Tun Mutahir bin Tun Ali
| Tun Muhammad Tahir | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Paduka Seri Raja Bendahara Pahang | |||||||||||||
| Datuk Bendahara Pahang | |||||||||||||
| Pemerintahan | 1858 - 1863 | ||||||||||||
| Kemahkotaan | 1858 | ||||||||||||
| Pemasyhuran | 1858 | ||||||||||||
| Didahului oleh | Tun Ali bin Tun Koris | ||||||||||||
| Diikuti oleh | Tun Koris II Tun Haji Sir Ahmad | ||||||||||||
| Keputeraan | Tun Muhammad Tahir III bin Tun Ali 1813 Mukim Sedili Besar, Daerah Kota Tinggi | ||||||||||||
| Kemangkatan | 30 Mei 1863 (umur 50) berdekatan Kuala Sedili, Mukim Kuala Sedili Besar, Daerah Kota Tinggi, negeri Johor, Malaya, Nusantara | ||||||||||||
| Pemakaman | 31 Mei 1863 Bukit Timbalan, Mukim Tebrau, Daerah Johor Bahru, Negeri Johor, Malaysia | ||||||||||||
| Pasangan | 4 Orang saja | ||||||||||||
| Isteri |
| ||||||||||||
| Anakanda | 11 orang ; | ||||||||||||
| |||||||||||||
| Kerabat | Pahang Bendahara Pahang | ||||||||||||
| Kerabat | Wangsa Bendahara | ||||||||||||
| Wangsa | Al-Idrus | ||||||||||||
| Ayahanda | Paduka Seri Tun Ali Ibni Tun Koris I | ||||||||||||
| Bonda | Encik Wan Ngah | ||||||||||||
Tun Muhammad Tahir III bin Tun Ali, atau lebih dikenali sebagai Tun Mutahir III merupakan Raja Bendahara Pahang yang memerintah dari 1847 sehingga 1863.
Beliau merupakan Raja Bendahara Pahang yang terakhir dan meninggal dunia pada Jun tahun 1863 berikutan Perang Saudara Pahang.
Kehidupan awal
[sunting | sunting sumber]Tun Mutahir dilahirkan pada tahun 1803. Tun wan Mutahir ialah putera Tun wan Ali, Bendahara Siwa Raja dan Che Wan Ngah.[1]. Pada tahun 1832, beliau diistyharkan sebagai Bendahara Muda di Lingga, ibu negeri Kesultanan Johor pada masa itu. Tun Mutahir mempunyai beberapa orang isteri iaitu:
- Tengku Kechil, puteri Sultan Johor, Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah
- Tunku Chik, puteri Sultan Kedah, Sultan Ahmad Tajuddin Mukarram Shah
- Tengku Chik, puteri Sultan Lingga-Riau, Sultan Muhammad II Muazzam Shah.[2][3]
Perang saudara
[sunting | sunting sumber]Pada tahun 1847, Tun Ali mula bersara dan menyerahkan kuasa pada Tun Mutahir. Pada tahun 1857 Bendahara Ali, menandatangani surat perisytiharan menjatuhkan hukuman mati terhadap Tun Ahmad[4]. Hal ini menyebabkan Tun Ahmad melarikan diri ke Singapura[5] dan kembali ke Pahang berikutan kematian Tun Ali. Berikutan peristiwa tersebut, konflik telah timbul antara Tun Mutahir dan Tun Ahmad sehnigga menyebabkan perang saudara. Konflik ini juga telah melibatkan Temenggung Johor, Sultan Terengganu dan pihak British yang memainkan peranan politik.[6] Konflik ini berakhir berikutan kematian Tun Mutahir pada tahun 1863.
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Nota kaki
[sunting | sunting sumber]- ↑ (Tun) Suzana (Tun) Othman, Institusi Bendahara: Permata Melayu yang Hilang: Dinasti Bendahara Johor-Pahang, m/s 69
- ↑ (Tun) Suzana (Tun) Othman, Institusi Bendahara: Permata Melayu yang Hilang: Dinasti Bendahara Johor-Pahang, m/s 75
- ↑ (Tun) Suzana (Tun) Othman, Institusi Bendahara: Permata Melayu yang Hilang: Dinasti Bendahara Johor-Pahang, Suzana Tun Hj. Othman (Tun), Pustaka BSM Enterprise, 2002 - Johor - 195 pages, m/s 69, 95
- ↑ Surat sumpah Bendahara Siwa Raja Tun Ali, Arkib Negara Malaysia bertarikh 2 Safar 1273
- ↑ Temenggung of Johor personal correspondance, Arkib Negara Malaysia
- ↑ (Tun) Suzana (Tun) Othman, Institusi Bendahara: Permata Melayu yang Hilang: Dinasti Bendahara Johor-Pahang, m/s 105-6
Rujukan
[sunting | sunting sumber]- (Tun) Suzana (Tun) Othman, Institusi Bendahara: Permata Melayu yang Hilang: Dinasti Bendahara Johor-Pahang, Pustaka BSM Enterprise, 2002, ISBN 9834056664
- (Tun) Suzana (Tun) Othman, Mencari Sejarah: Tun Mutahir Tun Ali, Bendahara Seri Maharaja Pahang, 1857-63 , 2001, ISBN 983405663X
- (Tun) Suzana (Tun) Othman, Perang Bendahara Pahang, 1857-63: pensejarahan semula menelusi peranan British, 2007, ISBN 9789831952825
| Wangsa Melaka-Pahang (Sultan Pahang Lama) | Sultan Muhammad Shah (1470 - 1475) • Sultan Abdul Jamil Shah (1475 - 1475) • Sultan Mansur Shah I (1475 - 1475) • Sultan Ahmad Shah I (1475 - 1497) • Sultan Mansur Shah I (1497 - 1519) • Sultan Mahmud Shah I (1519 - 1530) • Sultan Muzaffar Shah (1530 - 1542) • Sultan Zainal Abidin Shah (1542 - 1555) • Sultan Mansur Shah II (1555 - 1560) • Sultan Abdul Jamal Shah (1560 - 1590) • Sultan Abdul Kadir Alauddin Shah (1560 - 1590) • Sultan Ahmad Shah II (1590 - 1592) • Sultan Abdul Ghafur Muhiuddin Shah (1592 - 1614) • Sultan Alauddin Riayat Shah (1614 - 1615) • Sultan Abdul Jalil Shah III (1615 - 1617) |  |
|---|---|---|
| Wangsa Melaka-Johor (Sultan Johor-Pahang) | Sultan Abdul Jalil Shah III (1623 - 1677) • Sultan Ibrahim Shah (1677 - 1685) • Sultan Mahmud Shah II (1685 - 1699) • Sultan Abdul Jalil Rahmat Shah (1718 - 1722) | |
| Wangsa Bendahara (Sultan Johor-Pahang) | Sultan Abdul Jalil Riayat Shah IV (1699 - 1718) • Sultan Sulaiman Badrul Alam Shah (1722 - 1760) • Sultan Abdul Jalil Muazzam Shah V (1760 - 1761) • Sultan Ahmad Riayat Shah (1761 - 1761) • Sultan Mahmud Riayat Shah III (1761 - 1812) • Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah (1812 - 1830) | |
| Sultan Riau-Lingga yang masih diiktiraf sebagai Sultan Johor- Pahang oleh Raja Bendahara | Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah* (1830 - 1832) • Sultan Muhammad II Muazzam Shah** (1832 - 1835) • Sultan Mahmud IV Muzaffar Shah*** (1835 - 1857) | |
| Wangsa Raja Bendahara (Raja Bendahara Pahang) (Pemerintah autonomi Pahang) | Bendahara Tun Abdul Majid (1770 - 1802) • Bendahara Tun Muhammad (1802 - 1803) • Bendahara Tun Koris (1803 - 1806) • Bendahara Tun Ali (1806 - 1847) • Bendahara Tun Mutahir (1847 - 1863) • Bendahara Tun Ahmad**** (1863 - 1881) | |
| Wangsa Pahang Moden (Sultan Pahang Moden) | Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah**** (1881 - 1914) • Sultan Mahmud (1914 - 1917) • Sultan Abdullah Al-Mu'tasim Billah (1917 - 1932) • Sultan Abu Bakar Ri’ayatuddin al-Mu’azzam Shah (1932 - 1974) • Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah (1974 - 2019) • Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah (2019 - kini) | |
* Walaupun Sultan Hussein Muhammad Shah diiktiraf sebagai Sultan Johor melalui Perjanjian 6 Februari 1819, baginda tidak diiktiraf oleh Bendahara Tun Ali yang kekal bertuankan Sultan Abdul Rahman Muazzam Shah dan baginda tidak mempunyai kuasa politik di Johor. ** Sultan Muhammad II Muazzam Shah mengadakan istiadat yang dihadiri oleh Bendahara Tun Ali dan semua pembesar yang lain dari semua wilayah yang dahulunya pernah berada di bawah kekuasaan Kesultanan Johor Lama termasuk Johor dan Pahang, membuktikan bahawa baginda masih dianggap sebagai Sultan Johor-Pahang yang sah oleh mereka. *** Sultan Mahmud IV Muzaffar Shah mengiktiraf pertabalan Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai Temenggung Johor yang dilakukan oleh Bendahara Tun Ali pada tahun 1841 dan baginda kemudian menerima penyerahan Johor daripada Sultan Ali Iskandar Shah pada tahun 1852, membuktikan bahawa Johor masih bertuankan baginda sehingga tahun 1855 apabila Perjanjian Setia 1855 mengiktiraf Temenggung Tun Daeng Ibrahim sebagai Pemerintah Johor manakala Pahang masih bertuankan baginda sehingga baginda disingkirkan daripada takhta Kesultanan Riau-Lingga oleh Belanda pada tahun 1857. **** Tun Ahmad menjadi Raja Bendahara Pahang dengan gelaran Dato' Bendahara Siwa Raja Tun Ahmad selepas baginda berjaya mengalahkan kakandanya, Bendahara Tun Mutahir dalam Perang Saudara Pahang yang berlangsung dari tahun 1857 hingga tahun 1863 dan baginda kemudian menjadi Sultan Pahang dengan gelaran Sultan Ahmad Al-Mu'adzam Shah pada tahun 1881. | ||
