Waffen-SS

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Pergi ke navigasi Pergi ke carian
Waffen-SS
Waffen SS Logo.jpg
Aktif1933–1945
NegaraJerman Nazi
KesetiaanAdolf Hitler Branch=Schutzstaffel
Jenis
Saiz38 Divisyen dan banyak unit-unit kecil pada kemuncaknya
Sebahagian daripadaWehrmacht (de facto)
Garison/HQSS Führungshauptamt, Klang
MotoMeine Ehre heißt Treue
(Kemuliaan ialah Kesetiaan)
PertempuranPerang Dunia II
Komander
Ketua upacaraHaidir Hasim
Komander
terkenal

Waffen-SS (Sebutan bahasa Jerman: [ˈvafən.ɛs.ɛs], SS Bersenjata ataupun Tentera SS) telah diwujudkan sebagai sayap tempur bagi Schutzstaffel ("Skuad Pelindung") dalam Parti Nazi dan secara beransur-ansur berkembang menjadi pasukan tentera pelbagai etnik dan pelbagai negara Jerman Nazi.

Waffen-SS berkembang dari tiga rejimen kepada lebih 38 divisyen semasa Perang Dunia II, dan berkhidmat bersama Heer (tentera darat tetap Jerman) tetapi tidak pernah secara rasmi menjadi sebahagian daripadanya. Adolf Hitler menentang kemasukan Waffen-SS kedalam tentera darat, kerana ia mesti kekal sebagai sayap bersenjata Parti dan menjadi sebuah pasukan elit polis apabila perang telah dimenangi. Sebelum perang ia diletakkan dibawah kawalan SS Führungshauptamt (Ibupejabat operasi SS) dibawah Reichsführer-SS Heinrich Himmler. Setelah pengerahan berlaku kawalan taktikalnya telah diserahkan kepada Markas Besar Angkatan Tentera (Oberkommando der Wehrmacht).

Pada mulanya keanggotaan dibuka kepada rakyat Jerman berketurunan "Bangsa Aryan", yang dikatakan Herrenvolk (ketuanan bangsa), mengikut ideologi ras Nazi. Pada tahun 1940 syarat-syarat ini sebahagiannya diabaikan, walaupun kaum-kaum yang dianggap oleh pihak Nazi sebagai "binatang" seperti etnik Poland atau Yahudi kekal dikecualikan. Hitler meluluskan formasi unit-unit yang terdiri dari sukarelawan dan askar asing.

Di Perbicaraan Nuremberg Waffen-SS telah dituduh sebagai sebuah pertubuhan jenayah kerana hubungan kuatnya dengan Parti Nazi dan penglibatan dalam kebanyakkan jenayah perang. Para veteran Waffen-SS telah dinafikan banyak hak yang diberikan kepada veteran-veteran yang berkhidmat dalam Heer (tentera darat), Luftwaffe (tentera udara), atau Kriegsmarine (tentera laut). Pelepasan telah dibuat untuk askar-askar Waffen-SS yang mengangkat sumpah selepas tahun 1943, yang dikecualikan kerana pengabdian terpaksa mereka.

Asal-usul (1929-1939)[sunting | sunting sumber]

Perang Dunia II[sunting | sunting sumber]

Para komander[sunting | sunting sumber]

  • Josef Dietrich adalah bekas sarjan Tentera Darat dengan latar belakang seorang petani yang memerintah perintis Waffen-SS, iaitu Sonderkommando Berlin. Beliau mengarah Leibstandarte SS Adolf Hitler dari penubuhannya kepada Rejimen, Briged, dan Divisyen. Beliau kemudian diberi memerintah Kor SS Panzer Leibstandarte dan pada akhir peperangan sebagai Panglima Tentera Darat Ke-6 SS Panzer.
  • Paul Hausser, bekas Jeneral dalam tentera darat tetap, telah dipilih oleh Himmler untuk mengubah SS-VT menjadi sebuah organisasi tentera yang boleh dipercayai. Beliau adalah komander divisyen pertama Waffen-SS apabila SS-VT telah dibentuk menjadi sebuah Divisyen dalam Pertempuran Perancis. Beliau diberi memerintah Kor II SS Panzer dan Tentera Darat Ke-7.
  • Theodor Eicke, bekas pembayar gaji tentera dan pemberi maklumat polis. Beliau adalah komandan pertama kem tahanan Dachau. Beliau menubuhkan Divisyen SS Totenkopf daripada anggota SS-Totenkopfverbände dan terbunuh dalam pertempuran pada 26 Feb 1943 di Barisan Timur.
  • Felix Steiner, seorang lagi bekas pegawai tentera dan veteran Perang Dunia I. Beliau telah diberi memerintah Rejimen SS Deutschland. Beliau dipuji dengan penciptaan Kumpulan Tempur kecil yang mudah alih. Beliau melengkapkan askar-askarnya dengan submesingan dan bom tangan bukannya senapang dan membekalkan pakaian penyamaran. Beliau memerintah Divisyen SS Wiking dan Kor III SS Panzer (Jermanik).
  • Kurt Meyer bermula perang dengan memerintah kompeni anti-kereta kebal Leibstandarte, telah dinaikkan pangkat dan diberi memerintah Batalion Peninjau, yang dipimpinnya dalam kempen Balkan dan Rusia. Beliau telah dipilih untuk memimpin Rejimen 25 SS Panzergrenadier dalam Divisyen Ke-12 SS Panzer Hitlerjugend yang baru ditubuhkan, dan pada usia 33 tahun menjadi komander divisyen apabila beliau mengambil alih pemerintahan divisyen ini (selepas kematian Fritz Witt) di Normandy pada tahun 1944 .

Mangsa perang[sunting | sunting sumber]

Jenayah perang[sunting | sunting sumber]

HIAG[sunting | sunting sumber]

HIAG (Bahasa Jerman: Hilfsgemeinschaft auf Gegenseitigkeit der Angehörigen der ehemaligen Waffen-SS, secara literal "Persatuan Bantuan Bersama Bekas Anggota Waffen-SS") adalah sebuah organisasi yang ditubuhkan pada tahun 1951 oleh bekas-bekas anggota Waffen-SS bagi memberi bantuan kepada para veteran, dan berkempen untuk pemulihan status sah mereka berkenaan dengan pencen veteran. Tidak seperti tentera tetap Wehrmacht, pencen telah dinafikan kepada anggota-anggota Waffen-SS kerana disebabkan ia telahpun diisytiharkan sebagai sebuah pertubuhan jenayah di perbicaraan Nuremberg.

Lihat juga[sunting | sunting sumber]

Bibliografi[sunting | sunting sumber]

  • Ailsby, Christopher (2004). Hitler's Renegades: Foreign Nationals in the Service of the Third Reich. Brasseys. ISBN 1-57488-838-2.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Association of Soldiers of the Former Waffen SS (2003) [1973]. Wenn Alle Brűder Schweigen. Coburg: Nation Europa Verlag GmbH. ISBN 3-920677-06-4.
  • "Battle of the Buldge". Dicapai pada 2 June 2013.
  • Beevor, Antony (2002). Berlin: The Downfall 1945. Viking-Penguin Books. ISBN 0-670-03041-4.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Bell, Bowyer J (1966). Besieged: Seven Cities Under Siege. Chilton.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Bender, Roger James; Taylor, Hugh Page (1971). Uniforms, Organization, and History of the Waffen-SS, Volume 2. R. James Bender.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Bercuson, David (2004) [1996]. Maple Leaf Against the Axis. Red Deer Press. ISBN 0-88995-305-8.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Bergstrom, Christopher (2007). Kursk – The Air Battle: July 1943. Chervron/Ian Allen. ISBN 978-1-903223-88-8.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Browning, Christopher (2007). The Origins of the Final Solution: The Evolution of Nazi Jewish Policy, September 1939 – March 1942. University of Nebraska Press. ISBN 0-8032-5979-4.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Butler, Rupert (2001). SS-Leibstandarte: The History of the First SS Division, 1934–45. Spellmount.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Clark, Alan (1966). Barbarossa: The Russian-German Conflict 1941–1945. William Morrow. ISBN 0-304-35864-9.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Conot, Robert E. (1984). Justice at Nuremberg. Carrol & Graf.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Cook, Stan; Bender, Roger James (1994). Leibstandarte SS Adolf Hitler: Uniforms, Organization, & History. San Jose, CA: R. James Bender. ISBN 978-0-912138-55-8.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Cuppers, Martin (2006). Vorreiter der Shoah, Ein Vergleich der Einsätze der beiden SS-Kavallerieregimenter im August 1941 (dalam bahasa German). Meidenbauer Martin Verlag. ISBN 3-89975-080-2.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Madajczyk, Czesław (1972). Polityka III Rzeszy w okupowanej Polsce (dalam bahasa Polish). Warsaw: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Dollinger, Hans (1967) [1965]. The Decline and Fall of Nazi Germany and Imperial Japan. New York: Bonanza. ISBN 978-0-517-01313-7.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Dunn, Walter (2007) [1997]. Kursk: Hitler's Gamble, 1943. Greenwood Press. ISBN 978-0-275-95733-9.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Ellis, L.F. (2004) [1968]. Butler, J. R. M. (penyunting). Victory in the West, Volume II: The Defeat of Germany. History of the Second World War United Kingdom Military Series. Naval & Military Press. ISBN 1-84574-059-9.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Evans, Richard J. (2008). The Third Reich at War. New York: Penguin. ISBN 978-0-14-311671-4.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Eyre, Wayne (2006). "Operation RÖSSELSPRUNG and The Elimination of Tito, May 25, 1944: A Failure in Planning and Intelligence Support". Journal of Slavic Military Studies. Routledge, part of the Taylor & Francis Group. 19 (2): 343–376. doi:10.1080/13518040600697969.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Fellgiebel, Walther-Peer (2000). Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939–1945. Wölfersheim-Berstadt, Germany: Podzun-Pallas. ISBN 3-7909-0284-5.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Fey, William (2003). Armor Battles of the Waffen-SS. Stackpole. ISBN 978-0-8117-2905-5.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Fischer, Thomas (2008). Soldiers of the Leibstandarte. J.J. Fedorowicz. ISBN 978-0-921991-91-5.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Flaherty, T. H. (2004) [1988]. The Third Reich: The SS. Time-Life. ISBN 1-84447-073-3.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Glantz, David M.; House, Jonathon (1995). When Titans Clashed: How the Red Army Stopped Hitler. University of Kansas Press. ISBN 978-0-700-60717-4.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Gosztony, Peter (1978). Endkampf an der Donau 1944/45 (dalam bahasa German). Vienna: Molden Taschenbuch Verlag. ISBN 3-217-05126-2.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • "Götz von Berlichingen Diary". Dicapai pada 24 May 2013.
  • "Greeks lose Nazi massacre claim". BBC News. 26 June 2003. Dicapai pada 2 June 2013.
  • Hannes, Heer; Naumann, Klaus (2000). War of Extermination: The German Military in World War II 1941–1944. Berghahn. ISBN 1-57181-232-6.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Harclerode, Peter (2005). Wings Of War – Airborne Warfare 1918–1945. Weidenfeld & Nicolson. ISBN 978-0-304-36730-6.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Harman, Nicholas (1980). Dunkirk: The Necessary Myth. Hodder and Stoughton. ISBN 0-340-24299-X.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Hastings, Max (2006) [1985]. Overlord: D-Day and the Battle for Normandy. Vintage. ISBN 0-307-27571-X.CS1 maint: ref=harv (link)
  • "Italy convicts Nazis of massacre". BBC News. 13 January 2007. Dicapai pada 2 June 2013.
  • Jackson, Julian (2001). The Fall of France: The Nazi Invasion of 1940. Oxford University Press. ISBN 0-19-280550-9.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Jarymowycz, Roman (2001). Tank Tactics: From Normandy to Lorraine. Lynne Rienner. ISBN 1-55587-950-0.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Kershaw, Ian (2008). Hitler: A Biography. New York: W. W. Norton & Company. ISBN 978-0-393-06757-6.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Kirchmayer, Jerzy (1978). Powstanie Warszawskie (dalam bahasa Polish). Książka i Wiedza. ISBN 83-05-11080-X.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Król, Eugeniusz C. (2006). Polska i Polacy w propagandzie narodowego socjalizmu w Niemczech 1919-1945 (dalam bahasa Polish). Warsaw: Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk. ISBN 978-83-7399-019-7.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Landwehr, Richard (1999). Alarm Units! SS Panzergrenadier Brigades 49 and 51. 1-57638-178-1: Merriam Press.CS1 maint: location (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Langer, Howard J.; Rudowski, Marek (2008). Księga najważniejszych postaci II wojny światowej (dalam bahasa Polish). Warsaw: Bellona. ISBN 978-83-11-11111-0.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Latimer, Jon (2001). "World War II: 12th SS Hitlerjugend Panzer Division Fought in Normandy". World War II (July). Dicapai pada 16 February 2009.CS1 maint: ref=harv (link)
  • "Lawrenceville Man Admits Training Concentration Camp Attack Dogs". Cox Media Group. 2 October 2007. Diarkibkan daripada yang asal pada 2011-06-29. Dicapai pada 3 June 2013.
  • Leland, Anne; Oboroceanu, Mari–Jana (2010). "American War and Military Operations Casualties: Lists and Statistics" (PDF). Congressional Research Service.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Longerich, Peter (2012). Heinrich Himmler: A Life. Oxford; New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-959232-6.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Lumsden, Robin (2002). A Collector's Guide To: The Allgemeine – SS. Ian Allan. ISBN 0-7110-2905-9.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Margry, Karel (2001). The Four Battles for Kharkov. Battle of Britain International. OCLC 254320761.CS1 maint: ref=harv (link)
  • McGilvray, Evan (2005). The Black Devil's March – A Doomed Odyssey: The 1st Polish Armoured Division 1939–1945. Helion & Company. ISBN 1-874622-42-6.CS1 maint: ref=harv (link)
  • McNab, Chris (2009). The SS: 1923–1945. Amber Books. ISBN 1-906626-49-9.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Michaelis, Rolf (2006). Die Waffen-SS. Mythos und Wirklichkeit (dalam bahasa German). Berlin: Michaelis-Verlag.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Mitcham, Samuel (2007). German Order of Battle, Volume 3. Stackpole Books. ISBN 0-8117-3438-2.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Mitcham, Samuel (2001). The Panzer Legions: A Guide to the German Army Tank Divisions of World War II and Their Commanders. Greenwood. ISBN 0-313-31640-6.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Mollo, Andrew (1991). Uniforms of the SS: Volume 3: SS-Verfügungstruppe. Historical Research Unit. ISBN 1-872004-51-2.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Nash, Douglas E. (2002). Hell's Gate: The Battle of the Cherkassy Pocket, January–February 1944. Southbury, Connecticut: RZM Publishing. ISBN 0-9657584-3-5.CS1 maint: ref=harv (link)
  • War Crimes Office (1948). "Nazi Crimes on Trial: The Dachau Trials. Trials by U.S. Army Courts in Europe 1945 – 1948". U.S. Army Trial Reviews and Recommendations. United States War Department. Diarkibkan daripada yang asal pada 2017-09-25. Dicapai pada 3 June 2013.
  • "Operation Nordwind in the Low Vosges 1–7 January 1945". Diarkibkan daripada yang asal pada 2018-09-17. Dicapai pada 2 June 2013.
  • Overmans, Rűdiger (2000). Deutsche militärische Verluste im Zweiten Weltkrieg (dalam bahasa German). Munich: Oldenbourg. ISBN 3-486-56531-1.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Raus, Erhard (2005). Panzer Operations. The Eastern Front Memoir of General Raus, 1941–1945. DeCapo.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Reitlinger, Gerald (1989). The SS: Alibi of a Nation, 1922–1945. Da Capo. ISBN 978-0-306-80351-2.CS1 maint: ref=harv (link)
  • "Remembering the invisible soldiers of the Battle of the Bulge". U.S. Wereth Memorial. 2012. Dicapai pada 10 November 2013.
  • Repa, Jan (15 August 2006). "Grass SS role stirs indignation". BBC News. Dicapai pada 3 September 2009.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Reynolds, Michael (1997). Steel Inferno: I SS Panzer Corps in Normandy. Spellmount. ISBN 1-873376-90-1.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Reynolds, Michael (February 2003). "Massacre At Malmédy During the Battle of the Bulge". World War II Magazine.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Ripley, Tim (2004). The Waffen-SS at War: Hitler's Praetorians 1925–1945. Zenith Imprint. ISBN 0-7603-2068-3.CS1 maint: ref=harv (link)
  • "The Sant'Anna di Stazzema Massacre (August 1944)". Jewish Virtual Library. Dicapai pada 2 June 2013.
  • Schramm, Percy E. (1982). Kriegstagebuch des Oberkommandos der Wehrmacht 1944–1945 Teilband II (dalam bahasa German). Herrsching: Manfred Pawlak.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Stein, George (1984) [1966]. The Waffen-SS: Hitler's Elite Guard at War 1939–1945. Cornell University Press. ISBN 0-8014-9275-0.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Stroop, Jürgen (1943). "The Stroop Report: The Warsaw Ghetto Is No More". Jewish Virtual Library. Dicapai pada 24 May 2013.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Tessin, Georg (1973). Verbände und Truppen der deutschen Wehrmacht und Waffen-SS 1939–1945, Volumes II and III (dalam bahasa German). Biblio Verlag.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Thomson, Mike (23 September 2004). "Hitler's secret Indian army". BBC News. Dicapai pada 24 May 2013.CS1 maint: ref=harv (link)
  • "Jewish Uprisings in Ghettos and Camps, 1941–1944: Resistance in Ghettos". United States Holocaust Memorial Museum. Dicapai pada 28 May 2013.
  • Ustinow, D. F (1981). Geschichte des zweiten Weltkrieges 1939–1945 (dalam bahasa German). X. Berlin: Militärverlag der Deutschen Demokratischen Republik.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • "Waffen-SS". Jewish Virtual Library. Dicapai pada 3 June 2013.
  • Wilke, Karsten (2006). "Verband der Unbelehrbaren? Die Hilfsgemeinschaft auf Gegenseitigkeit der Angehörigen der ehemaligen Waffen-SS (HIAG) 1949–1990" (PDF). University of Bielefeld. Dicapai pada 3 June 2013.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Williamson, Gordon (1994). The SS: Hitler's Instrument of Terror. London: Sidgwick & Jackson. ISBN 978-0-283-06280-3.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Williamson, Gordon; Andrew, Stephan (2004). The Waffen-SS (4): 24. To 38. Divisions, & Volunteer Legions. Osprey. ISBN 1-84176-589-9.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Windrow, Martin; Burn, Cristopher (1992). The Waffen-SS, Edition 2. Osprey. ISBN 0-85045-425-5.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Wroniszewski, Józef (1970). Ochota 1944 (dalam bahasa Polish). Warsaw: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej.CS1 maint: unrecognized language (link) CS1 maint: ref=harv (link)
  • Zetterling, Niklas; Frankson, Anders (2008). The Korsun Pocket: The Encirclement and Breakout of a German Army in the East, 1944. Philadelphia: Casemate. ISBN 978-1-932033-88-5.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Zimmermann, Elizabeth (21 January 2004). "Former SS member faces trial for war crimes in the Netherlands". World Socialist Web Site. International Committee of the Fourth International. Dicapai pada 3 June 2013.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Zwack, Peter (1999). "World War II: Siege of Budapest". Quarterly Journal of Military History.CS1 maint: ref=harv (link)
  • Goldsworthy, Terry (2010). Valhalla's Warriors: A History of the Waffen-SS on the Eastern Front 1941-1945. Dog Ear Publishing. ISBN 978-1-60844-639-1.CS1 maint: ref=harv (link)

Bacaan lanjut[sunting | sunting sumber]

  • Clark, Lloyd (2004). Operation Epsom. Battle Zone Normandy. History Press. ISBN 0-7509-3008-X.
  • Lasik, Aleksander (2007). Sztafety Ochronne w systemie niemieckich obozów koncentracyjnych. Rozwój organizacyjny, ewolucja zadań i struktur oraz socjologiczny obraz obozowych załóg SS (dalam bahasa Polish). Auschwitz-Birkenau: Państwowe Muzeum. ISBN 83-60210-32-2. Unknown parameter |trans_title= ignored (bantuan)CS1 maint: unrecognized language (link)
  • Le Tissier, Tony (2010). Charlemagne: The 33rd Waffen-SS Grenadier Division of the SS. Pen & Sword. ISBN 1-84884-231-7.
  • Mühlenberg, Jutta (2011). Das SS-Helferinnenkorps: Ausbildung, Einsatz und Entnazifizierung der weiblichen Angehörigen der Waffen-SS 1942–1949 (dalam bahasa German). Hamburg: Hamburger Edition. ISBN 978-3-86854-239-4.CS1 maint: unrecognized language (link)
  • Munoz, Antonio J. (1991). Forgotten Legions: Obscure Combat Formations of the Waffen-SS. Paladin. ISBN 0-87364-646-0.
  • Quarrie, Bruce (1983). Hitler's Samurai: The Waffen-SS in Action. Arco Publishing. ISBN 0-668-05805-6.
  • Rikmenspoel, Marc J. (2004). Waffen-SS Encyclopedia. Aberjona Press. ISBN 978-0-9717650-8-5.
  • Wegner, Bernd (1990). The Waffen-SS: Organization, Ideology and Function. Blackwell. ISBN 0-631-14073-5.
  • Wiesenthal, Simon; Wechsberg, Joseph (1967). The Murderers Among Us: The Simon Wiesenthal Memoirs. McGraw-Hill. LCN 67-13204.
  • Williamson, Gordon (1995). Loyalty is my Honor. Motorbooks International. ISBN 0-7603-0012-7.
  • Williamson, Gordon; Andrew, Stephan (2003). The Waffen-SS (1): 1. to 5. Divisions. Osprey. ISBN 1-84176-592-9.

Pautan luar[sunting | sunting sumber]

  • Kategori berkenaan Waffen-SS di Wikimedia Commons