Mohamed bin Hamzah

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search
Mohamed bin Hamzah

PIS, PIL, PLP (Johor)
محمد بن حمزه
Kelahiran(1918-03-05)5 Mac 1918
Meninggal dunia19 Februari 1993(1993-02-19) (umur 74)
WarganegaraMalaysia
PendidikanSeni lukis
Pusat pendidikanKolej Raffles, Singapura, Negeri-negeri Selat
PekerjaanArkitek
Terkenal keranaMereka bentuk Bendera Malaysia, Jalur Gemilang
Tandatangan
Mohamed bin Hamzah signature.png

Mohamed bin Hamzah (Jawi: محمد بن حمزه;‭ 5 Mac 1918 - 19 Februari 1993) adalah seorang ahli veksilografi dan arkitek. Beliau merupakan pencipta Jalur Gemilang, iaitu Bendera Malaysia.

Beliau paling terkenal dengan karya-karyanya dalam mereka bentuk Bendera Malaysia (dahulunya Persekutuan Tanah Melayu), Jalur Gemilang. Apabila Persekutuan Tanah Melayu hendak ditubuh, negara tersebut memerlukan satu bendera baharu bagi menggantikan bendera Malayan Union. Beliau juga terkenal kerana mereka bentuk kad jemputan kerajaan Johor, lambang kerajaan, jata negeri Johor,[1] serta bangunan-bangunan seperti Dewan Jubli Intan di Johor.[2]

Kehidupan peribadi[sunting | sunting sumber]

Mohamed dilahirkan di Kampung Melayu Majidee, Johor Bahru, Johor pada 5 Mac 1918. Beliau mempunyai 9 adik-beradik lain, dan bersekolah di Sekolah Rendah Bukit Zahara, dan kemudian ke Maktab Sultan Abu Bakar. Beliau juga mengikuti kursus seni melalui pos dari Press Art School, Tudor Hall, Forest Hill, London. Pada tahun 1936, Mohamed ditaja oleh kerajaan Johor untuk melanjutkan pelajarannya dalam bidang seni lukis di Kolej Raffles, Singapura, Negeri-negeri Selat, sebelum memulakan kerjayanya pada akhir tahun selepas itu sebagai seorang jurutera di Jabatan Kerja Raya, Johor Bahru. [2]

Kerjaya[sunting | sunting sumber]

Pada tahun 1937, Mohamed mula bekerja sebagai seorang penyurih di Unit Kejuruteraan Jabatan Kerja Raya Johor Bahru. Beliau kemudiannya dinaik pangkat menjadi Pembantu Teknik, dan kemudian Pembantu Teknik Tingkatan Tertinggi, di mana sebahagian besar karya di Johor dikendalikan olehnya.[1]

Pada tahun 1960, beliau diupah oleh Sultan Sir Ismail ibni Almarhum Sultan Sir Ibrahim Al-Masyhur untuk mereka bentuk kad jemputan kerajaan untuk kemahkotaan Baginda pada 10 Februari 1960. Beliau juga ditugaskan untuk melakar peta Grand Prix Kemahkotaan Johor, mereka Pintu Gerbang Mahkota di Pantai Lido, serta banyak tanda dan hiasan kerajaan lain untuk kemahkotaan Sultan Ismail.[2]

Kerana itu, beliau dikenali sebagai Mohamed Arkitek,[3] kerana terkenal untuk mereka bentuk struktur-struktur termasyhur seperti Dewan Jubli Intan, Menara Mahkota, Masjid Jamek Mersing, Pejabat Pos Johor Bahru, Bangunan Majlis Bandaraya Johor Bahru, serta banyak bangunan kerajaan, kuarters, dan masjid di seluruh Johor. Beliau juga mereka bentuk jata negeri Johor, dan lambang kerabat diraja Johor.[1]

Pada pertengahan tahun 1970-an, kerajaan Johor menawarkan Mohamed pekerjaan kontrak kerana pekerjaannya yang cemerlang dalam bidang kejuruteraan. Beliau kemudiannya bekerja di sebuah syarikat perabot di Johor Bahru sebagai pereka perabot, dan juga merekabentuk logo untuk syarikat-syarikat seperti jenama kicap HABHAL (Haji Ahmad bin Haji Abdul Latif) yang ikonik.[1]

Mereka bentuk Bendera Persekutuan Tanah Melayu[sunting | sunting sumber]

Reka bentuk bendera asal yang dibuat Mohamed untuk Persekutuan Tanah Melayu.
Reka bentuk bendera Persekutuan Tanah Melayu setelah dipinda.

Ketika Persekutuan Tanah Melayu menggantikan Malayan Union, kerajaan persekutuan melalui Majlis Perundangan Persekutuan membuat satu pertandingan untuk mereka bentuk bendera baharu pada tahun 1949, lapan tahun sebelum pembentukan negara itu.[4] Majlis itu menerima 373 penyertaan, dengan hanya tiga yang diterima dan satu daripadanya merupakan ciptaan Mohamed, yang terdiri daripada latar berjalur biru dan putih, dengan kanton merah yang mengandungi bulan sabit kuning dan bintang pecah lima.[5]

Menurut adik bongsu Mohamed, Abu Bakar Hamzah, Mohamed yang berusia 29 tahun ketika itu berputus untuk menyertai pertandingan ini setelah melihat pengumumannya, dan sangat gembira dapat menjadi sebahagian daripada pertandingan ini kerana sifat patriotik dan cintakan negara.[6] Beliau menghantar empat penyertaan, dengan hanya satu dari mereka yang masuk ke dalam senarai tiga finalis yang dipilih oleh kerajaan persekutuan. Majlis Perundangan Persekutuan kemudiannya menyerah pada orang awam untuk memilih daripada tiga reka bentuk tersebut, apabila sebuah akhbar The Malay Mail mengadakan satu undian umum mengenai perkara itu.[7] Hasilnya kemudian diterbitkan pada 28 November 1949, di mana majoriti pengundi memilih reka bentuk yang dicipta Mohamed.

Menteri Besar Johor ketika itu, Dato' Onn Jaafar kemudiannya mengunjungi Mohamed di rumahnya di Jalan Ungku Puan, Johor Bahru untuk berbincang dengannya mengenai reka bentuk bendera.[6] Onn mencadangkan beberapa perubahan, termasuk menukar warna biru dan merah (ke jalur merah dan putih dengan kanton biru), serta menambahkan 6 lagi mata ke bintang 5 di bendera dengan jumlah 11 mata, memandangkan negara pada ketika itu sedang memerangi gerakan komunis, dan bintang pecah lima itu mempunyai kemiripan terhadap simbol komunis. Setelah beliau bersetuju dengan pindaan reka bentuk itu, satu reka bentuk muktamad diserahkan kepada Majlis Raja-Raja yang ketika satu persidangan pada 22 dan 23 Februari 1950, memperkenan reka bentuk tersebut.[4] Bendera itu kemudian dikibarkan buat pertama kalinya di Istana Selangor pada 16 Mei 1950.

Pada tahun 1963 ketika Persekutuan Tanah Melayu berubah menjadi Persekutuan Malaysia, reka bentuk bendera tersebut telah dipinda untuk menambah tiga jalur pada latar dan mata pada bintang, menandakan tiga negeri baru yang bergabung dengan persekutuan tersebut iaitu Sabah, Sarawak dan Singapura. Selepas Singapura keluar dari Malaysia, garis dan mata keempat belas itu diubah untuk melambangkang kerajaan persekutuan, dan kemudiannya melambangkan Wilayah-wilayah Persekutuan.

Namun, Mohamed memberitahu adiknya Abu Bakar untuk merahsiakan kisah bahawa beliaulah merupakan insan yang bertanggungjawab dalam mereka bentuk bendera Persekutuan Tanah Melayu.

Kematian[sunting | sunting sumber]

Pada 19 Februari 1993, Mohamed meninggal dunia di Kuala Lumpur, Malaysia pada usia 74 tahun, akibat penyakit asma. Adiknya, Abu Bakar kemudiannya mendedahkan kisah penciptaan bendera Persekutuan Tanah Melayu, setelah beberapa tahun Mohamed meninggal dunia, kerana melihat terlalu ramai orang lain yang mengaku bahawa bendera tersebut adalah ciptaan mereka sendiri atau ciptaan orang lain. Beliau meminta pertolongan dari Jabatan Kerja Raya Johor Bahru dan Yayasan Warisan Johor (YWJ), yang berjaya menemui bukti mengenai sumbangan Mohamed pada bendera negara, termasuk kertas kalis air berukuran A4 yang mengandungi reka bentuk bendera Mohamed dengan tandatangannya.[6] Kamdi Kamil daripada YWJ kemudiannya menulis sebuah buku untuk menghormati karya-karya Mohamed, berjudul "Mohamed Hamzah Perekacipta Jalur Gemilang: Bendera, Lambang & Lagu," yang diterbitkan pada tahun 2007.

Darjah kebesaran[sunting | sunting sumber]

Darjah kebesaran Malaysia[sunting | sunting sumber]

  •  Johor :
    • Sultan Ibrahim Diamond Jubilee medal ribbon.gif Pingat Jubli Intan Sultan Ibrahim (1955)
    • Johor Long Service Medal.svg Pingat Kerana Lama dan Baik dalam Pekerjaan (PLP) (1976)
    • Sultan Ibrahim Coronation Medal ribbon.gif Pingat Ibrahim Sultan (PIS) (1977)

Darjah kebesaran luar negara[sunting | sunting sumber]

  •  UK :
    • Ribbon - Defence Medal.png Pingat Pertahanan Perang Dunia Kedua[1]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ a b c d e Universiti Malaya, Pusat Kajian Kecemerlangan Melayu (3 March 2017). "MOHAMED HAMZAH (1918-1993), PEREKACIPTA JALUR GEMILANG".
  2. ^ a b c Kamil, Kamdi (2007). Mohamed Hamzah Perekacipta Jalur Gemilang: Bendera, Lambang & Lagu. Persatuan Sejarah Malaysia, Cawangan Negeri Johor. ISBN 9789834224905.
  3. ^ "Mohamed Bagai Arkitek". Metro. 24 July 2005.
  4. ^ a b Muhamad Razif Nasruddin, dan Zarul Nazli bin Zulkhurnain (2012). "The History and Design Chronology of Jalur Gemilang" (PDF). Malaysia Design Archive. Ralat petik: Tag <ref> tidak sah, nama ":3" digunakan secara berulang dengan kandungan yang berbeza
  5. ^ "1 درفد 3 چورق بنديرا فيدريشن اکن دفيليه" [1 daripada 3 corak bendera federesyen akan dipilih]. اوتوسن ملايو. 16 November 1949.
  6. ^ a b c "Kesultanan Johor: Adik bongkar rahsia Jalur Gemilang". Kesultanan Johor. Dicapai pada 2020-09-16.
  7. ^ Sonia Ramachandran.