Laut Hitam

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Lompat ke: pandu arah, cari
Laut Hitam
Black Sea map.png
Koordinat 44°N 35°E / 44°N 35°E / 44; 35Koordinat: 44°N 35°E / 44°N 35°E / 44; 35
Jenis Laut
Aliran masuk utama Danube, Dnieper, Rioni, Southern Bug, Kızılırmak, Dniester
Aliran keluar utama Bosphorus
Negara lembangan Bulgaria, Romania, Ukraine, Rusia, Georgia, Turki
Panjang maks 1,175 km (730 bt)
Luas permukaan 436,402 km2 (168,500 bt persegi)
Kedalaman purata 1,253 m (4,111 ka)
Kedalaman maks 2,212 m (7,257 ka)
Isipadu air 547,000 km3 (131,200 cu mi)
Kepulauan 10+
Imej satelit Laut Hitam.
Morzeczarne1.jpg

Laut Hitam ialah lautan yang terletak di antara Eropah dan Asia Kecil dan merupakan sebahagian daripada Lautan Atlantik. Ia dihubungkan dengan Laut Mediterranean melalui Selat Bosphorus dan Laut Marmara, dan dengan Laut Azov melalui Selat Kerch.

Negara-negara yang bersempadanan dengan Laut Hitam adalah Turki, Bulgaria, Romania, Ukraine, Rusia, dan Georgia (termasuk wilayah Abkhazia). Semenanjung Crimea ialah wilayah autonomi Ukraine.

Bandar-bandar penting sepanjang pesisir pantai termasuk: Istanbul, Burgas, Varna, Constanţa, Yalta, Odessa, Sevastopol, Kerch, Novorossiysk, Sochi, Sukhumi, Poti, Batumi, Trabzon, Samsun.

Nama[sunting | sunting sumber]

Nama laut ini kini biasanya setara daripada nama Inggerisnya "Black Sea", termasuk yang diberikan oleh negara-negara yang bersempadan dengan laut:[1]

Shavi zghva (შავი ზღვა)

Marea Neagră (pronounced [ˈmare̯a ˈne̯aɡrə] ( listen))

Chornoye morye (Чёрное мо́рe, IPA: [ˈtɕɵrnəjə ˈmorʲɪ]

Karadeniz (IPA: [kaˈɾadeniz])

Nama-nama tersebut tiada bukti secara yakin yang ia wujud sebelum abad ke-12, tetapi terdapat juga tanda-tanda bahawa mungkin jauh lebih lama.

Di Greece, nama sejarah "Laut Euxine", yang memiliki makna yang berbeza (lihat di bawah), masih digunakan secara meluas:

Eúxeinos Póntos (Eύξεινος Πόντος)

Laut Hitam adalah salah satu daripada empat laut yang dinamakan sempena biasa istilah warna—yang lain adalah Laut Merah, Laut Putih dan Laut Kuning.

Sejarah nama[sunting | sunting sumber]

Strabo melaporkan di dalam Geographica (1.2.10) bahawa pada zaman baharian, Laut Hitam sering hanya dipanggil "Laut" ( ὁ πόντος ho pontos). Bagi sebahagian besar tradisi Greco-Roman merujuk kepada Laut Hitam sebagai "Laut Tenang", Εὔξεινος Πόντος Eúxeinos Póntos. Ini adalah eufemisme menggantikan yang lebih awal "Laut Ganas", Πόντος Ἄξεινος Póntos Áxeinos, pertama kali ditegaskan dalam Pindar (kk. 475 SM).

Strabo (7.3.6) berpendapat bahawa Laut Hitam telah dikenali sebagai "Ganas" sebelum penjajahan Yunani kerana ia adalah sukar untuk dikemudi, dan kerana pantainya didiami oleh puak-puak ganas. Nama itu ditukar kepada "Tenang" selepas Milesians telah menjajah pantai selatan, Pontus, menjadikannya sebahagian daripada tamadun Yunani.

Ia juga adalah mungkin bahawa gelaran Áxeinos timbul oleh etimologi popular dari perkataan Scythia axšaina- "tidak menyala","gelap"; dengan itu penetapan "Laut Hitam" boleh setakat ini dikaitkan daripada zaman baharian.

Geologi[sunting | sunting sumber]

The bay of Sudak, Crimea

Asal-usul geologi lembangan dapat dikesan kembali kepada dua relik lembangan lengkok-belakang berbeza yang telah dimulakan dengan pemisahan lengkok gunung berapi Albian dan benaman Lautan Paleo- dan Neo-Tethys, tetapi masa bagi peristiwa-peristiwa ini kekal kontroversi.[2][3] Sejak dimulakan, persekitaran tektonik mampatan membawa kepada penenggelaman dalam lembangan, berselang dengan fasa pemanjangan menyebabkan volkanisme berskala besar dan beberapa orogeni, menyebabkan gangkatan Greater Caucasus, Pontides, Selatan Semenanjung Crimea dan banjaran gunung Balkan.[4]

Perlanggaran berterusan antara plat Eurasia dan Afrika dan pelepasan Anatolia ke arah barat menyekat sepanjang Sesar Utara Anatolia dan Sesar Timur Anatolia lalu menentukan rejim tektonik semasa,[4] yang memaparkan penenggelaman di lembangan Laut Hitam dan aktiviti gunung berapi yang besar di rantau Anatolia.[5] Ia adalah mekanisme geologi yang, dalam jangka masa panjang, telah menyebabkan pengasingan berkala Laut Hitam daripada sistem lautan global yang lain.

Galeri ekologi[sunting | sunting sumber]

Penduduk[sunting | sunting sumber]

Kawasan bandar dengan ramai penduduk di sepanjang pantai Laut Hitam

Odessa
Istanbul
Samsun
Odessa

Kedudukan Bandar Negara Rantau/Daerah Penduduk (urban)

Sevastopol
Samsun
Sochi
Sevastopol

1 Istanbul Turki Istanbul 14,324,240[6]
2 Odessa Ukraine Odessa 1,003,705
3 Samsun Turki Samsun 535,401[7]
4 Varna Bulgaria Varna 474,076
5 Sevastopol Rusia/Ukraine[8] national-level municipality on the Crimean Peninsula 379,200
6 Sochi Rusia Krasnodar Krai 343,334
7 Trabzon Turki Trabzon 305,231[9]
8 Constanța Romania Constanța 283,872[10]
9 Novorossiysk Rusia Krasnodar Krai 241,952
10 Burgas Bulgaria Burgas 223,902[11]
11 Batumi Georgia Adjara 190,405[12]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  • Charles King, The Black Sea: A History, 2004, ISBN 0-19-924161-9
  • William Ryan and Walter Pitman, Noah's Flood, 1999, ISBN 0-684-85920-3
  • Neal Ascherson, Black Sea (Vintage 1996), ISBN 0-09-959371-8
  • Özhan Öztürk. Karadeniz: Ansiklopedik Sözlük (Black Sea: Encyclopedic Dictionary). 2 Cilt (2 Volumes). Heyamola Publishing. Istanbul.2005 ISBN 975-6121-00-9.
  • Rüdiger Schmitt, "Considerations on the Name of the Black Sea", in: Hellas und der griechische Osten (Saarbrücken 1996), pp. 219-224

Pautan luar[sunting | sunting sumber]