Reptiliomorpha
| Reptiliomorpha Julat zaman: Karbon – kini | |
|---|---|
Pengelasan saintifik  | |
| Domain: | Eukaryota |
| Alam: | Animalia |
| Filum: | Chordata |
| Superkelas: | Tetrapoda |
| Klad: | Reptiliomorpha Gunnar Säve-Söderbergh, 1934 |
| Klad | |
Reptiliomorpha ialah satu klad dalam kalangan tetrapod yang secara filogenetik merangkumi Amniota dan garis keturunan tetrapod yang lebih dekat hubungannya dengan amniot berbanding Lissamphibia. Dalam pengertian ini, Reptiliomorpha merangkumi haiwan yang menjadi sebahagian daripada garis keturunan evolusi yang membawa kepada amniot, termasuk mamalia, reptilia dan burung moden melalui kumpulan Amniota.[1]
Istilah reptiliomorf juga digunakan dalam kesusasteraan paleontologi dengan makna yang berbeza. Dalam penggunaan tradisional, istilah tersebut merujuk kepada pelbagai tetrapod pupus yang mempunyai ciri-ciri menyerupai reptilia dan dianggap mempunyai hubungan dengan asal-usul amniot. Namun, analisis filogenetik moden telah mengubah tafsiran tentang hubungan beberapa kumpulan yang dahulu diletakkan dalam Reptiliomorpha.[2]
Sejarah istilah
[sunting | sunting sumber]Nama Reptiliomorpha diperkenalkan oleh ahli paleontologi Sweden, Gunnar Säve-Söderbergh, pada tahun 1934.[3]
Pada peringkat awal penggunaannya, Reptiliomorpha digunakan untuk mengelompokkan tetrapod yang dianggap mempunyai ciri-ciri perantaraan antara amfibia dan reptilia. Kumpulan yang pernah dikaitkan dengannya termasuk beberapa "anthracosaur", seymouriamorph dan diadectomorph. Penggunaan istilah tersebut berubah mengikut perkembangan teori evolusi dan sistematik filogenetik.[2]
Dalam sistematik filogenetik moden, Reptiliomorpha sering ditakrifkan berdasarkan hubungan evolusi dan bukannya berdasarkan tahap persamaan morfologi. Salah satu penggunaan moden mentakrifkannya sebagai kumpulan yang merangkumi amniot dan semua tetrapod yang lebih dekat kepada amniot berbanding Lissamphibia.[1]
Ciri-ciri
[sunting | sunting sumber]Reptiliomorpha secara tradisional dikaitkan dengan tetrapod yang mempunyai beberapa ciri yang menyerupai reptilia. Sesetengah bentuk mempunyai badan yang lebih kukuh, anggota badan yang berkembang baik dan ciri rangka yang menunjukkan penyesuaian terhadap kehidupan di daratan. Walau bagaimanapun, ciri-ciri ini tidak boleh digunakan secara bersendirian untuk menentukan keanggotaan Reptiliomorpha kerana pengelasan moden adalah berdasarkan hubungan filogenetik.[2]
Kumpulan yang secara tradisional digolongkan sebagai reptiliomorf menunjukkan kepelbagaian gaya hidup. Sesetengahnya merupakan haiwan daratan, manakala kumpulan lain mempunyai penyesuaian kepada persekitaran akuatik. Kepelbagaian ini menunjukkan bahawa evolusi tetrapod awal melibatkan beberapa peralihan antara habitat air dan darat.[4]
Hubungan dengan Amniota
[sunting | sunting sumber]Kepentingan Reptiliomorpha dalam paleontologi berkait rapat dengan asal-usul Amniota. Amniota merangkumi dua cabang utama, iaitu Synapsida yang merangkumi mamalia dan kerabat pupusnya, serta Sauropsida yang merangkumi reptilia dan burung.[4]
Dalam definisi berasaskan kumpulan total, Reptiliomorpha boleh dianggap sebagai keseluruhan garis keturunan yang merangkumi amniot dan nenek moyang batangnya, tetapi tidak merangkumi Lissamphibia. Oleh sebab kedudukan beberapa tetrapod awal masih diperdebatkan, komposisi tepat Reptiliomorpha boleh berbeza antara analisis filogenetik yang berbeza.[1]
Taksonomi dan filogeni
[sunting | sunting sumber]Kedudukan filogenetik Reptiliomorpha bergantung kepada definisi yang digunakan dan hipotesis hubungan antara tetrapod awal. Dalam beberapa sistem klasifikasi, kumpulan seperti Diadectomorpha dan Solenodonsaurus diletakkan dalam garis keturunan reptiliomorf, manakala kedudukan kumpulan lain seperti embolomere dan seymouriamorph telah menjadi subjek perdebatan.[2]
Perubahan dalam tafsiran filogenetik menyebabkan istilah "reptiliomorf" tidak semestinya mempunyai makna yang sama dalam semua penerbitan paleontologi. Oleh itu, klasifikasi berdasarkan kajian tertentu perlu dibaca bersama definisi dan kaedah filogenetik yang digunakan oleh pengarang kajian tersebut.[4]
Evolusi
[sunting | sunting sumber]Reptiliomorpha berkaitan dengan salah satu peralihan utama dalam sejarah evolusi vertebrata, iaitu perkembangan daripada tetrapod awal yang mempunyai hubungan rapat dengan persekitaran akuatik kepada garis keturunan yang akhirnya menghasilkan amniot yang dapat melengkapkan kitaran hidupnya di daratan.
Kemunculan Amniota membolehkan vertebrata darat berkembang dengan lebih bebas daripada keperluan pembiakan dalam air. Walaupun asal-usul tepat amniot dan ciri-ciri reproduktif tetrapod batang yang paling awal masih dikaji, evolusi kumpulan ini merupakan bahagian penting dalam sejarah awal vertebrata darat.[4]
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- 1 2 3 Laurin, Michel (2001). "Salamanders, newts and caecilians: the biology of the three orders of living amphibians". University of California Press.
- 1 2 3 4 Benton, Michael J. (2004). Vertebrate Paleontology (ed. 3rd). Blackwell Science.
- ↑ "Reptiliomorpha". Wikispecies. Dicapai pada 23 July 2026.
- 1 2 3 4 Pough, Harvey H. (2015). Herpetology. Oxford University Press.
Pautan luar
[sunting | sunting sumber]- Reptiliomorpha di Wikidata
- Reptiliomorpha di Wikispecies