Presiden Croatia
| Presiden Republik Croatia | |
|---|---|
| Croatia: Predsjednik Republike Hrvatske | |
 Jata Presiden Republik Croatia | |
 Bendera Presiden Republik Croatia | |
| Pejabat Presiden Republik Croatia | |
| Jenis | Ketua negara |
| Bidang kuasa | Croatia  |
| Kediaman | Presidential Palace, Zagreb (en)  |
| Pusat | Predsjednički dvori, Zagreb |
| Dilantik oleh | Pilihan raya langsung melalui undi popular |
| Tempoh jawatan | Lima tahun Maksimum dua penggal |
| Surat cara pembentukan | Perlembagaan Republik Croatia |
| Penjawat sulung | Franjo Tuđman |
| Dibentuk | 22 Disember 1990 |
| Penggantian | Speaker Parlimen Croatia sebagai pemangku |
| Tapak web | predsjednik.hr |
sunting · sunting di Wikidata | |
Presiden Republik Croatia (Croatia: Predsjednik Republike Hrvatske), lazimnya disebut Presiden Croatia, ialah ketua negara Republik Croatia dan pemerintah tertinggi Angkatan Tentera Croatia. Menurut Perlembagaan Republik Croatia, presiden mewakili dan bertindak bagi pihak negara di dalam dan luar negara, memastikan kuasa negara berfungsi secara teratur, seimbang dan stabil, serta bertanggungjawab terhadap pertahanan kemerdekaan dan keutuhan wilayah Croatia.[1] Croatia mengamalkan sistem parlimen sejak pindaan perlembagaan 2000. Kuasa eksekutif dilaksanakan oleh Kerajaan Republik Croatia, manakala presiden mempunyai bidang kuasa perlembagaan tersendiri dalam pembentukan kerajaan, pilihan raya Parlimen, dasar luar, pertahanan, keselamatan dan beberapa keadaan luar biasa.[2][1]
Jawatan presiden dalam bentuk perlembagaannya sekarang diwujudkan apabila Perlembagaan baharu berkuat kuasa pada 22 Disember 1990. Franjo Tuđman menjalankan tugas presiden di bawah peruntukan peralihan sebelum memenangi pilihan raya presiden langsung pertama pada Ogos 1992.[3][4] Pindaan perlembagaan pada 9 November 2000 menggantikan sistem separa-presiden dengan sistem parlimen, tetapi mengekalkan pemilihan presiden secara langsung.[5][2]
Presiden dipilih untuk penggal lima tahun dan seseorang tidak boleh dipilih lebih daripada dua kali. Setelah dipilih, presiden mesti meletakkan jawatan daripada mana-mana parti politik dan tidak boleh menjalankan tugas awam atau profesional lain.[1] Zoran Milanović ialah presiden kelima Croatia. Beliau menyandang jawatan sejak 19 Februari 2020 dan dipilih semula dalam pilihan raya yang diadakan pada Disember 2024 dan Januari 2025.[6][7] Beliau mengangkat sumpah bagi penggal kedua selama lima tahun pada 18 Februari 2025.[8]
Sejarah dan perkembangan perlembagaan
[sunting | sunting sumber]Pembentukan jawatan
[sunting | sunting sumber]Dalam pilihan raya berbilang parti pertama Croatia pada 1990, Kesatuan Demokratik Croatia (HDZ) memenangi majoriti dan Parlimen yang baharu dibentuk bersidang buat kali pertama pada 30 Mei 1990.[2] Pada hari itu, Parlimen memilih Franjo Tuđman sebagai Presiden Presidensi Republik Sosialis Croatia, iaitu jawatan ketua negara dalam susunan perlembagaan ketika itu.[9]
Perlembagaan Republik Croatia yang baharu diterima pakai oleh Parlimen pada 21 Disember dan dimasyhurkan serta berkuat kuasa pada 22 Disember 1990.[3] Undang-undang peralihan yang diluluskan bersama-sama Perlembagaan menetapkan bahawa sehingga presiden dipilih mengikut Perlembagaan baharu, presiden sedia ada menjalankan semua tugas yang diperuntukkan kepada Presiden Republik.[4] Atas dasar peruntukan ini, 22 Disember 1990 digunakan sebagai tarikh pembentukan jawatan perlembagaan moden, walaupun pilihan raya langsung pertama hanya berlangsung pada Ogos 1992. Tuđman memenangi pilihan raya tersebut dan dipilih semula pada Jun 1997.[9]
Tuđman meninggal dunia semasa memegang jawatan pada 10 Disember 1999.[9] Speaker Parlimen ketika itu, Vlatko Pavletić, menjadi pemangku presiden sehingga 2 Februari 2000. Penggantinya sebagai Speaker, Zlatko Tomčić, kemudian memangku jawatan presiden sehingga 18 Februari 2000, sebelum Stjepan Mesić memulakan tugas sebagai presiden yang dipilih.[10][11]
Peralihan kepada sistem parlimen
[sunting | sunting sumber]Perlembagaan 1990 pada asalnya mewujudkan sistem yang mempunyai ciri sistem separa-presiden. Pindaan yang berkuat kuasa pada 9 November 2000 mengubah pembahagian kuasa antara presiden, Kerajaan dan Parlimen; Parlimen Croatia sendiri menyifatkan perubahan tersebut sebagai penggantian sistem separa-presiden dengan sistem parlimen.[5][2]
Dalam susunan semasa, Kerajaan melaksanakan kuasa eksekutif dan bertanggungjawab kepada Parlimen.[1] Presiden terus dipilih secara langsung dan mengekalkan kuasa tertentu yang tersendiri, khususnya dalam pembentukan kerajaan, dasar luar, pertahanan, perkhidmatan keselamatan dan beberapa mekanisme timbang tara perlembagaan. Sebahagian kuasa itu hanya boleh dilaksanakan melalui kerjasama dengan Kerajaan atau dengan tandatangan balas perdana menteri.[1]
Kedudukan dan kuasa perlembagaan
[sunting | sunting sumber]Fungsi umum dan pembentukan kerajaan
[sunting | sunting sumber]Perkara 94 Perlembagaan menetapkan bahawa presiden mewakili Croatia di dalam dan luar negara, memastikan fungsi dan kestabilan kuasa negara serta bertanggungjawab terhadap pertahanan kemerdekaan dan keutuhan wilayah negara.[1] Walaupun demikian, Perkara 108 secara khusus memberikan pelaksanaan kuasa eksekutif kepada Kerajaan Republik Croatia.[1]
Selepas pilihan raya Parlimen, presiden memberi mandat membentuk kerajaan kepada orang yang, berdasarkan pembahagian kerusi dan rundingan yang telah dijalankan, mendapat kepercayaan majoriti semua ahli Parlimen. Kerajaan hanya mula menjalankan tugas setelah memperoleh undi percaya Parlimen. Selepas itu, presiden membuat keputusan pelantikan perdana menteri dan keputusan tersebut ditandatangani balas oleh Speaker Parlimen.[1]
Jika calon perdana menteri gagal membentuk kerajaan dalam tempoh 30 hari, presiden boleh melanjutkan mandat itu untuk maksimum 30 hari lagi. Jika pembentukan kerajaan masih gagal atau kerajaan yang dicadangkan tidak memperoleh undi percaya, presiden memberikan mandat kepada orang lain. Sekiranya kerajaan tetap tidak dapat dibentuk melalui proses tersebut, presiden melantik kerajaan sementara yang tidak berparti dan pada masa yang sama memanggil pilihan raya Parlimen awal.[1]
Perundangan dan Parlimen
[sunting | sunting sumber]Presiden memanggil pilihan raya Parlimen dan menyelenggarakan persidangan pertamanya. Presiden juga boleh memanggil referendum sebagaimana dibenarkan Perlembagaan, memberikan pengampunan serta menganugerahkan darjah kebesaran dan anugerah yang ditetapkan oleh undang-undang.[1]
Undang-undang yang diluluskan oleh Parlimen hendaklah dimasyhurkan oleh presiden dalam tempoh lapan hari. Jika presiden berpendapat sesuatu undang-undang tidak selaras dengan Perlembagaan, presiden boleh memulakan prosiding semakan keperlembagaan di Mahkamah Perlembagaan Croatia.[1]
Presiden boleh membubarkan Parlimen atas cadangan Kerajaan, dengan tandatangan balas perdana menteri dan selepas berunding dengan wakil parti-parti Parlimen, jika Parlimen meluluskan undi tidak percaya terhadap Kerajaan selepas Kerajaan sendiri meminta undi percaya, atau jika belanjawan negara tidak diluluskan dalam tempoh 120 hari selepas dikemukakan. Kuasa tersebut tidak boleh digunakan ketika prosiding pemakzulan presiden sedang berlangsung.[1] Dalam keadaan lain yang ditetapkan Perlembagaan, kegagalan membentuk kerajaan selepas undi tidak percaya juga boleh membawa kepada pembubaran Parlimen dan pilihan raya baharu.[1]
Presiden turut mengemukakan calon Ketua Hakim Mahkamah Agung Croatia kepada Parlimen setelah memperoleh pendapat terlebih dahulu daripada sidang pleno Mahkamah Agung Croatia dan jawatankuasa Parlimen yang berkenaan. Ketua Hakim dilantik oleh Parlimen untuk penggal empat tahun.[1]
Dasar luar
[sunting | sunting sumber]Presiden dan Kerajaan bekerjasama dalam pembentukan dan pelaksanaan dasar luar Croatia. Atas cadangan Kerajaan dan dengan tandatangan balas perdana menteri, presiden membuat keputusan mengenai penubuhan misi diplomatik dan pejabat konsular Croatia di luar negara.[1]
Ketua misi diplomatik dilantik dan dipanggil balik oleh presiden atas cadangan Kerajaan, selepas pendapat jawatankuasa Parlimen yang berkenaan diperoleh dan dengan tandatangan balas perdana menteri. Presiden juga menerima surat tauliah dan surat pemanggilan balik daripada ketua misi diplomatik asing.[1]
Pertahanan, keselamatan dan keadaan luar biasa
[sunting | sunting sumber]Presiden ialah pemerintah tertinggi Angkatan Tentera Croatia dan melantik atau memecat pemerintah tentera mengikut undang-undang. Berdasarkan keputusan Parlimen, presiden boleh mengisytiharkan perang dan membuat perdamaian. Jika terdapat ancaman yang nyata dan segera terhadap kemerdekaan, keutuhan atau kewujudan negara, presiden boleh, dengan tandatangan balas perdana menteri, memerintahkan penggunaan angkatan tentera walaupun keadaan perang belum diisytiharkan.[1]
Dalam keadaan perang, presiden boleh mengeluarkan dekri yang berkuat kuasa undang-undang dalam batas kuasa yang diberikan oleh Parlimen. Jika Parlimen tidak dapat bersidang, kuasa tersebut boleh digunakan bagi perkara yang timbul akibat keadaan perang. Dalam keadaan ancaman yang nyata dan segera terhadap negara atau apabila badan-badan negara tidak dapat menjalankan tugas perlembagaan, presiden juga boleh mengeluarkan dekri berkuat kuasa undang-undang atas cadangan dan dengan tandatangan balas perdana menteri. Dekri sedemikian mesti dikemukakan kepada Parlimen untuk kelulusan sebaik sahaja Parlimen dapat bersidang semula.[1]
Presiden dan Kerajaan turut bekerjasama dalam mengarahkan kerja perkhidmatan keselamatan. Pelantikan ketua perkhidmatan keselamatan dibuat dengan tandatangan bersama presiden dan perdana menteri selepas pendapat jawatankuasa Parlimen yang berkenaan diperoleh.[1]
Pertanggungjawaban dan imuniti
[sunting | sunting sumber]Presiden boleh dipertanggungjawabkan kerana melanggar Perlembagaan ketika menjalankan tugas. Prosiding pemakzulan dimulakan oleh Parlimen dengan sokongan dua pertiga daripada semua ahlinya. Mahkamah Perlembagaan Croatia kemudian membuat keputusan dalam tempoh 30 hari dan memerlukan sokongan dua pertiga daripada semua hakimnya. Jika pertuduhan disahkan, presiden terlucut daripada jawatan menurut Perlembagaan.[1]
Presiden menikmati imuniti daripada penahanan dan pendakwaan jenayah tanpa kebenaran terlebih dahulu daripada Mahkamah Perlembagaan. Pengecualian diberikan jika presiden ditangkap ketika melakukan kesalahan yang membawa hukuman penjara melebihi lima tahun; dalam keadaan tersebut pihak yang membuat penahanan mesti segera memaklumkan Presiden Mahkamah Perlembagaan.[1]
Pemilihan dan tempoh jawatan
[sunting | sunting sumber]Presiden dipilih secara langsung melalui undi rahsia berdasarkan hak mengundi sejagat dan sama rata untuk tempoh lima tahun. Tiada seseorang boleh dipilih sebagai presiden lebih daripada dua kali. Pilihan raya mesti diadakan tidak kurang daripada 30 hari dan tidak lebih daripada 60 hari sebelum penggal penyandang berakhir.[1]
Warganegara Croatia yang berumur sekurang-kurangnya 18 tahun mempunyai hak mengundi dan boleh menjadi calon presiden. Warganegara yang berada atau menetap di luar Croatia boleh mengundi di misi diplomatik dan konsulat Croatia.[12] Calon boleh dikemukakan oleh satu atau lebih parti politik berdaftar atau oleh pengundi. Setiap pencalonan memerlukan sekurang-kurangnya 10,000 tandatangan pengundi yang sah, dan seseorang pengundi hanya boleh menyokong pencalonan seorang calon.[12]
Untuk menang pada pusingan pertama, seseorang calon mesti memperoleh majoriti undi daripada semua pengundi yang keluar mengundi. Jika tiada calon mencapai majoriti tersebut, pusingan kedua diadakan 14 hari kemudian antara dua calon yang menerima undi terbanyak. Jika salah seorang daripada dua calon itu menarik diri, calon dengan jumlah undi seterusnya tertinggi mengambil tempatnya.[1]
Sebelum menjalankan tugas, presiden mengangkat sumpah setia kepada Perlembagaan di hadapan Presiden Mahkamah Perlembagaan Croatia. Presiden tidak boleh menjalankan tugas awam atau profesional lain sepanjang penggalnya. Seseorang yang dipilih sebagai presiden juga diwajibkan meletakkan jawatan daripada keahlian mana-mana parti politik dan memaklumkan perkara itu kepada Parlimen.[1] Oleh sebab itu, keahlian parti yang digunakan seseorang calon ketika bertanding tidak semestinya menggambarkan kedudukan rasminya semasa menyandang jawatan presiden.
Pemangkuan dan penggantian
[sunting | sunting sumber]Croatia tidak mempunyai jawatan naib presiden. Sekiranya presiden tidak dapat menjalankan tugas untuk tempoh singkat akibat ketidakhadiran, sakit atau cuti tahunan, presiden boleh menyerahkan sementara pelaksanaan tugas kepada Speaker Parlimen Croatia. Presiden sendiri menentukan bila tugasnya disambung semula.[1]
Jika ketidakupayaan berlarutan dan presiden tidak dapat membuat keputusan mengenai pemangkuan, Speaker Parlimen menjadi pemangku presiden berdasarkan keputusan Mahkamah Perlembagaan yang dibuat atas cadangan Kerajaan. Jika presiden meninggal dunia, meletakkan jawatan atau dilucutkan daripada jawatan menurut Perlembagaan, Speaker Parlimen menjadi pemangku secara automatik dan pilihan raya presiden baharu mesti diadakan dalam tempoh 60 hari.[1] Apabila Speaker bertindak sebagai pemangku presiden dan memasyhurkan sesuatu undang-undang, keputusan pemasyhuran itu mesti ditandatangani balas oleh perdana menteri.[1]
Mekanisme ini digunakan selepas kematian Franjo Tuđman pada 1999. Vlatko Pavletić memangku jawatan dari 10 Disember 1999 hingga 2 Februari 2000, diikuti Zlatko Tomčić dari 2 hingga 18 Februari 2000.[10][11]
Pejabat Presiden
[sunting | sunting sumber]
Perlembagaan memperuntukkan bahawa presiden boleh dibantu oleh badan penasihat yang anggotanya dilantik dan dipecat oleh presiden. Tugas penasihat, profesional dan pentadbiran dilaksanakan oleh Pejabat Presiden Republik Croatia. Pejabat Presiden dan perkhidmatan Kerajaan hendaklah bekerjasama dalam urusan yang mempunyai kepentingan bersama, manakala perbelanjaan Pejabat Presiden dibiayai daripada belanjawan negara.[1]
Pejabat Presiden berpusat di kompleks Predsjednički dvori di kawasan Pantovčak, Zagreb. Alamat institusi yang diterbitkan oleh Pejabat Presiden ialah Pantovčak 241, 10000 Zagreb.[13]
Presiden sejak 1990
[sunting | sunting sumber]Sejak Perlembagaan 1990 berkuat kuasa, lima orang telah dipilih sebagai Presiden Republik Croatia. Dua orang Speaker Parlimen turut menjalankan tugas sebagai pemangku selepas kematian Franjo Tuđman pada 1999. Tarikh 22 Disember 1990 bagi Tuđman merujuk kepada permulaan pelaksanaan tugas Presiden Republik di bawah peruntukan peralihan Perlembagaan; pilihan raya langsung pertamanya berlangsung pada Ogos 1992.[4][9]
| Bil. | Potret | Nama | Kedudukan | Tempoh jawatan | Pilihan raya | Catatan |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 1 |  |
Franjo Tuđman | Presiden | 22 Disember 1990 – 10 Disember 1999[4][9] | 1992 1997 |
Menjalankan tugas presiden di bawah peruntukan peralihan mulai 1990; dipilih secara langsung pada 1992 dan dipilih semula pada 1997.[9] |
| — | — | Vlatko Pavletić | Pemangku | 10 Disember 1999 – 2 Februari 2000[10] | — | Menjadi pemangku sebagai Speaker Parlimen selepas kematian Tuđman.[10] |
| — | — | Zlatko Tomčić | Pemangku | 2 Februari – 18 Februari 2000[11] | — | Menjadi pemangku selepas menggantikan Pavletić sebagai Speaker Parlimen.[11] |
| 2 | _(cropped).jpg) |
Stjepan Mesić | Presiden | 19 Februari 2000 – 18 Februari 2010[14][15] | 2000 2005 |
Dipilih pada Februari 2000 dan dipilih semula pada Januari 2005.[16] |
| 3 |  |
Ivo Josipović | Presiden | 19 Februari 2010 – 18 Februari 2015[15][17] | 2009–2010 | Dipilih pada Januari 2010 dan berkhidmat selama satu penggal.[18] |
| 4 | .jpg) |
Kolinda Grabar-Kitarović | Presiden | 19 Februari 2015 – 18 Februari 2020[17][19] | 2014–2015 | Wanita pertama yang menjadi Presiden Republik Croatia.[20] |
| 5 | .jpg) |
Zoran Milanović | Presiden | 19 Februari 2020 – kini[6] | 2019–2020 2024–2025 |
Dipilih semula untuk penggal kedua dalam pilihan raya 2024–2025.[7][8] |
Pilihan raya 2024–2025
[sunting | sunting sumber]Pilihan raya presiden Croatia 2024–2025 diadakan dalam dua pusingan, pada 29 Disember 2024 dan 12 Januari 2025.[21] Pada pusingan pertama, penyandang Zoran Milanović memperoleh 797,938 undi atau 49.09%, manakala Dragan Primorac memperoleh 314,663 undi atau 19.35%. Oleh sebab tiada calon memperoleh majoriti yang diperlukan, kedua-duanya mara ke pusingan kedua.[22]
Dalam pusingan kedua, 1,561,223 orang atau 44.18% daripada pengundi berdaftar keluar mengundi. Suruhanjaya Pilihan Raya Negara Croatia mengisytiharkan Milanović sebagai pemenang selepas beliau memperoleh 1,122,859 undi berbanding 380,752 undi untuk Primorac.[23]
| Calon | Undi | Peratus undi sah | Keputusan |
|---|---|---|---|
| Zoran Milanović | 1,122,859 | 74.68% | Dipilih |
| Dragan Primorac | 380,752 | 25.32% | Tidak dipilih |
Milanović kemudian mengangkat sumpah di hadapan Presiden Mahkamah Perlembagaan pada 18 Februari 2025 bagi memulakan penggal keduanya selama lima tahun.[8]
Lihat juga
[sunting | sunting sumber]Rujukan
[sunting | sunting sumber]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 "The Constitution of the Republic of Croatia (consolidated text)" (dalam bahasa Inggeris). Croatian Parliament. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 "About the Parliament" (dalam bahasa Inggeris). Croatian Parliament. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "Odluka o proglašenju Ustava Republike Hrvatske". Narodne novine (dalam bahasa Croatia). 22 Disember 1990. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 "Ustavni Zakon za provedbu Ustava Republike Hrvatske". Narodne novine (dalam bahasa Croatia). 22 Disember 1990. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "Ustav RH" (dalam bahasa Croatia). Ustavni sud Republike Hrvatske. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "Odluka o Uredu predsjednika Republike Hrvatske". Narodne novine (dalam bahasa Croatia). 19 Februari 2020. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "President of the Republic of Croatia – Zoran Milanović" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 3 "President Milanović Takes Oath of Office for his Second Five-Year Term as President of the Republic of Croatia" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. 18 Februari 2025. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 5 6 "Franjo Tuđman" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 "Pavletić, Vlatko". Proleksis enciklopedija (dalam bahasa Croatia). Leksikografski zavod Miroslav Krleža. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 3 4 "Tomčić, Zlatko". Proleksis enciklopedija (dalam bahasa Croatia). Leksikografski zavod Miroslav Krleža. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "Elections for the President of the Republic of Croatia" (dalam bahasa Inggeris). State Electoral Commission of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Contacts" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Odluka o imenovanju pročelnika kabineta predsjednika Republike Hrvatske". Narodne novine (dalam bahasa Croatia). 19 Februari 2000. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "Odluka o razrješenju mr. sc. Amira Muharemija dužnosti predstojnika Ureda predsjednika Republike Hrvatske". Narodne novine (dalam bahasa Croatia). 19 Februari 2010. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Stjepan Mesić" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "Odluka o imenovanju predstojnika Ureda predsjednice Republike Hrvatske". Narodne novine (dalam bahasa Croatia). 19 Februari 2015. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Ivo Josipović" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Transfer of Power of the President of the Republic of Croatia" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. 18 Februari 2020. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Kolinda Grabar-Kitarović" (dalam bahasa Inggeris). Office of the President of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Elections for the President of the Republic of Croatia 2024" (dalam bahasa Inggeris). State Electoral Commission of the Republic of Croatia. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Izvješće o provedenim izborima za predsjednika Republike Hrvatske 2024./2025" (PDF) (dalam bahasa Croatia). Državno izborno povjerenstvo Republike Hrvatske. Januari 2025. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- 1 2 "Izvješće o izboru predsjednika Republike Hrvatske" (PDF) (dalam bahasa Croatia). Državno izborno povjerenstvo Republike Hrvatske. 16 Januari 2025. Dicapai pada 29 Ogos 2026.
- ↑ "Predsjednički izbori Republike Hrvatske 2024./2025.: Detaljni pregled rezultata" (dalam bahasa Croatia). Hrvatska radiotelevizija. Dicapai pada 29 Ogos 2026.