Niue

Niue Niuē
Bendera Jata
Cogan kata: Atua, Niue Tukulagi "Tuhan, Niue selama-lamanya"
Lagu kebangsaan: Ko e Iki he Lagi "Tuhan di Syurga"
Lokasi Niue di Polinesia
Ibu negara dan bandar terbesar}	Alofi 19°03′14″S 169°55′12″B
Bahasa rasmi	Bahasa Niue Bahasa Inggeris
Demonim	orang Niue
Pemerintah	Raja berperlembagaan berparlimen kesatuan
• Raja	Charles III
• Gabenor Jeneral	Cindy Kiro
• Perdana Menteri	Dalton Tagelagi
• Speaker Dewan Undangan	Billy Talagi
Badan perundangan	Dewan Undangan Niue
Perikatan bebas  dengan New Zealand
• Pemerintahan sendiri	19 Oktober 1974
Keluasan
• Jumlah	261.46 km2 (100.95 bt2)
• Perairan (%)	boleh diabaikan
Populasi
• Bancian penduduk tahun 2022	1,689
• Kepadatan	6.46/km2 (16.7/sq mi)
Mata wang	Dolar New Zealand (NZD)
Zon waktu	UTC−11 (Waktu Niue)
Kod panggilan	+683
Kod ISO 3166	NU
DPT internet	.nu

Niue (Jawi: نيوي; Bahasa Niue: Niuē) ialah sebuah negara pulau berkerajaan sendiri di Polinesia, di bahagian selatan Lautan Pasifik. Niue terletak di timur Tonga, tenggara Samoa dan barat Kepulauan Cook, kira-kira 2,400 km di timur laut New Zealand. Dengan keluasan kira-kira 261 km², wilayah daratannya terdiri hampir sepenuhnya daripada sebuah pulau batu kapur terangkat yang merupakan antara pulau karang terangkat terbesar di dunia.

Niue ialah sebuah negara berkerajaan sendiri dalam perikatan bebas dengan New Zealand sejak 19 Oktober 1974. Perlembagaan Niue memberikan kuasa perundangan dan eksekutif dalaman kepada institusi Niue, manakala New Zealand berkewajipan menyediakan bantuan ekonomi dan pentadbiran serta bantuan dalam hal ehwal luar negeri, pertahanan dan keselamatan apabila diminta oleh Kerajaan Niue. Kedua-dua negara berkongsi ketua negara yang sama, iaitu Raja New Zealand, tetapi New Zealand tidak boleh menggubal undang-undang bagi Niue tanpa persetujuan Niue.

Penduduk Niue sebahagian besarnya berketurunan Polinesia. Banci 2022 merekodkan 1,681 orang berada di pulau itu pada malam banci, manakala jumlah penduduk biasa de jure, termasuk penduduk biasa yang berada di luar negara buat sementara waktu, ialah 1,689 orang. Penghijrahan jangka panjang, khususnya ke New Zealand, telah menyebabkan masyarakat keturunan Niue di luar pulau jauh lebih besar daripada penduduk yang tinggal di Niue sendiri.

Bahasa Niue dan bahasa Inggeris digunakan dalam pentadbiran dan kehidupan awam. Ekonomi Niue berskala kecil dan sangat dipengaruhi oleh sektor kerajaan, perdagangan, pembinaan, pelancongan serta hubungan ekonomi dengan New Zealand. Niue juga mempunyai bidang kuasa antarabangsa tersendiri dalam pelbagai bidang dan menjadi anggota UNESCO pada 1993.

Sejarah

Penempatan awal dan masyarakat tradisional

Menurut kronologi rasmi Kerajaan Niue, bukti awal menunjukkan bahawa pulau ini telah didiami oleh masyarakat Polinesia, mungkin dari Samoa, sekitar awal alaf kedua Masihi. Penghijrahan kemudian dari Tonga turut mempengaruhi bahasa, adat dan struktur sosial Niue. Penyelidikan arkeologi mengenai prasejarah Niue masih lebih terhad berbanding beberapa kepulauan Polinesia lain, namun kajian lapangan telah mengenal pasti bukti yang membantu menjelaskan urutan penempatan, penggunaan sumber dan perubahan alam sekitar di pulau itu.

Sebelum penjajahan Eropah, masyarakat Niue tersusun melalui kelompok kekeluargaan dan komuniti kampung. Pulau ini juga mempunyai institusi kepimpinan yang berkembang dari semasa ke semasa, termasuk gelaran patu-iki, yang sering diterjemahkan sebagai raja atau ketua tertinggi.

Hubungan Eropah dan penyebaran agama Kristian

Orang Eropah pertama yang diketahui tiba di Niue ialah pelayar British James Cook pada 1774. Pertemuan antara rombongan Cook dengan penduduk tempatan bersifat tegang, dan Cook menamakan pulau itu Savage Island, nama yang kemudiannya lama digunakan dalam sumber Eropah.

London Missionary Society mula berusaha memperkenalkan agama Kristian di Niue pada 1830. Beberapa percubaan awal gagal mendapat penerimaan masyarakat setempat. Seorang penduduk Niue, Peniamina, yang telah menerima pendidikan keagamaan di Samoa, kembali ke Niue pada 1846. Beliau kemudian disusuli oleh mubaligh Samoa dan, pada 1861, oleh William George Lawes, mubaligh Eropah pertama yang menetap secara tetap di pulau itu.

Pada abad ke-19, Niue turut terkesan oleh kegiatan perekrutan dan penculikan tenaga kerja di Pasifik. Kapal dari Peru membawa pergi lebih daripada seratus penduduk Niue pada awal 1860-an dalam gelombang perdagangan buruh paksa yang turut menjejaskan kepulauan Pasifik lain.

Pemerintahan British dan New Zealand

Pengibaran Union Jack di Niue pada 21 April 1900.

Pemimpin Niue beberapa kali meminta perlindungan British pada penghujung abad ke-19 kerana kebimbangan terhadap peluasan kuasa kolonial lain. Niue akhirnya menjadi protektorat British pada 1900.

Pada 11 Jun 1901, sempadan New Zealand diperluas untuk merangkumi Niue bersama Kepulauan Cook. Niue pada mulanya ditadbir sebagai sebahagian daripada struktur pentadbiran yang berkaitan dengan Kepulauan Cook, tetapi pentadbiran yang berasingan kemudian dibentuk.

Semasa Perang Dunia Pertama, penduduk Niue menyertai pasukan yang berkhidmat bersama kontinjen Māori dan penduduk Kepulauan Cook. Pengalaman perang, penyakit dan penghijrahan kemudiannya menjadi sebahagian daripada perubahan sosial yang lebih luas dalam hubungan antara Niue dengan New Zealand.

Selepas Perang Dunia Kedua, proses penyahjajahan di Pasifik mendorong peluasan perwakilan politik tempatan. Majlis pulau berkembang menjadi badan perundangan yang dipilih, dan kuasa pentadbiran secara beransur-ansur dipindahkan kepada institusi Niue.

Pemerintahan sendiri

New Zealand menawarkan pilihan pemerintahan sendiri kepada Niue pada 1960-an. Berbeza dengan Kepulauan Cook, yang menerima pemerintahan sendiri pada 1965, Niue menangguhkan perubahan itu sehingga persediaan institusi dan perlembagaan lebih lanjut dibuat.

Dalam referendum pada 3 September 1974, majoriti pengundi menyokong pemerintahan sendiri dalam perikatan bebas dengan New Zealand. Akta Perlembagaan Niue 1974 berkuat kuasa pada 19 Oktober 1974, menjadikan perlembagaan baharu undang-undang tertinggi Niue dan mengesahkan statusnya sebagai negara berkerajaan sendiri.

Pada 31 Ogos 2024, satu referendum perlembagaan diadakan mengenai empat cadangan pindaan. Pengundi meluluskan perubahan gelaran ketua kerajaan daripada Premier kepada Prime Minister serta pindaan berkaitan Ketua Audit Negara, tetapi menolak cadangan memperbesar Kabinet daripada empat kepada enam anggota dan memanjangkan tempoh Dewan Undangan daripada tiga kepada empat tahun. Dua pindaan yang diluluskan ditandatangani pada 3 September 2024.

Geografi

Gerbang Talava di pantai utara Niue.

Niue terletak di bahagian barat Polinesia di selatan Lautan Pasifik. Luas daratannya kira-kira 261 km². Pulau ini merupakan sebuah daratan batu kapur karang yang terangkat, dengan tebing pesisir yang curam dan dataran tinggi di bahagian pedalaman. Purata ketinggiannya kira-kira 23 m di atas aras laut, manakala bahagian tertinggi pulau berada pada ketinggian kurang daripada 70 m.

Tidak seperti atol rendah yang terdiri daripada gelang pulau kecil mengelilingi lagun, hampir seluruh wilayah daratan Niue ialah satu pulau padat. Proses geologi dan hakisan batu kapur telah menghasilkan gua, jurang, kolam semula jadi dan gerbang batu di sepanjang pesisir.

Niue mempunyai zon ekonomi eksklusif yang jauh lebih luas daripada daratannya. Laut di sekeliling pulau merupakan sumber penting dari segi perikanan, budaya, ekonomi dan pemuliharaan.

Iklim

Niue mengalami iklim marin tropika yang dipengaruhi angin pasat tenggara. Dua musim utama dapat dibezakan: musim yang lebih panas dan lembap dari sekitar November hingga April, dan musim yang lebih kering serta sejuk dari sekitar Mei hingga Oktober. Purata suhu tahunan kira-kira 25 °C dan perubahan suhu antara musim adalah agak kecil.

Pulau ini terletak berhampiran kawasan laluan siklon tropika Pasifik Selatan. Siklon boleh menyebabkan kerosakan besar melalui angin kencang, hujan lebat dan ombak ribut. Siklon Heta pada Januari 2004, misalnya, mengakibatkan kemusnahan besar terhadap bangunan dan infrastruktur di Alofi dan kawasan pesisir.

Alam sekitar

Kolam Limu di pantai barat laut Niue.

Hutan asli dan hutan sekunder meliputi sebahagian besar Niue. Dokumen iklim kerajaan menganggarkan bahawa kira-kira 19,000 hektar, atau sekitar 70 peratus kawasan pulau, diliputi hutan asli berdasarkan pelan pengurusan hutan 2013.

Ancaman terhadap alam sekitar daratan termasuk siklon, spesies invasif, perubahan penggunaan tanah dan pembangunan pesisir. Pada masa yang sama, pengurangan kegiatan pertanian dan tekanan penduduk telah membolehkan sebahagian kawasan yang dahulunya digunakan untuk tanaman berkembang semula menjadi hutan sekunder.

Niue juga memberi penekanan besar kepada pemuliharaan marin. Kawasan Perlindungan Marin Niue Moana Mahu merangkumi kira-kira 127,000 km², bersamaan kira-kira 40 peratus zon ekonomi eksklusif negara, dan dikhususkan sebagai kawasan larangan pengambilan sumber marin.

Politik dan kerajaan

Perlembagaan dan perikatan bebas

Niue ialah sebuah raja berperlembagaan dan demokrasi berparlimen. Kuasa eksekutif secara perlembagaan terletak pada Raja dalam hak New Zealand, tetapi urusan kerajaan sehari-hari dijalankan oleh Kabinet Niue. Kabinet terdiri daripada Perdana Menteri dan tiga menteri lain yang merupakan anggota Dewan Undangan Niue.

Charles III ialah ketua negara sebagai Raja New Zealand. Gabenor Jeneral New Zealand menjalankan fungsi tertentu berkaitan Niue atas nama Raja menurut kerangka perlembagaan.

Perdana Menteri dipilih oleh Dewan Undangan dengan majoriti mutlak anggota yang hadir dan mengundi selepas sesuatu pilihan raya umum. Perdana Menteri kemudiannya mencalonkan tiga anggota Dewan Undangan untuk dilantik sebagai menteri.

Dalton Tagelagi mula menjadi ketua kerajaan pada Jun 2020. Selepas pilihan raya 2026, beliau dipilih semula sebagai Perdana Menteri pada 13 Mei 2026 untuk penggal Dewan Undangan ke-19.

Dewan Undangan dan pilihan raya

Dewan Undangan Niue ialah badan perundangan unikameral yang terdiri daripada 20 anggota. Empat belas anggota dipilih daripada kawasan pilihan raya yang berasaskan 14 kampung, manakala enam lagi dipilih menerusi daftar bersama seluruh pulau. Tempoh Dewan Undangan ialah tiga tahun.

Niue secara tradisinya tidak mempunyai sistem parti politik yang teratur seperti kebanyakan demokrasi berparlimen yang lebih besar; calon bertanding sebagai individu. Dewan memilih seorang Speaker yang bukan anggota Dewan. Pada pembukaan Dewan Undangan ke-19 pada Mei 2026, Billy Talagi dipilih sebagai Speaker.

Hubungan dengan New Zealand dan hubungan luar

Perikatan bebas tidak menjadikan Niue sebahagian daripada kerajaan domestik New Zealand. Perlembagaan memperuntukkan bahawa Parlimen New Zealand tidak boleh menggubal undang-undang bagi Niue tanpa persetujuan Niue.

New Zealand menyediakan bantuan ekonomi dan pentadbiran yang diperlukan dan, apabila diminta, bantuan dalam hal ehwal luar negeri, pertahanan dan keselamatan. Kedua-dua kerajaan juga mempunyai kewajipan untuk berunding mengenai perkara yang menjadi kepentingan bersama.

Penduduk Niue ialah warganegara New Zealand. Niue pada masa yang sama telah mengembangkan keupayaan hubungan luarnya sendiri, termasuk menjalin hubungan diplomatik dan menyertai organisasi antarabangsa tertentu. Niue menjadi anggota UNESCO pada 1993.

Pembahagian pentadbiran

Peta Niue yang menunjukkan kampung dan rangkaian jalan raya.

Niue dibahagikan kepada 14 kampung. Setiap kampung juga membentuk sebuah kawasan pilihan raya yang memilih seorang wakil ke Dewan Undangan. Alofi terdiri daripada Alofi Utara dan Alofi Selatan, yang bersama-sama membentuk ibu negara.

Banci 2022 mencatatkan jumlah penduduk malam banci sebanyak 1,681 orang. Alofi Selatan merupakan kampung paling ramai penduduk dengan 423 orang, diikuti Alofi Utara dengan 187 orang.

Penduduk kampung Niue, banci 2022

Kampung	Kedudukan	Penduduk 2022	Perubahan daripada 2017
Alofi Selatan	Sebahagian daripada ibu negara Alofi	423	+10
Alofi Utara	Sebahagian daripada ibu negara Alofi	187	+30
Hakupu	Kampung dan kawasan pilihan raya	180	−10
Tamakautoga	Kampung dan kawasan pilihan raya	180	−18
Avatele	Kampung dan kawasan pilihan raya	128	−11
Tuapa	Kampung dan kawasan pilihan raya	103	−3
Lakepa	Kampung dan kawasan pilihan raya	95	+4
Vaiea	Kampung dan kawasan pilihan raya	81	−22
Mutalau	Kampung dan kawasan pilihan raya	77	−21
Liku	Kampung dan kawasan pilihan raya	74	−14
Makefu	Kampung dan kawasan pilihan raya	73	+9
Hikutavake	Kampung dan kawasan pilihan raya	39	−6
Toi	Kampung dan kawasan pilihan raya	32	+15
Namukulu	Kampung dan kawasan pilihan raya	9	−1
Niue		1,681	−38

Demografi

Penduduk

Banci penduduk dan perumahan pada 11 November 2022 merekodkan 1,681 orang berada di Niue pada malam banci, berbanding 1,719 pada 2017, iaitu penurunan 2.2 peratus. Daripada jumlah 2022, seramai 1,564 orang mengenal pasti diri sebagai penduduk biasa yang berada di Niue dan 117 sebagai pelawat.

Apabila 125 penduduk biasa yang berada di luar negara selama kurang daripada 12 bulan turut diambil kira, jumlah penduduk biasa de jure ialah 1,689 orang. Oleh sebab itu, angka penduduk Niue berbeza mengikut sama ada statistik merujuk kepada penduduk pada malam banci atau keseluruhan penduduk biasa.

Penduduk Niue telah lama dipengaruhi oleh penghijrahan ke New Zealand dan negara Pasifik lain. Status kewarganegaraan New Zealand memberikan penduduk Niue hak untuk menetap dan bekerja di New Zealand, dan komuniti keturunan Niue di New Zealand kini jauh lebih besar daripada penduduk yang tinggal di pulau itu.

Bahasa

Bahasa Niue ialah bahasa Polinesia yang mempunyai hubungan rapat dengan bahasa-bahasa lain di Polinesia Barat, khususnya bahasa Tonga. Bahasa Inggeris juga digunakan secara meluas dalam pentadbiran, pendidikan dan komunikasi dengan dunia luar.

Banci 2022 menunjukkan bahawa 1,014 penduduk biasa yang menjawab soalan berkenaan, atau kira-kira 69.7 peratus, melaporkan kebolehan bertutur dalam bahasa Niue.

Agama

Agama Kristian mempunyai pengaruh besar dalam masyarakat Niue sejak kegiatan mubaligh pada abad ke-19. Menurut banci 2022, Ekalesia Niue ialah denominasi terbesar, dengan 961 orang atau 61.4 peratus penduduk biasa yang direkodkan bagi statistik agama. Gereja Yesus Kristus Orang Suci Zaman Akhir dan Gereja Katolik merupakan antara kumpulan agama lain yang utama. Seramai 112 orang, atau 7.2 peratus, melaporkan tidak mempunyai agama.

Ekonomi

Pasar Niue di Alofi.

Ekonomi Niue berskala kecil, mempunyai pasaran domestik yang terhad dan menghadapi kos pengangkutan serta perdagangan yang tinggi akibat kedudukannya yang terpencil. Sektor kerajaan memainkan peranan yang besar, di samping perdagangan borong dan runcit, pembinaan, pertanian, pelancongan dan perkhidmatan.

Anggaran awal Pejabat Statistik Niue menunjukkan bahawa KDNK benar pada harga 2019 meningkat daripada NZ$39.63 juta pada 2023 kepada NZ$43.09 juta pada 2024. Antara sektor yang menyumbang kepada pertumbuhan 2024 ialah pembinaan, hotel dan restoran serta pengangkutan dan komunikasi.

Hubungan ekonomi dengan New Zealand kekal penting. Di bawah kerangka perikatan bebas, New Zealand mempunyai kewajipan perlembagaan untuk menyediakan bantuan ekonomi dan pentadbiran yang diperlukan kepada Niue.

Pelancongan merupakan salah satu sumber kegiatan sektor swasta, tetapi saiznya dipengaruhi oleh kapasiti pengangkutan udara, jumlah penginapan yang terhad dan kejutan luar seperti pandemik. Perikanan, pertanian berskala kecil dan perkhidmatan turut menyumbang kepada ekonomi tempatan.

Domain Internet negara .nu juga mempunyai kepentingan antarabangsa yang luar biasa berbanding saiz negara kerana perkataan nu membawa makna "sekarang" dalam beberapa bahasa Eropah Utara.

Infrastruktur dan pengangkutan

Lapangan Terbang Antarabangsa Niue.

Niue mempunyai rangkaian jalan raya yang menghubungkan 14 kampung di sekeliling pulau dan kawasan pedalaman. Kenderaan dipandu di sebelah kiri, selaras dengan amalan New Zealand.

Lapangan Terbang Antarabangsa Niue berhampiran Alofi menyediakan hubungan udara antarabangsa utama negara. Pelabuhan utama ialah Sir Robert's Wharf di Alofi, tetapi keadaan pesisir yang curam dan ketiadaan pelabuhan semula jadi yang besar mengehadkan pengendalian kapal dan kargo.

Kedudukan terpencil serta jumlah penduduk yang kecil menjadikan kos penyediaan infrastruktur, tenaga, telekomunikasi dan pengangkutan relatif tinggi. Oleh itu, pembangunan infrastruktur merupakan salah satu bidang penting kerjasama ekonomi dengan rakan luar, terutamanya New Zealand.

Masyarakat dan budaya

Penari Niue membuat persembahan di Festival Pasifika pada 2002.

Budaya Niue merupakan sebahagian daripada tradisi Polinesia Barat tetapi mempunyai bahasa, identiti dan adat tempatan yang tersendiri. Hubungan kekeluargaan, kampung dan gereja memainkan peranan penting dalam kehidupan sosial. Kerajaan Niue menggunakan istilah Taoga Niue bagi warisan budaya dan pengetahuan yang dianggap sebagai khazanah masyarakat Niue.

Seni persembahan, nyanyian, tarian, kraftangan dan kegiatan komuniti merupakan antara bentuk utama ekspresi budaya. Hubungan dengan diaspora, khususnya di New Zealand, turut mempengaruhi perkembangan budaya Niue kontemporari dan usaha mengekalkan penggunaan bahasa Niue.

Hari Perlembagaan pada 19 Oktober memperingati permulaan pemerintahan sendiri pada 1974.

Pendidikan dan kesihatan

Kerajaan bertanggungjawab terhadap penyediaan perkhidmatan pendidikan, kesihatan dan perkhidmatan sosial di bawah Perlembagaan Niue.

Pendidikan awam tertumpu pada Sekolah Rendah Niue dan Sekolah Tinggi Niue. Oleh sebab saiz negara yang kecil, pelajar yang melanjutkan pengajian tinggi lazimnya belajar di luar Niue, terutamanya di New Zealand atau melalui institusi serantau Pasifik.

Perkhidmatan kesihatan utama disediakan di Niue, manakala pesakit yang memerlukan rawatan kepakaran atau tertiari tertentu boleh dirujuk ke New Zealand. Saiz penduduk dan kedudukan geografi menjadikan penyediaan tenaga profesional serta kemudahan kesihatan khusus satu cabaran berterusan.

Lihat juga

• Dewan Undangan Niue
• Hubungan Niue–New Zealand
• Bahasa Niue
• Senarai kampung di Niue
• Polinesia
• Negara bersekutu

Pautan luar

• Kerajaan Niue
• Pejabat Statistik Niue
• Hubungan New Zealand–Niue di Kementerian Hal Ehwal Luar dan Perdagangan New Zealand