Hadiah Nobel dalam Kimia

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari

Hadiah Nobel dalam Kimia (Bahasa Sweden: Nobelpriset i kemi, Bahasa Inggeris: Nobel Prize in Chemistry) ialah anugerah tahunan yang dikurniakan oleh Akademi Sains Diraja Sweden kepada ahli-ahli sains yang menceburi pelbagai bidang kimia. Hadiah ini merupakan salah satu daripada lima Hadiah Nobel tahunan yang ditubuhkan mengikut wasiat Alfred Nobel pada 1895, untuk dihadiahkan kepada penyumbang cemerlang dalam bidang kimia, fizik, sastera, keamanan, dan fisiologi atau perubatan. Anugerah ini ditadbir oleh Yayasan Nobel dan dihadiahkan oleh sebuah Jawatankuasa Nobel yang terdiri daripada lima ahli yang dilantik oleh Akademi Sains Diraja Sweden. Hadiah Nobel dalam Kimia pertama dianugerahkan kepada Jacobus Henricus van 't Hoff dari Belanda pada tahun 1901, "kerana penemuan hukum-hukum dinamik kimia dan tekanan osmosis dalam larutan." Anugerah ini disampaikan di majlis tahunan di kota Stockholm pada setiap 10 Disember, iaitu ulang tahun pemergian Nobel.

Pencalonan dan pemilihan[sunting | sunting sumber]

Proses pencalonan dan pemilihan pemenang Hadiah Nobel memakan masa yang lama dan banyak memerlukan penelitian berbanding hadiah-hadiah lain, oleh yang demikian Hadiah Nobel menjadi hadiah terpenting dalam bidang kimia.

Pemenang Hadiah Nobel dalam Kimia dipilih oleh sebuah jawatankuasa yang terdiri dari lima orang ahli yang dilantik oleh Akademi Sains Diraja Sweden. Pada peringkat awal, beberapa ribu orang diminta menamakan calon. Nama-nama yang dicalonkan ini diteliti dan dibincangkan oleh para pakar sehingga hanya pemenangnya yang tinggal. Proses yang perlahan dan menyeluruh inilah yang menaikkan kepentingan hadiah ini.

Borang-borang yang berbentuk jemputan peribadi dan eksklusif dihantar ke hampir 3,000 individu terpilih untuk menjemput mereka agar menghantar pencalonan. Nama calon-calon tidak diumumkan serta-merta, dan calon-calon tersebut juga tidak dimaklumkan pencalonan mereka. Rekod-rekod pencalonan disimpan selama 50 tahun.

Setelah pencalonan dipantau oleh jawatankuasa, senarai kira-kira 200 calon dihasilkan lalu dihantar kepada pakar-pakar terpilih dalam bidang ini untuk dikurangkan kepada 15 orang calon. Jawatankuasa menghantar laporan cadangan kepada institusi yang berkenaan.

Walaupun pencalonan anumerta (selepas mati) tidak dibenarkan, namun seseorang yang mati dalam tempoh antara pencalonan dan keputusan jawatankuasa penghadiahan masih dibenarkan.

Anugerah dalam bidang kimia ini menekankan pentingnya pencapaian itu "bertahan lama", iaitu sela masa antara penemuan dan penganugerahan biasanya 20 tahun atau lebih lama lagi. Malangnya, bukan semua saintis boleh hidup cukup lama untuk menikmati pengiktirafan Nobel untuk pencapaian mereka, maka adanya penemuan sains yang tidak dapat dipertimbangkan untuk Hadiah Nobel gara-gara tokoh-tokohnya sudah meninggal dunia sebelum kesan usaha-usaha mereka direalisasikan. Contohnya, sumbangan Rosalind Franklin kepada penemuan struktur DNA, iaitu kristalografi sinar X-nya memaparkan bentuk heliks DNA, tetapi tidak direalisasikan selepas kematiannya, maka cuma tinggal Watson, Crick, dan Wilkins sebagai penerima hadiahnya.

Senarai penerima[sunting | sunting sumber]

Tahun Penerima[A] Negara[B] Sebab[C]
1901 Vant Hoff.jpg Jacobus Henricus van 't Hoff Belanda "penemuan hukum-hukum dinamik kimia dan tekanan osmosis dalam larutan"[1]
1902 Hermann Emil Fischer.jpg Hermann Emil Fischer Jerman "usaha sintesis gula and purina"[2]
1903 Arrhenius2.jpg Svante August Arrhenius Sweden "teori elektrolisis penceraian"[3]
1904 William Ramsay working.jpg Sir William Ramsay United Kingdom "penemuan unsur bergas lengai di udara, dan penetapan unsur-unsur tersebut dalam sistem berkala"[4]
1905 Adolf von Baeyer (Nobel 1905).jpg Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer Jerman "pemajuan kimia organik dan industri kimia, melalui usaha penghasilan pewarna organik dan sebatian hidroaromatik"[5]
1906 Henri Moissan.jpg Henri Moissan Perancis "penyelidikan dan pengasingan unsur fluorin, dan relau elektrik yang dinamakan sempena beliau"[6]
1907 Eduardbuchner.jpg Eduard Buchner Jerman "kerana penyelidikan biokimia dan penemuan penapaian tanpa sel"[7]
1908 Ernest Rutherford2.jpg Ernest Rutherford United Kingdom
New Zealand
"kerana penyelidikannya mengenai penyepaian unsur-unsur, dan kimia bahan radioaktif"[8]
1909 Wilhelm Ostwald.jpg Wilhelm Ostwald Jerman "kerana usaha pemangkinan dan penyelidikannya mengenai prinsip-prinsip asas yang mempengaruhi keseimbangan kimia dan kadar-kadar tindak balas"[9]
1910 Voit 168 Otto Wallach.jpg Otto Wallach Jerman "khidmatnya kepada kimia organik dan industri kimia melalui usaha perintisnya dalam bidang sebatian alisiklik"[10]
1911 Mariecurie.jpg Marie Curie, née Sklodowska Poland "penemuan unsur-unsur radium dan polonium dengan memisahkan radium dan kajian sifat dan sebatian unsur luar biasa ini"[11]
1912 Viktor-grignard.jpg Victor Grignard Perancis "penemuan [...] bahan uji Grignard"[12]
Sabatier.jpg Paul Sabatier Perancis "kerana kaedah penghidrogenan sebatian organik dalam kehadiran logam-logam yang disepai halus"[12]
1913 Alfred Werner.jpg Alfred Werner Switzerland "usahanya pada rangkaian atom dalam molekul [...] khususnya dalam kimia bukan organik"[13]
1914 Richards Theodore William lab.jpg Theodore William Richards Amerika Syarikat "penentuan keberatan atom sebilangan besar unsur kimia secara tepat"[14]
1915 Richard Willstätter.jpg Richard Martin Willstätter Jerman "penyelidikan pigmen tumbuhan, khususnya klorofil"[15]
1916 Tiada penghadiahan
1917 Tiada penghadiahan
1918 Fritz Haber.png Fritz Haber Jerman "sintesis amonia dari unsur-unsurnya"[16]
1919 Tiada penghadiahan
1920 Walther Nernst.jpg Walther Hermann Nernst Jerman "usahanya dalam termokimia"[17]
1921 Frederick Soddy United Kingdom "kerana sumbangannya kepada pengetahuan kimia bahan radioaktif kita, serta penyelidikannya mengenai asal-usul dan sifat isotop"[18]
1922 Francis William Aston United Kingdom "kerana penemuan isotop melalui spektrograf jisim dalam sebilangan besar unsur bukan radioaktif, serta penjelasan peraturan nombor bulat"[19]
1923 Fritz Pregl.jpg Fritz Pregl Austria "kerana penciptaan kaedah mikroanalisa bahan organik"[20]
1924 Tiada penghadiahan
1925 Richard Adolf Zsigmondy Jerman "kerana pembuktian sifat heterogen larutan koloid serta kaedah-kaedah yang digunakannya"[21]
1926 The (Theodor) Svedberg Sweden "kerana usahanya dalam sistem sebaran"[22]
1927 Heinrich Otto Wieland Jerman "kerana penyelidikannya mengenai susunan asid hempedu dan bahan-bahan berkenaan"[23]
1928 Adolf Otto Reinhold Windaus Jerman "penyelidikannya mengenai susunan sterol dan hubungannya dengan vitamin"[24]
1929 Arthur Harden United Kingdom "penyelidikan mereka mengenai penapaian gula dan enzim penapaian"[25]
Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin Jerman
1930 Hans Fischer Jerman "penyelidikan mereka mengenai susunan hemin dan klorofil dan khususnya sintesis hemin"[26]
1931 Carl Bosch Jerman "sumbangan mereka kepada penciptaan dan pembangunan kaedah-kaedah tekanan tinggi kimia"[27]
Friedrich Bergius Jerman
1932 Irving Langmuir.jpg Irving Langmuir Amerika Syarikat "kerana penemuan dan penyelidikannya dalam kimia permukaan"[28]
1933 Tiada penghadiahan
1934 Harold Urey.jpg Harold Clayton Urey Amerika Syarikat "kerana penemuan hidrogen berat"[29]
1935 Frédéric Joliot Perancis "kerana sintesis unsur radioaktif baru"[30]
Irene Joliot-Curie Perancis
1936 Debye100.jpg Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye Belanda "[pembinaan] struktur molekul melalui penyelidikannya pada momen dwikutub dan belauan sinar X dan elektron dalam gas"[31]
1937 Walter Norman Haworth United Kingdom "kerana penyelidikan karbohidrat dan vitamin C"[32]
Paul Karrer Switzerland "kerana penyelidikan karotenoid, flavin dan vitamin A dan B2"
1938 Richard Kuhn Jerman "kerana usaha karotenoid dan vitamin"[33]
1939 Adolf Friedrich Johann Butenandt Jerman "kerana usahanya mengenai hormon seks"[34]
Leopold Ruzicka Switzerland "kerana usahanya mengenai polimetilena dan terpena lebih tinggi"[34]
1940 Tiada penghadiahan
1941 Tiada penghadiahan
1942 Tiada penghadiahan
1943 George de Hevesy.jpg George de Hevesy Hungary "kerana usaha penggunaan isotop sebagai penyurih dalam kajian proses kimia"[35]
1944 Otto Hahn Jerman "penemuan pembelahan nukleus berat"[36]
1945 Artturi Ilmari Virtanen Finland "kerana penyelidikan dan ciptaannya dalam bidang kimia pertanian dan khasiat, khususnya kaedah pengawetan foder"[37]
1946 James Batcheller Sumner Amerika Syarikat "penemuan penghabluran enzim"[38]
John Howard Northrop Amerika Syarikat "penyediaan enzim dan protein virus dalam bentuk tulen"[39]
Wendell Meredith Stanley Amerika Syarikat
1947 Sir Robert Robinson United Kingdom "penyelidikan keluaran tumbuhan yang berkepentingan biologi, terutamanya alkaloid"[40]
1948 Arne Wilhelm Kaurin Tiselius Sweden "penyelidikan elektroforesis dan analisa jerapan, terutamanya penemuan mengenai sifat protein serum yang kompleks"[41]
1949 William Francis Giauque Amerika Syarikat "kerana sumbangannya dalam bidang termodinamik kima, khususnya mengenai kelakuan bahan-bahan dalam keadaan suhu amat rendah"[42]
1950 Otto Paul Hermann Diels KRSS Jerman "penemuan dan pebangunan sintesis diena"[43]
Kurt Alder Republik Persekutuan Jerman
1951 Edwin Mattison McMillan Amerika Syarikat "penemuan mereka dalam kimia unsur transuranium"[44]
Glenn Theodore Seaborg Amerika Syarikat
1952 Archer John Porter Martin United Kingdom "kerana penciptaan kromatografi sekatan"[45]
Richard Laurence Millington Synge United Kingdom
1953 Hermann Staudinger Republik Persekutuan Jerman "penemuannya dalam bidang kimia makromolekul"[46]
1954 Pauling.jpg Linus Carl Pauling Amerika Syarikat "penyelidikannya mengenai sifat ikatan kimia dan aplikasinya dalam elusidasi struktur bahan kompleks"[47]
1955 Vincent du Vigneaud Amerika Syarikat "usahanya pada sebatian sulfur yang penting dari segi biokimia, khususnya sintesis pertama pada hormon polipeptida"[48]
1956 Sir Cyril Norman Hinshelwood United Kingdom "kerana penyelidikan mereka dalam mekanisme tindak balas kimia"[49]
Nikolay Nikolaevich Semenov KRSS
1957 Lord (Alexander R.) Todd United Kingdom "usahanya pada nukleotida dan ko-enzim nukleotida"[50]
1958 Frederick Sanger2.jpg Frederick Sanger United Kingdom "usahanya pada struktur protein, khususnya insulin"[51]
1959 Jaroslav Heyrovský Czechoslovakia "penemuan dan pembangunan kaedah analisa polarografi"[52]
1960 Willard Frank Libby Amerika Syarikat "kaedahnya yang menggunakan karbon-14 untuk penentuan usia dalam bidang arkeologi, geologi, geofizik, dan cabang-cabang sains yang lain"[53]
1961 Melvin Calvin.jpg Melvin Calvin Amerika Syarikat "penyelidikannya mengenai asimilasi karbon dioksida dalam tumbuhan"[54]
1962 Max Ferdinand Perutz United Kingdom "penyelidikan mereka mengenai struktur protein berglobul"[55]
John Cowdery Kendrew John Cowdery Kendrew United Kingdom
1963 Karl Ziegler Republik Persekutuan Jerman "kerana penemuan mereka dalam bidang kimia dan teknologi polimer tinggi"[56]
Giulio Natta Itali
1964 Dorothy Crowfoot Hodgkin United Kingdom "kerana penentuan struktur bahan-bahan biokimia terpenting melalui sinar X"[57]
1965 Robert Burns Woodward Amerika Syarikat "kerana pencapaian cemerlangnya dalam seni sintesis organik"[58]
1966 Robert S. Mulliken Amerika Syarikat "kerana kerja asasnya mengenai ikatan kimia dan struktur elektronik molekul melalui kaedah orbital molekul"[59]
1967 Manfred Eigen Republik Persekutuan Jerman "kerana kajian tindak balas kimia yang amat pantas kesan gangguan keseimbangan dengan denyutan tenaga yang amat singkat"[60]
Ronald George Wreyford Norrish United Kingdom
George Porter United Kingdom
1968 Lars Onsager Amerika Syarikat "kerana penemuan perhubungan bersaling yang membawa namanya, which are fundamental for the thermodynamics of irreversible processes"[61]
1969 Derek H. R. Barton United Kingdom "kerana sumbangan mereka kepada pembangunan konsep konformasi dan aplikasinya dalam bidang kimia"[62]
Odd Hassel Norway
1970 Luis Federico Leloir - young.jpg Luis F. Leloir Argentina "penemuan nukleotida dalam gula dan peranannya dalam biosintesis karbohidrat"[63]
1971 Gerhard Herzberg Kanada "sumbangannya kepada pengetahuan struktur elektronik dan geometri molekul, khususnya radikal bebas"[64]
1972 Christian B. Anfinsen, NIH portrait, 1969.jpg Christian B. Anfinsen Amerika Syarikat "usahanya pada ribonuklease, terutamanya mengenai hubungan antara susunan asid amino dan konformasi aktif biologi"[65]
Stanford Moore Amerika Syarikat "sumbangan mereka kepada pemahaman hubungan antara struktur kimia dan aktiviti pemangkinan pusat aktif molekul ribonuklease"[65]
William H. Stein Amerika Syarikat
1973 Ernst Otto Fischer Republik Persekutuan Jerman "kerana usaha perintis mereka yang dilakukan secara bersendirian, mengenai kimia organologam yang digelar sebatian sandwic"[66]
Geoffrey Wilkinson United Kingdom
1974 Paul J. Flory Amerika Syarikat "kerana usaha perintisnya yang bersifat teori dan uji kaji, mengenai kimia zahir makromolekul"[67]
1975 John Warcup Cornforth Australia
United Kingdom
"usahanya pada stereokimia tindak balas bermangkin enzim"[68]
Vladimir Prelog Switzerland "penyelidikannya mengenai stereokimia molekul organik dan tindak balasnya"[68]
1976 William N. Lipscomb Amerika Syarikat "kajiannya pada struktur borana yang menerangkan masalah pengikatan kimia"[69]
1977 Ilya Prigogine Belgium "sumbangannya kepada ilmu termodinamik tak seimbang, khususnya teori struktur lesapan"[70]
1978 Peter D. Mitchell United Kingdom "sumbangannya kepada pemahaman perpindahan tenaga biologi melalui perumusan teori kemiosmosis"[71]
1979 Herbert C. Brown Amerika Syarikat "pembangunan penggunaan sebatian boron dan fosforus sebagai bahan uji penting dalam sintesis organik"[72]
Georg Wittig Republik Persekutuan Jerman
1980 Paul Berg in 1980.jpg Paul Berg Amerika Syarikat "kerana kerja-kerja asas mengenai biokimia asid nukleik, terutamanya berkenaan DNA rekombinan"[73]
Walter Gilbert Walter Gilbert Amerika Syarikat "kerana sumbangan mereka mengenai penentuan urutan asas dalam asid nukleik"[73]
Frederick Sanger Frederick Sanger United Kingdom
1981 Kenichi Fukui Jepun "kerana teori-teori mereka yang dimajukan secara bersendirian, mengenai haluan tindak balas kimia"[74]
Roald Hoffmann Amerika Syarikat
1982 Aaron Klug United Kingdom "kerana pembangunan mikroskopi elektron kristalografi dan elusidasi struktur kompleks protein asid nukleik yang penting dari segi biologi"[75]
1983 Henry Taube Amerika Syarikat "kerana usaha mekanisme tindak balas perpindahan elektron, terutamanya dalam kompleks logam"[76]
1984 75px Robert Bruce Merrifield Amerika Syarikat "kerana pengembangan kaedah sintesis kimia pada matriks pepejal"[77]
1985 Herbert A. Hauptman Amerika Syarikat "kerana pencapaian cemerlang mereka dalam mengembangkan kaedah penentuan struktur hablur secara langsung"[78]
Jerome Karle Amerika Syarikat
1986 Dudley R. Herschbach Dudley R. Herschbach Amerika Syarikat "atas sumbangan mereka mengenai dinamik proses asas kimia"[79]
Yuan T. Lee Amerika Syarikat
John C. Polanyi Kanada
1987 Donald J. Cram Amerika Syarikat "kerana pembangunan dan penggunaan molekul dengan interaksi kepilihan tinggi mengikut struktur"[80]
Jean-Marie Lehn Jean-Marie Lehn Perancis
Charles J. Pedersen Amerika Syarikat
1988 Johann Deisenhofer Republik Persekutuan Jerman "kerana penentuan struktur tiga dimensi pusat tindak balas fotosintesis"[81]
Robert Huber Robert Huber Republik Persekutuan Jerman
Hartmut Michel Republik Persekutuan Jerman
1989 Sidney Altman Kanada
Amerika Syarikat
"penemuan sifat-sifat pemangkin RNA"[82]
Thomas R. Cech Thomas R. Cech Amerika Syarikat
1990 Elias James Corey Amerika Syarikat "penemuan teori dan kaedah sintesis organik"[83]
1991 Richard R. Ernst Switzerland "kerana sumbangannya kepada kaedah stereoskopi resonans magnet nuklear (NMR) berleraian tinggi"[84]
1992 Prof. Dr. Rudolph A. Marcus.jpg Rudolph A. Marcus Amerika Syarikat "sumbangannya kepada teori tindak balas perpindahan elektron dalam sistem kimia"[85]
1993 Kary B. Mullis Amerika Syarikat "sumbangannya kepada perkembangan kaedah dalam bidang kimia berasaskan DNA [...] ciptaan kaedah tindak balas rantai polimerase (PCR)"[86]
Michael Smith Kanada "sumbangannya kepada perkembangan kaedah dalam bidang kimia berasaskan DNA [...] sumbangan asasnya kepada pengasasan mutagenesis berarah tapak berasaskan oligonukleotida dan pembangunannya untuk kajian protein"[86]
1994 George A. Olah Amerika Syarikat "sumbangannya kepada kimia karbokation"[87]
1995 Paul J. Crutzen Belanda "kerana usaha mereka dalam ilmu kimia atmosfera, khususnya mengenai pembentukan dan penguraian ozon"[88]
Mario J. Molina Mario J. Molina Amerika Syarikat
F. Sherwood Rowland.jpg F. Sherwood Rowland Amerika Syarikat
1996 Robert F. Curl Jr. Amerika Syarikat "penemuan fullerene"[89]
Harold Kroto Sir Harold W. Kroto United Kingdom
Richard E. Smalley Amerika Syarikat
1997 Paul D. Boyer Amerika Syarikat "elusidasi mekanisme berenzim yang bersandarkan sintesis adenosina trifosfat (ATP)"[90]
John E. Walker United Kingdom
Jens C. Skou Denmark "kerana penemuan pertama enzim pengangkut ion, iaitu Na+, K+ -ATPase"[90]
1998 Walter Kohn Walter Kohn Amerika Syarikat "pengembangan teori fungsional ketumpatan"[91]
John A. Pople United Kingdom "pengembangan kaedah pengiraan dalam ilmu kimia kuantum"[91]
1999 Ahmed H. Zewail Mesir
Amerika Syarikat
"kajiannya mengenai keadaan peralihan tindak balas kimia menggunakan stereoskopi femtosaat"[92]
2000 Alan J. Heeger Amerika Syarikat "penemuan dan pembangunan polimer konduksi"[93]
Alan G MacDiarmid Amerika Syarikat
New Zealand
Hideki Shirakawa Jepun
2001 William S. Knowles Amerika Syarikat "usaha mereka mengenai tindak balas penghidrogenan bermangkin kiral"[94]
Ryoji Noyori Ryoji Noyori Jepun
K. Barry Sharpless Amerika Syarikat "usahanya mengenai tindak balas pengoksidaan bermangkin kiral"[95]
2002 John B. Fenn John B. Fenn Amerika Syarikat "pembangunan kaedah pengenalpastian dan analisa struktur makromolekul biologi [...] pembangunan kaedah pengionan penyaherapan lembut untuk analisa spektrometrik jisim makromolekul biologi"[96]
Koichi Tanaka Jepun
Kurt Wüthrich Kurt Wüthrich Switzerland "pembangunan kaedah pengenalpastian dan analisa struktur makromolekul biologi [...] pembangunan spektroskopi resonans magnet nuklear untuk menentukan struktur tiga dimensi makromolekul biologi dalam larutan"[96]
2003 Peter Agre Amerika Syarikat "penemuan berkenaan saluran dalam membran sel [...] penemuan saluran air"[97]
Roderick MacKinnon Roderick MacKinnon Amerika Syarikat "penemuan berkenaan saliran dalam membran sel [...] untuk kajian struktur dan mekanistik saluran ion"[97]
2004 Nobel2004chemistrylaurets-Ciehanover.jpg Aaron Ciechanover Israel "penemuan degradasi protein berantarakan ubikuitin"[98]
Nobel2004chemistrylaurets-Hershko.jpg Avram Hershko Israel
Nobel2004chemistrylaurets-Rose.jpg Irwin Rose Amerika Syarikat
2005 Yves Chauvin Perancis "pembangunan kaedah metatesis dalam sintesis organik"[99]
Robert Grubbs Robert H. Grubbs Amerika Syarikat
Richard R. Schrock Amerika Syarikat
2006 Roger.Kornberg.JPG Roger D. Kornberg Amerika Syarikat "kajiannya dalam asas molekul transkripsi eukariot"[100]
2007 Prof Ertl-Portrait.jpg Gerhard Ertl Jerman "kajian proses kimia pada permukaan pepejal"[101]
2008 Osamu Shimomura-press conference Dec 06th, 2008-2.jpg Osamu Shimomura Amerika Syarikat[102] "penemuan dan pembangunan protein pendarfluor hijau, GFP"[103]
Martin Chalfie-press conference Dec 07th, 2008-4.jpg Martin Chalfie Amerika Syarikat
Roger Tsien-press conference Dec 07th, 2008-2.jpg Roger Y. Tsien Amerika Syarikat
2009 Venkatraman Ramakrishnan United Kingdom "kajian struktur dan fungsi ribosom"[104]
Thomas A. Steitz Amerika Syarikat
Ada E. Yonath Israel
2010 Richard F. Heck Amerika Syarikat "penggandingan silang bermangkin paladium dalam sintesis organik"[105]
Ei-ichi Negishi Jepun
Akira Suzuki Jepun
2011 75px Daniel Shechtman Israel "penemuan kuasihablur"[106]
2012 Lefkowitz3.jpg Robert Lefkowitz Amerika Syarikat "kerana mengkaji reseptor berganding protein G"[107]
Brian Kobilka (649437151).jpg Brian Kobilka Amerika Syarikat
2013 Martin Karplus Amerika Syarikat
Austria
"kerana membangkunkan model multiskala untuk sistem kimia yang rumit"[108]
Michael Levitt.jpg Michael Levitt Amerika Syarikat
United Kingdom
Israel[109]
AW TW PS.jpg Arieh Warshel Amerika Syarikat
Israel

|}

Catatan

^ A. Bentuk dan ejaan nama di lajur nama mengikut nobelprize.org, laman web rasmi Yayasan Nobel. Ejaan dan bentuk nama lain, sekiranya wujud, diberi dalam rencana-rencana yang berpautan dengan lajur ini. Gambar setiap Pemenang Nobel disediakan sekiranya ada. Untuk gambar-gambar rasmi yang diberi oleh Yayasan Nobel, rujuk laman setiap Pemenang Nobel di nobelprize.org.

^ B. Maklumat dalam lajur negara mengikut nobelprize.org, laman web rasmi Yayasan Nobel, dan mungkin tidak tepat dengan tempat lahir atau kewarganegaraan penerima.

^ C. Petikan untuk setiap penganugerahan dipetik dan diterjemah dari nobelprize.org, laman web rasmi Yayasan Nobel.

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. "The Nobel Prize in Chemistry 1901". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1901/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  2. "The Nobel Prize in Chemistry 1902". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1902/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  3. "The Nobel Prize in Chemistry 1903". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1903/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  4. "The Nobel Prize in Chemistry 1904". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1904/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  5. "The Nobel Prize in Chemistry 1905". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1905/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  6. "The Nobel Prize in Chemistry 1906". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1906/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  7. "The Nobel Prize in Chemistry 1907". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1907/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  8. "The Nobel Prize in Chemistry 1908". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1908/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  9. "The Nobel Prize in Chemistry 1909". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1909/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  10. "The Nobel Prize in Chemistry 1910". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1910/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  11. "The Nobel Prize in Chemistry 1911". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1911/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  12. 12.0 12.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1912". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1912/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  13. "The Nobel Prize in Chemistry 1913". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1913/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  14. "The Nobel Prize in Chemistry 1914". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1914/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  15. "The Nobel Prize in Chemistry 1915". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1915/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  16. "The Nobel Prize in Chemistry 1918". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1918/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  17. "The Nobel Prize in Chemistry 1920". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1920/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  18. "The Nobel Prize in Chemistry 1921". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1921/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  19. "The Nobel Prize in Chemistry 1922". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1922/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  20. "The Nobel Prize in Chemistry 1923". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1923/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  21. "The Nobel Prize in Chemistry 1925". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1925/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  22. "The Nobel Prize in Chemistry 1926". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1926/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  23. "The Nobel Prize in Chemistry 1927". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1927/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  24. "The Nobel Prize in Chemistry 1928". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1928/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  25. "The Nobel Prize in Chemistry 1929". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1929/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  26. "The Nobel Prize in Chemistry 1930". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1930/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  27. "The Nobel Prize in Chemistry 1931". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1931/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  28. "The Nobel Prize in Chemistry 1932". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1932/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  29. "The Nobel Prize in Chemistry 1934". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1934/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  30. "The Nobel Prize in Chemistry 1935". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1935/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  31. "The Nobel Prize in Chemistry 1936". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1936/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  32. "The Nobel Prize in Chemistry 1937". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1937/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  33. "The Nobel Prize in Chemistry 1938". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1938/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  34. 34.0 34.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1939". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1939/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  35. "The Nobel Prize in Chemistry 1943". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1943/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  36. "The Nobel Prize in Chemistry 1944". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1944/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  37. "The Nobel Prize in Chemistry 1945". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1945/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  38. "The Nobel Prize in Chemistry 1946". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1946/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  39. "The Nobel Prize in Chemistry 1946". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1946/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  40. "The Nobel Prize in Chemistry 1947". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1947/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  41. "The Nobel Prize in Chemistry 1948". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1948/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  42. "The Nobel Prize in Chemistry 1949". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1949/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  43. "The Nobel Prize in Chemistry 1950". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1950/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  44. "The Nobel Prize in Chemistry 1951". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1951/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  45. "The Nobel Prize in Chemistry 1952". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1952/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  46. "The Nobel Prize in Chemistry 1953". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1953/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  47. "The Nobel Prize in Chemistry 1954". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1954/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  48. "The Nobel Prize in Chemistry 1955". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1955/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  49. "The Nobel Prize in Chemistry 1956". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1956/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  50. "The Nobel Prize in Chemistry 1957". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1957/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  51. "The Nobel Prize in Chemistry 1958". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1958/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  52. "The Nobel Prize in Chemistry 1959". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1959/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  53. "The Nobel Prize in Chemistry 1960". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1960/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  54. "The Nobel Prize in Chemistry 1961". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1961/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  55. "The Nobel Prize in Chemistry 1962". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1962/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  56. "The Nobel Prize in Chemistry 1963". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1963/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  57. "The Nobel Prize in Chemistry 1964". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1964/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  58. "The Nobel Prize in Chemistry 1965". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1965/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  59. "The Nobel Prize in Chemistry 1966". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1966/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  60. "The Nobel Prize in Chemistry 1967". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1967/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  61. "The Nobel Prize in Chemistry 1968". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1968/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  62. "The Nobel Prize in Chemistry 1969". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1969/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  63. "The Nobel Prize in Chemistry 1970". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1970/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  64. "The Nobel Prize in Chemistry 1971". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1971/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  65. 65.0 65.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1972". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1972/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  66. "The Nobel Prize in Chemistry 1973". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1973/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  67. "The Nobel Prize in Chemistry 1974". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1974/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  68. 68.0 68.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1975". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1975/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  69. "The Nobel Prize in Chemistry 1976". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1976/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  70. "The Nobel Prize in Chemistry 1977". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1977/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  71. "The Nobel Prize in Chemistry 1978". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1978/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  72. "The Nobel Prize in Chemistry 1979". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1979/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  73. 73.0 73.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1980". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1980/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  74. "The Nobel Prize in Chemistry 1981". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1981/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  75. "The Nobel Prize in Chemistry 1982". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1982/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  76. "The Nobel Prize in Chemistry 1983". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1983/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  77. "The Nobel Prize in Chemistry 1984". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1984/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  78. "The Nobel Prize in Chemistry 1985". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1985/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  79. "The Nobel Prize in Chemistry 1986". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1986/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  80. "The Nobel Prize in Chemistry 1987". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1987/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  81. "The Nobel Prize in Chemistry 1988". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1988/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  82. "The Nobel Prize in Chemistry 1989". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1989/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  83. "The Nobel Prize in Chemistry 1990". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1990/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  84. "The Nobel Prize in Chemistry 1991". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1991/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  85. "The Nobel Prize in Chemistry 1992". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1992/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  86. 86.0 86.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1993". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1993/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  87. "The Nobel Prize in Chemistry 1994". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1994/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  88. "The Nobel Prize in Chemistry 1995". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1995/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  89. "The Nobel Prize in Chemistry 1996". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1996/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  90. 90.0 90.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1997". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1997/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  91. 91.0 91.1 "The Nobel Prize in Chemistry 1998". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1998/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  92. "The Nobel Prize in Chemistry 1999". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/1999/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  93. "The Nobel Prize in Chemistry 2000". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2000/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  94. "The Nobel Prize in Chemistry 2001". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2001/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  95. "The Nobel Prize in Chemistry 2001". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2001/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  96. 96.0 96.1 "The Nobel Prize in Chemistry 2002". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2002/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  97. 97.0 97.1 "The Nobel Prize in Chemistry 2003". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2003/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  98. "The Nobel Prize in Chemistry 2004". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2004/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  99. "The Nobel Prize in Chemistry 2005". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2005/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  100. "The Nobel Prize in Chemistry 2006". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2006/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  101. "The Nobel Prize in Chemistry 2007". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2007/index.html. Capaian 2008-10-06. 
  102. Pada 26 Oktober 2008, laman web nobelprize.org untuk anugerah tahun 2008 memberikan kenegaraan Shimomura sebagai "USA". Bagaimanapun, keluaran akhbar pengumuman anugerah dari Yayasan Nobel pada 8 Oktober 2008 menyatakan Shimomura berwarganegara Jepun. "The Nobel Prize in Chemistry 2008–Press Release". Nobelprize.org. 2008-10-08. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2008/press.html. Capaian 2008-10-08. 
  103. "The Nobel Prize in Chemistry 2008". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2008/index.html. Capaian 2008-10-08. 
  104. "The Nobel Prize in Chemistry 2009". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2009/index.html. Capaian 2009-10-07. 
  105. "The Nobel Prize in Chemistry 2010". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2010/index.html. Capaian 2009-10-06. 
  106. "The Nobel Prize in Chemistry 2011". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2011/index.html. Capaian 2011-10-05. 
  107. "The Nobel Prize in Chemistry 2012". Nobelprize.org. http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2012/index.html. Capaian 2012-10-13. 
  108. "The Nobel Prize in Chemistry 2013". Nobelprize.org. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/2013/. Capaian 2013-10-09. 
  109. 3 Jewish professors -- two of them Israeli -- share 2013 Nobel Prize in chemistry | The Times of Israel

Pautan luar[sunting | sunting sumber]