Pergi ke kandungan

Bahasa Avar

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Rencana ini mengenai bahasa yang dituturkan di Dagestan. Untuk bahasa yang dituturkan di Eropah zaman pertengahan, sila lihat Avar Pannonian. Jangan terkeliru dengan Bahasa Afar atau Bahasa Awar.
Avar
Avarik, Awar
اوار ماض, авар мацӏ, avar maⱬ;
ماعارۇل ماض, магӏарул мацӏ, maⱨarul maⱬ
Sebutan[ʔaˈwar mat͡sʼː]
[maʕarul mat͡sʼ]
Asli kepadaKaukasus Utara, Azerbaijan
EtnikAvar
Penutur asli
1,200,000 (2021)e25
Kaukasia Timur Laur
  • Avar–Andik
    • Avar
Dialek/loghat
  • lihat di bawah
Cyril (kini)
Georgia, Arab, Latin (lampau)
Status rasmi
Bahasa rasmi di
 Rusia
Kod bahasa
ISO 639-1av – Avarik
ISO 639-2ava – Avarik
ISO 639-3ava – kod inklusif Avarik
Kod individu:
oav – Avar Tua
Glottologavar1256
  Avar
Avar diklasifikasikan sebagai Rentan oleh Atlas Bahasa-Bahasa Dunia yang Terancam UNESCO (Inggeris: UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger)[1]
Map
Rencana ini mengandungi simbol fonetik IPA. Tanpa sokongan perisian tertentu, anda mungkin melihat tanda tanya, kotak, atau simbol lain dan bukannya askara Unicode. Untuk panduan pengenalan mengenai simbol IPA, lihat Bantuan:IPA.

Avar (авар мацӏ, avar maⱬ [ʔaˈwar mat͡sʼː] atau магӏарул мацӏ, maⱨarul maⱬ (sebutan: [maʕarul mat͡sʼː], Melayu: 'bahasa gunung'), juga dikenali sebagai Avarik,[2][3] adalah bahasa Kaukasus Timur Laut dari subkumpulan Avar–Andic yang dituturkan oleh kaum Avar, terutamanya di Dagestan. Pada tahun 2010, terdapat lebih kurang satu juta penutur di Dagestan dan tempat lain di Rusia.

Taburan geografi

[sunting | sunting sumber]
Wilayah dan sempadan taburan bahasa Avar (dalam abjad Latin tahun 1930-an)

Ia dituturkan terutamanya di bahagian barat dan selatan republik Kaukasus Rusia Dagestan, serta di wilayah Balaken dan Zaqatala di barat laut Azerbaijan.[4] Sesetengah orang Avar tinggal di kawasan lain di Rusia. Terdapat juga komuniti kecil penutur yang tinggal di republik Rusia Chechnya dan Kalmykia; di Georgia, Kazakhstan, Ukraine, Jordan, serta di Laut Marmara dan kawasan Maraş di Turki. Ia dituturkan oleh kira-kira 1,200,000 orang di seluruh dunia. UNESCO mengklasifikasikan bahasa Avar sebagai berisiko pupus.[5]

Status

[sunting | sunting sumber]

Ia adalah salah satu daripada enam bahasa kesusasteraan di Dagestan, di mana ia digunakan bukan sahaja oleh kaum Avar, tetapi juga berfungsi sebagai bahasa komunikasi antara kumpulan etnik dan bahasa yang berbeza.

Dialek

[sunting | sunting sumber]

Glottolog menyenaraikan 14 dialek Avar, sesetengah daripadanya sepadan dengan kampung-kampung di mana ia digunakan. Dialek-dialek ini disenaraikan mengikut urutan abjad berdasarkan namanya dalam Glottolog:

  • Antsukh / Анцух
  • Andalal-Gxdatl
  • Bacadin
  • Batlux
  • Hid
  • Karax
  • Kaxib
  • Keleb
  • Salatav
  • Shulanin
  • Untib
  • Xunzax (Khunzakh / Xунзах)
  • Zakataly
  • Zaqatala

Fonologi

[sunting | sunting sumber]
Fonem Konsonan Avar[6]
Bibir Gigi Alveolar Lelangit Velum Uvula Faring Peti suara
sentral lateral
lenis fortis lenis fortis lenis fortis lenis fortis lenis fortis
Sengau m n
Letupan bersuara b d ɡ
tak bersuara p t k kː ʔ
ejektif tʼ kʼ kʼː
Letusan tak bersuara t͡s t͡sː t͡ʃ t͡ʃː t͡ɬː q͡χː
ejektif t͡sʼ t͡sʼː t͡ʃʼ t͡ʃʼː (t͡ɬʼː) q͡χʼː
Geseran tak bersuara s sː ʃ ʃː ɬ ɬː x xː χ χː ʜ
bersuara z ʒ ʁ ʕ ɦ
Getaran r
Sisian w l j

Terdapat analisis yang berbeza mengenai perbezaan yang ditranskripsikan dalam jadual dengan tanda panjang ⟨ː⟩. Panjang adalah sebahagian daripada perbezaan itu, tetapi kekuatan artikulasi juga begitu, jadi ia telah dianalisis sebagai fortis dan lenis.[perlu rujukan] Letusan fortis adalah panjang pada bahagian geseran dalam kontur, contohnya [tsː] (tss), bukan pada bahagian hentian seperti pada affrikat geminate dalam bahasa seperti Jepun dan Itali [tːs] (tts). Laver (1994) menganalisis contohnya [t͡ɬː] sebagai urutan afrikat–geseran dua segmen [t͡ɬɬ] (/t𐞛ɬ/ = /tɬɬ/).[7]

Vokal Avar
Depan Belakang
Tinggi i u
Tengah e o
Rendah a

Avar mempunyai lima vokal fonemik: /a e i o u/.

Aksen leksikal

[sunting | sunting sumber]

Dalam bahasa Avar, aksen adalah berbeza, bebas dan bergerak, tidak bergantung kepada bilangan suku kata dalam perkataan. Perubahan dalam kedudukan aksen leksikal menunjukkan makna semantik dan makna tatabahasa yang berbeza bagi sesuatu perkataan:

  • ра́гӏи 'perkataan' ~ рагӏи́ 'makanan'
  • ру́гънал 'luka' ~ ругъна́л 'luka'

Sistem penulisan

[sunting | sunting sumber]

Terdapat beberapa percubaan untuk menulis bahasa Avar dalam abjad Georgia seawal abad ke-14.[8][9] Penggunaan tulisan Perso-Arab untuk mewakili bahasa Avar dalam nota tepi bermula pada abad ke-15. Penggunaan Arab, yang dikenali sebagai ajam, masih dikenali sehingga hari ini.[9]

Peter von Uslar membangunkan abjad berasaskan Sirilik, diterbitkan pada tahun 1889, yang juga menggunakan beberapa huruf berasaskan Georgia. Banyak hurufnya belum dikodingkan dalam Unicode. Abjad itu mempunyai bentuk berikut:[10] а, б, в, г, ӷ, д, е, ж, һ, , , і, ј, к, қ, , л, м, н, о, п, ԛ, , р, с, ҫ, т, ҭ, у, х, х̍, хᷱ, ц, , / ц̓, / ꚑ, ч, ч̍, чᷱ, / ч̓, ш, ղ, ղ̓, ղᷱ,

Sebagai sebahagian daripada dasar re-pendidikan bahasa Soviet pada tahun 1928, Ajam telah digantikan dengan abjad Latin, yang pada tahun 1938 pula digantikan dengan tulisan Cyril yang digunakan sekarang. Pada dasarnya, ia adalah abjad Rusia ditambah satu huruf tambahan yang dipanggil palochka (batang, Ӏ), asalnya adalah digit 1 pada mesin taip manual. Palochka tidak termasuk dalam susunan papan kekunci komputer biasa, dan sering digantikan dengan huruf Latin besar 'i' ( I ) atau kadang-kadang huruf Latin kecil L ( l ) daripada angka 1.

Abjad Cyril

[sunting | sunting sumber]

Bahasa Avar biasanya ditulis menggunakan tulisan Cyril. Huruf-huruf abjad adalah (dengan sebutan mereka diberikan di bawah dalam transkripsi IPA):[6][11]

А а
/a/		 Б б
/b/		 В в
/w/		 Г г
/ɡ/		 Гъ гъ
/ʁ/		 Гь гь
/h/		 ГӀ гӏ
/ʕ/		 Д д
/d/
Е е
/e/, /je/		 Ё ё
/jo/		 Ж ж
/ʒ/		 З з
/z/		 И и
/i/		 Й й
/j/		 К к
/k/		 Къ къ
/q͡χʼː/
Кь кь
/t͡ɬʼː/		 КӀ кӏ
/kʼ/		 КӀкӏ кӏкӏ
/kʼː/		 Кк кк
/kː/		 Л л
/l/		 ЛӀ лӏ
/t͡ɬː/		 Лъ лъ
/ɬ/		 Лълъ лълъ
/ɬː/
М м
/m/		 Н н
/n/		 О о
/o/		 П п
/p/		 Р р
/r/		 С с
/s/		 Сс сс
/sː/		 Т т
/t/
ТӀ тӏ
/tʼ/		 У у
/u/		 Ф ф
/f/		 Х х
/χ/		 Хх хх
/χː/		 Хъ хъ
/q͡χː/		 Хь хь
/x/		 Хьхь хьхь
/xː/
ХӀ хӏ
/ħ/		 Ц ц
/t͡s/		 Цц цц
/t͡sː/		 ЦӀ цӏ
/t͡sʼ/		 ЦӀцӏ цӏцӏ
/t͡sʼː/		 Ч ч
/t͡ʃ/		 Чч чч
/t͡ʃː/		 ЧӀ чӏ
/t͡ʃʼ/
ЧӀчӏ чӏчӏ
/t͡ʃʼː/		 Ш ш
/ʃ/		 Щ щ
/ʃː/		 Ъ ъ
/ʔ/		 Ы ы
/ɨ/		 Ь ь
/ʲ/ 		 Э э
/e/		 Ю ю
/ju/
Я я
/ja/

Abjad Latin

[sunting | sunting sumber]

Abjad Latin Avar asalnya monokameral. Huruf besar ditambah kemudian. Perlu diingat bahawa tiada perbezaan antara cedilla seperti dalam ⟨ţ⟩ dan tanda lurus seperti dalam ⟨ⱪ⟩; bentuk grafik huruf berbeza mengikut penerbitan, dan k mungkin mempunyai cedilla atau t mempunyai tanda.[12][13][14][15][16][17]

Latin Cyril Arab IPA
A a А аآ ,ا/a/
B b Б бب/b/
C c Ч чچ/t͡ʃ/
Ꞓ ꞓ ЧӀ чӀڃ/t͡ʃʼ/
D d Д дد/d/
E e Э эئې، ې/e/
G ɡ Г гڬ/ɡ/
Ƣ ƣ Гъ Гъغ/ʁ/
H h Гь гьﻫ/h/
Ħ ħ ХӀ хӀح/ħ/
Ⱨ ⱨ ГӀ гӀع/ʕ/
I i И иئێ، ێ/i/
J j Й й, Ь ьي/j/, /Cʲ/
K k К кك/k/
Ⱪ ⱪ КӀ кӀگ/kʼ/
L l Л лل/l/
Ļ ļ Лъ лъڸ/t͡ɬ/
Ꝉ̧ ꝉ̧
M m М мم/m/
N n Н нن/n/
O o О оئۈ، ۈ/o/
P p П пف/p/
Q q Къ къق/q͡χʼː/
Ꝗ ꝗ Кь кьڨ/t͡ɬʼː/
R r Р рر/r/
S s С сس/s/
Ꟊ ꟊ Ц цص/t͡s/
Ş ş Ш шش/ʃ/
T t Т тت/t/
Ţ ţ ТӀ тӀط/tʼ/
U u У уئۇ، ۇ/u/
V v В вو/w/, /Cʷ/
X x Х хخ/χ/
Ҳ ҳ Хь хьڮ/x/
Ӿ ӿ Хъ хъڅ/q͡χː/
Z z З зز/z/
Ƶ ƶ Ж жج/ʒ/
Ⱬ ⱬ ЦӀ цӀض/t͡sʼ/
ʼ Ъ ъئ/ʔ/

Abjad Arab

[sunting | sunting sumber]

Satu ciri abjad Arab Avar adalah bahawa seperti abjad seperti Uyghur dan Kurdish, skrip ini tidak meninggalkan huruf vokal dan tidak bergantung pada diakritik untuk mewakili vokal apabila diperlukan. Sebaliknya, huruf yang diubah suai dengan penempatan titik dan aksen telah distandardkan untuk mewakili vokal. Jadi, skrip Arab Avar tidak lagi menjadi "abjad tidak tulen" seperti sistem asalnya (Arab, Parsi, dan Uthmaniyah), kini ia lebih menyerupai "abjad" yang sebenar.

Walaupun ini bukanlah kes bagi kebanyakan daripada beberapa abad di mana abjad Arab telah digunakan untuk Avar, ini telah menjadi kes dalam konvensyen terbaru dan paling biasa. Memang, ini bukanlah kes pada masa penulisan artikel linguistik untuk Journal of the Royal Asiatic Society pada tahun 1881.[16]

Arab Cyril Latin IPA
ا А аA a/a/
ب Б бB b/b/
ت Т тT t/t/
تُ Тв твTV TV/tʷ/
ج Ж жƵ ƶ/ʒ/
جُ Жв жвƵv ƶv/ʒʷ/
ڃ ЧӀ чӀÇ ç/t͡ʃʼ/
ڃُ ЧӀв чӀвÇv çv/t͡ʃʷʼ/
‌ ڃّ ЧӀчӀ чӀчӀÇç çç/t͡ʃʼː/
‌ ڃُّ ЧӀчӀв чӀчӀвÇçv ççv/t͡ʃʷʼː/
چ Ч чC c/t͡ʃ/
چُ Чв чвCv cv/t͡ʃʷ/
چّ Чч ччCc cc/t͡ʃː/
چُّ Ччв ччвCcv ccv/t͡ʃʷː/
ح ХӀ хӀĦ ħ/ʜ/
حُ ХӀв хӀвĦv ħv/ʜʷ/
خ Х хX x/χ/
خُ Хв хвXv xv/χʷ/
خّ Хх ххXx xx/χː/
خُّ Ххв ххвXxv xxv/χʷː/
څ Хъ хъӾ ӿ/q͡χː/
څُ Хъв хъвӾv ӿv/q͡χʷː/
د Д дD d/d/
دُ Дв двDv dv/dʷ/
‌ ر Р рR r/r/
‌ ز З зZ z/z/
‌ زُ Зв звZv zv/zʷ/
‌ س С сS s/s/
‌ سُ Св свSv sv/sʷ/
‌ سّ Сс ссSs ss/sː/
‌ سُّ Ссв ссвSsv ssv/sʷː/
ش Ш шŞ ş/ʃ/
شُ Шв швŞv şv/ʃʷ/
شّ Щ щŞş şş/ʃː/
شُّ Щв щвŞşv şşv/ʃʷː/
ص Ц цꞨ ꞩ/t͡s/
صّ Цц ццꞨꞩ ꞩꞩ/t͡sː/
ض ЦӀ цӀⱫ ⱬ/t͡sʼ/
ضُ ЦӀв цӀвⱫv ⱬv/t͡sʷʼ/
ضّ ЦӀцӀ цӀцӀⱫⱬ ⱬⱬ/t͡sʼː/
ضُّ ЦӀцӀв цӀцӀвⱫⱬv ⱬⱬv/t͡sʷʼː/
ط ТӀ тӀŢ ţ/tʼ/
طُ ТӀв тӀвŢv ţv/tʷʼ/
‌ ع ГӀ гӀⱧ ⱨ/ʕ/
غ Гъ ГъƢ ƣ/ʁ/
غُ Гъв ГъвƢv ƣv/ʁʷ/
ف П пP p/p/
Ф фF f/f/
ڣ ПӀ пӀP p/pʼ/
ق Къ къQ q/q͡χʼː/
قُ Къв къвQv qv/q͡χʷʼː/
ڨ Кь кьꝖ ꝗ/t͡ɬʼː/
ڨُ Кьв кьвꝖv ꝗv/t͡ɬʷʼː/
ك К кK k/k/
كُ Кв квKv kv/kʷ/
كّ Кк ккKk kk/kː/
كُّ Ккв кквKkv kkv/kʷː/
گ КӀ кӀⱩ ⱪ/kʼ/
گُ КӀв кӀвⱩv ⱪv/kʷʼ/
گّ КӀкӀ кӀкӀⱩⱪ ⱪⱪ/kʼː/
گُّ КӀкӀв кӀкӀвⱩⱪv ⱪⱪv/kʷʼː/
ڬ Г гG g/ɡ/
ڬُ Гв гвGv gv/ɡʷ/
ڮ Хь хьҲ ҳ/x/
ڮُ Хьв хьвҲv ҳv/xʷ/
ڮّ Хьхь хьхьҲҳ ҳҳ/xː/
ل Л лL l/l/
ڸ Лъ лъĻ ļ/t͡ɬ/
ڸُ Лъв лъвĻv ļv/t͡ɬʷ/
ڸّ Лълъ лълъĻļ ļļ/t͡ɬː/
ڸُّ Лълъв лълъвĻļv ļļv/t͡ɬʷː/
م М мM m/m/
ن Н нN n/n/
و В вV v/w/
ئۈ، ۈ О оO o/o/
ئۇ، ۇ У уU u/u/
ﻫُ Гьв гьвHv hv/ɦʷ/
ﻫ Гь гьH h/ɦ/
ئې، ې Э эE e/e/
ئې، ې، يې Е еE e, Je je/e/, /je/
ئێ، ێ И иI i/i/
Ы ыY y/ɨ/
ي Й йJ j/j/
Ь ьJ j/ʲ/
يا Я яJa ja/ja/
يۈ Ё ёJo, jo/jo/
يۇ Ю юJu ju/ju/
ئ Ъ ъ’/ʔ/
ئُ Ъв ъв’v/ʔʷ/

Sebagai contoh, dalam Skrip Arab Avar, empat variasi huruf yāʼ (ی) telah dibangunkan, masing-masing dengan fungsi yang berbeza.

Jenis-jenis "ی"
Arab Cyril IPA Fungsi
ئ‎ - / ъ /ʔ/ Digunakan pada permulaan kata yang bermula dengan huruf vokal "О о" [o], "У у" [u], "Э э" [e], dan "И и" [i]. Ia tidak mempunyai bunyi sendiri, tetapi berfungsi sebagai "pembawa vokal". Serupa dengan konvensyen penulisan Uyghur dan Kurdish.
ئې، ې‎ Э э / Е е /e/ Huruf yang serupa wujud dalam ortografi Pashto, Uzbek, dan Uyghur.
ئێ، ێ‎ И и / Ы ы /i~ɨ/ Huruf yang serupa wujud dalam ortografi Kurdi, tetapi untuk vokal [e].
ي‎ Й й /j/ Setara dengan bunyi “y” dalam bahasa Inggeris.

Walau bagaimanapun, skrip Arab Avar masih mengekalkan dua diakritik.

Yang pertama ialah shadda (ـّـ), digunakan untuk geminasi. Dalam Cyrillic, dua huruf berturut-turut, termasuk digraf, ditulis, tetapi dalam skrip Arab, shadda digunakan.

Diakritik kedua yang digunakan dalam skrip Arab Avar ialah ḍammah (ـُـ). Dalam Arab, Parsi, dan secara sejarah dalam Turki Uthmaniyah, diakritik ini digunakan untuk mewakili [o] atau [u]. Tetapi dalam Avar, diakritik ini digunakan untuk labialisasi [◌ʷ] dan bukannya untuk sebarang jenis vokal. Jadi, sebenarnya diakritik ini digunakan bersama dengan vokal susulan. Contohnya, bunyi "зва" [zʷa] ditulis sebagai "زُا".

Diakritik ini boleh digunakan secara pilihan bersama dengan shadda. Sebagai contoh, bunyi "ссва" [sʷːa] ditulis sebagai "سُّا".

Jika sebuah perkataan bermula dengan vokal, jika bunyinya [a], ia ditulis dengan alif "ا". Jika tidak, vokal itu perlu didahului oleh "pembawa vokal", iaitu hamza-ya' (ئـ). Tiada keperluan untuk menggunakan pembawa sebegini di tengah perkataan. Jadual di bawah menunjukkan vokal dalam tulisan Arab Avar.

Jadual Vokal
А аО оУ уЭ э / Е еИ и
[a][o][u][e][i]
Vokal di awal kata
ا‎ ئۈ‎ ئۇ‎ ئېـ‎ ئێـ‎
Vokal di tengah atau di hujung kata
ـا، ا‎ ـۈ، ۈ‎ ـۇ، ۇ‎ ېـ، ـېـ، ـې‎ ێـ، ـێـ، ـێ‎

Perbandingan contoh

[sunting | sunting sumber]
Arab[18]CyrilLatin


نۈڸ ماڨێڸ وێڮانا، ڨالدا ڸۇق - ڸۇقۇن،
ڨۇردا كُېر ڃُان ئۇنېو، بێدا وېضّۇن دۇن؛
ڨۇرۇڬێ باطاڸۇن صېوې ئۇناڬۈ،
صۈ ڸارال راعالدا عۈدۈو كّۈلېو دۇن.
ڸار چُاخّۇلېب بۇڬۈ چابخێل گّالاڅان،
ڸێن گانضۇلېب بۇڬۈ ڬانڃازدا طاسان؛
طاراماغادێسېب قُال بالېب بۇڬۈ،
قۈ ڸێگێلان دێصا سۈعاب راڨالدا‎

Нолъ макьилъ вихьана, кьалда лъукъ-лъукъун,
Кьурда квер чIван унев, бида вецIцIун дун;
Кьуруги батIалъун цеве унаго,
Цо лъарал рагIалда гIодов кколев дун.
Лъар чваххулеб буго чабхил кIкIалахъан,
Лъин кIанцIулеб буго ганчIазда тIасан;
ТIарамагъадисеб къвал балеб буго,
Къо лъикIилан дица согIаб ракьалда.

Noļ maꝗiļ viҳana, ꝗalda ļuq-ļuqun,
Ꝗurda кvеr çvan unеv, bida vеⱬⱬun dun;
Ꝗuruⱨ baţaļun s̶еvе unago,
Co ļaral raⱨalda ⱨodov ккolеv dun.
Łar cvaxxulеb bugo cabxil ⱪⱪalax̶an,
Łin ⱪanⱬulеb bugo gançazda ţaсan;
Ţaramaƣadiсеb qval balеb bugo,
Qo ļiⱪilan dis̶a сoⱨab raꝗalda.

Morfosintaks

[sunting | sunting sumber]

Avar adalah bahasa agglutinatif, dengan susunan SOV.

Kata keterangan tidak mengalami infleksi, kecuali untuk infleksi bagi kelas kata nama dalam beberapa kata keterangan tempat: contohnya /b/ dalam /ʒani-b/ 'dalam' dan /t͡se-b-e/ 'di depan'. Kata keterangan tempat juga membezakan bentuk lokatif, allatif, dan ablativ secara sufiks, seperti /ʒani-b/ 'dalam', /ʒani-b-e/ 'ke dalam', dan /ʒani-sa/ 'dari dalam'. /-go/ adalah sufiks penegasan yang digunakan oleh kata sifat yang tidak berasal daripada kata lain.

Sastera

[sunting | sunting sumber]

Bahasa sastera berdasarkan pada болмацӏ (bolmaⱬ)—bo 'tentera, negara' dan maⱬ 'bahasa'—iaitu bahasa yang biasa digunakan antara penutur daripada dialek dan bahasa yang berbeza. Bolmaⱬ pula kebanyakannya berasal daripada dialek Khunzakh, ibu kota dan pusat budaya rantau Avar, dengan sedikit pengaruh daripada dialek selatan. Kini, bahasa sastera sedang mempengaruhi dialek-dialek, menyamakan perbezaan mereka.

Tokoh paling terkenal dalam sastera Avar moden ialah Rasul Gamzatov, Penyair Rakyat Dagestan. Terjemahan karya-karyanya ke dalam bahasa Rusia telah memberikannya audiens yang luas di seluruh bekas Kesatuan Soviet.

Ayat-ayat contoh

[sunting | sunting sumber]
CyrilLatinArabIPATerjemahan
Ворчӏами!Vorçami!!وۈرڃامێ/wort͡ʃ’ami/Helo!
Щиб хӏaл бугеб?Şşib ħal bugeb?شّێب حال بۇڬېب؟/ʃːib ʜal bugeb/Apa khabar?
Иш кин бугеб?Iş kin bugeb?ئێش كێن بۇڬېب؟/iʃ kin bugeb/Apa khabar?
Дуда цӏар щиб?Duda ⱬar şşib?دۇدا ضار شّێب؟/duda t͡s’ar ʃːib/Siapa nama anda?
Дур чан сон бугеб?Dur can son bugeb?دۇر چان سۈن بۇڬېب؟/dur t͡ʃan son bugeb/Berapa umur anda?
Mун киве ина вугев?Mun kive ina vugev?مۇن كێوې ئێنا وۇڬېو؟/mun kiwe ina wugew/Ke mana anda pergi?
Тӏаса лъугьа!Ţasa ļuha!طاسا ڸۇﻫا!/t’asa t͡ɬuɦa/Maaf!
эбельebeljئېبېلې/ebelʲ/ibu
эменemenئېمېن/emen/bapa
Киве гьитӏинав вас унев вугев?Kive hiţinav vas unev vugev?كێوې ھێطێناو واس ئۇنېو وۇڬېو؟/kiwe ɦit’inaw was unew wugew/Ke mana budak kecil itu pergi?
Васас шиша бекана.Vasas şişa bekana.واساس شێشا بېكانا./wasas ʃiʃa bekana/Budak lelaki itu memecahkan botol.
Гьез нух бале (гьабулеб) буго.Hez nux bale (habuleb) bugo.ھېز نۇخ بالې (ھابۇلېب) بۇڬۈ./ɦez nuχ bale (ɦabuleb) bugo/Mereka sedang membina jalan .

Teks contoh

[sunting | sunting sumber]
Avar Terjemahan
Cyril Latin Arab
Я, зобалазда вугев нижер Эмен, дур цӀар гӀадамаз мукъадасаблъун рикӀкӀаги, дур ПарччахӀлъи тӀаде щваги. Зобалаздаго гӀадин ракьалдаги дур амру билълъанхъаги. Жакъа нижер бетӀербахъиялъе хинкӀ-чед кье нижее. Нижер налъи-хӀакъалда тӀасаги лъугьа, нижерго налъулазда тӀаса нижги лъугьарал ругин. Нижер хӀалбихьизеги биччаге, Квешалдаса цӀуне ниж. Ja, zobalazda wugew niƶer Emen, dur ⱬar ⱨadamaz muqadasabļun, riⱪⱪagi, dur Parccaħļi ţade şşvagi. Zobalazdago ⱨadin raꝗaldagi dur amru biļļanӿagi. Ƶaqa niƶer beţerbaӿijaļe xinⱪ-ced ꝗe niƶeje. Niƶer naļi-ħaqalda ţasagi ļuha, niƶergo naļulazda, ţasa niƶgi ļuharal rugin. Niƶer ħalbiҳizegi biccage, Kveşaldasa ⱬune niƶ

يا، زۈبالازدا وۇڬېو نێجېر ئېمېن، دۇر ضار عاداماز مۇقاداسابڸۇن رێگّاڬێ، دۇر پارچّاحڸێ طادې شُّاڬێ. زۈبالازداڬۈ عادێن راڨالداڬێ دۇر امرۇ بێڸّانڅاڬێ. جاقا نێجېر بېطېرباڅێياڸې جێنگ-چېدڨ ڨې نێجېيې. نێجېر ناڸێ-حاقالدا طاساڬێ ڸۇﻫا، نێجېرڬۈ ناڸۇلازدا طاسا نێجرێ ڸۇﻫارال رۇڬێن. نێجېر حالبێڮێزېڬێ بێچّارێ، کُێشالداسا ضۇنې نێج.

 Bapa kami yang berada di syurga, dimuliakanlah nama-Mu. Datanglah kerajaan-Mu. Jadilah kehendak-Mu, seperti di syurga, begitu juga di bumi. Berilah kami pada hari ini makanan seadanya, Dan ampunilah kesalahan kami, seperti kami juga mengampuni orang yang bersalah kepada kami. Dan janganlah membawa kami ke dalam pencobaan, tetapi bebaskanlah kami daripada yang jahat.

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. ↑ "Avar in Russian Federation". UNESCO WAL. Dicapai pada 22 June 2024.
  2. ↑ "Documentation for ISO 639 identifier: ava". ISO 639-2 Registration Authority - Library of Congress. Dicapai pada 2017-07-05. Name: Avaric
  3. ↑ "Documentation for ISO 639 identifier: ava". ISO 639-3 Registration Authority - SIL International. Dicapai pada 2017-07-05. Name: Avaric
  4. ↑ Ralat petik: Tag <ref> tidak sah; tiada teks disediakan bagi rujukan yang bernama "e25"
  5. ↑ "UNESCO Atlas of the World's Languages in Danger". UNESCO. Dicapai pada 19 April 2015.
  6. 1 2 Consonant Systems of the North-East Caucasian Languages on TITUS DIDACTICA
  7. ↑ Laver (1994) Principles of Phonetics p. 371.
  8. ↑ Simon Crisp, "Language Planning and the Orthography of Avar", Folia Slavica 7, 1–2 (1984): 91–104.
  9. 1 2 Simon Crisp, "The Formation and Development of Literary Avar", pp. 143–62, in Isabelle T. Kreindler, ed., Sociolinguistic Perspectives on Soviet National Languages: Their Past, Present and Future, Contributions to the Sociology of Language, 40 (Berlin: Mouton de Gruyter, 1985).
  10. ↑ Услар, Баронъ П. К. (1889). Аварскій языкъ (PDF). Тифлисъ.
  11. ↑ Omniglot on the Avar alphabet, language and pronunciation
  12. ↑ File:M. Debirop, Avar alipba, 1928.pdf
  13. ↑ Саидов М. Д. (1948). "Возникновение письменности у аварцев" (ed. Языки Дагестана). Махач-Кала. Cite journal requires |journal= (bantuan)
  14. ↑ "Новый алфавит для народностей Дагестана" (II) (ed. Культура и письменность Востока). Б. 1928: 176–177. Diarkibkan daripada yang asal pada 2022-04-02. Cite journal requires |journal= (bantuan)
  15. ↑ Алексеев М. Е. (2001). "Аварский язык. — Языки Российской Федерации и соседних государств. — М.: Наука". М.: 24–34. Cite journal requires |journal= (bantuan)
  16. 1 2 Graham, C. (1881). "The Avâr Language". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain & Ireland. 13 (3): 291–352. doi:10.1017/s0035869x00017858. S2CID 164107540.
  17. ↑ https://avar.me/
  18. ↑ "Avar (Магӏарул мацӏ / Авар мацӏ)". www.omniglot.com. Dicapai pada 2023-08-14.

Bacaan selanjutnya

[sunting | sunting sumber]

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Bahasa_Avar&oldid=6923267"