Kampung Bakiau
Kampung Bakiau
کامڤوڠ باكياو | |
|---|---|
  Kampung Bakiau Peta yang menunjukkan Kampung Bakiau di Brunei | |
| Koordinat (Kampung Bakiau): 4°46′06″U 114°43′54″T / 4.7682°U 114.7316°T | |
| Negara |  Brunei |
| Daerah | Tutong |
| Mukim | Kiudang |
| Mula didiami | Abad ke-19 |
| Kerajaan | |
| • Pemangku ketua kampung | Awang Suhili bin Alas[1] |
| Keluasan | |
• Jumlah | 14.34 km2 (5.54 batu persegi) |
| Penduduk (2021)[2] | |
• Jumlah | 169 |
| • Kepadatan | 12/km2 (31/batu persegi) |
| Zon waktu | UTC+8 (BNT) |
| Poskod | TE1143[3] |
Kampung Bakiau ialah sebuah kampung di Daerah Tutong, Brunei. Ia merupakan salah sebuah kampung di bawah Mukim Kiudang. Poskod bagi Kampung Bakiau ialah TE1143.[3] Kampung ini mempunyai penduduk seramai 169 orang pada tahun 2021.[2]
Etimologi
[sunting | sunting sumber]Nama "Kampung Bakiau" berasal daripada perkataan Dusun iaitu iau, yang bermaksud "hidup." Menurut tradisi lisan, asal usul nama ini berkait rapat dengan beberapa peristiwa yang melibatkan pemulihan ajaib daripada kematian. Satu kisah menceritakan tentang seorang penduduk kampung yang disangka telah meninggal dunia lalu diletakkan bersandar pada sebatang pokok besar berhampiran kawasan perkuburan. Sebelum pengebumian sempat dilakukan, individu tersebut secara tiba-tiba hidup semula. Pokok tempat kejadian itu berlaku kemudiannya dikenali sebagai pokok iau atau ketiau, dan lama-kelamaan, kawasan tersebut dinamakan Bakiau.[4]
Satu lagi versi menceritakan tentang seorang penduduk kampung berbangsa Dusun yang menghidap penyakit sangat berjangkit yang dipanggil Supak. Oleh sebab penyakit itu dianggap tidak dapat disembuhkan, individu tersebut dipindahkan ke sebuah bukit terpencil dan dibiarkan untuk mati sambil bersandar pada sebatang pokok besar. Walaupun ditinggalkan tanpa makanan, penduduk kampung itu terus hidup, menyebabkan pengunjung berkata "kekal iau," yang bermaksud "masih hidup." Penggunaan frasa ini secara berulang-ulang akhirnya menyebabkan lokasi tersebut dinamakan Bakiau.[5]
Kisah ketiga melibatkan seorang wanita tua dari kampung tersebut yang sakit tenat dan disangka telah meninggal dunia. Keluarganya memindahkan mayatnya ke bawah sebatang pokok besar, namun cucunya kemudian mendapati bahawa wanita itu telah hidup semula. Dia berseru dalam bahasa Dusun, "Ba-aki-yau," yang bermaksud "Nenek hidup." Frasa ini berkembang menjadi nama Bakiau, yang akhirnya diseragamkan dalam rekod rasmi.[6]
Walaupun perincian kisah-kisah ini berbeza, kesemuanya berkisar pada tema seseorang yang disangka mati kembali hidup secara ajaib. Pada mulanya, iau merujuk secara khusus kepada pokok yang dikaitkan dengan peristiwa-peristiwa tersebut, namun lama-kelamaan, istilah itu menjadi nama lokasi dan kemudiannya nama kampung tersebut. Kisah-kisah ini menunjukkan bahawa Kampong Bakiau pada asalnya merupakan petempatan masyarakat Dusun sebelum ketibaan orang Tutong.[6]
Pentadbiran
[sunting | sunting sumber]Kampung Bakiau dan kampung jiran Kampung Pangkalan Mau berkongsi ketua kampung dan Majlis Perundingan Kampung.[7][8]
Ketua Kampung pertama Kampung Bakiau, dilantik oleh penduduk, ialah Dollah bin Imam Sulong. Beliau digantikan oleh Inja bin Tabuk, diikuti oleh Awang Talipuddin bin Sahbudin, dan kemudiannya Awang Haji Mohd. Noor bin Udin. Pada tahun 1950-an, Awang Haji Mohd. Noor telah diiktiraf secara rasmi oleh kerajaan sebagai ketua kampung, satu jawatan yang disandangnya sehingga tahun 1978. Pada tahun yang sama, peranan tersebut diambil alih oleh Pengiran Haji Othman bin Pengiran Salleh, yang berkhidmat sehingga tahun 1981. Pada tahun 1982, Pengiran Haji Othman dilantik sebagai penghulu Mukim Kiudang, satu jawatan yang disandangnya sehingga tahun 1999; dalam tempoh tersebut, beliau juga memikul tanggungjawab memangku jawatan ketua kampung Kampung Bakiau. Pada tahun 1999, Mejar (Bersara) Haji Mohammad Shah bin Haji Mohd. Noor dilantik sebagai ketua kampung Kampung Bakiau, jawatan yang disandangnya sehingga 30 September 2002. Pada 1 Oktober 2002, beliau dilantik secara rasmi sebagai penghulu Mukim Kiudang.[9]
Infrastruktur
[sunting | sunting sumber]Perkembangan pendidikan di Kampung Bakiau bermula pada tahun 1957 apabila penduduk kampung mendirikan sebuah bangunan sekolah sementara bagi memenuhi keperluan pendidikan anak-anak mereka. Sebelum itu, murid-murid dari kampung tersebut bersekolah di Sekolah Rendah Kiudang, yang telah beroperasi sejak tahun 1938. Pada tahun 1961, pihak kerajaan memperuntukkan tanah di Kampung Bakiau untuk pembinaan bangunan sekolah yang kekal. Sekolah baharu itu dilengkapi dengan pelbagai kemudahan, termasuk dewan serbaguna dan padang bola sepak. Pembinaannya merupakan hasil usaha masyarakat setempat yang diterajui oleh Md. Noor bin Udin, Hashim bin Bakir, Talib bin Haji Md. Noor, dan Pengiran Othman bin Pengiran Salleh. Setelah siap dibina, sekolah tersebut menerima kemasukan 29 orang murid 14 lelaki dan 15 perempuan yang mengikuti pelajaran di Darjah I dan II di bawah pimpinan guru besar pertamanya, Umar Ali bin Esong.[10] Sekolah Rendah Bakiau telah dibuka secara rasmi pada 24 Oktober 1962 dan pada mulanya dikenali sebagai Sekolah Melayu Bakiau.[11]
Mitologi
[sunting | sunting sumber]Di Kampung Bukit Bakiau, terdapat sebuah kisah menarik mengenai asal-usul nama sebuah bukit, iaitu Bukit Tiong. Bukit tersebut dinamakan sempena seekor burung yang dipanggil tiung (sejenis burung myna), yang terkenal dengan kebolehannya yang luar biasa untuk meniru pertuturan manusia. Menurut tradisi lisan di Kampung Bakiau, seorang penduduk kampung pernah memelihara seekor burung tiung dan melatihnya untuk bercakap setiap kali dia menghampiri atau memberi burung itu makan. Lidah burung itu sangat tangkas dan cepat meniru kata-kata yang diucapkan oleh pemiliknya.[12]
Pada suatu hari, secara tidak sengaja, pemiliknya melepaskan burung itu bagi melindunginya daripada serangan musuh. Semasa burung tiung itu terbang bebas dari halaman rumah, ia hinggap di sebatang pokok di puncak bukit tempat burung-burung tiung lain bersarang. Di situ, burung tersebut mula berinteraksi dengan burung-burung tiung lain yang ditemuinya. Bunyi yang terhasil menjadi sangat riuh-rendah dan memekakkan telinga, seolah-olah sekumpulan manusia sedang berbual-bual. Riuh-rendah bunyi tersebut telah mengganggu ketenteraman pasukan musuh yang sedang bersembunyi di dalam hutan di bukit yang sama. Pihak musuh menjadi cemas dan keliru, menyangka bahawa pergerakan serta tempat persembunyian mereka sedang diperhatikan oleh penduduk kampung. Kerana bimbang akan serangan yang bakal berlaku, mereka menjadi terlalu takut untuk terus berada di situ dan akhirnya melarikan diri, sekali gus membatalkan rancangan mereka untuk melancarkan serangan.[12]
Bagi memperingati peristiwa tersebut, penduduk kampung menamakan bukit itu sebagai Bukit Tiong, mengambil nama daripada burung yang telah mencetuskan kekecohan itu. Sejak saat itu, kampung tersebut tidak lagi diancam oleh serangan musuh, dan penduduknya dapat hidup dengan aman serta selamat semula.[12]
Rujukan
[sunting | sunting sumber]- ↑ BUKU DIREKTORI TELEFON PENGHULU-PENGHULU MUKIM DAN KETUA-KETUA KAMPUNG NEGARA BRUNEI DARUSSALAM (PDF). Jil. 4. Brunei: Bahagian Perancangan Daerah, Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri. April 2024. m/s. 30.
- 1 2 "Laporan Banci Penduduk dan Perumahan 2021" (PDF). DEPS.MoFE.gov.bn. Jabatan Perangkaan, Jabatan Perancangan dan Kemajuan Ekonomi, Kementerian Hal Ehwal Dalam Negeri. October 2021. Dicapai pada 23 January 2024.
- 1 2 "Buku Panduan Poskod Negara Brunei Darussalam [Edisi Kedua]" (PDF). post.gov.bn. m/s. 38. Diarkibkan daripada yang asal (PDF) pada 2018-10-16. Dicapai pada 23 Oktober 2018.
- ↑ Dayang Amdiah 2023, m/s. 55.
- ↑ Dayang Amdiah 2023, m/s. 55–56.
- 1 2 Dayang Amdiah 2023, m/s. 56.
- ↑ "Program Sua Muka Kongsi Maklumat Rasmi". Pelita Brunei. 28 November 2018. Diarkibkan daripada yang asal pada 21 November 2021. Dicapai pada 21 November 2021 – melalui Brudirect.com.
- ↑ Dk. Vivy Malessa Pg. Ibrahim (14 Februari 2021). "Tingkatkan ukhuwah, bentuk masyarakat bertakwa" (PDF). Pelita Brunei. No. 66 No. 20. Jabatan Penerangan (diterbitkan 15 February 2021). m/s. 1. Dicapai pada 21 November 2021.
- ↑ Dayang Amdiah 2023, m/s. 57–58.
- ↑ Dayang Amdiah 2023, m/s. 57.
- ↑ "PEMBUKAAN SEKOLAH MELAYU BAKIAU" (PDF). Pelita Brunei. No. 7 No. 21. Jabatan Siaran Radio dan Penerangan. 7 November 1962. m/s. 1. Dicapai pada 3 Oktober 2021.
- 1 2 3 Amdiah 2023, m/s. 124.
- Dayang Amdiah binti Ali (2023). "Bukit Tiong". Puak Tutong: Sejarah dan Perkembangan Awal Sosiobudaya (ed. 3rd). Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei: 124. ISBN 978-99917-63-95-8.
{{cite journal}}: CS1 maint: periodical has ISBN (link) - Dayang Amdiah binti Ali (2023). "Kampung Bakiau". Puak Tutong: Sejarah dan Perkembangan Awal Sosiobudaya (ed. 3rd). Bandar Seri Begawan: Pusat Sejarah Brunei: 55–59. ISBN 978-99917-63-95-8.
{{cite journal}}: CS1 maint: periodical has ISBN (link)
.png)
 | Rencana berkenaan geografi dan tempat di Brunei ini ialah rencana tunas. Anda boleh membantu Wikipedia dengan mengembangkannya. |