Senarai kata pinjaman dari bahasa Arab dalam bahasa Melayu dan bahasa Indonesia

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search

Perbendaharaan kata bahasa Melayu yang berasal dari bahasa Arab cukup banyak, diperkirakan sekitar 2,000 - 3,000. Namun kelazimannya tidak terlalu besar. Secara relatif diperkirakan jumlah ini antara 10 % - 15 %. Sebagian kata-kata Arab ini masih utuh dalam erti yang sesuai antara sebutan dan maknanya, dan ada sebahagian lagi berubah.

Jenis Pinjaman[sunting | sunting sumber]

Sebutan dan erti masih sama dengan asalnya[sunting | sunting sumber]

  • abad, abadi, abah, abdi, adat, adil, amal, aljabar, almanak, awal, akhir
  • bakhil, baligh, batil, barakah
  • daftar, hikayat, ilmu, insan, hikmah, halal, haram,
  • khas, khianat, khidmat, khitan, kiamat
  • musyawarah, markas, mistar, mahkamah, musibah, mungkar, maut
  • kitab, kuliah, kursi, kertas, nisbah, nafas
  • syariat, ulama, wajib, ziarah.

Sebutan berubah, erti masih sama[sunting | sunting sumber]

  • berkah, barakat, atau berkat dari perkataan "barakah"
  • darjat dari perkataan "darajah"
  • khabar dari perkataan "khabar"
  • lafaz dari perkataan "lafazh"
  • zalim dari perkataan "zhalim"
  • makalah dari perkataan "maqalah"
  • masalah dari perkataan "mas-alah"
  • mungkin dari perkataan "mumkin"
  • rasmi dari perkataan "rasmiy"
  • soal dari perkataan "su'aal"
  • rezeki dari perkataan "rizq"
  • Sakarat dari perkataan "Sakkarat"
  • Nama-nama hari dalam seminggu : Ahad ("Al Ahadu"), Isnin (Al Ithnaini"), Selasa (Ath-Thulasa"), Rabu ("Al-Arbi'a"), Khamis ("Al Khamis"), Jumaat ("Al Jumu'ah'") dan Sabtu ("As Sabtu")

Sebutan dan erti berubah dari sebutan dan erti semula[sunting | sunting sumber]

  • "keparat" dalam bahasa Melayu merupakan perkataan maki yang kira-kira bersepadan dengan perkataan sialan, berasal dari perkataan "kafarat" yang dalam bahasa Arab bererti tebusan atau denda.
  • "loghat" dalam bahasa Melayu bermakna dialek, berasal dari perkataan "lughah" yang bermakna bahasa.
  • "naskah" dari perkataan "nuskhatun" yang bermakna secarik kertas.
  • "perlu", berasal dari perkataan "fardhu" yang bermakna harus.
  • "petua" dalam bahasa Melayu bermakna nasihat, berasal dari perkataan "fatwa" yang bermakna pendapat hukum.


Sebutan sebenar, ertinya berubah[sunting | sunting sumber]

  • ahli
  • "kalimat" dalam bahasa Melayu bermakna rangkaian kata-kata, berasal dari bahasa Arab yang bermakna kata.
  • siasat
  • Hakim dalam Bahasa Melayu bermakana pegawai yang dilantik untuk mengadili sesuatu perbicaraan di mahkamah, berasal dari bahasa Arab yang bermakana Bijaksana


Senarai perkataan Arab dalam bahasa Melayu mengikut abjad[sunting | sunting sumber]

Di bawah ini disediakan senarai perkataan-perkataan Arab dalam bahasa Melayu dengan bentuk dan ejaan asalnya:

A[sunting | sunting sumber]

  • abad (ابد abad) – 100 tahun
    • abadi (ابدي abadī) – kekal
  • ab'ad (ابعاض ab`āḍ)
  • abawi (ابوي abawī)
  • abdi (عبد `abd)
  • abdul (عبدل `abdu'l)
  • abid (ععبداد `ābid)
    • abidin (عابدين `ābidīn)
  • abjad (ابجد abjad) – aksara
  • abnus (ابنوس abnūs)
  • abras (ابرص abraṣ)
  • absah (افصح afṣaḥ) – sesuatu yang berlaku
  • abtar (ابتر abtar)
  • abu (ابو abū) – bapa
  • abyad (ابيض abyaḍ)
  • adab (ادب adab) – budaya
  • adad (اعداد a`dād)
  • adal (عدل `adl)
  • adalat (عدال `adāla)
  • Adam (ادم ādam) – manusia pertama sesuai kitab suci, nama seorang nabi
  • Adan (عدن `adn) – Syurga
  • adas (عدس `adas)
  • adat (عاد `āda) – kebiasaan, tradisi
  • adawat (عداو `adāwa)
  • adib (اديب adīb)
  • adil ( `ādil)
  • af'al ( af`āl)
  • afdal ( afḍal)
  • afiat ( `āfiya)
  • Aflatun (افلاظون Aflāṭūn) – bentuk Arab dari nama Plato, salah seorang falsafah Yunani Purba yang agung
  • afrit ( `ifrīt)
  • afwah ( afwāh)
  • aghlaf ( aghlaf) – tidak disunat
  • Ahad (احد aḥad) – hari Minggu
  • ahad ( āḥād) – berhubungan dengan hadis
  • ahdiat ( aḥadīya)
  • ahkam ( aḥkām)
  • ahlan wasahlan ( ahlan wasahlan)
  • ahli ( ahl) – pakar
  • ahlu ( ahl) – anggota
    • ahlulbait ( ahlu'lbait) – rumah tangga Nabi Muhammad SAW
    • ahlulkitab ( ahlu'lkitāb) – anggota agama yang juga diakui oleh al-Qur'an
    • ahlulkubur ( ahlu'lqubūr) – orang mati
    • ahlulnujum ( ahlu'lnujūm) – ahli nujum, kaum sihir
    • ahlulsuluk ( ahlu'lsulūk)
    • ahlussunah waljamah ( ahlu'ssunna wa'l-jamā'a)
  • ahmak ( aḥmaq)
  • ahmar ( aḥmar)
  • aib ( `aib) – malu
  • aif ( `aif) – tak sempurna
  • ain (1) ( `ain) – mata
  • ain (2) ( ) – huruf dalam abjad Arab yang melambangkan fonem emfatis
  • Ainah ( A`inna)
  • ain albanat ( `ain al-banāt)
  • Aisyah ( `ā'isha)
  • ajab ( `ajab)
  • ajaib ( `ajā'ib)
  • ajal ( ajal)
  • ajalullah ( ajalu'illāh)
  • Ajam ( `ajam)
    • Ajami ( `ajamī)
  • ajir ( ajīr)
  • ajnabi ( ajnabī)
  • ajnas ( ajnās)
  • ajwaf ( ajwaf)
  • akad ( `aqd)
  • aka'id ( `aqā'id)
  • akal ( `aql)
  • akas ( `aks)
  • akbar ( akbar)
  • akekah ( `aqīqa)
  • akhbar ( akhbār) – berita, surat khabar
  • akhbiat ( al-akhbiya)
  • akhdar (akhdar)
  • akhir ( ākhir) – penghujung
  • akhirat ( ākhira)
  • akhirulkalam ( ākhiru'lkalām)
  • akhlak ( akhlāq)
  • akibat ( `āqiba)
  • akidah ( `aqīda) – kepercayaan
  • akik ( `aqīq)
  • akil ( `āqil)
  • akilbalig ( `āqilbāligh) – sudah cukup umur
  • akmal ( akmal)
  • akrab ( aqrab)
  • Akrab ( `Aqrab)
  • aksa (اقصا aqṣā) – jauh
  • akwal ( aqwāl)
  • al ( al-)
  • ala (1) ( `alā)
  • ala (2) ( a`lā)
  • alaihi ( `alaihi)
  • alaihi assalam ( `alaihi as-salam)
  • alaihima ( `alaihimā)
  • alaika ( `alaika)
  • alaikum ( `alaikum)
  • ala kadarnya ( `alā qadr)
  • alam (1) (عالم `ālam) – dunia
    • alami (عالمي `ālamī)
    • alamiah ( `ālamī)
    • alamin ( `ālamīn)
    • alam kabir ( `ālam kabīr)
    • alam malakut ( `ālam malakūt)
    • alam saghir ( `ālam ṣaghīr)
  • alam (2) ( a`lam) – tahu
  • alam (3) ( `alam) – bendera
  • alamar ( al-amr)
  • alamat ( `alāma)
  • alamatulhayat ( `alāmatu'lḥayāh)
  • alaswad ( al-aswad)
  • alat ( āla) – peranti, jentera
  • albarni ( al-barnī) – gula-gula
  • Aldubul akbar ( al-dubbu'l akbar)
  • Aldubul asgar ( al-dubbu'l aṣghar)
  • alf ( alf) – ribu
  • alfiah ( alfīya)
  • Alhak ( Al-haqq) - Tuhan
  • alhamdulillah ( al-ḥamduli'llāh)
  • alhasil ( al-ḥāṣil)
  • ali ( `alīy)
  • aliat ( `alīya)
  • alif (1) ( alīf) – teman
  • alif (2) ( alif) – huruf pertama dalam abjad Arab
  • alif-ba-ta ( alif-bā'-tā' ) – abjad Arab
  • alim (1) ( `ālim)
  • alim (2) ( alīm)
  • alimiat ( `ālimīya)
  • aljabar ( al-jabr)
  • Aljazair ( Al-Jazā'ir) – negara di Afrika Utara juga dikenal sebagai Algeria
  • alkah ( `alaqa)
  • alkali ( al-qiliy) – sejenis bahan kimia
  • alkamar ( al-qamar) – bulan, satelit bumi
  • Alkasyaf ( al-kashshāf)
  • Alkitab ( Al-kitāb) – kitab suci agama Kristian, juga dikenal sebagai Bible
  • alkohol ( al-kuḥūl) – bahan kimia
  • alkonya ( al-kunya) – nama famili
  • Allah (الله Allāh) – Tuhan
  • Allahuma ( Allāhuma)
  • allamah ( `allāma)
  • almal'un ( al-mal`ūn)
  • almarhum ( al-marḥūm)
  • almas ( almās)
  • Almasih ( al-masīḥ)
  • almukhalis ( al-mukhalliṣ)
  • alwat ( alwa)
  • am ( `āmm) – umum
  • amal ( `amal)
  • Amalik ( `Amālīq) – nama seorang nabi
  • aman ( amān) - damai
  • amanat ( amāna)
  • amar ( amr)
  • amar ma'ruf naih mungkar ( al-amr bi'l ma`rūf wa'l-nahy'an il-munkar) – bersatulah dengan apa yang baik
  • ambal ( ḥanbal) – permaidani
  • ambar ( `anbar)
  • amid ( `amīd)
  • amil ( `āmil)
  • amin (1) ( āmīn) – penutup doa
  • amin (2) ( amīn)
  • amir ( amīr)
  • amirulbahar ( amīru'l-baḥr)
  • amirulhaj ( amīru'l-ḥajj)
  • amirul-mu'minin ( amīru'l-mu'minīn)
  • amlas ( amlas)
  • ammaba'du ( ammā ba`du)
  • ammi ( ummī)
  • amri ( amr)
  • amris ( ?)
  • amsal ( amthāl) – perumpamaan
  • ana ( ana) – saya
  • anam ( anām)
  • anasir ( `anāṣir) – unsur
  • anbia ( anbiyā' ) – para nabi (bentuk jamak)
  • ane ( ana) – saya
  • anhu ( `an) – daripadanya
  • ansar ( anṣār)
    • ansari ( anṣāri)
  • Antakiah ( Anṭākiya) – Antiochia
  • antelas ( aṭlas) – sejenis bahan
  • antum ( antum) – engkau
  • apiun ( afyūn) – ganja
  • Arab ( `Arab) – Arab, bahasa Arab
    • Arabi ( `Arabī)
    • Arabiyah ( `Arabīya)
  • araf ( a`rāf)
  • Arafat ( `arafāt) – nama sebuah bukit
  • arak ( `araq)
  • aral ( `araḍ)
  • aras ( `arsh)
  • araz ( arz)
  • Arba'a ( al-arba`ā' ) – hari Rabu
  • arbab ( arbāb) - tuan
  • ardi ( arḍ) – bumi
  • arham ( arḥam)
  • arif ( `ārif) – bijaksana
    • arifin ( `ārifīn)
  • arik ( ariq)
  • aris ( arīs)
  • arka ( arakku)
  • arkan ( arkān)
  • arnab ( arnab)
  • arud ( `arūḍ)
  • arus ( `arūs) – pengantin lelaki
  • arwah ( arwāḥ) – jiwa
  • as ( ās)
  • asabah ( `aṣaba)
  • asabiah ( `aṣabīya)
  • asad ( asad) – singa
  • asah ( aṣaḥḥ)
  • asal ( aṣl)
  • asar ( `aṣr)
  • asas ( asās)
  • asbabunnuzul ( asbābu 'n-nuzūl)
  • asfal ( asfal)
  • asfar ( aṣfar)
  • ashab ( aṣḥāb)
  • ashabussittah ( aṣḥābu'ssitta)
  • asi ( `āṣī)
  • askal ( athqāl)
  • askar ( `askar)
  • Askariah ( `askarīya)
  • asli ( aṣlī)
  • asma ( asmā' ) – nama
  • asrafin ( asrāfīn)
  • asrar ( asrār)
  • assalam alaikum ( as-salām'alaikum)
  • astaga ( ?)
  • astagfirullah ( astaghfiru'llāh)
  • aswad ( aswad)
  • asyhadu ( ashhadu) – saya bersaksi
  • asyik ( `āshiq) – sibuk dengan senang
    • asyikin ( `āshiqīn) – pencinta
  • Asymawil ( ishmawīl) – bentuk Arab dari nama Yahudi Samuel
  • Asyura ( `āshūrā' ) – hari 10 Muharram
  • atar ( `iṭr) – wangian
  • atlas ( aṭlas) – peta bumi
  • audu billahi ( a`ūdhu billāh)
  • aulia ( awliyā' )
  • aur ( a`war)
  • aurat ( `aura)
  • ausat ( ausaṭ)
  • auzan fiil ( auzān f'il)
  • awab ( awwāb)
  • awal ( awwal) – mula
  • awam ( `awāmm) – orang umum
  • awan ( a`wān) – penolong
  • ayam ( ayyām) – hari
  • a'yan thabitah ( a`yān thābita)
  • ayar ( `ayyār)
  • ayat ( āya)
  • azab ( `adhāb)
  • azal ( azal) – masa lampau
  • azali ( azalī)
  • azam (1) ( a`ẓam)
  • azam (2) ( `azm)
  • azan ( adhān) – panggilan untuk bersolat
  • azhar ( azhar)
  • azim ( `aẓīm)
  • azimat ( `azīma) – jimat, barang keramat, suci
  • aziz ( `azīz) – tersayang
  • azmat ( `aẓama)
  • Azmu ( faras al-a`ẓam) – Pegasus
  • Azrakiah ( azraqīya) – nama sebuah aliran
  • azul ( azal)
  • azza wa jalla ( `azza wa-jalla)

B[sunting | sunting sumber]

  • ba – huruf kedua dalam abjad Arab
  • Bait - Rumah
  • Bait - Rangkap Syair
  • Baitallah – bangunan suci umat Yahudi di Jerusalem
  • Baitullah – Rumah Tuhan (Kaabah)
  • Baitulmuqaddis – Jerusalem
  • Badwi- Orang Badwi
  • Binti - anak perempuan

D[sunting | sunting sumber]

  • Dajal
  • Daerah
  • Daei - Pendakwah
  • dakwah
  • dalfin – lumba-lumba
  • din – agama
  • dubur – anus
  • dunia

E[sunting | sunting sumber]

  • eja – pasang aksara
  • ente – engkau

F[sunting | sunting sumber]

  • fa – sebuah huruf dalam abjad Arab
  • faham
  • Fakir - fakir (orang fakir dan miskin)
  • Faraj - Fraj (alat kelamin wanita)
  • Fardhu
  • Fitnah - fitnah
  • Fikr - Fikir
  • Furuk - furuk (pecahan, cabang)

G[sunting | sunting sumber]

  • Ghaib – hilang
  • Gharib - tersembunyi/samar
  • ghairah – hasrat
  • Ghaflah - lalai
  • gizi – bernutrisi

H[sunting | sunting sumber]

  • habib – teman
    • habibi – yang tercinta
  • hadiah – pemberian
  • Hakim - hakim
  • Halal - halal
  • Haram - haram
  • Hasil - Hasil (Dapat, pendapatan)
  • Hijab - hijab (menghalang)

I[sunting | sunting sumber]

  • Ibrani – bahasa bangsa Yahudi
  • Ikrar - Iqrar
  • Ikhlas
  • I'lan -Iklan,mengumumkan
  • Imam - Imam
  • Iman - Iman
  • Ingat
  • Inkar - engkar,menafikan
  • Insan - Insan
  • Islam - Islam
  • Isnin - Hari Isnin
  • isytihar – proklamasi
  • Isyak
  • Izin - izin

J[sunting | sunting sumber]

  • jahil – tidak tahu, bodoh
  • Jinayah - Jenayah (Kesalahan)
  • Jihad - jihad (berjuang)
  • Jin - jin (makhluk halus)
  • Jiran - Jar (tetangga)
  • Jumaat – hari kelima dalam seminggu

K[sunting | sunting sumber]

  • Kaabah – bangunan suci di Makkah
  • Kafir - kafir (bukan Islam)
  • Khat - Tulisan khat
  • Khinzir - Babi
  • Khunsa - Khunsa (dua alat kelamin)
  • Kisah - qissah (قصة)
  • Khatulistiwa - Khotul Istiwa'

L[sunting | sunting sumber]

  • Lagha - melalaikan
  • lazim – umum, biasa, lumrah
  • loghat – dialek

M[sunting | sunting sumber]

  • Madrasah - Sekolah
  • Magrib
  • Mahar - mahar (maskahwin)
  • Mukim
  • Makna - Makna (erti)
  • Makrame - simpulan tali
  • Manarah - Menara
  • Masjid - Masjid (Tempat solat)
  • Miskin - Orang miskin
  • mu'allaf – orang yang baru saja masuk agama Islam
  • Mu'azin - mu'azin (Tukang azan)
  • Muncul - (المثول)
  • Maksum - terpelihara dari dosa
  • Maksiat - perbuatan dosa
  • Markaz - Stesen
  • Mudir - Pengurus / Pengetua Sekolah
  • Mufti - mufti (orang yang berfatwa)
  • Mungkin - mumkin (ممکن)
  • Muslim - muslim (orang Islam)
  • Musim - mauwsam (موسم)
  • Mutlak - mutlaq (مطلق)

N[sunting | sunting sumber]

  • nabi – utusan Tuhan kepada umat manusia
  • nafas
  • Nasib - nasib
  • nasihat - nashihah
  • Nasrani – pengikut agama Kristian
  • Natijah (kesan) - natijah
  • nisbah

O[sunting | sunting sumber]

  • oknum – seseorang

P[sunting | sunting sumber]

  • perlu - fardhu
  • petua - fatawa
  • pondok - funduk (tempat penginapan)

Q[sunting | sunting sumber]

  • al-Qur'an – kitab suci umat Muslim
  • Qarabah - Kerabat (Kaum kerabat, orang terdekat)
  • Qasad - Qasad (Niat, tujuan)

R[sunting | sunting sumber]

  • rakyat – warga
  • rasul
  • Rasikh - Tegar
  • rehat (استراحة aistiraha)
  • rejeki(Indonesia)/rezeki(Malaysia)
  • Riba - faedah
  • Rishwah - rasuah

S[sunting | sunting sumber]

  • Saat - Masa
  • Saf - saf (barisan)
  • Sahih - sahih (benar)
  • Sahsiah - Sakhshiyah (keperibadian)
  • Sai'e - Sai'e (ibadat haji)
  • Salam - salam bagi salam
  • Sabtu – hari ketujuh dalam satu minggu
  • Sabru - sabar
  • Seluar - Serwal
  • soal - bertanya
  • solat
  • salib
  • Selasa – hari ketiga dalam satu minggu, hari
  • syaitan
  • Sifat - sifat
  • Sihr - Sihir
  • Siyasah - Politik
  • Syariah -
  • syaraf
  • Syarie -
  • syirik
  • Sultan - Sultan (Raja)

T[sunting | sunting sumber]

  • Tasawuf – ilmu sufisme
  • Tarikat
  • Takdir
  • Ta'dib
  • Tahrim
  • Tasyrik - (Hari-hari Tasyrik dalam istilah Islam adalah merujuk kepada Hari Raya Aidiladha (jatuh pada hari ke-10) )

U[sunting | sunting sumber]

  • ufuk – kaki langit

W[sunting | sunting sumber]

  • Waqf - harta wakaf
  • waktu – masa
  • Wasiat - wasiat
  • Warak - warak (merendah diri)

Y[sunting | sunting sumber]

Z[sunting | sunting sumber]

  • zaitun – sejenis buah atau pohon dari kawasan Mediterranean atau Laut Tengah
  • zakar – penis
  • Zalim - zalim
  • Zarafah - Zirafah (binatang)
  • ziarah
  • zina
  • zabur - kitab suci yang diturunkan kepada nabi Daud alaihissalam
  • zamrud

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  • (Perancis) (Indonesia) Pierre Labrouse, 1985, Kamus Umum Indonesia-Prancis, Paris: Association Archipel dan Jakarta: Gramedia
  • (Inggeris) Russell Jones, 1978, Arabic Loan-Words in Indonesian. A check-list of words of Arabic and Persian origin in Bahasa Indonesia and Traditional Malay, in the Reformed Spelling. London: School of Oriental and African Studies