Vokal bundar belakang sempit

Vokal

Lihat juga: IPA, Konsonan

	Depan	Hampir depan	Pusat	Hampir belakang	Belakang
Sempit	i · y ɨ · ʉ ɯ · u ɪ · ʏ ɪ̈ · ʊ̈ ʊ e · ø ɘ · ɵ ɤ · o ə ɛ · œ ɜ · ɞ ʌ · ɔ æ ɐ a · ɶ ɑ · ɒ
Hampir sempit
Separuh sempit
Tengah
Separuh luas
Hampir luas
Luas

Bagi aksara berpasangan, aksara kanan adalah vokal bundar.
Kepanjangan vokal ditanda dengan membubuh tanda  ː

IPA – nombor	308
IPA – teks	u
IPA – imej
Entiti	u
X-SAMPA	u
Kirshenbaum	u
Contoh bunyi

Vokal bundar belakang sempit ialah sejenis bunyi vokal yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara u dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA), dan u dalam X-SAMPA. Vokal ini dibahagikan lagi kepada dua, iaitu terjulur (endolabial) dan terketap (eksolabial).

Vokal terjulur belakang sempit

Dalam kebanyakan bahasa, vokal bundar belakang sempit disebut dengan menjulur bibir. Dalam bahasa Melayu, vokal julur belakang sempit dilambangkan oleh huruf u, contohnya: ubat, sumpah, itu.

Ciri-ciri

• Ketinggian vokalnya adalah sempit, iaitu lidah terletak dekat sekali dengan lelangit tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
• Kebelakangan vokalnya adalah belakang, iaitu lidah terletak di belakang sekali dalam mulut tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
• Kebundaran vokalnya adalah terjulur, iaitu penjuru-penjuru bibir dirapatkan, lalu terdedah permukaan dalamannya.

Penggunaan

Bahasa		Perkataan	IPA	Erti	Catatan
Melayi		{{lang|ms|bulan	[bulan]	'bulan'
Arab	Baku	جنوب	[dʒæˈnuːb]	'selatan'	Rujuk fonologi bahasa Arab
Belanda		voet	[vuːt]	'foot'	Rujuk fonologi bahasa Belanda
Catalonia		suc	[suk]	'jus'
Cina	Kantonis	菇/gu1	[ɡuː]	'cendawan'
	Mandarin	哭/kū	[kʰu˥]	'menangis'	Rujuk Bahasa Mandarin Baku
Finland		kukka	[ˈkukːɑ]	'bunga'	Rujuk fonologi bahasa Finland
Georgia		გუდა	[ɡudɑ]	'beg kulit'
Hungary		unalmas	[unɒlmɒʃ]	'membosankan'	Rujuk fonologi bahasa Hungary
Inggeris	GA	boot	[bu̟ːˀt]	'but'	Biasanya lebih di depan daripada vokal kardinal [u]. Rujuk fonologi bahasa Inggeris
	RP
Jerman		Fuß	[fuːs]	'kaki'	Rujuk fonologi bahasa Jerman
Mongolia		?	[uːɾɘ̆]	'sarang'
Perancis		où	[u]	'mana'	Rujuk fonologi bahasa Perancis
Poland		buk	[buk]	'pokok bic'	Juga dilambangkan oleh <ó>. Rujuk fonologi bahasa Perancis
Portugis	Eropah	urso	[ˈuɾsu]	'beruang'	Rujuk fonologi bahasa Portugis
	Brazil		[ˈuɾsʊ]
Rusia		узкий	[ˈuskʲɪj]	'sempit'	Rujuk fonologi bahasa Rusia
Sepanyol		curable	[kuˈɾaβle]	'berubat'	Rujuk fonologi bahasa Sepanyol
Thai		?	[sùt]	'paling belakang'
Udmurt		?	[urete]	'membahagikan'
Vietnam		tu	[tū]	'memperantara'	Rujuk fonologi bahasa Vietnam
Zapotec	Tilquiapan	gdu	[ɡdu]	'semua'

Vokal terketap belakang sempit

Sebilangan bahasa tertentu, seperti bahasa Jepun  dengar  dan bahasa Sweden, didapati vokal bundar belakang sempitnya berbeza sekali pembundarannya, iaitu terketap atau eksolabial. Tiada satu pun bahasa yang diketahui membezakan vokal ketap ini dengan vokal julur yang lebih kerap ditemui.

Walaupun tiadanya diakritik rasmi bagi ketapan dalam IPA, namun diakritik bibir terkembang [  ͍ ] digunakan bersama aksara vokal bundar [u] sebagai lambang ad hoc. Selain itu, juga diterima gabungan aksara [ɯ͡β̞] ([ɯ] dan pengetapan bibir serentak) dan [ɯ^β] ([ɯ] yang diubahsuai dengan ketapan lidah).

Ciri-ciri

• Ketinggian vokalnya adalah sempit, iaitu lidah terletak dekat sekali dengan lelangit tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
• Kebelakangan vokalnya adalah belakang, iaitu lidah terletak di depan sekali dalam mulut tanpa menyebabkan penjerutan yang sebaliknya menghasilkan konsonan.
• Kebundaran vokalnya adalah terketap, iaitu tepi bibir dirapatkan dengan satu sama lain agar tidak terdedah permukaan dalamannya.

Penggunaan

Language		Word	IPA	Meaning	Notes
Jepun		空気 kuuki	[ku͍ːki]	'udara'	Rujuk fonologi bahasa Jepun
Sweden		oro	[ù͍β̞ru͍β̞]	'ketegangan'	Dibezakan dengan vokal terketap pusat sempit dan depan sempit. Rujuk fonologi bahasa Sweden

Bibliografi

• Barbosa, Plínio A.; Albano, Eleonora C. (2004), "Brazilian Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 227–232 
• Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 
• Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94 
• Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 
• Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 
• Iivonen, Antti; Harnud, Huhe (2005), "Acoustical comparison of the monophthong systems in Finnish, Mongolian and Udmurt", Journal of the International Phonetic Association 35 (1): 59–71 
• Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107 
• Jones, Daniel; Dennis, Ward (1969). The Phonetics of Russian. Cambridge University Press. 
• Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259 
• Merrill, Elizabeth (2008), "Tilquipan Zapotec", Journal of the International Phonetic Association 38 (1): 107–114 
• Roach, Peter (2004), "British English: Received Pronunciation", Journal of the International Phonetic Association 34 (2): 239–245 
• Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 
• Shosted, Ryan K.; Vakhtang, Chikovani (2006), "Standard Georgian", Journal of the International Phonetic Association 36 (2): 255–264 
• Szende, Tamás (1994), "Illustrations of the IPA:Hungarian", Journal of the International Phonetic Alphabet 24 (2): 91–94 
• Thelwall, Robin (1990), "Illustrations of the IPA: Arabic", Journal of the International Phonetic Association 20 (2): 37–41