Tulisan Phagspa

Rencana ini diterjemahkan daripada sebahagian rencana Wikipedia bahasa Inggeris. Bantulah Wikipedia menterjemahkan lagi seperenggan dua. Bahan-bahan boleh didapati dalam rencana Phagspa script di sana.   Sumber-sumber bantuan: Pusat Rujukan Persuratan Melayu (PRPM @ DBP)

Tulisan Phagspa
Jenis:	Abugida
Bahasa:	Bahasa Mongolia, Bahasa Tibet, Bahasa Sanskrit
Dicipta oleh	Drogön Chögyal Phagpa
Tempoh:	1270s to 1360s
Sistem penulisan induk:	Tulisan Indik  Tulisan Tibet   Tulisan Phagspa
Sistem penulisan kanak-kanak:	Hangul (conjectured)
Julat Unikod:	U+A840 to U+A877
Kod ISO 15924:	Phag

Tulisan Phagspa (atau tulisan segi empat) merupakan sejenis abugida yang direka oleh seorang Lama Tibet yang bernama Drogön Chögyal Phagpa bagi maharaja Kublai Khan semasa Dinasti Yuan di China, sebagai satu tulisan yang umum bagi semua bahasa dalam lingkungan Empayar Mongolia. Penggunaan tulisan ini merosot selepas empayar ini digulingkan oleh Dinasti Ming. The vast documentation about its use gives modern linguists many clues about the changes of the Chinese languages and other Asian languages during the period.

Sejarah

Perkataan "Wiki" dalam aksara Phagspa

Tulisan Mongolia yang berdasarkan tulisan Uyghur tidak sempurna bagi bahasa Mongol, dan adalah tidak praktikal untuk menyebarkan kepada sesuatu bahasa yang mempunyai fonologi yang sangat berbeza seperti Bahasa Cina. Oleh itu semasa Dinasti Yuan pada kira-kira tahun 1269, Kublai Khan minta Phagspa supaya mereka satu set huruf bagi penggunaan dalam seluruh empayar. Phagspa menyeberkan tulisan Tibetnya (satu tulisan Indik) kepada Bahasa Mongol dan Bahasa Cina. 38 huruf yang terhasil dikenali dengan beberapa nama, seperti "tulisan segi empat", tetapi kini biasanya dikenali sebagai tulisan Phagspa.

Perbandingan antara tulisan Phagspa script dengan tulisan Hangul Korea.

Berbeza daripada tulisan asalnya, tulisan ini ditulis dari atas ke bawah seperti tulisan-tulisan Mongol yang dulu. Tulisan ini tidak diterima secara meluas dan tidak digunakan lagi selepas keruntuhan Dinasti Yuan pada tahun 1368. After this it was mainly used as a phonetic gloss for Mongolians learning Chinese characters. Scholars such as Gari Ledyard believe that in the meantime it was one of the sources for the Korean Hangul alphabet.

Unicode

Demi penggunaan encoding dalam media digital, Piawai Unicode, mulai dari versi 5.0,^[1] memberikan titik kod U+A840 hingga U+A877 bagi 56 huruf Phags-Pa itu.

Lihat juga

• Sistem tulisan Mongolia
• Tulisan Mongolia
• Tulisan Soyombo
• Keluarga Brahmik

Pautan luar

• BabelStone: 'Phags-pa Script
• Comparison of Phagspa characters and traditional Chinese vowels, a summary of documentations during the era.
• Omniglot: Phagspa Alphabet
• Ancientscripts: hPhags-pa