Raja Permaisuri Agong

Raja Permaisuri Agong Malaysia
راج ڤرمايسوري اݢوڠ‎
Persekutuan
Bendera Rasmi Raja Permaisuri Agong
Penjawat kini
Raja Zarith Sofiah sejak 31 Januari 2024
Butiran
Gelaran	Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda
Penyandang pertama	Tunku Kurshiah binti Almarhum Tunku Besar Burhanuddin
Persemayaman	Istana Negara, Kuala Lumpur
Laman sesawang	Istana Negara

Raja Permaisuri Agong (Jawi: ‏راج ڤرمايسوري اݢوڠ‎‎) merupakan gelaran rasmi bagi isteri kepada Yang di-Pertuan Agong, iaitu Ketua Utama Negara Malaysia. Gelaran rasmi penuh baginda ialah Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Raja Permaisuri Agong (Jawi: ‏سري ڤدوک بݢيندا راج ڤرمايسوري اݢوڠ‎‎). Mengikut Perlembagaan Persekutuan Malaysia, Raja Permaisuri Agong menduduki tempat kedua dalam Susunan Keutamaan Persekutuan Malaysia, sejurus selepas Yang di-Pertuan Agong.

Gelaran dan Gaya Panggilan

Gelaran penuh bagi permaisuri Ketua Utama Negara Malaysia ialah Kebawah Duli Yang Maha Mulia Seri Paduka Baginda Raja Permaisuri Agong.

Protokol dan Gaya Panggilan

• Gaya Panggilan Rasmi: Kebawah Duli Yang Maha Mulia (K.D.Y.M.M.)
• Rujukan Rasmi: Seri Paduka Baginda
• Gaya Panggilan Perbualan: Tuanku

Di bawah Perlembagaan Persekutuan Malaysia, Raja Permaisuri Agong menduduki tempat kedua dalam Senarai Keutamaan Persekutuan, sejurus selepas Yang di-Pertuan Agong. Baginda mendahului semua orang lain di dalam Persekutuan, termasuk Raja-Raja Melayu, Yang di-Pertua Negeri, dan Perdana Menteri.

Perubahan Gelaran

Sebelum seseorang permaisuri itu ditabalkan sebagai Raja Permaisuri Agong, baginda biasanya memegang gelaran mengikut negeri asal Sultan yang dipilih sebagai Yang di-Pertuan Agong. Contohnya:

• Tengku Ampuan / Sultanah / Raja Permaisuri (mengikut gelaran negeri masing-masing).

Apabila tempoh perkhidmatan Yang di-Pertuan Agong tamat selepas lima tahun, baginda akan kembali menggunakan gelaran asal di negeri masing-masing, namun lazimnya diberikan gelaran kehormat tambahan sebagai mantan Raja Permaisuri Agong dalam majlis-majlis rasmi tertentu.

Terjemahan Rasmi

Dalam konteks antarabangsa atau dokumen berbahasa Inggeris, gelaran baginda diterjemah secara rasmi sebagai:

• Her Majesty The Raja Permaisuri Agong

Bidang Kuasa dan Peranan

Sebagai suri kepada Yang di-Pertuan Agong, Raja Permaisuri Agong tidak mempunyai kuasa eksekutif atau perundangan secara langsung di bawah Perlembagaan Persekutuan Malaysia. Walau bagaimanapun, baginda memainkan peranan simbolik dan sosial yang amat signifikan dalam struktur monarki negara.

Peranan Perlembagaan

• Larangan Jawatan: Berdasarkan Perkara 34 Perlembagaan Persekutuan, baginda tidak boleh memegang apa-apa jawatan yang membawa apa-apa saraan (gaji) atau terlibat secara aktif dalam apa-apa perusahaan komersial.

Peranan Sosial dan Rasmi

• Pengiring Diraja: Baginda bertanggungjawab mengiringi Yang di-Pertuan Agong dalam upacara-upacara rasmi negara seperti Istiadat Pembukaan Penggal Parlimen, Hari Kebangsaan, dan Majlis Jamuan Teh Diraja.
• Diplomasi Antarabangsa: Baginda mengiringi Yang di-Pertuan Agong dalam lawatan negara ke luar negeri dan menerima kunjungan hormat daripada ketua-ketua negara asing serta pasangan mereka.
• Penaung Pertubuhan: Lazimnya, Raja Permaisuri Agong menjadi penaung kepada pelbagai badan kebajikan, organisasi wanita, dan institusi pendidikan di peringkat kebangsaan, seperti Persatuan Pandu Puteri Malaysia.
• Simbol Perpaduan: Baginda bertindak sebagai payung kedaulatan yang melambangkan keanggunan dan keharmonian rakyat berbilang kaum di Malaysia.

Kedudukan, fungsi dan keistimewaan

Kedudukan dan Pelantikan

Berbeza dengan Yang di-Pertuan Agong yang dipilih setiap lima tahun dalam kalangan sembilan pemerintah negeri-negeri di Malaysia, gelaran Raja Permaisuri Agong bukan dipilih daripada kalangan permaisuri atau sultanah. Sebaliknya, ia merupakan suatu kemuliaan yang dikurniakan kepada isteri seseorang raja atau sultan sesuatu negeri untuk menjadi suri baginda yang setaraf apabila suaminya dipilih memegang jawatan Yang di-Pertuan Agong.

Meskipun pemegang gelaran ini biasanya berubah setiap lima tahun, tempoh tersebut boleh menjadi lebih pendek sekiranya berlaku kemangkatan, perceraian, atau peletakan jawatan oleh Yang di-Pertuan Agong.

Keutamaan Persekutuan

Rencana utama: Susunan Keutamaan Persekutuan Malaysia

Mengikut Perkara 32(2) Perlembagaan Persekutuan, Raja Permaisuri Agong hendaklah diberi keutamaan daripada segala orang lain di dalam Persekutuan sejurus selepas Yang di-Pertuan Agong. Walau bagaimanapun, kewujudan jawatan ini bukanlah suatu kewajiban khusus yang termaktub di dalam perlembagaan dan tidak menjadi asas pemilihan seseorang raja oleh Majlis Raja-Raja sebagai Yang di-Pertuan Agong.

Peranan dan Sekatan

Lazimnya, Raja Permaisuri Agong akan mengiringi Yang di-Pertuan Agong dalam:

• Lawatan rasmi dan tidak rasmi ke luar negara.
• Upacara diraja dan majlis kenegaraan.
• Menerima kunjungan hormat daripada ketua-ketua negara asing serta pasangan mereka.

Berdasarkan Perkara 34 Perlembagaan Malaysia, Raja Permaisuri Agong dilarang daripada memegang apa-apa pelantikan yang membawa apa-apa saraan, atau terlibat secara aktif dalam mana-mana perusahaan komersial. Bagaimanapun, baginda berhak secara sah untuk menerima peruntukan tahunan yang termasuk dalam Saraan Diraja Yang di-Pertuan Agong.

Keistimewaan Mantan Raja Permaisuri Agong

Pemegang gelaran Raja Permaisuri Agong yang suaminya mangkat ketika menjawat (balu diraja) akan terus menerima pencen daripada Saraan Diraja Kerajaan Persekutuan. Dari segi protokol, mereka mendapat keutamaan sejurus selepas:

1. Yang di-Pertuan Agong yang sedang memerintah.
2. Raja Permaisuri Agong terkini.
3. Raja-raja yang sedang memerintah.
4. Yang di-Pertua Negeri.

Setakat ini, individu yang menerima keutamaan tersebut ialah Yang Amat Mulia Permaisuri Siti Aishah.

Ketidakbolehan

Berdasarkan Perlembagaan Persekutuan, terdapat beberapa sekatan atau ketidakbolehan yang dikenakan ke atas Raja Permaisuri Agong sepanjang tempoh baginda memegang jawatan. Peruntukan ini bertujuan untuk mengekalkan kebebasan dan kedaulatan institusi beraja daripada pengaruh luar atau kepentingan peribadi.

Sekatan Perlembagaan

Mengikut Perkara 34 Perlembagaan Persekutuan, Raja Permaisuri Agong tertakluk kepada sekatan-sekatan berikut:

• Jawatan Berpendapatan: Raja Permaisuri Agong tidak boleh memegang apa-apa jawatan yang membawa apa-apa saraan (gaji atau upah) di bawah mana-mana pihak.
• Aktiviti Perniagaan: Baginda tidak boleh terlibat secara aktif dalam apa-apa perusahaan komersial atau perniagaan bagi maksud keuntungan.
• Tugas di Negeri Asal: Apabila Yang di-Pertuan Agong menjalankan fungsi-fungsi sebagai Raja di negeri baginda sendiri, Raja Permaisuri Agong juga tidak boleh menjalankan apa-apa fungsi rasmi di negeri tersebut, kecuali fungsi-fungsi yang berkaitan dengan amalan agama Islam atau adat istiadat Melayu.

Saraan dan Peruntukan

Walaupun tidak boleh memegang jawatan bergaji, segala saraan dan perbelanjaan bagi Raja Permaisuri Agong diperuntukkan oleh Parlimen melalui Peruntukan Diraja (Civil List). Ini memastikan baginda mempunyai sumber kewangan yang mencukupi untuk menjalankan tugas rasmi tanpa perlu bergantung kepada aktiviti komersial.

Kekebalan Undang-undang

Seperti Yang di-Pertuan Agong, sebarang tindakan undang-undang sivil atau jenayah terhadap Raja Permaisuri Agong atas sifat peribadi hanya boleh dibawa ke Mahkamah Khas yang ditubuhkan di bawah Bahagian XV Perlembagaan Persekutuan, dengan persetujuan Peguam Negara.

Senarai Raja Permaisuri Agong

Berikut adalah senarai Raja Permaisuri Agong serta tempoh baginda memegang tampuk tersebut:

Nombor	Nama	Negeri	Bertakhta	Kelahiran	Kemangkatan	Yang di-Pertuan Agong
1	Tuanku Kurshiah	Negeri Sembilan	31 August 1957 – 1 April 1960	(1911-05-16)16 Mei 1911	2 Februari 1999(1999-02-02) (umur 87)	Tuanku Abdul Rahman
2	Tengku Ampuan Jemaah	Selangor	14 April 1960 – 1 September 1960	1900	8 April 1973 (berumur 72–73)	Sultan Hisamuddin Alam Shah
3	Tengku Budriah	Perlis	21 September 1960 – 20 September 1965	(1924-03-28)28 Mac 1924	28 November 2008(2008-11-28) (umur 84)	Tuanku Syed Putra Jamalullail
4	Tengku Intan Zaharah	Terengganu	21 September 1965 – 20 September 1970	(1928-04-13)13 April 1928	24 Januari 2015(2015-01-24) (umur 86)	Sultan Ismail Nasiruddin Shah
5	Sultanah Bahiyah	Kedah	21 September 1970 – 20 September 1975	(1930-08-24)24 Ogos 1930	26 Ogos 2003(2003-08-26) (umur 73)	Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah
6	Raja Perempuan Zainab II	Kelantan	21 September 1975 – 29 Mac 1979	(1917-08-07)7 Ogos 1917	10 Januari 1993(1993-01-10) (umur 75)	Sultan Yahya Petra
7	Tengku Ampuan Afzan	Pahang	29 Mac 1979 – 25 April 1984	(1932-12-04)4 Disember 1932	29 Jun 1988(1988-06-29) (umur 55)	Sultan Haji Ahmad Shah Al-Musta’in Billah
8	Sultanah Zanariah	Johor	26 April 1984 – 25 April 1989	(1940-07-05)5 Julai 1940	17 Mac 2019(2019-03-17) (umur 78)	Sultan Iskandar
9	Raja Permaisuri Bainun	Perak	26 April 1989 – 25 April 1994	(1932-11-07) 7 November 1932		Sultan Azlan Muhibbuddin Shah
10	Tunku Ampuan Najihah	Negeri Sembilan	26 April 1994 – 25 April 1999	(1923-09-01)1 September 1923	8 September 2023(2023-09-08) (umur 100)	Tuanku Ja’afar
11	Tuanku Siti Aishah	Selangor	26 April 1999 – 21 November 2001	(1971-11-18) 18 November 1971		Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah
12	Tengku Fauziah	Perlis	13 Disember 2001 – 12 Disember 2006	(1946-06-06) 6 Jun 1946		Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail
13	Tuanku Nur Zahirah	Terengganu	13 Disember 2006 – 12 Disember 2011	(1973-12-07) 7 Disember 1973		Sultan Mizan Zainal Abidin
14	Tuanku Hajah Haminah	Kedah	13 Disember 2011 – 12 Disember 2016	(1953-07-15) 15 Julai 1953		Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah1
16	Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah	Pahang	31 Januari 2019 – 30 Januari 2024	(1960-08-05) 5 Ogos 1960		Al-Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah
17	Raja Zarith Sofiah	Johor	31 Januari 2024 - kini	(1959-08-14) 14 Ogos 1959		Sultan Ibrahim

Senarai Bekas Raja Permaisuri Agong Yang Masih Hidup

Nama	Negeri	Bertakhta	Kelahiran	Yang di-Pertuan Agong	Catatan
Raja Permaisuri Tuanku Bainun	Perak	1989-1994	(1932-11-07) 7 November 1932	Sultan Azlan Muhibbuddin Shah	bekas Raja Permaisuri Perak
Permaisuri Siti Aishah	Selangor	1999-2001	(1971-11-18) 18 November 1971	Sultan Salahuddin Abdul Aziz Shah	bekas Tengku Permaisuri Selangor
Tuanku Fauziah binti Tengku Abdul Rashid	Perlis	2001-2006	(1946-06-06) 6 Jun 1946	Tuanku Syed Sirajuddin Jamalullail	Raja Perempuan Perlis
Sultanah Nur Zahirah	Terengganu	2006-2011	(1973-12-07) 7 Disember 1973	Sultan Mizan Zainal Abidin ibni Sultan Mahmud Al-Muktafi Billah Shah	Sultanah Terengganu
Che Puan Besar Haminah	Kedah	2011-2016	(1953-07-15) 15 Julai 1953	Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah ibni Sultan Badlishah	bekas Sultanah Kedah
Tunku Azizah Aminah Maimunah Iskandariah	Pahang	2019-2024	(1960-08-05) 5 Ogos 1960	Sultan Abdullah Ri'ayatuddin Al-Mustafa Billah Shah Sultan Haji Ahmad Shah	Tengku Ampuan Pahang

Fakta Menarik

1.↑  Sultan Abdul Halim Mu’adzam Shah adalah Yang di-Pertuan Agong pertama yang menduduki takhta singgahsana sebanyak dua kali. Sultanah Haminah Hamidun ialah isteri rasmi kedua sejak tahun 1975.

2.↑  Sultan Muhammad V menduduki takhta singgahsana tanpa permaisuri kerana ketika itu isteri baginda Sultanah Nur Diana Petra Abdullah belum diisytiharkan secara rasmi sebagai Sultanah Kelantan sehingga tahun 2022.

Lihat juga

• Senarai Yang di-Pertuan Agong Malaysia