Letusan gusi-lelangit tak bersuara

IPA – nombor	215
IPA – teks	ʨ
IPA – imej	{{{imagesize}}}
Entiti	ʨ
X-SAMPA	ts\
Kirshenbaum
Contoh bunyi

Letusan gusi-lelangit tak bersuara ialah sejenis bunyi konsonan yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara ʨ dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA) dan ts\ dalam X-SAMPA.

Ciri-ciri

Ciri-ciri letusan gusi-lelangit tak bersuara:

• Cara artikulasinya adalah letusan sibilan, iaitu dihasilkan mula-mulanya dengan menghalang arus udara sepenuhnya, kemudian mengarahkannya melalui alur pada lidah hingga ke hujung tajam gigi, menimbulkan gelora yang kuat.
• Daerah artikuasinya adalah gusi-lelangit, iaitu konsonan belakang gusi laminal yang dipalatalkan, yang disebut dengan bahagian hadapan lidah di belakang batas gusi, sambil bahagian tengah lidah dinaikkan ke arah lelangit.
• Jenis pembunyiannya adalah tak bersuara, iaitu dihasilkan tanpa menggetarkan pita vokal.
• Ini ialah satu konsonan lisan, iaitu udara dibenarkan keluar melalui mulut.
• Ini ialah satu konsonan tengah, iaitu dihasilkan dengan membenarkan arus udara mengalir melalui tengah lidah dan bukan sisinya.
• Mekanisme arus udaranya adalah egresif pulmonik, iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari paru-paru melalui saluran vokal, dan bukannya dari glotis atau mulut.

Contoh

Bahasa		Perkataan	IPA	Erti	Catatan
Catalonia		fletxa	[ˈflet.tɕə]	'anak panah'	Rujuk fonologi bahasa Catalonia
Cina	Mandarin	北京/Běijīng	[peɪ˨˩ t͡ɕiŋ˥]	'Beijing'	Dibezakan dengan bentuk berhembus. Rujuk fonologi bahasa Mandarin
Croatia		ići	[it͡ɕi]	'pergi'
Jepun		知人/chijin	[t͡ɕid͡ʑĩɴ]	'kenalan'	Rujuk fonologi bahasa Jepun
Korea		잘/jal	[t͡ɕal]	'betul-betul'	Rujuk fonologi bahasa Korea
Poland		ćma	[t͡ɕma]	'rama-rama'	Rujuk fonologi bahasa Poland
Rusia		чуть	[t͡ɕʉtʲ]	'nyaris'	Rujuk fonologi bahasa Rusia
Serbia		Ловћен/Lovćen	[loʋt͡ɕen]	'Lovćen'
Thai		ฉัน	[tɕʰǎn]	'aku'
Vietnam		cha	[t͡ɕa]	'ayah'	Rujuk fonologi bahasa Vietnam
Yi		ꏢ/ji	[t͡ɕi˧]	'masam'	Bentuk tak berhembus
		ꏾ/qi	[t͡ɕʰi˧]	'daun'	Bentuk berhembus

Bibliografi

• Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107, doi:10.1017/S0025100303001191 
• Tingsabadh, M.R. Kalaya; Abramson, Arthur S. (1993), "Thai", Journal of the International Phonetic Association 23 (1): 24–26, doi:10.1017/S0025100300004746 
• Wheeler, Max W (2005), The Phonology Of Catalan, Oxford: Oxford University Press, ISBN 0199258147