Sengauan lelangit

IPA – nombor	118
IPA – teks	ɲ
IPA – imej
Entiti	ɲ
X-SAMPA	J
Kirshenbaum	n^
Contoh bunyi

Sengauan lelangit ialah sejenis bunyi konsonan yang terdapat dalam sebilangan bahasa lisan. Bunyi ini dilambangkan oleh ɲ dalam Huruf Fonetik Antarabangsa, dan J dalam X-SAMPA. Lambang IPA-nya berupa huruf n kecil yang tertumbuh ekor yang menghadap ke kiri di bawah batang kiri huruf berkenaan. Bandingkan huruf n dan ɲ. Aksara ɲ serupa dengan ɳ, iaitu lambang sengauan gelungan yang tertumbuh cangkuk menghadap kanan di bawah batang kanan, dan juga ŋ, iaitu lambang sengauan velar yang tertumbuh cangkuk yang menghadap ke kiri di bawah batang kanan.

Sengauan lelangit diwakili oleh dwihuruf ny dalam bahasa Melayu, contohnya: nyata, penyu, hanya.

Ciri-ciri

Ciri-ciri sengauan lelangit:

• Cara artikulasinya adalah hentian, iaitu dihasilkan dengan menghalang aliran udara dalam saluran vokal.
• Daerah artikulasinya adalah lelangit, iaitu disebut dengan bahagian tengah atau belakang lidah menyentuh lelangit keras.
• Jenis pembunyiannya ialah bersuara, iaitu pita vokal bergetar ketika penyebutan.
• Ini ialah satu konsonan sengauan, iaitu udara dibenarkan keluar melalui hidung.
• Ini ialah satu konsonan tengah, iaitu dihasilkan dengan membenarkan arus udara mengalir melalui tengah lidah dan bukan sisinya.
• Mekanisme arus udaranya adalah egresif pulmonik, iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari paru-paru melalui saluran vokal, dan bukannya dari glotis atau mulut.

Penggunaan

Bahasa		Perkataan	IPA	Erti	Catatan
Melayu		banyak	[baɲaʔ]	'banyak'	Rujuk fonologi bahasa Melayu
Albania		një	[ɲə]	'satu'
Basque		ekaina	[ekaɲa]	'Jun'
Belanda		Njord	[ɲɔʁd]	'Njord'	Sesetengah loghat. Rujuk fonologi bahasa Belanda
Catalonia		bany	[baɲ]	'mandi'	Gusi-lelangit. Rujuk fonologi bahasa Catalonia
Croatia		konj	[koɲ]	'kuda'
Czech		kůň	[kuːɲ]	'kuda'	Rujuk fonologi bahasa Czech
Dinka		nyɔt	[ɲɔt]	'sangat'
Inggeris	sesetengah loghat	onion	[ˈʌɲən]	'bawang'	Berpadan dengan /nj/ dalam loghat lain. Rujuk fonologi bahasa Inggeris
Gaelik Scot		seinn	[ʃeɲ]	'menyanyi'
Galicia		leña	[ˈleɲa]	'kayu api'
Hungary		anya	[ɒɲɒ]	'ibu'	Rujuk fonologi bahasa Hungary
Itali		bagno	[baɲɲo]	'mandi'	Rujuk fonologi bahasa Itali
Jepun		庭/niwa	[n̠ʲiw͍a]	'kebun'	Gusi-lelangit. Rujuk fonologi bahasa Jepun
Malayalam		ഞ	[ɲan]	'saya'
Norway	Loghat utara dan tengah	mann	[mɑɲː]	'lelaki'	Rujuk fonologi bahasa Norway
Perancis		montagne	[mɔ̃taɲ]	'gunung'	Rujuk fonologi bahasa Perancis
Poland		koń	[kɔn̠ʲ]	'kuda'	Biasanya gusi-lelangit. Rujuk fonologi bahasa Poland
Portugis		arranhar	[ɐʀɐ'ɲaɾ]	'menggaru'	Rujuk fonologi bahasa Portugis
Quechua		ñuqa	[ˈɲɔqɑ]	'saya'
Serbia		коњ/konj	[koɲ]	'kuda'
Slovak		pečeň	[ˈpɛtʃɛɲ]	'hati'
Sepanyol		enseñar	[ẽ̞nse̞ˈɲar]	'mengajar'	Rujuk fonologi bahasa Sepanyol
Vietnam		nhai	[ɲaɪ]	'mengunyah'	Rujuk fonologi bahasa Vietnam
Yunani		Πρωτοχρονιά	[pro̞to̞xro̞ˈɲa]	'Hari Tahun Baru'	Rujuk fonologi bahasa Yunani Moden

Bibliografi

• Carbonell, Joan F.; Llisterri, Joaquim (1992), "Catalan", Journal of the International Phonetic Association 22 (1-2): 53–56 
• Cruz-Ferreira, Madalena (1995), "European Portuguese", Journal of the International Phonetic Association 25 (2): 90–94 
• Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association 23 (2): 73–76 
• Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association 22 (2): 45–47 
• Jassem, Wiktor (2003), "Polish", Journal of the International Phonetic Association 33 (1): 103–107 
• Ladefoged, Peter (2005). Vowels and Consonants (Second ed.). Blackwell. 
• Martínez-Celdrán, Eugenio; Fernández-Planas, Ana Ma.; Carrera-Sabaté, Josefina (2003), "Castilian Spanish", Journal of the International Phonetic Association 33 (2): 255–259 
• Rogers, Derek; d'Arcangeli, Luciana (2004), "Italian", Journal of the International Phonetic Association 34 (1): 117–121 
• Skjekkeland, Martin (1997), Dei norske dialektane: Tradisjonelle særdrag i jamføring med skriftmåla, Høyskoleforlaget (Norwegian Academic Press)