dilakukan atau proses penerimaan undang-undang terhalang selama tiga bulan. Dalam hal kegagalan membentuk kerajaan, pembubaran hanya boleh dilakukan selepas tempoh 45 hari daripada permohonan undi percaya pertama dan selepas sekurang-kurangnya dua permohonan pelantikan kerajaan ditolak. Parlimen tidak boleh dibubarkan lebih daripada sekali dalam setahun, dalam enam bulan terakhir penggal presiden, atau semasa keadaan darurat, kepungan atau perang.[1]
Bagi pembentukan kerajaan, presiden berunding dengan puak-puak Parlimen sebelum menamakan calon perdana menteri. Kerajaan hanya dilantik selepas menerima undi percaya Parlimen. Susunan ini mencerminkan sifat sistem berparlimen Moldova, iaitu legitimasi pilihan raya langsung presiden tidak menghapuskan pertanggungjawaban kerajaan kepada badan perundangan.[1][2]
Dasar luar, pertahanan dan kuasa lain
[sunting | sunting sumber]Dalam hubungan luar negeri, presiden mewakili negara pada peringkat tertinggi bersama institusi negara lain. Presiden mengambil bahagian dalam rundingan, memeterai perjanjian antarabangsa mengikut undang-undang, memperakui dan memanggil pulang diplomat Moldova atas cadangan kerajaan serta menerima surat tauliah wakil diplomatik asing.[1]
Presiden ialah Pemerintah Tertinggi angkatan tentera. Mobilisasi separa atau umum memerlukan kelulusan awal Parlimen. Sekiranya Moldova menghadapi pencerobohan bersenjata, presiden boleh mengambil langkah yang diperlukan untuk menangkis pencerobohan, mengisytiharkan keadaan perang dan memaklumkan Parlimen; jika Parlimen tidak bersidang, badan itu mesti dipanggil bersidang dalam tempoh 24 jam.[1]
Perkara 88 memberikan beberapa kuasa tambahan, termasuk pengurniaan darjah kebesaran dan gelaran kehormat, penyelesaian perkara kewarganegaraan dan pemberian suaka politik, pengampunan individu dan pelaksanaan referendum mengenai perkara berkepentingan negara. Presiden juga boleh menggantung tindakan kerajaan yang dianggap bercanggah dengan undang-undang sehingga Mahkamah Perlembagaan membuat keputusan muktamad.[1]
Kekosongan, pemangkuan dan pertanggungjawaban
[sunting | sunting sumber]Walaupun tempoh biasa presiden ialah empat tahun, penyandang terus menjalankan tugas sehingga presiden baharu mengangkat sumpah.[1] Kekosongan jawatan boleh berlaku melalui peletakan jawatan, pemecatan, ketidakupayaan muktamad menjalankan tugas atau kematian. Jika ketidakupayaan menjalankan tugas berterusan melebihi 60 hari, keadaan itu disahkan oleh Mahkamah Perlembagaan mengikut prosedur yang ditetapkan. Pilihan raya untuk memilih presiden baharu hendaklah diadakan dalam tempoh dua bulan selepas wujudnya kekosongan jawatan.[1]
Jika jawatan presiden kosong, presiden digantung atau penyandang tidak dapat menjalankan tugas buat sementara waktu, fungsi presiden dilaksanakan terlebih dahulu oleh Yang Dipertua Parlimen dan, jika perlu, oleh perdana menteri.[1] Mekanisme ini amat penting semasa kebuntuan politik 2009 hingga 2012, apabila Moldova mempunyai beberapa pemangku presiden sebelum Nicolae Timofti dipilih oleh Parlimen.[7]
Pada 2017, Mahkamah Perlembagaan mentafsirkan bahawa keengganan sengaja seorang presiden untuk melaksanakan kewajipan perlembagaan tertentu boleh dianggap sebagai ketidakupayaan sementara bagi pelaksanaan kewajipan berkenaan. Dalam keadaan sedemikian, Mahkamah boleh menentukan kewujudan sebab bagi pemangkuan, membolehkan Yang Dipertua Parlimen atau perdana menteri menjalankan kuasa khusus tersebut.[2] Tafsiran itu tidak memberikan pemangku suatu jawatan presiden baharu yang berasingan, tetapi berfungsi untuk mengatasi kebuntuan institusi berkaitan tugas tertentu.
Parlimen boleh menggantung presiden kerana pelanggaran serius terhadap Perlembagaan dengan sokongan dua pertiga ahli Parlimen. Usul penggantungan boleh dimulakan oleh sekurang-kurangnya satu pertiga ahli, dan presiden berhak memberi penjelasan mengenai tuduhan yang dikemukakan. Jika penggantungan diluluskan, referendum mengenai pemecatan presiden mesti diadakan dalam tempoh 30 hari.[1]
Dalam perkara jenayah, Parlimen boleh membuat keputusan untuk mendakwa presiden atas kesalahan jenayah dengan undi sekurang-kurangnya dua pertiga ahlinya. Perbicaraan terletak dalam bidang kuasa Mahkamah Agung Kehakiman, dan presiden terlucut jawatan pada tarikh sabitan muktamad berkuat kuasa.[1]
Sejarah
[sunting | sunting sumber]Penubuhan dan pemilihan langsung, 1990–2000
[sunting | sunting sumber]Institusi presiden diwujudkan pada 3 September 1990 melalui Undang-undang No. 250-XII ketika Republik Sosialis Soviet Moldavia masih menjadi sebahagian daripada Kesatuan Soviet. Undang-undang asal memperuntukkan seorang presiden yang dipilih melalui undi sejagat, sama rata, langsung, rahsia dan bebas untuk tempoh lima tahun. Namun, sebagai aturan peralihan, Soviet Tertinggi memilih pengerusinya, Mircea Snegur, sebagai presiden pada hari yang sama melalui Keputusan No. 251-XII.[3]
Pada 23 Mei 1991, nama republik itu ditukar daripada Republik Sosialis Soviet Moldavia kepada Republik Moldova. Selepas perubahan politik pada 1991, Parlimen menetapkan pilihan raya presiden pada 8 Disember 1991 dan Snegur dipilih melalui undi rakyat.[3]
Perlembagaan Republik Moldova yang baharu diterima pakai pada 29 Julai 1994 dan mula berkuat kuasa pada 27 Ogos 1994. Antara perubahan pentingnya ialah penetapan tempoh jawatan presiden selama empat tahun.[3] Dalam pilihan raya presiden 1996, Snegur ditewaskan dalam pusingan kedua oleh Petru Lucinschi. Lucinschi mengangkat sumpah pada 15 Januari 1997, menandakan peralihan kuasa antara presiden pertama dengan presiden kedua Moldova.[8]
Pemilihan oleh Parlimen, 2000–2016
[sunting | sunting sumber]Pada 5 Julai 2000, Parlimen menerima pakai Undang-undang No. 1115-XIV yang mengubah Perkara 78 Perlembagaan. Presiden selepas itu dipilih oleh Parlimen melalui undi rahsia dan memerlukan sokongan tiga perlima daripada semua ahli Parlimen.[3][4] Reformasi tersebut turut berkaitan dengan perubahan lain yang memperkukuh sifat berparlimen sistem pemerintahan Moldova.[2]
Vladimir Voronin menjadi presiden pertama yang dipilih di bawah sistem baharu apabila Parlimen memilihnya pada 4 April 2001. Beliau mengangkat sumpah pada 7 April.[9] Voronin dipilih semula oleh Parlimen pada 4 April 2005.[3]
Sistem pemilihan oleh Parlimen kemudiannya menghasilkan beberapa kebuntuan. Selepas Voronin meninggalkan jawatan pada September 2009, Parlimen berulang kali gagal memilih pengganti yang memperoleh majoriti perlembagaan. Referendum perlembagaan pada 5 September 2010 yang bertujuan mengembalikan pemilihan langsung tidak mencapai tahap keluar mengundi yang diperlukan; hanya 30.29% pengundi berdaftar mengambil bahagian. Antara 11 September 2009 dengan 23 Mac 2012, fungsi ketua negara dilaksanakan secara berturut-turut oleh Mihai Ghimpu, Vlad Filat dan Marian Lupu sebagai pemangku presiden.[7]
Kebuntuan berakhir apabila Parlimen memilih Nicolae Timofti pada 16 Mac 2012 dengan 62 undi. Timofti mengangkat sumpah pada 23 Mac dan berkhidmat sehingga 23 Disember 2016.[10]
Pemulihan pemilihan langsung sejak 2016
[sunting | sunting sumber]Pada 4 Mac 2016, Mahkamah Perlembagaan memutuskan bahawa perubahan tertentu yang dibuat pada 2000 terhadap mekanisme pemilihan presiden telah diterima pakai dengan melanggar prosedur pindaan Perlembagaan. Mahkamah turut mengambil kira bahawa mekanisme tersebut telah menyumbang kepada kebuntuan berulang antara pemilihan presiden dengan pembubaran Parlimen. Mahkamah membatalkan peruntukan yang dipertikaikan dan menghidupkan semula aturan terdahulu yang membolehkan presiden dipilih secara langsung oleh rakyat.[4]
Keputusan 2016 tidak membatalkan semua pindaan perlembagaan tahun 2000. Mahkamah Perlembagaan kemudiannya menegaskan bahawa penghakiman itu hanya berkenaan kaedah pemilihan presiden, bukan perubahan terhadap kuasa presiden. Oleh itu, Moldova kekal sebuah republik berparlimen walaupun ketua negaranya sekali lagi menerima mandat melalui undi langsung.[2]
Igor Dodon memenangi pilihan raya presiden langsung yang diadakan pada 2016 dan mengangkat sumpah pada 23 Disember tahun itu.[11] Beliau ditewaskan oleh Maia Sandu dalam pilihan raya 2020. Sandu mengangkat sumpah pada 24 Disember 2020.[12]
Dalam pilihan raya 2024, Sandu mara ke pusingan kedua bersama Alexandr Stoianoglo. Pada 3 November beliau memperoleh 930,139 undi, manakala Stoianoglo memperoleh 750,430. Mahkamah Perlembagaan mengesahkan keputusan dan mandat Sandu pada 28 November 2024.[6] Beliau mengangkat sumpah bagi penggal kedua pada 24 Disember 2024.[13] Menurut biografi rasmi presiden, Sandu ialah ketua negara Moldova pertama yang dipilih semula melalui undi langsung rakyat.[5]
Presiden dan pemangku presiden
[sunting | sunting sumber]Sejak jawatan presiden diwujudkan pada 1990, enam orang telah memegang jawatan sebagai presiden substantif. Tiga orang lagi menjalankan fungsi presiden sebagai pemangku semasa kebuntuan pemilihan antara 2009 dengan 2012.[3][7]
| Bil. | Potret | Presiden | Mula jawatan | Tamat jawatan | Cara memegang jawatan | Catatan |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  |
Mircea Snegur | 3 September 1990 | 15 Januari 1997 | Dipilih oleh Soviet Tertinggi pada 1990; kemudian dipilih melalui undi langsung pada 1991.[3] | Presiden pertama. Tempohnya berakhir apabila Petru Lucinschi mengangkat sumpah.[8] |
| 2 |  |
Petru Lucinschi | 15 Januari 1997 | 7 April 2001 | Dipilih melalui undi langsung dalam pilihan raya 1996.[8] | Presiden terakhir yang dipilih secara langsung sebelum reformasi perlembagaan 2000.[3] |
| 3 |  |
Vladimir Voronin | 7 April 2001 | 11 September 2009 | Dipilih oleh Parlimen pada 2001 dan dipilih semula pada 2005.[3][9] | Presiden pertama yang dipilih oleh Parlimen di bawah sistem yang diperkenalkan pada 2000. |
| – |  |
Mihai Ghimpu (pemangku) |
11 September 2009 | 28 Disember 2010 | Menjalankan fungsi presiden sebagai Yang Dipertua Parlimen.[14] | Pemangku semasa Parlimen gagal memilih presiden substantif. |
| – |  |
Vlad Filat (pemangku) |
28 Disember 2010 | 30 Disember 2010 | Menjalankan fungsi presiden sebagai perdana menteri.[7] | Memangku jawatan selama dua hari sehingga Yang Dipertua Parlimen baharu dipilih. |
| – |  |
Marian Lupu (pemangku) |
30 Disember 2010 | 23 Mac 2012 | Menjalankan fungsi presiden sebagai Yang Dipertua Parlimen.[7] | Tamat apabila Nicolae Timofti mengangkat sumpah.[10] |
| 4 |  |
Nicolae Timofti | 23 Mac 2012 | 23 Disember 2016 | Dipilih oleh Parlimen pada 16 Mac 2012 dengan 62 undi.[10] | Presiden terakhir yang dipilih oleh Parlimen sebelum pemulihan pilihan raya langsung. |
| 5 | .jpg) |
Igor Dodon | 23 Disember 2016 | 24 Disember 2020 | Dipilih melalui undi langsung dalam pilihan raya 2016.[11] | Presiden pertama dipilih secara langsung selepas keputusan Mahkamah Perlembagaan 2016.[4] |
| 6 |  |
Maia Sandu | 24 Disember 2020 | Kini | Dipilih melalui undi langsung pada 2020 dan dipilih semula pada 2024.[5][6] | Penggal kedua bermula pada 24 Disember 2024; ketua negara pertama Moldova yang dipilih semula melalui undi langsung rakyat.[13][5] |
Pentadbiran Presiden
[sunting | sunting sumber]Presiden disokong oleh Pentadbiran Presiden Republik Moldova (Romania: Aparatul Președintelui Republicii Moldova), yang menyediakan sokongan pentadbiran, perundangan, dasar dan komunikasi kepada ketua negara. Struktur pentadbiran merangkumi Kabinet Presiden serta unit yang mengendalikan antara lain hal ehwal undang-undang, hubungan luar dan komunikasi, hubungan dengan rakyat, keselamatan, pengurusan dokumen, kewangan, sumber manusia dan pentadbiran elektronik.[15]
Alamat rasmi Pentadbiran Presiden ialah 154 Bulevardul Ștefan cel Mare și Sfânt, Chișinău.[16]
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 "The status and powers of the President of the Republic of Moldova". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "The Court Delivered a Judgment Interpreting the Constitution in the Part Related to the Failure of the President to Carry Out Constitutional Duties". Constitutional Court of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). 17 October 2017. Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 "Presidency of the Republic of Moldova (short history)". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 4 "Constitutional Court of Moldova has restored the right of citizens to elect the President". Constitutional Court of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). 4 March 2016. Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 4 "Biography of President of the Republic of Moldova Maia Sandu". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 "Curtea a confirmat rezultatele alegerilor prezidențiale din 3 noiembrie 2024 și a validat mandatul dnei Maia Sandu în funcția de Preşedinte al Republicii". Curtea Constituțională a Republicii Moldova (dalam bahasa Romania). 28 November 2024. Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 4 5 Mîndru, Valeriu; Caraman, Iurie (2016). "Sistemul politic din Republica Moldova: evoluţii, vulnerabilităţi și oportunităţi de modernizare". Studiul artelor și culturologie: istorie, teorie, practică (dalam bahasa Romania). Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 "15 January 1997. Petru Lucinschi's swearing in office of President of Moldova". Moldpres (dalam bahasa Inggeris). 20 January 2021. Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 "Voronin Inaugurated as Moldovan President". Radio Free Europe/Radio Liberty (dalam bahasa Inggeris). 9 April 2001. Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 3 "Biography of President of the Republic of Moldova Nicolae Timofti, 2012-2016". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 "Inaugural Speech delivered by Mr. Igor DODON President of the Republic of Moldova". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). 23 December 2016. Dicapai pada 2 September 2026.
- ↑ "Inauguration speech of the President of the Republic of Moldova, Maia Sandu". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). 24 December 2020. Dicapai pada 2 September 2026.
- 1 2 "Inauguration Speech by President Maia Sandu". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). 24 December 2024. Dicapai pada 2 September 2026.
- ↑ "Biography of Acting President of the Republic of Moldova Mihai Ghimpu, 2009-2010". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 September 2026.
- ↑ "Administration of the President". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 September 2026.
- ↑ "Contact". Presidency of the Republic of Moldova (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 2 September 2026.
Pautan luar
[sunting | sunting sumber]- Laman rasmi Presiden Republik Moldova (Inggeris) (Romania)