Pachyrhizus erosus

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search
Rencana ini ialah mengenai ubi sengkuang. Untuk penggunaan nama sengkuang lain, sila lihat Sengkuang (nyahkekaburan).

Pachyrhizus erosus
Pachyrhizus erosus Blanco2.249.png
Pengelasan saintifik
Alam: Plantae
(tanpa pangkat): Angiosperms
(tanpa pangkat): Eudicots
(tanpa pangkat): Rosids
Order: Fabales
Keluarga: Fabaceae
Genus: Pachyrhizus
Spesies: P. erosus
Nama binomial
Pachyrhizus erosus
(L.) Urb.

Pachyrhizus erosus, biasanya dikenali sebagai sengkuang, jícama (/ˈhɪkəmə/; bahasa Sepanyol jícama [ˈxikama] ; dari Nahuatl xīcamatl, [ʃiːˈkamatɬ]), sengkuang Mexico, atau lobak Mexico, ialah nama pokok asli Mexico, walaupun nama yang paling biasa merujuk kepada akar ubi tumbuhan itu yang boleh dimakan. Sengkuang merupakan spesies dalam genus Pachyrhizus dalam keluarga kacang (Fabaceae). Tumbuh-tumbuhan dalam genus ini biasanya dirujuk sebagai sengkuang, walaupun istilah "sengkuang" boleh menjadi satu lagi nama untuk jícama. Spesies utama sengkuang yang lain juga asli dalam benua Amerika.

Bunga, sama ada biru atau putih, dan buah serupa dengan kacang serinding, dihasilkan pada tanaman maju. Beberapa spesies sengkuang berlaku, tetapi salah satu yang terdapat dalam [banyak] pasaran ialah Pachyrhizus erosus. Dua bentuk P. erosus yang ditanam ialah jicama de agua dan jicama de leche: kedua-dua dinamakan sempena ketekalan jus mereka. Bentuk leche mempunyai akar panjang dan jus susu manakala bentuk agua mempunyai berbentuk gasing dengan akar bulat, jus lut cahaya yang lebih berair, dan adalah bentuk pilihan untuk pasaran.[1][2]

Botani[sunting | sunting sumber]

Nama lain untuk sengkuang termasuk kentang Mexico, ahipa, saa got, dan kentang Cina. Di Ecuador dan Peru, nama jicama digunakan untuk yacón atau epal tanah Peru yang tidak berkaitan, tumbuhan daripada keluarga bunga matahari yang ubi juga digunakan sebagai makanan.[2]

Sengkuang segar untuk dijual di pasar tani

Pokok sengkuang boleh mencapai ketinggian 4–5 m jika diberi sokongan sesuai. Akarnya boleh mencapai panjang sehingga 2 m dan berat sehingga 20 kg. Akar sengkuang paling berat pernah direkodkan seberat 23 kg dan ditemui pada tahun 2010 di Filipina (di mana mereka dipanggil singkamas).[3] Sengkuang adalah fros lembut dan memerlukan 9 bulan tanpa fros untuk tuaian ubi besar yang baik atau tumbuh secara komersial. Masih boleh tumbuh di kawasan sejuk yang mempunyai sekurang-kurangnya lima bulan tanpa fros, kerana ia tetap akan menghasilkan ubi, tetapi ia akan menjadi lebih kecil. Kawasan sederhana panas dengan sekurang-kurangnya lima bulan tanpa fros boleh mula membenih 8 hingga 10 minggu sebelum fros terakhir musim bunga. Haba bawah adalah disyorkan, kerana benih memerlukan suhu panas untuk bercambah, maka periuk perlu disimpan di tempat yang hangat. Sengkuang tidak sesuai untuk kawasan yang mempunyai musim tumbuh pendek kecuali dikulturkan dalam rumah hijau. Kawasan tropika boleh menyemai benih pada bila-bila masa dalam setahun. Kawasan subtropika perlu menyemai benih apabila tanah telah dihangatkan pada musim bunga.[4]

Dalam masakan[sunting | sunting sumber]

Sengkuang didadu segar, diperisakan dengan serbuk cili tajín

Luaran akar adalah kuning dan mirip kertas, manakala di dalamnya adalah putih krim dengan tekstur rangup yang menyerupai kentang atau pir mentah. Rasanya manis dan berkanji, mengingatkan beberapa epal atau kacang hijau mentah, dan ia biasanya dimakan mentah, kadang-kadang dengan garam, lemon, atau jus limau dan serbuk cili. Ia juga dimasak dalam sup dan hidangan goreng. Sengkuang sering berpasangan dengan serbuk cili, ketumbar, halia, lemon, limau, oren, bawang merah, salsa, minyak bijan, ikan bakar, dan kicap.[5] Ia boleh dipotong baji nipis dan dicelup dalam salsa. Di Mexico, ia popular dalam salad, dengan gabungan buah-buahan segar, bar buah-buahan, sup, dan masakan lain. Berbeza dengan akar, bahagian pokok sengkuang yang lain sangat beracun; benih mengandungi toksin rotenon, yang digunakan untuk meracun serangga dan ikan.[6]

Merebak ke Asia[sunting | sunting sumber]

Sengkuang
Sengkuang, mentah
Nilai pemakanan per 100 g (3.5 oz)
Tenaga 159 kJ (38 kcal)
Karbohidrat 8.82 g
- Gula 1.8 g
- Serabut diet 4.9 g
Lemak 0.09 g
Protein 0.72 g
Tiamina (vit. B1) 0.02 mg (2%)
Riboflavin (vit. B2) 0.029 mg (2%)
Niasin (vit. B3) 0.2 mg (1%)
Asid pantotenik (B5) 0.135 mg (3%)
Vitamin B6 0.042 mg (3%)
Folat (vit. B9) 12 μg (3%)
Kolina 13.6 mg (3%)
Vitamin C 20.2 mg (24%)
Kalsium 12 mg (1%)
Besi 0.6 mg (5%)
Magnesium 12 mg (3%)
Mangan 0.06 mg (3%)
Fosforus 18 mg (3%)
Kalium 150 mg (3%)
Natrium 4 mg (0%)
Zink 0.16 mg (2%)
Link to USDA Database entry
Peratusan dianggarkan
menggunakan syor A.S. untuk orang dewasa.
Sumber: USDA Nutrient Database

Sepanyol menyebarkan penanaman jícama dari Mexico ke Filipina (di mana ia dikenali sebagai singkamas, daripada Nahuatl xicamatl),[7] dari sana ia pergi ke China dan bahagian lain di Asia Tenggara, di mana penggunaan ketara sengkuang mentah termasuk popiah, lumpia segar di Filipina dan salad di Indonesia, Singapura dan Malaysia seperti yusheng dan rojak.

Tanaman akar ini juga dikenali oleh orang Malaysia, dan dimakan di bar buah-buahan segar seperti sengkuang calit atau bercampur-campur dalam rojak (sejenis salad buah pedas).

Di Filipina, sengkuang biasanya dimakan segar dengan perasa seperti cuka beras dan ditaburi dengan garam, atau dengan bagoong (belacan). Di Indonesia, sengkuang dikenali sebagai bengkuang. Padang sebuah bandar di Sumatera Barat dipanggil "kota bengkuang". Penduduk tempatan mungkin berpendapat bahawa sengkuang ini adalah "tanaman asli" Padang. Tanaman akar ini telah ditanam di mana-mana di bandar ini dan ia telah menjadi sebahagian daripada budaya mereka.[8]

Ia dikenali dengan nama Cina bang kuang kepada etnik Cina di Asia Tenggara. Dalam bahasa Mandarin Cina, ia dikenali sebagai dòushǔ(豆薯) atau liáng shǔ (涼薯), sebagai sa1 got3 沙葛 (sama seperti "turnip") dalam Bahasa Cina/Kantonis Yue, dan sebagai mang-guang 芒光 dalam Teochew, di mana perkataan ini dipinjam daripada Bahasa Melayu, dan sebagai dìguā 地瓜 di wilayah Guizhou dan beberapa wilayah yang berjiran dengan China, istilah yang kedua dikongsi dengan keledek. Sengkuang telah menjadi popular dalam makanan Vietnam sebagai bahan dalam pai, di mana ia dipanggil cây củ đậu (di utara Vietnam) atau củ sắn atau sắn nước (di selatan Vietnam).

Dalam bahasa Jepun, ia dikenali sebagai 葛芋 (kuzu-imo). Di Myanmar, ia dikenali sebagai စိမ်းစားဥ (Sane-saar-u). Nama Thainya ialah มันแกว (man kaeo).[9] Di Kemboja, ia dikenali sebagai ដំឡូងរលួស /dɑmlɔoŋ rəluəh/ atau di bawah nama Cina sebagai ប៉ិកួៈ ~ ប៉ិគក់ /peʔkŭəʔ/.[10] Dalam Bengali, ia dikenali sebagai shankhalu (শাঁখ আলু), secara harfiah diterjemahkan kepada "kulit kerang (shankha, শাঁখ) kentang (alu, আলু)" kerana bentuk, saiz dan warnanya. Dalam Hindi, ia dikenali sebagai mishrikand (मिश्रीकंद). Ia dimakan semasa puasa (उपवास) di Bihar (India) dan dikenali sebagai kesaur (केसौर). Di Odia, ia dikenali sebagai (ଶଙ୍ଖ ସାରୁ) Shankha Saru. Di Laos, ia dipanggil man phao (ມັນເພົາ),[11] lebih kecil dan rasa sedikit manis daripada jenis Mexico. Ia digunakan sebagai snek dengan mengupas lapisan luar kulit, kemudian memotong kepada saiz gigitan untuk makan seperti epal atau pir.

Pemakanan[sunting | sunting sumber]

Sengkuang tinggi karbohidrat dalam bentuk serat makanan. Ia terdiri daripada 86-90% air; ia mengandungi hanya jumlah surih protein dan lipid. Rasa manisnya berasal dari inulin oligofruktos (juga dipanggil frukto-oligosakarida) yang merupakan prebiotik. Sengkuang mempunyai lemak tepu, kolesterol, dan natrium yang sangat rendah. Ia juga merupakan sumber vitamin C yang baik.[12]

Penyimpanan[sunting | sunting sumber]

Sengkuang perlu disimpan kering, antara 12 dan 16 °C (53 dan 60 °F). Kerana suhu sejuk akan merosakkan akar, sengkuang hendaklah tidak disejukkan. Akar segar disimpan pada suhu yang sesuai akan tahan selama sebulan atau dua.

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ Johnson, Hunter. "Extension Vegetable Specialist". UC-Davis. 
  2. ^ a b "Globalization of Foods-Jicama". Global Bhasin. Dicapai 31 July 2013. 
  3. ^ 'Heaviest' Singkamas Found in Ilocos
  4. ^ "Jicama Growing Information". Green Harvest. Dicapai 31 July 2013. 
  5. ^ Green, Aliza (2004). Field Guide to Produce. Quirk Books. m/s. 194. ISBN 1-931686-80-7. 
  6. ^ Duke, James A. (1992). "Handbook of phytochemical constituents of GRAS herbs and other economic plants". Dr. Duke's Phytochemical and Ethnobotanical Databases. CRC Press. Dicapai June 25, 2010. 
  7. ^ "Singkamas". Merriam-Webster. Dicapai 2 January 2015. 
  8. ^ "What is Jicama?". Innovateus. Dicapai 30 July 2013. 
  9. ^ So Sethaputra, New Model Thai-English Dictionary, Bangkok: Thai Watana Panich, 1965, p. 366.
  10. ^ Pauline Dy Phon, វចនានុក្រមរុក្ខជាតិប្រើប្រាស់ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា, Dictionnaire des Plantes utilisées au Cambodge, Dictionary of Plants used in Cambodia, ភ្នំពេញ Phnom Penh, បោះពុម្ពលើកទី ១, រោងពុម្ព ហ ធីម អូឡាំពិក (រក្សាសិទ្ធិ៖ អ្នកគ្រូ ឌី ផុន) គ.ស. ២០០០, ទំព័រ ៤៨៥, 1st edition: 2000, Imprimerie Olympic Hor Thim (© Pauline Dy Phon), 1er tirage : 2000, Imprimerie Olympic Hor Thim, p. 485; វចនានុក្រមខ្មែរ ពុទ្ធសាសនបណ្ឌិត្យ ភ្នំពេញ ព.ស. ២៥១០-២៥១១ គ.ស. ១៩៦៧-១៩៦៨ ទំព័រ ៦២៧, ១០១៣, Dictionnaire cambodgien, Institut bouddhique de Phnom Penh, 1967-1968, p. 627, 1013.
  11. ^ Reinhorn, Marc, Dictionnaire laotien-français, Paris: CNRS, 1970, p. 1635.
  12. ^ "Nutrition Data: Yambean (jicama), raw". Nutrition Data. Dicapai 11 July 2014. 

Pautan luar[sunting | sunting sumber]