Vokal bundar belakang sempit

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Lihat juga: IPA, Konsonan
  Depan Hampir depan Pusat Hampir belakang Belakang
Sempit
Blank vowel trapezoid.svg
i · y
ɨ · ʉ
ɯ · u
ɪ · ʏ
e · ø
ɘ · ɵ
ɤ · o
ɛ · œ
ɜ · ɞ
ʌ · ɔ
a · ɶ
ɑ · ɒ
  Hampir sempit
Separuh sempit
Tengah
Separuh luas
Hampir luas
Luas
Bagi aksara berpasangan, aksara kanan adalah vokal bundar.
Kepanjangan vokal ditanda dengan membubuh tanda  
ː
IPA – nombor 308
IPA – teks u
IPA – imej {{{imagesize}}}
Entiti u
X-SAMPA u
Kirshenbaum u
Mengenai bunyi ini Contoh bunyi 

Vokal bundar belakang sempit ialah sejenis bunyi vokal yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara u dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA), dan u dalam X-SAMPA. Vokal ini dibahagikan lagi kepada dua, iaitu terjulur (endolabial) dan terketap (eksolabial).

Vokal terjulur belakang sempit[sunting | sunting sumber]

Dalam kebanyakan bahasa, vokal bundar belakang sempit disebut dengan menjulur bibir. Dalam bahasa Melayu, vokal julur belakang sempit dilambangkan oleh huruf u, contohnya: ubat, sumpah, itu.

Ciri-ciri[sunting | sunting sumber]

Penggunaan[sunting | sunting sumber]

Bahasa Perkataan IPA Erti Catatan
Melayi {{lang|ms|bulan [bulan] 'bulan'
Arab Baku جنوب [dʒæˈnuːb] 'selatan' Rujuk fonologi bahasa Arab
Belanda[1] voet [vuːt] 'foot' Rujuk fonologi bahasa Belanda
Catalonia[2] suc [suk] 'jus'
Cina Kantonis /gu1 [ɡuː] 'cendawan'
Mandarin /kū [kʰu˥] 'menangis' Rujuk Bahasa Mandarin Baku
Finland[3] kukka [ˈkukːɑ] 'bunga' Rujuk fonologi bahasa Finland
Georgia[4] და [ɡudɑ] 'beg kulit'
Hungary[5] unalmas [unɒlmɒʃ] 'membosankan' Rujuk fonologi bahasa Hungary
Inggeris GA boot [bu̟ːˀt] 'but' Biasanya lebih di depan daripada vokal kardinal [u]. Rujuk fonologi bahasa Inggeris
RP[6]
Jerman Fuß [fuːs] 'kaki' Rujuk fonologi bahasa Jerman
Mongolia[7] ? [uːɾɘ̆] 'sarang'
Perancis[8] [u] 'mana' Rujuk fonologi bahasa Perancis
Poland[9] buk [buk] 'pokok bic' Juga dilambangkan oleh <ó>. Rujuk fonologi bahasa Perancis
Portugis Eropah[10] urso [ˈuɾsu] 'beruang' Rujuk fonologi bahasa Portugis
Brazil[11] [ˈuɾsʊ]
Rusia[12] узкий [ˈuskʲɪj] 'sempit' Rujuk fonologi bahasa Rusia
Sepanyol[13] curable [kuˈɾaβle] 'berubat' Rujuk fonologi bahasa Sepanyol
Thai[14] ? [sùt] 'paling belakang'
Udmurt[15] ? [urete] 'membahagikan'
Vietnam tu [tū] 'memperantara' Rujuk fonologi bahasa Vietnam
Zapotec Tilquiapan[16] gdu [ɡdu] 'semua'

Vokal terketap belakang sempit[sunting | sunting sumber]

Sebilangan bahasa tertentu, seperti bahasa Jepun Mengenai bunyi ini dengar  dan bahasa Sweden,[17] didapati vokal bundar belakang sempitnya berbeza sekali pembundarannya, iaitu terketap atau eksolabial. Tiada satu pun bahasa yang diketahui membezakan vokal ketap ini dengan vokal julur yang lebih kerap ditemui.

Walaupun tiadanya diakritik rasmi bagi ketapan dalam IPA, namun diakritik bibir terkembang [  ͍ ] digunakan bersama aksara vokal bundar [u] sebagai lambang ad hoc. Selain itu, juga diterima gabungan aksara [ɯ͡β̞] ([ɯ] dan pengetapan bibir serentak) dan β] ([ɯ] yang diubahsuai dengan ketapan lidah).

Ciri-ciri[sunting | sunting sumber]

Penggunaan[sunting | sunting sumber]

Language Word IPA Meaning Notes
Jepun 空気 kuuki [ku͍ːki] 'udara' Rujuk fonologi bahasa Jepun
Sweden oro [ù͍β̞ru͍β̞] 'ketegangan' Dibezakan dengan vokal terketap pusat sempit dan depan sempit. Rujuk fonologi bahasa Sweden

Rujukan[sunting | sunting sumber]

Bibliografi[sunting | sunting sumber]

  • Barbosa, Plínio A.; Albano, Eleonora C. (2004), "Brazilian Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 227–232 
  • Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 
  • Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94 
  • Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 
  • Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 
  • Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71 
  • Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107 
  • Jones, Daniel; Dennis, Ward (1969). The Phonetics of Russian. Cambridge University Press. 
  • Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259 
  • Merrill, Elizabeth (2008), "Tilquipan Zapotec", Journal of the International Phonetic Association 38 (1): 107–114 
  • Roach, Peter (2004), "British English: Received Pronunciation", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 239–245 
  • Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 
  • Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), "Standard Georgian", Journal of the International Phonetic Association 36 (2): 255–264 
  • Szende, Tamás (1994), "Illustrations of the IPA:Hungarian", Journal of the International Phonetic Alphabet 24 (2): 91–94 
  • Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41