Wilayah di Kazakhstan

Wilayah Kazakhstan merujuk kepada pembahagian pentadbiran peringkat pertama Kazakhstan. Negara ini dibahagikan kepada 17 wilayah (Bahasa Kazakh: облыстар; bentuk tunggal облыс, oblys) dan 3 bandar berstatus republik.^[1]

Wilayah-wilayah tersebut merupakan unit pentadbiran utama negara dan ditadbir melalui sistem pemerintahan tempatan yang dikenali sebagai akimat. Ketua pentadbiran wilayah ialah akim, yang dilantik mengikut peruntukan undang-undang Kazakhstan.^[1]

Tiga bandar yang mempunyai status republik ialah Astana, Almaty dan Shymkent. Bandar-bandar tersebut tidak termasuk dalam mana-mana wilayah dan mempunyai kedudukan pentadbiran yang setara dengan wilayah.^[2]

Sejarah

Pembahagian wilayah Kazakhstan telah mengalami beberapa perubahan sepanjang sejarah negara tersebut.

Semasa Kazakhstan menjadi sebahagian daripada Kesatuan Soviet, sempadan dan struktur pentadbiran republik ini beberapa kali disusun semula.

Selepas Kazakhstan mencapai kemerdekaan pada tahun 1991, sistem pentadbiran wilayah terus mengalami perubahan bagi menyesuaikan struktur pemerintahan dengan perkembangan ekonomi, penduduk dan pembangunan wilayah.

Pembentukan wilayah baharu dan perubahan sempadan pentadbiran berlaku dari semasa ke semasa melalui keputusan kerajaan dan perubahan undang-undang.

Pembahagian pentadbiran semasa

Kazakhstan mempunyai 17 wilayah dan 3 bandar berstatus republik.^[1]

Bil.	Nama wilayah	Nama Kazakh	Pusat pentadbiran
1	Wilayah Abai	Абай облысы Semey 2 Wilayah Akmola Ақмола облысы Kokshetau - 3 Wilayah Aktobe Ақтөбе облысы Aktobe - 4 Wilayah Almaty Алматы облысы Qonaev - 5 Wilayah Atyrau Атырау облысы Atyrau - 6 Wilayah Kazakhstan Timur Шығыс Қазақстан облысы Öskemen - 7 Wilayah Jambyl Жамбыл облысы Taraz - 8 Wilayah Jetisu Жетісу облысы Taldykorgan - 9 Wilayah Karaganda Қарағанды облысы Karaganda - 10 Wilayah Kostanay Қостанай облысы Kostanay - 11 Wilayah Kyzylorda Қызылорда облысы Kyzylorda - 12 Wilayah Mangystau Маңғыстау облысы Aktau - 13 Wilayah Pavlodar Павлодар облысы Pavlodar - 14 Wilayah Kazakhstan Utara Солтүстік Қазақстан облысы Petropavl - 15 Wilayah Turkistan Түркістан облысы Turkistan - 16 Wilayah Ulytau Ұлытау облысы Zhezkazgan - 17 Wilayah Kazakhstan Barat Батыс Қазақстан облысы [[Oral, Kazakhstan

Bandar berstatus republik

Selain 17 wilayah, terdapat tiga bandar yang mempunyai status pentadbiran khas sebagai bandar berstatus republik.

Bandar	Nama Kazakh	Kedudukan
Astana	Астана Ibu negara Kazakhstan Almaty Алматы Bandar terbesar Kazakhstan - Shymkent Шымкент Bandar utama di selatan Kazakhstan

Bandar-bandar tersebut mempunyai kedudukan pentadbiran yang setara dengan wilayah dan ditadbir secara berasingan daripada wilayah sekelilingnya.^[1]

Wilayah Abai

Wilayah Abai terletak di bahagian timur Kazakhstan.

Wilayah ini dibentuk pada tahun 2022 sebagai sebahagian daripada penyusunan semula pentadbiran wilayah Kazakhstan. Pusat pentadbirannya ialah Semey, salah satu bandar bersejarah utama di timur negara.

Wilayah ini dinamakan sempena Abai Qunanbaiuly, seorang tokoh sastera dan pemikir Kazakhstan yang terkenal.

Wilayah Akmola

Wilayah Akmola terletak di bahagian utara-tengah Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Kokshetau.

Walaupun Astana terletak di dalam kawasan geografi wilayah ini, bandar tersebut mempunyai status pentadbiran tersendiri sebagai bandar berstatus republik dan tidak termasuk dalam Wilayah Akmola.

Wilayah Aktobe

Wilayah Aktobe terletak di bahagian barat Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Aktobe.

Wilayah ini merupakan salah satu wilayah terbesar di Kazakhstan dari segi keluasan dan mempunyai sumber mineral yang penting.

Wilayah Almaty

Wilayah Almaty terletak di bahagian tenggara Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Qonaev.

Wilayah ini bersempadan dengan Kyrgyzstan dan China.

Bandar Almaty, bandar terbesar Kazakhstan, merupakan bandar berstatus republik dan tidak termasuk dalam Wilayah Almaty.

Wilayah Atyrau

Wilayah Atyrau terletak di barat Kazakhstan di sepanjang pantai Laut Kaspia.

Pusat pentadbirannya ialah Atyrau.

Wilayah ini merupakan salah satu pusat utama industri petroleum dan gas Kazakhstan.

Wilayah Kazakhstan Timur

Wilayah Kazakhstan Timur terletak di bahagian timur negara.

Pusat pentadbirannya ialah Öskemen.

Wilayah ini mempunyai kawasan pergunungan dan sumber mineral yang penting.

Wilayah Jambyl

Wilayah Jambyl terletak di selatan Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Taraz, salah satu bandar bersejarah di Asia Tengah.

Wilayah ini bersempadan dengan Kyrgyzstan.

Wilayah Jetisu

Wilayah Jetisu terletak di bahagian tenggara Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Taldykorgan.

Wilayah ini dibentuk pada tahun 2022 sebagai sebahagian daripada perubahan struktur pentadbiran Kazakhstan.

Nama Jetisu bermaksud "tujuh sungai" dan merujuk kepada kawasan sejarah di tenggara Kazakhstan.

Wilayah Karaganda

Wilayah Karaganda terletak di bahagian tengah Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Karaganda.

Wilayah ini mempunyai sejarah penting dalam industri perlombongan dan pengeluaran arang batu.

Wilayah Kostanay

Wilayah Kostanay terletak di utara Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Kostanay.

Pertanian dan perlombongan merupakan antara sektor penting dalam ekonomi wilayah ini.

Wilayah Kyzylorda

Wilayah Kyzylorda terletak di bahagian selatan Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Kyzylorda.

Wilayah ini terletak di kawasan lembangan Sungai Syr Darya dan mempunyai hubungan sejarah yang rapat dengan Laut Aral.

Wilayah Mangystau

Wilayah Mangystau terletak di barat daya Kazakhstan di sepanjang Laut Kaspia.

Pusat pentadbirannya ialah Aktau.

Wilayah ini terkenal dengan industri petroleum dan gas serta landskap gurun dan formasi batuan yang unik.

Wilayah Pavlodar

Wilayah Pavlodar terletak di timur laut Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Pavlodar.

Wilayah ini mempunyai sektor perindustrian yang penting serta sumber arang batu dan tenaga.

Wilayah Kazakhstan Utara

Wilayah Kazakhstan Utara terletak di bahagian utara negara.

Pusat pentadbirannya ialah Petropavl.

Wilayah ini mempunyai ekonomi yang banyak berkaitan dengan pertanian dan pengeluaran bijirin.

Wilayah Turkistan

Wilayah Turkistan terletak di bahagian selatan Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Turkistan.

Turkistan merupakan salah satu pusat sejarah dan keagamaan yang penting bagi masyarakat Turkik dan Islam di Asia Tengah.

Wilayah Ulytau

Wilayah Ulytau terletak di bahagian tengah Kazakhstan.

Pusat pentadbirannya ialah Zhezkazgan.

Wilayah ini dibentuk pada tahun 2022 dan mempunyai sejarah perlombongan yang penting.

Wilayah Kazakhstan Barat

Wilayah Kazakhstan Barat terletak di bahagian barat negara.

Pusat pentadbirannya ialah Oral.

Wilayah ini bersempadan dengan Rusia dan mempunyai hubungan ekonomi yang penting dengan kawasan barat Kazakhstan.

Geografi

Wilayah Kazakhstan meliputi kawasan geografi yang sangat luas.

Negara ini merupakan negara terkurung daratan terbesar di dunia dan mempunyai wilayah yang terbentang dari kawasan berhampiran Laut Kaspia di barat hingga sempadan China di timur.

Wilayah pentadbiran Kazakhstan merangkumi:

Kawasan steppe;
Gurun;
Separuh gurun;
Kawasan pergunungan;
Lembangan sungai; dan
Kawasan pantai Laut Kaspia.

Demografi

Penduduk Kazakhstan tertumpu terutamanya di kawasan bandar utama dan di bahagian utara, selatan serta tenggara negara.

Bandar terbesar ialah Almaty, diikuti oleh Astana dan Shymkent.

Komposisi penduduk berbeza mengikut wilayah.

Kumpulan etnik utama termasuk:

Kazakh;
Rusia;
Uzbek;
Ukraine;
Uyghur;
Tatar; dan
Kumpulan etnik lain.

Bahasa Kazakh merupakan bahasa negara, manakala bahasa Rusia digunakan secara meluas dalam kehidupan awam dan komunikasi.

Ekonomi

Ekonomi wilayah Kazakhstan berbeza mengikut sumber semula jadi dan kedudukan geografi.

Wilayah barat seperti Atyrau dan Mangystau mempunyai sektor petroleum dan gas yang besar.

Wilayah tengah seperti Karaganda dan Ulytau mempunyai sejarah perlombongan yang panjang.

Wilayah utara pula penting dalam sektor pertanian, khususnya pengeluaran bijirin.

Wilayah selatan mempunyai sektor pertanian, perdagangan dan perkhidmatan yang penting.

Bandar Almaty dan Astana merupakan pusat kewangan, perkhidmatan dan perniagaan utama negara.

Sumber semula jadi

Kazakhstan mempunyai sumber semula jadi yang besar.

Antara sumber utama ialah:

Petroleum;
Gas asli;
Arang batu;
Uranium;
Tembaga;
Zink;
Emas;
Besi; dan
Mineral lain.

Sumber tersebut memainkan peranan penting dalam ekonomi wilayah dan negara.

Pentadbiran tempatan

Setiap wilayah ditadbir oleh sebuah akimat.

Ketua pentadbiran wilayah ialah akim.

Di bawah wilayah terdapat unit pentadbiran yang lebih kecil, termasuk daerah dan bandar yang mempunyai status pentadbiran tersendiri.

Struktur pentadbiran ini membolehkan kerajaan pusat dan kerajaan tempatan menguruskan pembangunan wilayah, perkhidmatan awam dan infrastruktur.

Perubahan pentadbiran 2022

Pada tahun 2022, Kazakhstan memperkenalkan perubahan besar dalam pembahagian wilayah.

Tiga wilayah baharu diwujudkan:

Wilayah Abai;
Wilayah Jetisu; dan
Wilayah Ulytau.

Perubahan ini menyebabkan jumlah wilayah Kazakhstan meningkat daripada 14 kepada 17.^[1]

Perubahan tersebut bertujuan untuk meningkatkan keberkesanan pentadbiran dan membawa pusat pemerintahan lebih dekat dengan penduduk di kawasan tertentu.

Lihat juga

Rujukan

1 2 3 4 5 "Administrative and territorial structure of the Republic of Kazakhstan". Government of the Republic of Kazakhstan. Dicapai pada 23 Julai 2026.
↑ "Bureau of National Statistics of the Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan". Bureau of National Statistics. Dicapai pada 23 Julai 2026.

Pautan luar

[gov-1] 1 2 3 4 5 "Administrative and territorial structure of the Republic of Kazakhstan". Government of the Republic of Kazakhstan. Dicapai pada 23 Julai 2026.

[stat-2] "Bureau of National Statistics of the Agency for Strategic Planning and Reforms of the Republic of Kazakhstan". Bureau of National Statistics. Dicapai pada 23 Julai 2026.

[1]

[2]