Pergi ke kandungan

Carl XVI Gustaf

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
"Carl Gustaf" dilencongkan ke sini. Untuk senjata tanpa sentakan, sila lihat Carl Gustav recoilless rifle.
Carl XVI Gustaf
Potret Carl XVI Gustaf pada tahun 2023
Carl XVI Gustaf pada tahun 2023
Raja Sweden
Pemerintahan15 September 1973 – kini
Upacara naik takhta19 September 1973
Didahului olehGustaf VI Adolf
Pewaris ketaraVictoria
Keputeraan (1946-04-30) 30 April 1946 (umur 80)
Istana Haga, Solna, Sweden
PasanganSilvia Sommerlath (k. 1976)
Anakanda
Nama penuh
Carl Gustaf Folke Hubertus
KerabatBernadotte
AyahandaPutera Gustaf Adolf, Duke Västerbotten
BondaPuteri Sibylla dari Saxe-Coburg dan Gotha
AgamaGereja Sweden
TandatanganTandatangan Carl XVI Gustaf

Carl XVI Gustaf (Carl Gustaf Folke Hubertus; lahir 30 April 1946) ialah Raja Sweden dan ketua negara Sweden sejak 15 September 1973. Beliau menaiki takhta selepas kemangkatan datuknya, Gustaf VI Adolf, dan merupakan raja ketujuh daripada Kerabat Bernadotte.[1] Pada 26 April 2018, selepas 44 tahun dan 223 hari di atas takhta, beliau mengatasi tempoh pemerintahan Magnus Eriksson dan menjadi raja Sweden paling lama memerintah yang dapat ditentukan berdasarkan penelitian Arkib Negara Sweden.[2]

Kedudukan raja Sweden berubah dengan ketara pada awal pemerintahannya. Instrumen Pemerintahan 1974, yang berkuat kuasa pada 1 Januari 1975, mengekalkan raja sebagai ketua negara tetapi menghapuskan kuasa politik yang masih dikaitkan dengan Mahkota dalam perlembagaan terdahulu. Dalam sistem semasa, tugas Carl XVI Gustaf pada asasnya bersifat perwakilan, rasmi dan istiadat, termasuk membuka sesi tahunan Riksdag, mempengerusikan majlis tertentu bersama kerajaan, mempengerusikan Majlis Penasihat Hal Ehwal Luar, menerima duta dan menjalankan lawatan negara.[3][4]

Carl Gustaf dilahirkan di Istana Haga, Solna, sebagai putera kepada Putera Gustaf Adolf dan Puteri Sibylla. Ayahnya terkorban dalam nahas kapal terbang pada 1947 ketika Carl Gustaf belum berusia setahun. Beliau menjadi putera mahkota pada 1950 apabila datuknya menaiki takhta.[1] Selepas menamatkan persekolahan dan latihan ketenteraan dalam ketiga-tiga cabang utama angkatan tentera Sweden, beliau mengikuti pengajian di Universiti Uppsala dan Universiti Stockholm serta latihan berkaitan pentadbiran awam dan hubungan luar negara.[1]

Pada 1976, beliau berkahwin dengan Silvia Sommerlath, yang kemudiannya menjadi Ratu Silvia. Pasangan itu mempunyai tiga orang anak. Selepas pindaan kepada Akta Pewarisan Sweden berkuat kuasa pada 1980 dan memperkenalkan pewarisan berdasarkan anak sulung tanpa mengira jantina, anak sulung mereka, Puteri Victoria, menjadi Puteri Mahkota dan pewaris takhta.[5] Selain tugas negaranya, Carl XVI Gustaf mempunyai penglibatan lama dalam isu alam sekitar, sains dan teknologi serta gerakan Pengakap. Beliau menjadi Pengerusi Kehormat Yayasan Pengakap Sedunia dari 1977 hingga Mei 2026, sebelum meneruskan hubungannya dengan yayasan itu sebagai Pengasas Kehormat.[6]

Kehidupan awal

[sunting | sunting sumber]

Keluarga dan zaman kanak-kanak

[sunting | sunting sumber]

Carl Gustaf Folke Hubertus dilahirkan pada 30 April 1946 di Istana Haga di Solna. Beliau ialah anak lelaki pertama Putera Gustaf Adolf, Duke Västerbotten, dengan isterinya, Puteri Sibylla dari Saxe-Coburg dan Gotha. Pasangan tersebut sudah mempunyai empat orang anak perempuan, iaitu Margaretha, Birgitta, Désirée dan Christina. Pada hari kelahirannya, Raja Gustaf V mengumumkan namanya dalam satu majlis kerajaan luar biasa dan memberinya gelaran Duke Jämtland.[1]

Putera Gustaf Adolf terkorban pada 26 Januari 1947 dalam nahas kapal terbang di Lapangan Terbang Copenhagen ketika dalam perjalanan pulang dari Belanda. Carl Gustaf ketika itu berusia kurang daripada sembilan bulan dan dibesarkan oleh ibunya bersama empat orang kakaknya.[1]

Apabila Gustaf V mangkat pada 29 Oktober 1950, puteranya Gustaf VI Adolf menaiki takhta. Carl Gustaf yang berusia empat tahun ketika itu menjadi putera mahkota kerana ayahnya telah meninggal dunia. Kedudukannya sebagai pewaris takhta menyebabkan pendidikan beliau kemudiannya turut merangkumi persediaan khusus untuk menjalankan tugas sebagai ketua negara.[1]

Pendidikan dan latihan ketenteraan

[sunting | sunting sumber]

Carl Gustaf memulakan pendidikan rendah di Sekolah Broms, Stockholm, pada September 1953. Pada 1959, beliau memasuki Sigtuna Humanistiska Läroverk dan menamatkan pendidikan menengah dalam aliran sains semula jadi pada 1966.[1]

Carl Gustaf muda memakai pakaian seragam tentera laut di atas sebuah kapal
Putera Mahkota Carl Gustaf di atas kapal latihan HMS Älvsnabben di Dublin pada 1967.

Selepas tamat sekolah, beliau menjalani latihan ketenteraan yang merangkumi Tentera Laut Sweden, Tentera Darat Sweden dan Tentera Udara Sweden. Sebahagian daripada latihan lautnya berlangsung di atas kapal HMS Älvsnabben, termasuk pelayaran latihan ke beberapa bahagian dunia pada 1966 dan 1967. Beliau kemudian ditauliahkan sebagai leftenan muda dalam ketiga-tiga cabang tersebut dan mengikuti latihan lanjutan, termasuk kursus kepimpinan di institusi pertahanan Sweden.[1]

Pada 1968, Carl Gustaf memulakan program pengajian khas di Universiti Uppsala yang merangkumi sejarah, sosiologi, sains politik, undang-undang kewangan dan ekonomi. Beliau turut mengikuti pengajian ekonomi di Universiti Stockholm. Persiapannya sebagai bakal ketua negara merangkumi lawatan sambil belajar ke kesatuan sekerja, pertubuhan majikan, kementerian, institusi kewangan, perusahaan dan organisasi media Sweden. Beliau juga menjalani penempatan di delegasi Sweden ke Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu di New York dan di Kedutaan Sweden di London.[1]

Naik takhta dan kedudukan perlembagaan

[sunting | sunting sumber]

Naik takhta

[sunting | sunting sumber]
Carl XVI Gustaf memakai pakaian seragam jeneral Sweden
Carl XVI Gustaf dalam pakaian seragam jeneral sekitar tahun 1973.

Gustaf VI Adolf mangkat di Helsingborg pada 15 September 1973. Carl Gustaf dengan itu menaiki takhta pada usia 27 tahun dengan nama pemerintahan Carl XVI Gustaf.[1] Beliau menjadi raja ketujuh Kerabat Bernadotte, dinasti yang memerintah Sweden sejak Karl XIV Johan menaiki takhta pada 1818.[1]

Upacara naik takhta berlangsung pada 19 September 1973. Dalam majlis bersama kerajaan di Istana Diraja Stockholm, Carl XVI Gustaf mengangkat sumpah raja (konungaförsäkran) dan mengumumkan nama pemerintahan, gelaran serta cogan katanya.[1] Beliau menggunakan gelaran ringkas "Raja Sweden", berbanding bentuk gelaran lebih panjang yang digunakan oleh beberapa pendahulunya. Cogan kata yang dipilih ialah För Sverige – i tiden, yang bermaksud "Demi Sweden, seiring zaman".[2]

Peranan sebagai ketua negara

[sunting | sunting sumber]

Ketika Carl XVI Gustaf menaiki takhta, Sweden masih diperintah menurut Instrumen Pemerintahan 1809, walaupun amalan kerajaan berparlimen telah lama berkembang. Instrumen Pemerintahan baharu diterima pakai pada 1974 dan, bersama Peraturan Riksdag baharu, mula berkuat kuasa pada 1 Januari 1975.[4] Pembaharuan itu memperjelas bahawa kuasa awam berpunca daripada rakyat dan mengubah kedudukan institusi beraja. Raja kekal sebagai ketua negara, tetapi tidak mempunyai kuasa politik; antara lain, peranan dalam proses memilih perdana menteri dipindahkan kepada Speaker Riksdag.[3][7]

Bab 1, Seksyen 5 Instrumen Pemerintahan menetapkan bahawa raja atau ratu yang menduduki takhta menurut Akta Pewarisan ialah ketua negara. Tugas Carl XVI Gustaf dalam kedudukan itu pada asasnya bersifat rasmi, perwakilan dan istiadat.[3][1] Antara tugas utama yang dilaksanakan oleh raja ialah:

Tugas rasmi utama Carl XVI Gustaf sebagai ketua negara
Bidang Pelaksanaan Kedudukan perlembagaan atau amalan
Pembukaan Riksdag Membuka sesi tahunan Riksdag pada setiap September dan menyampaikan ucapan semasa upacara pembukaan. Fungsi istiadat ketua negara yang diperuntukkan dalam aturan perlembagaan dan tatacara Riksdag.[1]
Majlis bersama kerajaan Mempengerusikan majlis ketika pertukaran kerajaan serta majlis penerangan yang membolehkan menteri memaklumkan raja dan pewaris takhta mengenai dasar kerajaan. Raja mesti dimaklumkan mengenai hal ehwal negara dan mempengerusikan majlis tertentu sebagai ketua negara.[1]
Hal ehwal luar Mempengerusikan Majlis Penasihat Hal Ehwal Luar, yang menjadi forum perbincangan dasar luar antara kerajaan dengan Riksdag. Fungsi perlembagaan yang berkaitan dengan hubungan antara kerajaan, Riksdag dan ketua negara.[1]
Lawatan negara Mewakili Sweden dalam lawatan negara ke luar negara serta menerima ketua negara asing. Program lawatan dirancang dengan perundingan kerajaan. Fungsi perwakilan antarabangsa ketua negara.[1]
Duta Menerima surat kepercayaan daripada duta asing dan menandatangani surat kepercayaan bagi duta Sweden. Dilaksanakan menurut amalan diplomatik antarabangsa.[1]
Angkatan tentera dan darjah kebesaran Menjadi wakil paling kanan Angkatan Tentera Sweden, dengan pangkat laksamana dalam tentera laut serta jeneral dalam tentera darat dan udara, dan bertindak sebagai Grand Master darjah kebesaran diraja Sweden. Peranan rasmi dan istiadat raja; raja tidak menjalankan pemerintahan politik melalui kedudukan ketenteraan tersebut.[1]

Carl XVI Gustaf juga merupakan anggota Gereja Sweden.[1]

Pewarisan takhta

[sunting | sunting sumber]

Semasa kelahiran Puteri Victoria pada 1977, undang-undang Sweden masih menggunakan sistem pewarisan agnatik yang mengutamakan keturunan lelaki. Oleh itu, apabila anak kedua pasangan diraja, Putera Carl Philip, dilahirkan pada 13 Mei 1979, beliau menjadi putera mahkota meskipun mempunyai kakak yang lebih tua.[8]

Pindaan 1979 kepada Akta Pewarisan Sweden memperkenalkan pewarisan kognatik penuh, iaitu anak sulung seseorang raja memperoleh keutamaan tanpa mengira jantina. Pindaan itu berkuat kuasa pada 1 Januari 1980. Victoria dengan itu menjadi Puteri Mahkota Sweden dan pewaris takhta, manakala Carl Philip beralih ke tempat kedua dalam susunan pewarisan pada masa itu.[5][8] Akta Pewarisan semasa menyatakan bahawa keturunan lelaki dan perempuan Carl XVI Gustaf mempunyai hak pewarisan, dengan saudara yang lebih tua serta keturunannya didahulukan daripada saudara yang lebih muda dan keturunannya.[9]

Pemerintahan

[sunting | sunting sumber]

Tugas perwakilan dan lawatan

[sunting | sunting sumber]

Pada tahun-tahun awal pemerintahannya, Carl XVI Gustaf menjalankan siri lawatan ke seluruh Sweden untuk mengenali wilayah dan institusi negara. Lawatan daerah pertamanya sebagai raja dilakukan ke Jämtland pada Mac 1974, dan siri lawatan ke seluruh daerah Sweden itu berlanjutan sehingga 1990.[1]

Lawatan negara pertamanya ke luar Sweden berlangsung pada Oktober 1974 apabila beliau melawat Raja Olav V di Norway. Lawatan ke negara-negara Nordik lain menyusul kemudian.[1] Sejak itu, lawatan negara, penerimaan ketua negara asing dan acara diplomatik menjadi sebahagian tetap daripada tugas perwakilannya. Lawatan sedemikian dirancang dengan perundingan kerajaan kerana raja tidak menetapkan dasar luar Sweden secara bebas.[1]

Peranan awam

[sunting | sunting sumber]

Kedudukan ketua negara yang tidak berpolitik menyebabkan kenyataan awam raja mengenai perkara politik kadangkala mendapat perhatian khusus. Semasa lawatan rasmi ke Brunei pada Februari 2004, kenyataan Carl XVI Gustaf mengenai hubungan Sultan Hassanal Bolkiah dengan rakyatnya mendapat kritikan daripada beberapa anggota Riksdag yang berpendapat bahawa raja telah memasuki bidang politik.[10] Raja kemudiannya menjelaskan secara bertulis bahawa kenyataan beliau merujuk kepada hubungan peribadi sultan dengan rakyat, bukan keadaan kebebasan demokratik di negara itu. Perdana Menteri Göran Persson menerima penjelasan tersebut.[11]

Selepas gempa bumi dan tsunami Lautan Hindi 2004, yang mengorbankan 543 warga Sweden, Carl XVI Gustaf mengambil bahagian dalam beberapa acara peringatan. Dalam upacara kebangsaan di Dewan Bandaraya Stockholm pada 10 Januari 2005, beliau menyentuh pengalaman peribadinya membesar tanpa ayah ketika berucap kepada keluarga yang kehilangan anggota mereka dalam bencana tersebut.[12]

Rekod pemerintahan dan jubli

[sunting | sunting sumber]

Pada 26 April 2018, Carl XVI Gustaf telah memerintah selama 44 tahun dan 223 hari. Selepas perundingan dengan Arkib Negara Sweden, Istana Diraja mengumumkan bahawa tempoh tersebut melepasi pemerintahan Magnus Eriksson, yang memerintah selama 44 tahun dan 222 hari pada abad ke-14. Carl XVI Gustaf dengan itu menjadi raja Sweden paling lama memerintah dalam rekod sejarah yang dapat ditentukan.[2]

Tahun 2023 menandakan ulang tahun ke-50 pemerintahan beliau. Jubli emas pemerintahan secara rasmi jatuh pada 15 September dan diperingati melalui program antara 13 hingga 16 September, termasuk acara yang melibatkan Riksdag, kerajaan, badan diplomatik dan orang ramai.[13]

Pada 30 April 2026, Carl XVI Gustaf menyambut ulang tahun kelahirannya yang ke-80. Sambutan rasmi di Stockholm merangkumi upacara kesyukuran di gereja Istana Diraja, penghormatan tentera dan majlis rasmi yang dihadiri wakil keluarga diraja serta ketua negara asing.[14]

Keluarga

[sunting | sunting sumber]

Carl Gustaf bertemu Silvia Renate Sommerlath ketika Sukan Olimpik Musim Panas 1972 di Munich, tempat Sommerlath bertugas dalam organisasi temasya tersebut. Pertunangan mereka diumumkan pada 12 Mac 1976, dan pasangan itu berkahwin di Katedral Stockholm pada 19 Jun tahun yang sama. Selepas perkahwinan, Silvia menjadi Ratu Sweden.[1]

Carl XVI Gustaf bersama Ratu Silvia dalam perarakan di Stockholm
Carl XVI Gustaf dan Ratu Silvia di Stockholm pada 2016.

Mereka mempunyai tiga orang anak: Puteri Victoria, lahir pada 1977; Putera Carl Philip, lahir pada 1979; dan Puteri Madeleine, lahir pada 1982.[1] Keluarga diraja pada mulanya menetap di pangsapuri di Istana Diraja Stockholm. Pada awal 1980-an, keluarga itu berpindah ke Istana Drottningholm, sementara Istana Diraja Stockholm kekal sebagai kediaman rasmi raja dan tempat utama untuk menjalankan tugas rasminya.[1]

Pada 19 Jun 2026, Carl XVI Gustaf dan Silvia mencapai ulang tahun perkahwinan ke-50. Jubli emas perkahwinan mereka diperingati secara rasmi di Stockholm pada 13 Jun kerana tarikh ulang tahun sebenar pada tahun itu bertepatan dengan malam pertengahan musim panas Sweden.[15]

Kegiatan dan minat

[sunting | sunting sumber]

Alam sekitar, sains dan teknologi

[sunting | sunting sumber]

Isu alam sekitar dan pemuliharaan alam merupakan antara bidang yang lama dikaitkan dengan kegiatan Carl XVI Gustaf. Semasa masih menjadi putera mahkota, beliau menghadiri Persidangan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu mengenai Alam Sekitar Manusia di Stockholm pada 1972, persidangan utama PBB yang pertama yang memberi tumpuan khusus kepada alam sekitar manusia.[1]

Pada 1992, beliau memulakan siri kolokium alam sekitar diraja yang menghimpunkan penyelidik, wakil industri dan pembuat keputusan untuk membincangkan persoalan alam sekitar semasa. Program itu diteruskan selama kira-kira 25 tahun.[1]

Carl XVI Gustaf turut terlibat dalam usaha menggalakkan hubungan antara sains, teknologi, industri dan sektor awam. Sejak 1984, Akademi Sains Kejuruteraan Diraja Sweden menganjurkan Royal Technology Missions atas inisiatif beliau. Program tersebut menghimpunkan pemimpin perniagaan, agensi kerajaan serta institusi pendidikan dalam lawatan berkaitan perkembangan sains, teknologi dan industri.[1]

Pengakap

[sunting | sunting sumber]

Penglibatan Carl XVI Gustaf dalam gerakan Pengakap bermula sejak zaman kanak-kanak. Beliau menyertai Pengakap Kanak-kanak pada 1955 dan menjadi Pengakap pada 1958. Antara tugas awam awalnya ketika berusia sepuluh tahun ialah menghadiri sebuah perkhemahan Pengakap Sweden.[1]

Pada 1977, Carl XVI Gustaf menjadi Pengerusi Kehormat Yayasan Pengakap Sedunia. Dalam kedudukan itu, beliau menghadiri kegiatan antarabangsa yayasan dan menyokong usaha mengumpulkan sumber bagi program Pertubuhan Pergerakan Pengakap Sedunia. Pada acara Baden-Powell Fellowship ke-78 di Stockholm pada 7 hingga 10 Mei 2026, beliau melepaskan jawatan Pengerusi Kehormat selepas hampir lima dekad. Hubungannya dengan yayasan kemudian diteruskan dengan gelaran Pengasas Kehormat.[6]

Hubungan dengan Pengakap Malaysia

[sunting | sunting sumber]

Hubungan Carl XVI Gustaf dengan gerakan Pengakap turut membawa beliau ke Malaysia. Pada 3 Oktober 2007, beliau diterima oleh Yang di-Pertuan Agong Sultan Mizan Zainal Abidin di Istana Negara di Kuala Lumpur. Perbincangan mereka menyentuh perkembangan gerakan Pengakap antarabangsa dan bantuan kepada pertubuhan Pengakap di negara kurang membangun. Dalam pertemuan itu, Sultan Mizan menganugerahkan darjah Semangat Padi Emas, yang dilaporkan sebagai anugerah tertinggi Persekutuan Pengakap Malaysia, kepada Carl XVI Gustaf.[16]

Beliau kembali berada di Kuala Lumpur dalam kapasiti Pengakap pada Oktober 2025 bagi acara Baden-Powell Fellowship ke-77 Yayasan Pengakap Sedunia. Acara pada 23 hingga 26 Oktober itu menghimpunkan lebih 200 anggota Fellowship, tetamu, pemimpin yayasan dan Pengakap, dengan penyertaan Persekutuan Pengakap Malaysia.[17]

Lihat juga

[sunting | sunting sumber]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 "HM The King" (dalam bahasa Inggeris). The Royal Court of Sweden. Dicapai pada 2 September 2026.
  2. 1 2 3 "Carl XVI Gustaf – längst på tronen" (dalam bahasa Sweden). The Royal Court of Sweden. 26 April 2018. Dicapai pada 2 September 2026.
  3. 1 2 3 "The Constitution" (dalam bahasa Inggeris). Sveriges riksdag. Dicapai pada 2 September 2026.
  4. 1 2 "The Constitution of Sweden: The Fundamental Laws and the Riksdag Act" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Sveriges riksdag. Dicapai pada 2 September 2026.
  5. 1 2 "HRH The Crown Princess" (dalam bahasa Inggeris). The Royal Court of Sweden. Dicapai pada 2 September 2026.
  6. 1 2 "Scout Movement thanks His Majesty King Carl XVI Gustaf" (dalam bahasa Inggeris). World Organization of the Scout Movement. 13 May 2026. Dicapai pada 2 September 2026.
  7. ↑ "The Constitution" (dalam bahasa Inggeris). Government Offices of Sweden. Dicapai pada 2 September 2026.
  8. 1 2 "HRH Prince Carl Philip" (dalam bahasa Inggeris). The Royal Court of Sweden. Dicapai pada 2 September 2026.
  9. ↑ "Successionsordning (1810:0926)" (dalam bahasa Sweden). Sveriges riksdag. Dicapai pada 2 September 2026.
  10. ↑ "Delade meningar om kungens uttalande" (dalam bahasa Sweden). Sveriges Radio. 11 February 2004. Dicapai pada 2 September 2026.
  11. ↑ "Frågetecken kring kungens uttalanden" (dalam bahasa Sweden). Sveriges Radio. 13 February 2004. Dicapai pada 2 September 2026.
  12. ↑ "Kungen minns sorgen efter tsunamin" (dalam bahasa Sweden). Sveriges Radio. 22 December 2014. Dicapai pada 2 September 2026.
  13. ↑ "The Jubilee Year 2023" (dalam bahasa Inggeris). The Royal Court of Sweden. Dicapai pada 2 September 2026.
  14. ↑ "H.M. Konungens 80-årsdag" (dalam bahasa Sweden). The Royal Court of Sweden. 30 April 2026. Dicapai pada 2 September 2026.
  15. ↑ "Kungaparets guldbröllop firades i Stockholm" (dalam bahasa Sweden). The Royal Court of Sweden. 13 June 2026. Dicapai pada 2 September 2026.
  16. ↑ "Swedish King Recieved the Malaysian Scout Association's Highest Award". ScandAsia (dalam bahasa Inggeris). 4 October 2007. Dicapai pada 2 September 2026.
  17. ↑ "77th BP Fellowship Event a resounding success in KL!" (dalam bahasa Inggeris). World Scout Foundation. 29 October 2025. Dicapai pada 2 September 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
  • Kategori berkaitan Carl XVI Gustaf di Wikimedia Commons
  • Carl XVI Gustaf di laman rasmi Istana Diraja Sweden
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Carl_XVI_Gustaf&oldid=6947760"