Shahmukhī
Penampilan
| Shahmukhi | |
|---|---|
| Jenis tulisan | Abjad
|
| Arah tulisan | Right-to-left |
| Bahasa-bahasa | bahasa Punjabi |
| Tulisan berkaitan | |
Sistem tulisan induk | |
| Unikod | |
| U+0600 to U+06FF U+0750 to U+077F | |
Shahmukhī (شاہ مکھی, Gurmukhi: ਸ਼ਾਹਮੁਖੀ, "dari mulut Shah") ialah salah sistem tulisan yang lazim digunakan untuk bahasa Punjabi; tulisan ini digunakan secara rasmi di rantau Punjab di Pakistan sementara Gurmukhī paling laris digunakan di rantau Punjab Timur di India.
Abjad
[sunting | sunting sumber]Huruf konsonan
[sunting | sunting sumber]- Jenis tunggal
| Nama | Bentuk huruf | Padanan Rumi | Padanan Gurmukhi | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tunggal | Awal kata | Tengah kata | Akhir kata | |||
| alifa | ﺍ | ﺎ | a | ਅ, ਆ (di tengah perkataan) | ||
| bē | ﺏ | ﺑ | ﺒ | ﺐ | b | ਬ |
| pē | پ | ﭘ | ﭙ | ﭗ | p | ਪ |
| tē | ﺕ | ﺗ | ﺘ | ﺖ | t | ਤ |
| ťē | ٹ | ﭨ | ﭩ | ﭧ | ť | ਟ |
| s̱ē | ﺙ | ﺛ | ﺜ | ﺚ | s, (th) | ਸ |
| jīma | ﺝ | ﺟ | ﺠ | ﺞ | j | ਜ |
| cē | ﭺ | ﭼ | ﭽ | ﭻ | c | ਚ |
| waḍḍi ḥē | ﺡ | ﺣ | ﺤ | ﺢ | h, (ḥ) | ਹ |
| k͟hē | ﺥ | ﺧ | ﺨ | ﺦ | kh | ਖ਼ |
| dāla | د | ﺪ | d | ਦ | ||
| ďāla | ﮈ | ﮉ | ď | ਡ | ||
| ẕal | ﺫ | ﺬ | z, (dh) | ਜ਼ | ||
| rē | ﺭ | ﺮ | r | ਰ | ||
| řē | ﮌ | ﮍ | ř | ੜ | ||
| zai | ﺯ | ﺰ | z | ਜ਼ | ||
| sīna | ﺱ | ﺳ | ﺴ | ﺲ | s | ਸ |
| shīna | ﺵ | ﺷ | ﺸ | ﺶ | sy | ਸ਼ |
| ṣwāda | ﺹ | ﺻ | ﺼ | ﺺ | s, (ṣ) | ਸ |
| ḍwāda | ﺽ | ﺿ | ﻀ | ﺾ | d, (ḍ) | ਜ਼ |
| ṭo'ē | ﻁ | ﻃ | ﻄ | ﻂ | t, (ṭ) | ਤ |
| ẓo'ē | ﻅ | ﻇ | ﻈ | ﻆ | z, (ẓ) | ਜ਼ |
| ʻaina | ﻉ | ﻋ | ﻌ | ﻊ | ਅ | |
| g͟haina | ﻍ | ﻏ | ﻐ | ﻎ | gh | ਗ਼ |
| fē | ﻑ | ﻓ | ﻔ | ﻒ | f | ਫ਼ |
| qāfa | ﻕ | ﻗ | ﻘ | ﻖ | k, q, (q) | ਕ਼ |
| kāfa | ﮎ | ﻛ | ﮑ | ﮏ | k | ਕ |
| gāfa | ﮒ | ﮔ | ﮕ | ﮓ | g | ਗ |
| lāma | ﻝ | ﻟ | ﻠ | ﻞ | l | ਲ |
| ľāma | لؕ | ľ | ਲ਼ | |||
| mīma | ﻡ | ﻣ | ﻤ | ﻢ | m | ਮ |
| nūna | ﻥ | ﻧ | ﻨ | ﻦ | n | ਨ |
| ňūna | ݨ | ň | ਣ | |||
| nūn ġunnah | ں
(ن٘) |
◌̃ | ੰ, ਂ | |||
| wā'oa | ﻭ | ﻮ | w, u, o | ੳ, ਵ | ||
| choṭī hēgol hē | ﻩ | ﻫ | ﻬ | ﻪ | h | ਹ |
| hamzah | ء | ء | - | |||
| ye | ى | ﻰ | e pepet hujung | ੲ, ਯ | ||
- Jenis gabungan (digraf)
| No. | Digraf[1] | Transkripsi[1] | IPA | Contoh |
| 1 | بھ | bh | [p], [b] | بھاری |
| 2 | پھ | ph | [p͡ɸ], [b͡β] | پھول |
| 3 | تھ | th | [t͡s], [d͡z] | تھم |
| 4 | ٹھ | ṭh | [ʈ͡ʂ], [ɖ͡ʐ] | ٹھیس |
| 5 | جھ | jh | [t͡ʃ], [d͡ʒ] | جھاڑی |
| 6 | چھ | ch | [ʃ], [ʒ] | چھوکرا |
| 7 | دھ | dh | [t], [d] | دھوبی |
| 8 | ڈھ | ḍh | [ʈ], [ɖ] | ڈھول |
| 9 | رھ | rh | [rʱ] | |
| 10 | ڑھ | ṛh | [ɽʱ] | کڑھنا |
| 11 | کھ | kh | [k͡x], [ɡ͡ɣ] | کھولنا |
| 12 | گھ | gh | [k], [ɡ] | گھبراہٹ |
| 13 | لھ | lh | [lʱ] | No example? |
| 14 | مھ | mh | [mʱ] | No example? |
| 15 | نھ | nh | [nʱ] | ننھا |
| 16 | وھ | wh | [ʋʱ] | No example? |
| 17 | یھ | yh | [jʱ] | No example? |
Huruf vokal
[sunting | sunting sumber]| Padanan Rumi | Bentuk huruf | Padanan Gurmukhi | ||
|---|---|---|---|---|
| Akhir kata | Tengah kata | Awal kata | ||
| a | Tiada | ـَ | اَ | ਅ |
| ā | ـَا، ـَی، ـَہ | ـَا | آ | ਆ |
| i | Tiada | ـِ | اِ | ਇ |
| ī | ـِى | ـِيـ | اِی | ਈ |
| e | ـے | ـيـ | اے | ਏ |
| ai | ـَے | ـَيـ | اَے | ਐ |
| u | Tiada | ـُ | اُ | ਉ |
| ū | ـُو | اُو | ਊ | |
| o | ـو | او | ਓ | |
| au | ـَو | اَو | ਔ | |
Tanda harakat
[sunting | sunting sumber]| Tanda | Nama | Padanan | IPA | Catatan |
|---|---|---|---|---|
| ◌ٰ | Khari Zabar | a | [ə] | Untuk kata pinjaman tertentu - contoh: ‘عیسیٰ’ (‘Isa’) |
| ◌َ | Zabar | a | [ə] | |
| ◌ً | Zabar Tanwīn | -an | [ən] | Untuk kata pinjaman tertentu - contoh: ‘فوراً’ (‘segera’) |
| ◌ٓ | Maddah | ā | [aː] | Untuk menulis Alif Maddah (ا + ٓ = آ) sahaja |
| ◌ِ | Zer | i | [ɪ] | |
| ◌ٍ | Zer Tanwīn | in | [ɪn] | Untuk kata pinjaman tertentu |
| ◌ُ | Pesh | u | [u] | |
| ◌ٔ | Hamza | varied | - | Penanda diftong gabungan dua huruf vokal, - contoh: ‘ئ’, ‘ۓ’, ‘ؤ‘, dan أ |
| ◌ّ | Tashdīd | Pentasydidan | [.] | Menggandakan konson - کّ = kk |
Rujukan
[sunting | sunting sumber]- ^ a b "Urdu romanization" (PDF). The Library of Congress.