Nadir Shah

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Pergi ke navigasi Pergi ke carian

Nader Shah Afshar (Bahasa Parsi: نادر شاه افشار‎; juga dikenali sebagai Nader Qoli Beyg نادر قلی بیگ atau Tahmāsp Qoli Khan تهماسب قلی خان) (Ogos 1688 – 19 Jun 1747) ialah pengasas Wangsa Afshariyah di Iran. Penguasa Iran yang berkuasa dalam sejarah Iran, memerintah sebagai Shah Iran (Parsi) dari 1736 hingga 1747, apabila dia dibunuh semasa pemberontakan. Kerana kepintaran tenteranya, seperti yang dibuktikan dalam banyak kempennya di seluruh Timur Tengah, Caucasus, Asia Tengah dan Selatan, seperti pertempuran Herat, Mihmandust, Murche-Khort, Kirkuk, Yeghevard, Khyber Pass, Karnal dan Kars, beberapa ahli sejarah telah menggambarkan beliau sebagai Napoleon Parsi, Pedang Parsi, atau Alexander Kedua. Nader tergolong dalam suku Turkoman Afshar, sebuah suku separa nomad yang menetap di Khurasan di timur laut Iran, yang telah membekalkan kuasa ketenteraan kepada wangsa Safawiyah sejak zaman Shah Ismail I.

Nadir Shah Afshar
Shah Iran
Lion and Sun Emblem of Persia.svg
NaderShahPainting.png
Potret Nadir Shah
Pemerintahan1736–1747
Pertabalan1736
Keputeraan22 November 1688[1]
Tempat keputeraanDargaz, Persia[2]
Mangkat19 Jun 1747[3] (aged 58)
Tempat mangkatQuchan, Persia
DimakamkanMashhad, Iran
PendahuluAbbas III
PenggantiAdil Shah
PasanganShahbanu Alamiyan Razia Sultan Safavi
AnakandaReza Qoli Mirza Afshar
Morteza Mirza Afshar (Nassrollah Mirza)
Kerabat dirajaHouse of Afshar
AyahandaEmam Qoli
AgamaShiah Islam[4][5][6][7][8][9]

Nader berkuasa semasa tempoh huru-hara di Iran selepas pemberontakan oleh Hotaki Pashtun telah menggulingkan Shah Sultan Husayn yang lemah, manakala musuh ketat Safawi, Uthmaniyyah, serta Rusia telah merampas wilayah Iran untuk kerajaan mereka sendiri. Nader menyatukan semula negara Iran dan menyingkirkan penceroboh. Dia menjadi begitu berkuasa sehingga dia memutuskan untuk menggulingkan Shah terakhir dinasti Safavid, yang telah memerintah Iran selama lebih 200 tahun, dan menjadi Shah Iran pada tahun 1736. Banyak kempennya mencipta sebuah empayar besar yang, pada tahap maksimumnya, secara ringkas merangkumi apa yang kini merupakan sebahagian daripada atau termasuk Iran, Armenia, Azerbaijan, Georgia, Caucasus Utara, Iraq, Turki, Turkmenistan, Afghanistan, Uzbekistan, Bahrain, Pakistan, Oman dan Teluk Parsi, tetapi perbelanjaan ketenteraannya memberi kesan buruk kepada ekonomi Iran .

Nader mengidolakan Genghis Khan dan Timur, penakluk sebelumnya dari Asia Tengah. Dia meniru kehebatan tentera mereka dan—terutama kemudian dalam pemerintahannya— kekejaman mereka. Kemenangannya semasa kempennya secara ringkas menjadikan dia orang paling berkuasa di Asia Barat, memerintah apa yang boleh dikatakan sebagai empayar paling berkuasa di dunia, tetapi empayarnya dan dinasti yang diasaskannya cepat hancur selepas dia dibunuh pada 1747. Titik perubahan dalam tenteranya kerjaya bermula dari kempen kedua dan ketiganya menentang orang Lezgian yang memberontak pada masa itu, serta kumpulan etnik lain Dagestan di bahagian barat laut wilayahnya. Nader Shah telah digambarkan sebagai "Penakluk Asia yang terakhir".

Kehidupan[sunting | sunting sumber]

Kematian[sunting | sunting sumber]

Pada 20 Jun 1747, beliau telah ditikam dengan sebilah pedang ketika sedang tidur oleh dua orang pembunuh upahan.

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Nader's exact date of birth is unknown but August 6 is the "likeliest" according to Axworthy p.17 (and note) and The Cambridge History of Iran (Vol. 7 p.3); other biographers favour 1688.
  2. ^ "The Cambridge History of Iran Volume 7". cambridge.org. Diarkibkan daripada yang asal pada 2012-07-31. Dicapai pada 2017-03-10.
  3. ^ name="iranicaonline.org
  4. ^ Lockhart, Laurence, "Nadir Shah: A critical study based mainly upon contemporary sources", London, Luzac & Co, 1938, p.278
  5. ^ Michael Axworthy's biography of Nader, The Sword of Persia (I.B. Tauris, 2006), pp. 168-170
  6. ^ Michael Axworthy's biography of Nader, The Sword of Persia (I.B. Tauris, 2006), p. 34
  7. ^ Michael Axworthy's biography of Nader, The Sword of Persia (I.B. Tauris, 2006), pp. 164, 176, 177, 187, 236, 258
  8. ^ Tucker, Ernest, "Nadir Shah and the Ja'fari Mazhab reconsidered", in Iranian Studies, vol. 27, 1-4 (1994), 163-179.
  9. ^ Tucker, Ernest, "Nadir Shah's quest for legitimacy in post-Safavid Iran", University Press Florida, 2006