Presiden Itali

Presiden Republik Itali
Presidente della Repubblica Italiana
Panji Presiden Republik
Penyandang Sergio Mattarella sejak 3 Februari 2015
Jenis	Ketua negara
Gelaran
Singkatan
Anggota bagi
Bidang kuasa	Republik Itali
Institusi	Presidency of the Italian Republic (en)
Kediaman	Istana Quirinal, Rom
Dilantik oleh
Tempoh jawatan	Tujuh tahun Tiada had bilangan penggal dinyatakan dalam Perlembagaan
Surat cara pembentukan	Perlembagaan Republik Itali
Pelopor
Dibentuk	1 Januari 1948
Pemegang pertama	Enrico De Nicola
Dimansuhkan
Digantikan oleh
Penggantian	Presiden Senat Republik Itali
Timbalan/naib
Senarai	List of presidents of Italy (en)
Tapak web	quirinale.it
sunting · sunting di Wikidata Lihat pendokumenan templat ini

Presiden Republik Itali (Itali: Presidente della Repubblica Italiana) ialah ketua negara Republik Itali. Menurut Perkara 87 Perlembagaan Republik Itali, presiden mewakili perpaduan negara dan menjalankan beberapa fungsi perlembagaan yang berkaitan dengan Parlimen, proses perundangan, pembentukan pemerintah, hubungan luar, pertahanan dan badan kehakiman. Presiden bukan ketua Pemerintah; Pemerintah Itali terdiri daripada Presiden Majlis Menteri dan para menteri, serta tertakluk pada kepercayaan kedua-dua dewan Parlimen.

Presiden dipilih melalui pengundian sulit oleh Parlimen yang bersidang bersama-sama dengan wakil wilayah. Setiap penggal berlangsung selama tujuh tahun. Perlembagaan tidak menetapkan had bilangan penggal, dan pemilihan semula pernah berlaku terhadap Giorgio Napolitano pada 2013 serta Sergio Mattarella pada 2022.

Penyandangnya ialah Sergio Mattarella. Beliau dipilih sebagai presiden ke-12 Republik pada 31 Januari 2015 dan mengangkat sumpah pada 3 Februari tahun yang sama. Mattarella dipilih semula pada 29 Januari 2022 untuk penggal kedua, dengan memperoleh 759 undi pada pusingan pengundian kelapan.

Sejarah

Enrico De Nicola, ketua negara sementara Itali dari 1946 hingga 1948 dan Presiden Republik yang pertama.

Jawatan Presiden Republik lahir daripada perubahan Itali daripada monarki kepada republik selepas referendum institusi 1946. Pada 28 Jun 1946, Dewan Perlembagaan memilih Enrico De Nicola sebagai Capo provvisorio dello Stato (Ketua Negara Sementara). Beliau mengangkat sumpah pada 1 Julai dan dipilih semula ke jawatan sementara itu pada 26 Jun 1947.

Perlembagaan Republik Itali ditandatangani pada 27 Disember 1947 dan mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948. Menurut peruntukan peralihan pertamanya, De Nicola pada tarikh itu mengambil gelaran dan menjalankan kuasa Presiden Republik, sekali gus menjadi presiden pertama Itali di bawah susunan perlembagaan republik.

Halaman terakhir naskhah asal Perlembagaan Republik Itali, yang ditandatangani pada 27 Disember 1947 dan mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948.

Luigi Einaudi menjadi presiden pertama yang dipilih oleh Parlimen republik menurut peruntukan Perlembagaan. Beliau dipilih pada 11 Mei 1948 dalam pusingan pengundian keempat dengan 518 undi.

Untuk sebahagian besar sejarah republik, seorang presiden berkhidmat selama satu penggal sahaja walaupun tiada larangan perlembagaan terhadap pemilihan semula. Keadaan itu berubah pada April 2013 apabila Giorgio Napolitano menjadi presiden pertama yang dipilih semula untuk penggal tujuh tahun kedua. Beliau kemudiannya meletak jawatan pada 14 Januari 2015 sebelum menamatkan penggal tersebut. Mattarella menjadi presiden kedua yang dipilih semula apabila Parlimen dan wakil wilayah memilihnya bagi penggal kedua pada Januari 2022.

Pemilihan dan tempoh jawatan

Kelayakan

Menurut Perkara 84 Perlembagaan, seseorang calon mestilah warganegara Itali, berumur sekurang-kurangnya 50 tahun serta mempunyai hak sivil dan politik sepenuhnya. Jawatan presiden juga tidak boleh dipegang serentak dengan mana-mana jawatan lain.

Perlembagaan tidak mensyaratkan calon menjadi ahli Parlimen, memegang jawatan politik tertentu terlebih dahulu atau dicalonkan oleh parti politik.

Badan pemilih dan pengundian

Keputusan pusingan kelapan pilihan raya presiden 2022. Sergio Mattarella dipilih semula untuk penggal kedua dengan 759 undi.

Presiden dipilih oleh Parlimen Itali dalam sidang bersama. Anggota kedua-dua dewannya, iaitu Dewan Rakyat dan Senat Republik, disertai wakil yang dipilih oleh majlis wilayah. Setiap wilayah menghantar tiga orang wakil yang dipilih supaya perwakilan golongan minoriti turut terjamin, kecuali Lembah Aosta yang menghantar seorang sahaja.

Pengundian dijalankan secara sulit. Dalam tiga pusingan pertama, seseorang calon perlu memperoleh undi sekurang-kurangnya dua pertiga daripada anggota perhimpunan. Mulai pusingan keempat, majoriti mutlak daripada keseluruhan anggota perhimpunan mencukupi untuk memilih presiden. Oleh sebab bilangan senator seumur hidup boleh berubah, jumlah keseluruhan anggota badan pemilih tidak semestinya sama bagi setiap pilihan raya presiden.

Perkara 85 menetapkan bahawa Presiden Dewan Rakyat hendaklah memanggil sidang bersama bagi memilih presiden baharu 30 hari sebelum tamatnya penggal penyandang. Jika Dewan Rakyat dan Senat telah dibubarkan atau hanya mempunyai masa kurang daripada tiga bulan sebelum tamat tempoh perundangan, pilihan raya presiden diadakan dalam tempoh 15 hari selepas Parlimen baharu bersidang.

Sumpah dan permulaan penggal

Sebelum menjalankan tugasnya, presiden wajib mengangkat sumpah setia kepada Republik dan berjanji mematuhi Perlembagaan di hadapan Parlimen dalam sidang bersama, sebagaimana ditetapkan oleh Perkara 91.

Sergio Mattarella mengangkat sumpah bagi penggal keduanya di hadapan Parlimen dalam sidang bersama di Palazzo Montecitorio pada 3 Februari 2022.

Tempoh jawatan ialah tujuh tahun. Perlembagaan tidak menetapkan had bilangan penggal atau melarang penggal berturut-turut. Pemilihan semula Napolitano pada 2013 dan Mattarella pada 2022 mengesahkan bahawa seseorang penyandang boleh dipilih semula.

Kekosongan dan pemangkuan

Jika presiden tidak dapat menjalankan tugasnya, fungsi Presiden Republik dilaksanakan oleh Presiden Senat Republik. Peruntukan ini merangkumi keadaan ketidakupayaan sementara serta kekosongan jawatan.

Jika kekosongan berlaku akibat ketidakupayaan kekal, kematian atau peletakan jawatan presiden, Presiden Dewan Rakyat hendaklah memanggil pilihan raya presiden baharu dalam tempoh 15 hari. Tempoh yang lebih panjang dibenarkan sekiranya kedua-dua dewan telah dibubarkan atau tinggal kurang daripada tiga bulan sebelum tamat tempoh perundangan.

Bekas presiden

Perkara 59 Perlembagaan menetapkan bahawa setiap bekas Presiden Republik menjadi senator seumur hidup secara automatik, kecuali jika beliau menolak kedudukan tersebut. Oleh itu, kedudukan sebagai senator seumur hidup bagi bekas presiden bukan suatu pelantikan baharu oleh pengganti mereka.

Kedudukan dan kuasa perlembagaan

Kedudukan dalam sistem berparlimen

Presiden Sergio Mattarella bersama Giorgia Meloni di Istana Quirinal pada Oktober 2022, ketika pembentukan pemerintah selepas pilihan raya umum 2022.

Itali mengamalkan sistem republik berparlimen. Presiden ialah ketua negara, manakala kuasa pemerintahan dilaksanakan oleh Pemerintah yang terdiri daripada Presiden Majlis Menteri dan para menteri. Pihak Pemerintah perlu memperoleh serta mengekalkan kepercayaan kedua-dua dewan Parlimen.

Oleh itu, Presiden Republik bukan eksekutif presiden seperti dalam sistem presidensial. Pada masa yang sama, jawatan itu bukan semata-mata bersifat istiadat kerana Perlembagaan memberikan presiden beberapa kuasa tersendiri, antaranya pelantikan Presiden Majlis Menteri, pembubaran Parlimen, pengembalian sesuatu undang-undang untuk dipertimbangkan semula, pelantikan sebahagian hakim Mahkamah Perlembagaan dan pemberian pengampunan. Kajian mengenai kepresidenan Itali turut menunjukkan bahawa tahap pengaruh sebenar seseorang presiden boleh berubah mengikut kekuatan parti, kestabilan pemerintah dan keadaan politik semasa.

Kuasa dan fungsi

Kuasa utama presiden tersebar dalam beberapa bahagian Perlembagaan. Antara yang terpenting ialah:

Kuasa perlembagaan utama Presiden Republik Itali

Bidang	Kuasa atau fungsi utama	Asas perlembagaan	Had atau prosedur penting
Parlimen dan pilihan raya	Menghantar perutusan kepada kedua-dua dewan; memanggil pilihan raya Parlimen dan menetapkan tarikh sidang pertama; serta, selepas mendengar Presiden kedua-dua dewan, membubarkan satu atau kedua-duanya.	Perkara 87 dan 88	Kuasa pembubaran tertakluk pada perundingan dengan Presiden Dewan Rakyat dan Presiden Senat serta sekatan dalam enam bulan terakhir penggal presiden.
Perundangan	Memberi kuasa kepada pembentangan rang undang-undang Pemerintah kepada Parlimen; memasyhurkan undang-undang; mengeluarkan dekri yang mempunyai kuat kuasa undang-undang serta peraturan menurut peruntukan Perlembagaan; dan memanggil referendum dalam keadaan yang diperuntukkan oleh Perlembagaan.	Perkara 74 dan 87	Sebelum memasyhurkan sesuatu undang-undang, presiden boleh meminta Parlimen mempertimbangkannya semula sekali dengan perutusan beralasan. Jika Parlimen meluluskannya semula, presiden wajib memasyhurkannya.
Pembentukan pemerintah	Melantik Presiden Majlis Menteri dan, atas cadangan beliau, para menteri.	Perkara 92	Pemerintah yang dibentuk perlu memperoleh kepercayaan kedua-dua dewan Parlimen.
Pentadbiran negara	Melantik pegawai negara dalam kes yang ditentukan oleh undang-undang serta menjalankan fungsi formal lain yang diperuntukkan kepada ketua negara.	Perkara 87	Pelantikan dan tindakan tertentu tertakluk pada undang-undang serta tandatangan balas menteri.
Hubungan luar	Mengakreditasi dan menerima wakil diplomatik serta meratifikasi perjanjian antarabangsa.	Perkara 80 dan 87	Perjanjian dalam kategori yang dinyatakan oleh Perkara 80 memerlukan kebenaran Parlimen melalui undang-undang sebelum diratifikasi.
Pertahanan	Memegang perintah tertinggi Angkatan Tentera Itali, mempengerusikan Majlis Tertinggi Pertahanan Itali dan mengisytiharkan keadaan perang.	Perkara 78 dan 87	Keadaan perang diputuskan terlebih dahulu oleh kedua-dua dewan Parlimen.
Kehakiman	Mempengerusikan Majlis Tinggi Kehakiman (Itali: Consiglio Superiore della Magistratura), melantik satu pertiga hakim Mahkamah Perlembagaan Itali serta memberikan pengampunan dan meringankan hukuman.	Perkara 87, 104 dan 135	Mahkamah Perlembagaan mempunyai 15 orang hakim; satu pertiga dilantik oleh presiden, satu pertiga oleh Parlimen dalam sidang bersama dan satu pertiga oleh badan kehakiman tertinggi.
Senator seumur hidup dan anugerah	Melantik senator seumur hidup menurut Perkara 59 serta mengurniakan penghormatan Republik.	Perkara 59 dan 87	Pelantikan senator seumur hidup tertakluk pada syarat dan had yang ditetapkan dalam Perkara 59.

Sebahagian daripada kuasa ini mempunyai unsur budi bicara perlembagaan, manakala sebahagian yang lain dilaksanakan dalam hubungan dengan pihak Pemerintah mahupun Parlimen. Perbezaan ini penting kerana tindakan formal yang dilakukan atas nama presiden tidak semestinya menunjukkan bahawa dasar berkenaan ditentukan secara bebas oleh ketua negara.

Pembubaran Parlimen

Perkara 88 memberikan presiden kuasa untuk membubarkan kedua-dua dewan Parlimen atau salah satu daripadanya selepas mendengar pandangan Presiden Dewan Rakyat dan Presiden Senat. Rundingan tersebut wajib dilakukan, walaupun Perlembagaan tidak menyatakan bahawa pandangan kedua-dua Presiden dewan itu mengikat Presiden Republik.

Presiden pada asasnya tidak boleh menggunakan kuasa pembubaran dalam enam bulan terakhir penggalnya, suatu tempoh yang dikenali dalam amalan perlembagaan Itali sebagai semestre bianco. Larangan itu tidak terpakai sekiranya tempoh enam bulan tersebut bertindih sepenuhnya atau sebahagiannya dengan enam bulan terakhir tempoh perundangan Parlimen.

Tandatangan balas dan tanggungjawab perlembagaan

Perkara 89 menetapkan bahawa sesuatu tindakan Presiden Republik tidak sah melainkan ditandatangani balas oleh menteri yang mencadangkannya dan mengambil tanggungjawab terhadap tindakan tersebut. Tindakan yang mempunyai kuat kuasa undang-undang serta tindakan lain yang ditentukan oleh undang-undang turut memerlukan tandatangan balas Presiden Majlis Menteri. Mekanisme ini merupakan salah satu unsur yang membezakan kedudukan ketua negara daripada Pemerintah yang bertanggungjawab secara politik kepada Parlimen.

Presiden pada umumnya tidak bertanggungjawab terhadap tindakan yang dilakukan dalam menjalankan fungsi jawatannya. Perkara 90 menetapkan dua pengecualian, iaitu pengkhianatan besar atau serangan terhadap Perlembagaan. Dalam keadaan sedemikian, presiden boleh didakwa oleh Parlimen dalam sidang bersama melalui majoriti mutlak daripada anggotanya.

Kediaman presiden

Istana Quirinal di Rom ialah kediaman rasmi utama Presiden Republik dan pusat institusi kepresidenan Itali.

Istana Quirinal di Rom merupakan kediaman rasmi utama Presiden Republik dan pusat utama institusi kepresidenan. Istana tersebut pernah digunakan oleh paus dan raja-raja Itali sebelum menjadi tempat kedudukan ketua negara republik selepas 1948.

Dua lagi hartanah merupakan sebahagian daripada kemudahan rasmi Presiden Republik, iaitu Castelporziano, sebuah estet di kawasan metropolitan Rom, dan Villa Rosebery di Napoli. Sejak 1948, Castelporziano menjadi sebahagian daripada aset yang diperuntukkan kepada Presiden Republik bersama-sama Istana Quirinal dan Villa Rosebery.

Garis masa

Garis masa berikut menunjukkan tempoh jawatan Presiden Republik sejak Perlembagaan Republik Itali mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1948.

Singkatan: PLI = Parti Liberal Itali; DC = Demokrasi Kristian; PSDI = Parti Demokratik Sosialis Itali; PSI = Parti Sosialis Itali; DS = Demokrat Kiri; Bebas = tanpa keanggotaan parti. Warna menunjukkan latar belakang atau keanggotaan politik yang berkaitan dengan presiden pada permulaan tempoh yang ditunjukkan.

Lihat juga

• Politik Itali
• Perdana Menteri Itali
• Parlimen Itali
• Senarai Presiden Itali
• Perlembagaan Itali

Pautan luar

• Tapak web rasmi Presiden Republik Itali (Itali)
• Arkib rasmi Presiden Republik Itali (Itali)