Majlis Raja-Raja

Majlis Raja-Raja
مجليس راج٢
	Kerajaan Malaysia
	; Lambang Majlis Raja-Raja tertera di pintu pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja.
Intisari agensi
Dibentuk	1948; 78 tahun yang lalu
Agensi terdahulu	Majlis Raja-raja Melayu (Durbar);
Bidang kuasa	Kerajaan Persekutuan Malaysia
Ibu pejabat	Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja, 482, Jalan Bukit Petaling 50682 Kuala Lumpur
Eksekutif agensi	Tan Sri Syed Danial Syed Ahmad, Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja;
Laman sesawang	www.majlisraja-raja.gov.my

Majlis Raja-Raja (Jawi: ‏مجليس راج٢‎‎, nama bahasa Inggeris dipakai: Conference of Rulers^[1]) merupakan sebuah badan rasmi yang ditubuhkan mengikut Perkara 38 Perlembagaan Malaysia sebagai tempat bagi Raja-Raja dan Yang di-Pertua - Yang di-Pertua Negeri bertemu dan berbincang. Dalam beberapa perkara yang tertentu, Perlembagaan Persekutuan memperuntukkan kerajaan supaya memperolehi nasihat daripada Majlis Raja-Raja. Urusan pemilihan dan pelantikan Yang di-Pertuan Agong juga terletak pada Majlis Raja-Raja. Selain itu, majlis ini merupakan kuasa tertinggi dalam hal ehwal Islam di Malaysia.

Majlis ini dianggotai oleh semua sembilan Raja Melayu dan empat Yang di-Pertua Negeri di Malaysia. Mengikut peraturan hanya Duli Yang Maha Mulia (DYMM) Raja-Raja sahaja yang layak mempengerusikan mesyuarat dan ia dipengerusikan mengikut giliran yang ada dalam susunan sebagaimana yang ditetapkan oleh Majlis. YAB Menteri Besar / Ketua Menteri hadir sebagai penasihat kepada DYMM Raja-Raja dan TYT Yang di-Pertua - Yang di-Pertua Negeri masing-masing. Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong hanya berangkat hadir pada mesyuarat hari kedua dengan diiringi oleh YAB Perdana Menteri sebagai penasihat. Ini menjadikan mesyuarat ini sebagai mesyuarat ‘tertinggi’ di Malaysia. Walau bagaimanapun, Yang di-Pertuan Agong biasanya hanya hadir jika mesyuarat tersebut akan melantik Yang di-Pertuan Agong atau Timbalan Yang di-Pertuan Agong yang seterusnya atau ia membincangkan polisi negara. Timbalan Perdana Menteri tidak tergolong dalam Majlis Raja-Raja.

Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja dilantik sebagai setiausaha Majlis Mesyuarat Raja-Raja.

Sejarah

Era Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (1896–1939)

Sejarah Majlis Raja-Raja bermula dengan penubuhan Majlis Raja-Raja bagi Negeri-Negeri Melayu Bersekutu pada 1 Julai 1896. Badan ini diwujudkan ekoran pembentukan Negeri-negeri Melayu Bersekutu (NNMB) yang terdiri daripada Perak, Selangor, Negeri Sembilan, dan Pahang bagi membincangkan hal ehwal kepentingan bersama dengan pentadbiran British.

Persidangan Durbar Pertama

Mesyuarat pertama Majlis ini, atau lebih dikenali sebagai Durbar, telah berlangsung pada 13 hingga 17 Julai 1897 di Istana Iskandariah, Kuala Kangsar, Perak. Istilah Durbar berasal daripada bahasa Urdu-Parsi yang bermaksud "istana raja" atau perjumpaan rasmi yang diadakan oleh pemerintah.

Antara tokoh utama yang hadir dalam persidangan sulung ini ialah:

Raja-Raja Melayu:
- DYMM Sultan Idris Murshidul Aadzam Shah (Perak)
- DYMM Sultan Abdul Samad (Selangor)
- DYMM Tuanku Muhammad (Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan)
- DYMM Sultan Ahmad (Pahang)
Wakil British: Sir Charles Mitchell (Pesuruhjaya Tinggi), Sir Frank Swettenham (Pengerusi/Residen Jeneral), serta Residen-residen Inggeris dari empat negeri berkenaan.

Persidangan Durbar ini telah diadakan sebanyak sembilan kali sehingga tercetusnya Perang Dunia Kedua pada tahun 1939.

Era Persekutuan Tanah Melayu (1948–1957)

Selepas pembentukan Persekutuan Tanah Melayu pada tahun 1948, keahlian majlis ini diperluaskan dengan penyertaan Negeri-negeri Melayu Tidak Bersekutu iaitu Johor, Kedah, Perlis, Kelantan, dan Terengganu. Nama badan ini kemudiannya diringkaskan kepada Majlis Raja-Raja.

Mesyuarat Pertama (1948): Diadakan pada 18 Februari 1948 di Kuala Lumpur, dipengerusikan oleh DYMM Sultan Ibrahim ibni Sultan Abu Bakar (Sultan Johor).
Kekerapan Mesyuarat: Antara Februari 1948 sehingga ambang kemerdekaan pada Ogos 1957, Majlis Raja-Raja telah bersidang sebanyak 50 kali.

Era Pasca-Merdeka dan Malaysia (1957–Kini)

Selepas mencapai kemerdekaan, keahlian Majlis Raja-Raja terus berkembang:

1957: Melaka dan Pulau Pinang menyertai majlis melalui Yang di-Pertua Negeri masing-masing.
1963: Sabah, Sarawak, dan Singapura (sehingga 1965) menyertai majlis susulan penubuhan Malaysia.

Rentetan Mesyuarat Penting

Mesyuarat Pertama Pasca-Merdeka: Berlangsung pada 30 hingga 31 Oktober 1957, dipengerusikan oleh DYMM Tuanku Syed Putra Jamalullail (Raja Perlis).
Mesyuarat Ke-125: Diadakan pada 15 hingga 16 Oktober 2008 di Terengganu, menandakan kesinambungan institusi ini dalam sistem Raja Berperlembagaan.

Fungsi dan Kuasa

Fungsi Majlis Raja-Raja (MRR) diperuntukkan secara meluas dalam Perlembagaan Persekutuan Malaysia, terutamanya di bawah Perkara 38. Peranan Majlis ini adalah unik kerana ia bertindak sebagai badan pengimbang (check and balance) dalam sistem monarki berparlimen.

1. Fungsi Pemilihan dan Pelantikan

Majlis Raja-Raja mempunyai kuasa mutlak dalam urusan pelantikan tertinggi negara:

Pemilihan Yang di-Pertuan Agong (YDPA): Memilih Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong mengikut prosedur dalam Jadual Ketiga Perlembagaan Persekutuan.
Pemecatan YDPA: Majlis mempunyai kuasa tunggal untuk memecat Yang di-Pertuan Agong daripada jawatannya.
Persetujuan Pelantikan Jawatan Penting: Majlis perlu dirundingi (consulted) oleh YDPA sebelum pelantikan jawatan berikut:
- Ketua Hakim Negara, Presiden Mahkamah Rayuan, dan Hakim-hakim Mahkamah Atasan.
- Ketua Audit Negara.
- Pengerusi dan ahli-ahli Suruhanjaya Pilihan Raya (SPR).
- Pengerusi dan ahli-ahli Suruhanjaya Perkhidmatan Awam (SPA).
- Anggota Majlis Angkatan Tentera (wakil Raja-Raja).

2. Fungsi Perlindungan dan Hak Veto

Majlis Raja-Raja bertindak sebagai "Penjaga Perlembagaan" (Guardian of the Constitution). Tiada undang-undang yang menyentuh perkara berikut boleh diluluskan tanpa persetujuan Majlis:

Keistimewaan Diraja: Apa-apa undang-undang yang menyentuh secara langsung keistimewaan, kedudukan, kemuliaan atau kebesaran Raja-Raja.
Pindaan Perlembagaan Sensitif: Meliputi Perkara 10(4) (Sekatan Kebebasan Bercakap), Perkara 63(4) dan 72(4) (Hak Keistimewaan Parlimen/DUN), Perkara 152 (Bahasa Kebangsaan), dan Perkara 153 (Kedudukan Istimewa Melayu & Bumiputera).
Perubahan Sempadan: Sebarang undang-undang yang mengubah sempadan mana-mana Negeri di Malaysia.

3. Fungsi Hal Ehwal Agama Islam

Walaupun setiap Raja adalah Ketua Agama Islam di negeri masing-masing, Majlis Raja-Raja mempunyai peranan penyelarasan di peringkat Persekutuan:

Upacara Agama Islam: Mempersetujui sebarang perbuatan, amalan, atau upacara agama yang meliputi seluruh Persekutuan.
Penentuan Kalendar Hijriah: Memutuskan tarikh permulaan puasa (Ramadan) dan tarikh Hari Raya (Aidilfitri dan Aidiladha) berdasarkan cerapan anak bulan.
Nasihat Agama: Memberikan pandangan mengenai hukum-hakam melalui Jawatankuasa Muzakarah Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Agama Islam (MKI).

4. Kuasa Budi Bicara

Di bawah Perkara 38(6), Majlis Raja-Raja boleh bertindak mengikut budi bicaranya (tanpa perlu mengikut nasihat pihak eksekutif) dalam perkara:

Memilih atau memecat Yang di-Pertuan Agong atau Timbalan Yang di-Pertuan Agong.
Memberi nasihat mengenai apa-apa pelantikan yang diperuntukkan oleh Perlembagaan.
Mempersetujui atau tidak mempersetujui apa-apa undang-undang yang mengubah sempadan sesuatu Negeri atau menyentuh keistimewaan Raja-Raja.
Memberikan ampun, tunda hukum dan meringankan hukuman di bawah Perkara 42 (bagi kes tertentu di Mahkamah Khas).

5. Fungsi Perundingan Dasar Negara

Majlis Raja-Raja berhak membincangkan apa-apa persoalan mengenai dasar negara (seperti dasar imigresen, pendidikan, atau keselamatan) atau apa-apa perkara lain yang difikirkan patut. Perdana Menteri dan Menteri Besar biasanya akan hadir untuk memberi taklimat mengenai dasar-dasar tersebut semasa mesyuarat berlangsung.

Keanggotaan dalam Mesyuarat

Meskipun Yang di-Pertua Negeri (Pulau Pinang, Melaka, Sabah, dan Sarawak) adalah ahli Majlis Raja-Raja, mereka tidak terlibat dalam:

Urusan pemilihan atau pemecatan Yang di-Pertuan Agong dan Timbalannya.
Perkara-perkara yang menyentuh hak keistimewaan Raja-Raja Melayu.
Perkara-perkara yang menyentuh hal ehwal agama Islam.

Kuasa Majlis Raja Raja

Kuasa Majlis Raja-Raja dan Pindaan Perlembagaan

Sejarah perlembagaan Malaysia menyaksikan beberapa detik penting melibatkan imbangan kuasa antara badan eksekutif dan Majlis Raja-Raja. Pada tahun 1983, cadangan pindaan perlembagaan untuk memindahkan kuasa mengisytiharkan darurat kepada Perdana Menteri telah ditolak oleh Majlis Raja-Raja. Sebagai jalan penyelesaian (kompromi), Yang di-Pertuan Agong diberikan kuasa untuk memulangkan sesuatu rang undang-undang ke Dewan Rakyat bagi pertimbangan semula.^[2] Begitu juga pada tahun 1994, terdapat beberapa Pindaan Perlembagaan Malaysia 1994 yang tidak mendapat perkenan sepenuhnya daripada Majlis Raja-Raja, mencerminkan peranan institusi tersebut sebagai pelindung keluhuran perlembagaan.

Signifikan Kuasa Raja dalam Pelantikan Menteri Besar

Meskipun kuasa Raja dalam melantik seorang Menteri Besar secara umumnya dilihat sebagai fungsi formal di bawah sistem monarki berpelembagaan, peranan tersebut boleh menjadi sangat signifikan dalam keadaan politik yang tidak menentu atau berlaku krisis kepimpinan.

Situasi ini jelas diperlihatkan dalam beberapa peristiwa pada tahun 2008:

Kronologi Krisis Pelantikan Menteri Besar Pasca PRU-12 (2008)

Peristiwa pasca Pilihan Raya Umum ke-12 (PRU-12) pada tahun 2008 menyaksikan peranan kritikal institusi beraja dalam menentukan kestabilan kerajaan negeri apabila berlaku percanggahan antara pilihan parti politik dan perkenan pihak istana.

1. Perlis: Konflik Pilihan Calon Menteri Besar

Di Perlis, Raja Perlis, Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail, telah menggunakan kuasa budi bicara baginda untuk melantik individu yang diyakini mendapat sokongan majoriti ahli dewan, meskipun keputusan tersebut berbeza dengan calon pilihan utama pucuk pimpinan parti.

Latar Belakang: Pucuk pimpinan Barisan Nasional (BN) pusat telah menamakan penyandang, Shahidan Kassim, sebagai calon Menteri Besar. Walau bagaimanapun, majoriti ADUN BN yang memenangi kerusi di Perlis menyatakan sokongan kepada calon lain.
Tindakan Diraja: Baginda telah memperkenankan pelantikan Md Isa Sabu setelah berpuas hati bahawa beliau mempunyai sokongan padu daripada rakan-rakan ADUN di peringkat negeri.
Kesan: Peristiwa ini menegaskan prinsip bahawa kepercayaan ahli dewan (confidence of the house) di peringkat negeri adalah lebih utama daripada watikah lantikan oleh kepimpinan parti pusat.

2. Perak: Peranan Penimbang Tara dalam Hung Assembly

Situasi di Perak memperlihatkan peranan Sultan sebagai penimbang tara yang neutral dalam keadaan hung assembly (tiada parti mendapat majoriti mudah) untuk menentukan pelantikan ketua kerajaan yang sah.

Latar Belakang: Keputusan PRU-12 menyaksikan BN (28 kerusi) gagal memperoleh majoriti mudah, manakala gabungan pembangkang (DAP, PKR, PAS) secara kolektif memiliki 31 kerusi.
Tindakan Diraja: Sultan Azlan Shah telah menitahkan ketua-ketua parti pembangkang untuk menghadap bagi membuktikan kewujudan koalisi yang stabil.
Budi Bicara: Baginda menggunakan kuasa budi bicara untuk melantik Mohammad Nizar Jamaluddin daripada PAS sebagai Menteri Besar, memandangkan beliau memenuhi syarat perlembagaan negeri yang menetapkan identiti seorang Menteri Besar, setelah dipersetujui oleh rakan koalisi lain.

3. Terengganu: Penegasan Kuasa Budi Bicara Mutlak

Pelantikan Menteri Besar Terengganu pada tahun 2008 merupakan kes paling ketara yang menunjukkan bahawa perkenan Sultan adalah mutlak mengikut Undang-Undang Bagi Diri Kerajaan Terengganu.

Latar Belakang: Walaupun Barisan Nasional (BN) memenangi Terengganu dengan majoriti besar dan mencadangkan semula Idris Jusoh sebagai Menteri Besar, Sultan Terengganu (yang ketika itu diwakili oleh Majlis Penasihat Pemangku Raja) kerana Sultan Mizan Zainal Abidin pada ketika itu sedang bersemayam sebagai Yang di-Pertuan Agong ke-13 tidak memperkenankan nama tersebut.
Tindakan Diraja: Pihak istana sebaliknya menggunakan kuasa budi bicara untuk memilih dan melantik Ahmad Said sebagai Menteri Besar.
Signifikan: Krisis ini berakhir apabila pihak parti akhirnya akur dengan keputusan tersebut. Hal ini membuktikan bahawa dalam proses pelantikan ketua eksekutif negeri, peranan Sultan bukan sekadar "cop mohor" (rubber stamp), tetapi mempunyai kuasa penilaian sendiri terhadap individu yang layak memegang jawatan tersebut mengikut undang-undang tubuh negeri.

Kesemua peristiwa ini mengukuhkan kedudukan Raja bukan sekadar simbol, malah sebagai penjamin kestabilan tadbir urus apabila berlaku kebuntuan politik.

Anugerah Pelajaran DiRaja

Sejarah dan Penubuhan

Dalam Mesyuarat Majlis Raja-Raja yang ke-145 pada 6 November 1988, ahli majlis telah bersetuju untuk mewujudkan satu pengiktirafan akademik tertinggi yang dikenali sebagai Pingat Jaya Cemerlang (kini lebih dikenali sebagai Anugerah Pelajaran DiRaja).

Anugerah ini mula diperkenalkan pada tahun 1989 melibatkan tujuh buah Institusi Pengajian Tinggi Awam (IPTA). Setiap IPTA diperuntukkan dua anugerah bagi setiap sesi konvokesyen, iaitu kepada seorang graduan Bumiputera dan seorang graduan bukan Bumiputera yang menunjukkan kecemerlangan luar biasa.

Kriteria Pemilihan

Anugerah ini diberikan kepada graduan sarjana muda yang memenuhi kriteria ketat seperti berikut:

Pencapaian Akademik: Keputusan peperiksaan keseluruhan yang cemerlang (biasanya PNGK/GPA tertinggi).
Kokurikulum: Penglibatan aktif dan kepimpinan dalam aktiviti luar bilik darjah.
Anugerah Lain: Rekod hadiah atau pengiktirafan akademik/sukan yang telah diperolehi sebelum ini.
Perakuan Fakulti: Laporan dan sokongan rasmi daripada Dekan Fakulti yang berkenaan.
Sahsiah: Mempunyai rekod disiplin dan berkelakuan baik sepanjang tempoh pengajian.

Nilai dan Komponen Anugerah

Penerima anugerah ini akan menerima sebuah pingat emas (bernilai RM1,000) dan segulung sijil. Kadar ganjaran wang tunai pula telah mengalami beberapa siri peningkatan seperti berikut:

Tahun	Kadar Wang Tunai (RM)
1989 – 1994	RM1,000
1995 – 2008	RM2,500
2009 – Kini	RM5,000

Prestij dan Statistik

Anugerah ini dianggap sebagai antara anugerah akademik paling berprestij di Malaysia. Sebagai perbandingan, sehingga kini dianggarkan terdapat kurang daripada 600 orang penerima anugerah ini sejak ia diperkenalkan. Angka ini adalah lebih kecil jika dibandingkan dengan jumlah pemegang gelaran "Tan Sri" yang mencecah 886 orang pada tahun 2015.

Pada tahun 2016, antara penerima terkemuka bagi anugerah ini termasuklah Tham Kuen Wei dan Sofea Ghani dari Universiti Malaya, yang disampaikan sendiri oleh Sultan Nazrin Muizzuddin Shah selaku Canselor universiti tersebut.^[3]^[4]

Ringkasan Contoh Penerima Mengikut Tahun

Berikut adalah senarai sebahagian penerima Anugerah Pelajaran DiRaja (Pingat Jaya Cemerlang) yang mewakili pelbagai universiti mengikut tahun penganugerahan:

Tahun	Nama Penerima	Universiti	Bidang Pengajian
1989	(Penerima Perintis)	Universiti Malaya	Pelbagai
2011	Anwar Ridhwan (Khas)	Universiti Kebangsaan Malaysia	Sastera
2014	Ahmad Zaki Yamani	Universiti Teknologi Malaysia	Kejuruteraan Elektrik
2016	Tham Kuen Wei	Universiti Malaya	Ukur Bahan
2016	Sofea Ghani	Universiti Malaya	Undang-undang
2018	Muhammad Afiq Ismail	Universiti Putra Malaysia	Ekonomi
2020	Nurul Ain Shuhada	Universiti Utara Malaysia	Pengurusan Perniagaan
2022	Lim Sze Shien	Universiti Kebangsaan Malaysia	Sains Farmasi
2023	Muhammad Khairul Anwar	Universiti Teknologi MARA	Kejuruteraan Mekanikal

Nota: Senarai ini adalah ringkasan contoh. Rekod lengkap setiap tahun disimpan oleh arkib Pejabat Pendaftar universiti masing-masing.

Senarai Institusi Terlibat

Penganugerahan ini melibatkan semua Universiti Awam (UA) di Malaysia. Berikut adalah senarai institusi mengikut fasa penyertaan:

Fasa Perintis (Sejak 1989)

Bil	Nama Universiti	Akronim	Lokasi Utama
1	Universiti Malaya	UM	Kuala Lumpur
2	Universiti Kebangsaan Malaysia	UKM	Bangi, Selangor
3	Universiti Sains Malaysia	USM	Gelugor, Pulau Pinang
4	Universiti Putra Malaysia	UPM	Serdang, Selangor
5	Universiti Teknologi Malaysia	UTM	Skudai, Johor
6	Universiti Utara Malaysia	UUM	Sintok, Kedah
7	Universiti Islam Antarabangsa Malaysia	UIAM	Gombak, Selangor

Fasa Penyertaan Seterusnya

Bil	Nama Universiti	Akronim	Lokasi Utama
8	Universiti Teknologi MARA	UiTM	Shah Alam, Selangor
9	Universiti Pendidikan Sultan Idris	UPSI	Tanjung Malim, Perak
10	Universiti Malaysia Sarawak	UNIMAS	Kota Samarahan, Sarawak
11	Universiti Malaysia Sabah	UMS	Kota Kinabalu, Sabah
12	Universiti Tun Hussein Onn Malaysia	UTHM	Batu Pahat, Johor
13	Universiti Teknikal Malaysia Melaka	UTeM	Durian Tunggal, Melaka
14	Universiti Malaysia Perlis	UniMAP	Arau, Perlis
15	Universiti Malaysia Pahang Al-Sultan Abdullah	UMPSA	Pekan, Pahang
16	Universiti Sains Islam Malaysia	USIM	Nilai, Negeri Sembilan
17	Universiti Malaysia Terengganu	UMT	Kuala Nerus, Terengganu
18	Universiti Sultan Zainal Abidin	UniSZA	Kuala Terengganu, Terengganu
19	Universiti Malaysia Kelantan	UMK	Pengkalan Chepa, Kelantan
20	Universiti Pertahanan Nasional Malaysia	UPNM	Sungai Besi, Kuala Lumpur

Bendera Diraja

Bendera diraja atau panji diraja digunakan sebagai simbol rasmi bagi ketua negara dan pemerintah negeri, serta dikibarkan apabila baginda berada di sesuatu tempat.

Panji Yang di-Pertuan Agong

Digunakan sejak tahun 1988 hingga kini

Jata Negara dikelilingi dua rangkai bunga padi berwarna kuning pada latar kuning, melambangkan kedaulatan dan kedudukan tertinggi baginda sebagai Ketua Utama Negara.

Panji Raja Permaisuri Agong

Digunakan sejak tahun 1988 hingga kini

Jata Negara dikelilingi dua rangkai bunga padi berwarna kuning pada latar hijau sebagai simbol permaisuri negara.

Versi lengkap

Senarai berikut merangkumi panji diraja bagi pemerintah Persekutuan dan negeri-negeri di Malaysia.

Panji Timbalan Yang di-Pertuan Agong

Jata Negara pada dua jalur mendatar kuning dan biru, digunakan oleh Timbalan Yang di-Pertuan Agong atau Pemangku Raja.

Panji Sultan Johor

Latar putih dengan bulan sabit biru dan bintang berbucu sembilan.

Panji Permaisuri Johor

Latar biru dengan jalur pepenjuru putih serta bulan sabit dan bintang putih.

Panji Sultan Kedah

Jata Kedah dikelilingi dua tangkai padi pada latar kuning.

Panji Sultan Kelantan

Jata peribadi Sultan Kelantan pada latar dua jalur mendatar putih dan merah.

Panji Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan

Jata peribadi dalam bulatan hitam dikelilingi bentuk berlian merah pada latar kuning.

Panji Sultan Pahang

Jata Negeri Pahang dikelilingi dua tangkai padi pada latar putih.

Panji Tengku Ampuan Pahang

Jata Negeri Pahang dikelilingi dua tangkai padi pada latar putih.

Panji Sultan Perak

Jata peribadi Sultan Perak pada latar putih, digunakan di kediaman rasmi baginda.

Panji Raja Perlis

Jata Perlis pada latar kuning.

Panji Raja Permaisuri Perlis

Latar kuning dengan jata Perlis dalam kanton biru.

Panji Sultan Selangor

Latar kuning dengan jata peribadi Sultan Selangor serta bulan sabit dan bintang dalam kanton merah.

Panji Tengku Permaisuri Selangor

Bulan sabit dan bintang pada latar kuning dengan jalur merah di sebelah kiri.

Panji Sultan Terengganu

Jata peribadi Sultan Terengganu dengan dua tangkai padi pada latar putih dan sempadan berwarna perang.

Panji Sultanah Terengganu

Jata peribadi Sultanah Terengganu dikelilingi dua tangkai padi pada latar kuning.

Panji diraja melambangkan kedaulatan, kuasa serta identiti institusi beraja di Malaysia, dan digunakan dalam upacara rasmi serta kehadiran diraja.

Jata Diraja

Jata Diraja merupakan lambang rasmi kedaulatan dan kebesaran Sultan atau Raja yang memerintah, berfungsi sebagai simbol identiti unik bagi sesebuah institusi beraja. Ia tidak sekadar hiasan, malah membawa maksud mendalam tentang sejarah, kuasa pemerintahan, dan kemuliaan takhta kerajaan tersebut.

Jata Yang di-Pertuan Agong

Lambang kedaulatan Ketua Utama Negara Malaysia

Jata Sultan Johor

Jata kemahkotaan Sultan Ibrahim

Jata Sultan Selangor

Digunakan khusus bagi mewakili Duli Yang Maha Mulia Sultan Selangor

Jata Sultan Perak

Jata rasmi yang digunakan oleh KDYMM Sultan Perak

Jata Sultan Kedah

Lambang rasmi Kesultanan Kedah

Jata Sultan Kelantan

Lambang peribadi KDYMM Sultan Kelantan

Jata Sultan Pahang

Lambang peribadi KDYMM Sultan Pahang

Jata Sultan Terengganu

Jata tubuh rasmi KDYMM Sultan Terengganu

Jata Raja Perlis

Lambang rasmi bagi negeri dan pemerintah Perlis

Jata Yang di-Pertuan Besar Negeri Sembilan

Lambang Chang gai Puteri bagi pemerintah Negeri Sembilan

Jata Diraja melambangkan kemuliaan, keagungan, serta otoriti mutlak kedaulatan Sultan, dan menjadi simbol identiti rasmi yang menghiasi setiap instrumen pemerintahan serta singgahsana baginda.

Senarai Ahli

Keanggotaan dan Identiti Majlis Raja-Raja

Negeri	Nama Pemerintah / Yang di-Pertua Negeri	Penasihat Semasa	Lagu Negeri	Bendera Rasmi Sultan
Johor	Sultan Ibrahim (Yang di-Pertuan Agong)	Dato Seri Anwar bin Ibrahim Perdana Menteri	Lagu Bangsa Johor
Kedah	Al-Aminul Karim Sultan Sallehuddin	YAB Dato' Seri Haji Muhammad Sanusi bin Md Nor Menteri Besar	Allah Selamatkan Sultan Mahkota
Kelantan	Sultan Muhammad V	YAB Ustaz Dato' Haji Mohd Nassuruddin bin Haji Daud Menteri Besar	Selamat Sultan
Negeri Sembilan	Tuanku Muhriz	YAB Dato' Seri Utama Haji Aminuddin bin Harun Menteri Besar (Pemangku sejak 5 Jun 2026)	Berkatlah Yang DiPertuan Besar Negeri Sembilan
Pahang	Al-Sultan Abdullah	YAB Dato' Sri Diraja Haji Wan Rosdy bin Wan Ismail Menteri Besar	Allah Rahmatkan Raja Kami
Perak	Sultan Nazrin Shah	YAB Dato' Seri Saarani bin Mohamad Menteri Besar	Allah Lanjutkan Usia Sultan
Perlis	Tuanku Syed Sirajuddin	YAB Tuan Abu Bakar bin Hamzah Menteri Besar	Amin amin ya Rabaljalil
Selangor	Sultan Sharafuddin	YAB Dato' Seri Amirudin bin Shari Menteri Besar	Duli Yang Maha Mulia
Terengganu	Sultan Mizan	YAB Dato' Seri Dr. Ahmad Samsuri bin Mokhtar Menteri Besar	Selamat Sultan Terengganu
Melaka	Tun Seri Setia (Dr.) Hj. Mohd Ali bin Mohd Rustam	YAB Datuk Seri Utama Ab Rauf bin Yusoh Ketua Menteri	Melaka Maju Jaya	—
Pulau Pinang	Ramli Ngah Talib	YAB Tuan Chow Kon Yeow Ketua Menteri	Untuk Negeri Kita	—
Sabah	Musa Aman	YAB Datuk Seri Panglima Haji Hajiji bin Noor Ketua Menteri	Sabah Tanah Airku	—
Sarawak	Tun Pehin Sri Dr. Wan Junaidi bin Tuanku Jaafar	YAB Datuk Patinggi Tan Sri (Dr) Abang Haji Abdul Rahman Zohari bin Tun Datuk Abang Haji Openg Premier	Ibu Pertiwiku	—

Senarai Mesyuarat

Nota Tambahan

Kekerapan Mesyuarat

Mesyuarat Majlis Raja-Raja dijalankan mengikut ketetapan dan kekerapan berikut:

Mesyuarat Lazim: Diadakan secara berkala sebanyak tiga (3) kali setahun. Tarikh, masa, dan tempat mesyuarat ditentukan oleh Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja selepas mendapat persetujuan daripada ahli Majlis Raja-Raja. Kebiasaannya, persidangan ini berlangsung di Istana Negara.
Mesyuarat Khas: Boleh dipanggil pada bila-bila masa di luar jadual tahunan sekiranya wujud keperluan mendesak atau perkara luar biasa.^[5] Mesyuarat khas ini akan dipanggil oleh Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja atas arahan Yang di-Pertuan Agong, atau atas permintaan bertulis oleh sekurang-kurangnya tiga (3) orang ahli Majlis Raja-Raja.
Tujuan Mesyuarat Khas: Fokus utama persidangan khas ini lazimnya melibatkan urusan pemilihan atau pemecatan Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong, ataupun hal-hal keselamatan dan kedaulatan negara yang memerlukan keputusan segera daripada institusi beraja.

Ketidakhadiran Sultan atau Pemerintah

Sekiranya seseorang Raja atau Sultan negeri tidak dapat menghadiri mesyuarat Majlis Raja-Raja, peruntukan berikut akan diguna pakai:

Wakil Rasmi (Pemangku Raja): Tempat baginda boleh digantikan oleh seorang Pemangku Raja atau ahli Majlis Pemangku Raja yang dilantik mengikut Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri masing-masing.^[6] Pemangku Raja ini memegang hak dan suara yang sama seperti Raja yang diwakilinya dalam mesyuarat lazim.
Sekatan Hak Mengundi Khas: Walaupun boleh menghadiri mesyuarat, seseorang Pemangku Raja tidak dibenarkan untuk mengundi atau terlibat dalam urusan pemilihan atau pemecatan Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong.
Sekatan Menjadi Pengerusi: Pemangku Raja juga tidak boleh dipilih atau dilantik untuk mempengerusikan mana-mana sesi Mesyuarat Majlis Raja-Raja.
Iringan Pegawai: Sebagaimana Raja-Raja yang lain, Pemangku Raja yang hadir bagi mewakili negeri baginda akan tetap diiringi oleh Menteri Besar negeri tersebut sepanjang persidangan berlangsung.

Kehadiran Penasihat

Kehadiran ketua-ketua eksekutif kerajaan selaku penasihat dalam Mesyuarat Majlis Raja-Raja dikawal selia oleh undang-undang perlembagaan seperti berikut:

Kewajipan Mengiringi (Dasar Negara): Mengikut Perkara 38 (3) Perlembagaan Persekutuan, apabila Majlis Raja-Raja menimbangkan perkara-perkara mengenai dasar negara, kehadiran penasihat adalah wajib.
Gandingan Rasmi: Sesi perbincangan dasar negara ini memerlukan ahli Majlis disertai oleh penasihat masing-masing:
- Yang di-Pertuan Agong wajib disertai oleh Perdana Menteri.
- Raja-Raja Melayu (atau Pemangku Raja) wajib disertai oleh Menteri Besar negeri masing-masing.
- Yang di-Pertua Negeri wajib disertai oleh Ketua Menteri negeri masing-masing.
Pengecualian Kehadiran: Penasihat tidak boleh hadir dan tidak terlibat dalam sesi mesyuarat khas yang menyentuh hal-hal eksklusif institusi beraja seperti urusan pemilihan atau pemecatan Yang di-Pertuan Agong dan Timbalan Yang di-Pertuan Agong.

Faktor Pelompatan Giliran Pengerusi Majlis Raja-Raja

Giliran Sultan boleh dilompati (di-skip) gilirannya atas empat faktor utama berikut:

Menjawat Jawatan Yang di-Pertuan Agong (YDA)
- YDA bertindak sebagai Ketua Negara semasa mesyuarat berlangsung.
- Baginda dilarang mempengerusikan mesyuarat demi mengekalkan pengasingan peranan Persekutuan dan Negeri.

Kehadiran Diwakili Pemangku Raja / Waris Takhta
- Terjadi apabila Sultan yang sepatutnya bertugas mengalami keuzuran, sakit, atau berada di luar negara.
- Wakil yang hadir (Pemangku Raja atau Raja Muda) tidak dibenarkan mempengerusikan sidang Majlis Raja-Raja.

Sultan Belum Dewasa (Minor)
- Raja yang menaiki takhta pada usia kanak-kanak atau remaja akan dilompati gilirannya secara automatik.
- Giliran hanya diberikan setelah baginda mencapai umur matang mengikut Undang-Undang Tubuh Kerajaan Negeri masing-masing.

Penolakan Sukarela atau Faktor Keuzuran Nyata
- Seseorang Sultan berhak menolak giliran mempengerusikan mesyuarat atas sebab peribadi.
- Majlis (dengan persetujuan minimum 5 orang Raja Melayu yang lain) boleh melompati giliran jika seseorang Raja mengalami keuzuran mental atau fizikal yang jelas.

Rujukan

↑
Contoh dalam konteks akademik:
- Fernando, Joseph M. (2014). Defending the monarchy: The Malay rulers and the making of the Malayan constitution, 1956-1957 Archipel, 88.
Contoh dalam media setempat:
- "Rulers trickle into Istana Negara for urgent Conference of Rulers meeting". New Straits Times. 28 Februari 2020. Dicapai pada 29 Julai 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)
↑ Jangan hina raja-raja
↑ "Top honour for grads". The Star. 2016-10-23.
↑ "Royal Education Award". New Straits Times. 2017-01-11.
↑ Perlembagaan Persekutuan. Jadual Kelima: Majlis Raja-Raja. Lembaga Penyelidikan Undang-Undang.
↑ Perlembagaan Persekutuan. Jadual Kelima, Seksyen 1: Majlis Raja-Raja. Lembaga Penyelidikan Undang-Undang.

Pautan luar

(Melayu) Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja
(Melayu) Sistem Monarki Malaysia
(Inggeris) The Conference of Rulers

[1] Contoh dalam konteks akademik:
Fernando, Joseph M. (2014). Defending the monarchy: The Malay rulers and the making of the Malayan constitution, 1956-1957 Archipel, 88.
Contoh dalam media setempat:
"Rulers trickle into Istana Negara for urgent Conference of Rulers meeting". New Straits Times. 28 Februari 2020. Dicapai pada 29 Julai 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)

[mwBFU] Fernando, Joseph M. (2014). Defending the monarchy: The Malay rulers and the making of the Malayan constitution, 1956-1957 Archipel, 88.

[mwBFk] "Rulers trickle into Istana Negara for urgent Conference of Rulers meeting". New Straits Times. 28 Februari 2020. Dicapai pada 29 Julai 2020. Cite has empty unknown parameter: |dead-url= (bantuan)

[2] Jangan hina raja-raja

[3] "Top honour for grads". The Star. 2016-10-23.

[4] "Royal Education Award". New Straits Times. 2017-01-11.

[5] Perlembagaan Persekutuan. Jadual Kelima: Majlis Raja-Raja. Lembaga Penyelidikan Undang-Undang.

[6] Perlembagaan Persekutuan. Jadual Kelima, Seksyen 1: Majlis Raja-Raja. Lembaga Penyelidikan Undang-Undang.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

l b s Sistem beraja di Malaysia
Yang di-Pertuan Agong	Pertama · Ke-2 · Ke-3 · Ke-4 · Ke-5 · Ke-6 · Ke-7 · Ke-8 · Ke-9 · Ke-10 · Ke-11 · Ke-12 · Ke-13 · Ke-14 · Ke-15 · Ke-16 · Ke-17 (Terkini)
Raja negeri-negeri Melayu	Raja (Perlis) · Sultan (Selangor · Terengganu · Kedah · Kelantan · Pahang · Johor · Perak) · Yang di-Pertuan Besar (Negeri Sembilan)
Pemerintah negeri tidak beraja	Yang di-Pertua Negeri (Melaka · Pulau Pinang · Sabah · Sarawak)
Darjah kebesaran	Persekutuan · Negeri Sembilan · Selangor · Perlis · Terengganu · Kedah · Kelantan · Pahang · Johor · Perak · Melaka · Pulau Pinang · Sabah · Sarawak · Wilayah Persekutuan
Istana dan Pejabat Pentadbiran Diraja	Istana Negara - Istana Melawati (Malaysia) · Istana Arau (Perlis) · Istana Anak Bukit (Kedah) · Istana Alam Shah (Selangor) · Istana Iskandariah (Perak) · Istana Besar Seri Menanti (Negeri Sembilan) · Istana Abu Bakar (Pahang) · Istana Bukit Serene (Johor) · Istana Syarqiyyah (Terengganu) · Istana Balai Besar - Istana Telipot (Kelantan)
Majlis Raja-Raja (Mesyuarat Majlis Raja-Raja) · Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja