Pergi ke kandungan

Jigme Khesar Namgyel Wangchuck

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
Druk Gyalpo
Jigme Khesar Namgyel Wangchuck
Jigme Khesar pada 2024
Raja Bhutan
Pemerintahan9 Disember 2006 – kini[1]
Pertabalan6 November 2008[2]
Didahului olehJigme Singye Wangchuck
Pewaris takhtaJigme Namgyel Wangchuck[3]
Perdana Menteri
Lihat senarai
Keputeraan (1980-02-21) 21 Februari 1980 (umur 46)
Kathmandu, Nepal[4]
PasanganJetsun Pema (berkahwin 2011)
Anakanda
Butiran		Jigme Namgyel Wangchuck

Jigme Ugyen Wangchuck

Sonam Yangden Wangchuck
Dzongkhaའཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་
KerabatWangchuck
AyahandaJigme Singye Wangchuck
BondaTshering Yangdon Wangchuck
AgamaBuddhisme
TandatanganTandatangan Jigme Khesar Namgyel Wangchuck

Jigme Khesar Namgyel Wangchuck (འཇིགས་མེད་གེ་སར་རྣམ་རྒྱལ་དབང་ཕྱུག་; lahir 21 Februari 1980) ialah Raja Bhutan kelima yang bergelar Druk Gyalpo dan anggota Kerabat Wangchuck. Baginda ialah putera sulung kepada raja keempat, Jigme Singye Wangchuck, dan Tshering Yangdon Wangchuck.[5] Baginda menerima takhta pada Disember 2006 selepas ayahandanya turun takhta dan menjalani istiadat pertabalan awam pada 6 November 2008. Pada waktu pertabalan itu, baginda merupakan raja yang sedang memerintah termuda di dunia.[1][2]

Pemerintahan awal Jigme Khesar bertepatan dengan penyempurnaan peralihan politik yang telah dimulakan di bawah ayahandanya. Bhutan mengadakan pilihan raya parlimen pertamanya pada 2007–2008 dan menerima Perlembagaan pada 18 Julai 2008. Perlembagaan tersebut menetapkan Bhutan sebagai monarki berperlembagaan demokratik, meletakkan kedaulatan pada rakyat serta menetapkan Druk Gyalpo sebagai ketua negara dan lambang perpaduan kerajaan serta rakyat.[6]

Sepanjang pemerintahannya, institusi diraja terlibat dalam beberapa bidang yang diperuntukkan atau disokong oleh perlembagaan, antaranya pengurniaan kidu, pembaharuan tanah dan inisiatif institusi. Baginda turut mengumumkan Gyalsung, iaitu program khidmat negara Bhutan, pada 2019 dan mengemukakan rancangan Gelephu Mindfulness City pada 2023.[7][8] Baginda berkahwin dengan Jetsun Pema pada 2011 dan mempunyai tiga orang anakanda. Putera sulung mereka, Jigme Namgyel Wangchuck, ialah pewaris takhta semasa.[3]

Kehidupan awal dan pendidikan

[sunting | sunting sumber]

Jigme Khesar dilahirkan pada 21 Februari 1980 di Kathmandu, Nepal.[4] Baginda ialah putera sulung Jigme Singye Wangchuck dengan isteri ketiganya, Tshering Yangdon. Baginda mempunyai seorang adinda perempuan dan seorang adinda lelaki seibu sebapa, selain beberapa adik-beradik tiri hasil perkahwinan ayahandanya dengan tiga permaisuri yang lain.[9]

Baginda menerima pendidikan awal di Bhutan sebelum menyambung pelajaran di Amerika Syarikat. Baginda menamatkan pengajian di Cushing Academy di Ashburnham, Massachusetts, pada 1999.[10] Baginda kemudian belajar di Wheaton College dari 1999 hingga 2001.[11]

Pada 2000, baginda turut meneruskan pendidikan di Magdalen College, Universiti Oxford. Sumber biografi mengenai keluarga diraja menyatakan bahawa baginda melengkapkan Program Perkhidmatan Luar serta program Sarjana Falsafah dalam politik di Oxford.[5] Magdalen College mengesahkan bahawa baginda pernah belajar di kolej tersebut.[2]

Putera mahkota dan tugas rasmi awal

[sunting | sunting sumber]

Sebagai pewaris takhta, Jigme Khesar secara beransur-ansur menjalankan tugas awam dan diraja sebelum naik takhta. Pada 31 Oktober 2004, baginda ditabalkan sebagai Penlop Trongsa ke-16 di Trongsa Dzong. Jawatan bersejarah Penlop Trongsa mempunyai hubungan rapat dengan pewarisan takhta Bhutan, dan istiadat tersebut turut menjadi pengisytiharan rasmi kedudukan baginda sebagai putera mahkota.[1]

Jigme Khesar juga terlibat dalam proses perundingan awam mengenai rancangan perlembagaan. Antara Oktober 2005 dengan Mei 2006, baginda bersama Jigme Singye Wangchuck mengadakan pertemuan perundingan mengenai draf perlembagaan di kesemua 20 daerah Bhutan. Proses ini membolehkan kandungan perlembagaan diterangkan dan dibincangkan secara langsung dengan masyarakat sebelum sistem politik baharu dilaksanakan.[12]

Pemerintahan

[sunting | sunting sumber]

Naik takhta dan pertabalan

[sunting | sunting sumber]

Pada Disember 2005, Jigme Singye Wangchuck mengumumkan rancangan untuk turun takhta pada 2008 dan menyerahkan takhta kepada putera mahkotanya.[13] Walau bagaimanapun, pemindahan kuasa berlaku lebih awal pada Disember 2006.

Jigme Khesar Namgyel Wangchuck memakai pakaian rasmi pada 2007.
Jigme Khesar pada Mac 2007, beberapa bulan selepas pemindahan takhta.

Terdapat perbezaan dalam sumber rasmi mengenai tarikh tepat baginda naik takhta. Jabatan Pengangkutan Udara Bhutan menyatakan bahawa Jigme Singye mengeluarkan titah turun takhta dan memindahkan takhta kepada anakandanya pada 9 Disember 2006;[1] laporan tahunan Kementerian Hal Ehwal Luar India juga merekodkan pemindahan tanggungjawab diraja pada tarikh tersebut.[14] Sebaliknya, Statistical Yearbook 2023 Biro Statistik Kebangsaan Bhutan menyenaraikan 14 Disember 2006 sebagai tarikh Jigme Khesar naik takhta.[15] Oleh sebab 9 Disember dinyatakan secara khusus sebagai tarikh pemindahan takhta, tarikh itu digunakan sebagai permulaan pemerintahan dalam artikel ini.

Pada 1 November 2008, baginda menerima dhar suci di Punakha Dzong sebagai sebahagian daripada upacara menjelang pertabalan. Istiadat pertabalan awam sebagai Druk Gyalpo kelima kemudian berlangsung pada 6 November 2008, pada tahun yang turut menandakan seratus tahun penubuhan monarki turun-temurun Wangchuck.[1] Pada usia 28 tahun, baginda menjadi raja memerintah termuda di dunia ketika itu.[2]

Peralihan kepada monarki berperlembagaan

[sunting | sunting sumber]

Peralihan Bhutan daripada pemerintahan beraja yang mempunyai kuasa eksekutif luas kepada sistem demokrasi berparlimen telah bermula sebelum Jigme Khesar naik takhta. Jigme Singye Wangchuck menyerahkan kuasa eksekutif kepada Majlis Menteri pada 1998 dan memulakan penyediaan perlembagaan pertama negara pada 2001.[15] Oleh itu, pemerintahan awal Jigme Khesar merupakan fasa penyempurnaan proses tersebut, bukannya permulaannya.

Bhutan mengadakan pilihan raya bagi Majlis Negara pada Disember 2007 dan Januari 2008 sebelum pilihan raya pertama bagi Perhimpunan Kebangsaan pada 2008. Pilihan raya itu membentuk Parlimen Bhutan di bawah sistem politik baharu.[16]

Pada 18 Julai 2008, Perlembagaan Kerajaan Bhutan diterima pakai. Perlembagaan tersebut menyatakan bahawa kuasa kedaulatan terletak pada rakyat dan bahawa bentuk kerajaan Bhutan ialah monarki berperlembagaan demokratik. Druk Gyalpo menjadi ketua negara dan lambang perpaduan kerajaan serta rakyat, manakala institusi kerajaan berfungsi mengikut pembahagian kuasa yang ditetapkan oleh perlembagaan.[6]

Perlembagaan juga mengawal pewarisan takhta dalam keturunan Ugyen Wangchuck dan memperuntukkan bahawa seorang Druk Gyalpo hendaklah turun takhta apabila mencapai usia 65 tahun sekiranya pewaris diraja telah mencapai usia 21 tahun. Ia turut menetapkan keadaan tertentu yang membolehkan sebuah Majlis Pemangku Raja dibentuk.[6] Oleh sebab itu, perdana menteri Bhutan tidak berfungsi sebagai pemangku raja secara automatik.

Kidu dan pembaharuan institusi

[sunting | sunting sumber]

Perlembagaan memperuntukkan kepada Druk Gyalpo beberapa hak prerogatif diraja, termasuk mengurniakan tanah dan bentuk kidu yang lain.[6] Dalam konteks pemerintahan Jigme Khesar, pembaharuan tanah menjadi salah satu bidang awal yang diberi perhatian. Atas titah diraja, Suruhanjaya Tanah Kebangsaan menjalankan ukur semula kadaster di seluruh negara bagi memperkemas rekod dan pemilikan tanah. Selepas proses ukur semula itu, pengurniaan kidu tanah yang pertama dilaksanakan di Lhuentse pada 2009.[17]

Pada 17 Disember 2020, baginda mengeluarkan dua titah diraja atau kasho yang berkaitan dengan pembaharuan pendidikan dan perkhidmatan awam. Susulan titah tersebut, sebuah Majlis Pembaharuan Perkhidmatan Awam ditugaskan menilai penstrukturan semula perkhidmatan awam, manakala sebuah majlis pembaharuan pendidikan ditugaskan menyediakan hala tuju perubahan sistem pendidikan.[18] Pelaksanaan dasar yang terhasil daripada proses tersebut tetap melibatkan kerajaan dan institusi pentadbiran yang berkenaan.

Pandemik COVID-19

[sunting | sunting sumber]

Bhutan mengesahkan kes pertama COVID-19 pada Mac 2020 dan melaksanakan tindak balas nasional yang melibatkan kerajaan, sistem kesihatan serta rakan antarabangsa seperti Pertubuhan Kesihatan Sedunia.[19]

Dalam titah kepada negara pada 10 April 2020, Jigme Khesar menekankan perlindungan kesihatan serta kebajikan rakyat ketika kesan ekonomi wabak semakin meningkat. Sebuah Dana Ketahanan Nasional berjumlah Nu 30 bilion diwujudkan, dengan Druk Gyalpo Relief Kidu menyediakan bantuan pendapatan dan langkah pelepasan faedah kepada individu yang terjejas oleh krisis tersebut.[20]

Gyalsung

[sunting | sunting sumber]

Pada Hari Kebangsaan Bhutan, 17 Disember 2019, Jigme Khesar mengumumkan penubuhan Gyalsung, suatu program khidmat negara untuk belia Bhutan. Program tersebut dikaitkan dengan kewajipan khidmat kepada negara yang diperuntukkan dalam Perkara 8(1) Perlembagaan. Parlimen Bhutan menerima Akta Gyalsung pada 11 November 2022.[7]

Latihan Gyalsung dilancarkan pada 5 September 2024. Menurut Ibu Pejabat Gyalsung, 3,691 orang belia menamatkan latihan dalam dua kohort pertama pada 2024.[21] Program itu terus beroperasi pada 2026; kohort pertama tahun tersebut memulakan latihan pada 2 Mac dan perbarisan tamat latihan diadakan pada Mei.[22]

Gelephu Mindfulness City

[sunting | sunting sumber]

Dalam titah Hari Kebangsaan pada 17 Disember 2023, Jigme Khesar mengemukakan rancangan Gelephu Mindfulness City (GMC) di selatan Bhutan sebagai sebuah pusat ekonomi yang dirancang dengan pelaburan dalam tenaga hijau, hubungan fizikal dan digital serta pendidikan.[8]

GMC kemudiannya ditubuhkan melalui Piagam Diraja pada Februari 2024 sebagai sebuah wilayah pentadbiran khas dalam Kerajaan Bhutan. Menurut pihak berkuasa GMC, wilayah tersebut mempunyai kerangka pentadbiran, perundangan dan kehakiman tersendiri dalam lingkungan Kerajaan Bhutan.[23] Projek itu bertujuan menjadi pusat kegiatan ekonomi dan pelaburan serta penghubung yang lebih luas antara Bhutan dengan rantau Asia Selatan dan Asia Tenggara.[24]

Hubungan luar

[sunting | sunting sumber]
Keluarga diraja Bhutan bersama Narendra Modi di New Delhi pada 2017.
Jigme Khesar bersama Jetsun Pema, Putera Jigme Namgyel dan Perdana Menteri India Narendra Modi di New Delhi pada 1 November 2017.

Tidak lama selepas naik takhta, Jigme Khesar membuat lawatan luar negara pertamanya sebagai Druk Gyalpo ke India dari 7 hingga 12 Februari 2007. Pada 8 Februari, baginda dan Menteri Hal Ehwal Luar India Pranab Mukherjee menandatangani Perjanjian Persahabatan India–Bhutan yang baharu. Perjanjian itu mengemas kini perjanjian 1949 yang menjadi asas penting hubungan dua hala Bhutan–India.[25]

Baginda turut menjalankan lawatan negara sebagai sebahagian daripada peranan diplomatik ketua negara. Dari 8 hingga 15 Julai 2024, Jigme Khesar dan Jetsun Pema melakukan lawatan negara ke Mongolia, yang merupakan lawatan negara pertama seorang raja Bhutan ke negara itu. Ketiga-tiga anakanda mereka turut menyertai lawatan tersebut.[26]

Perkahwinan dan keluarga

[sunting | sunting sumber]

Pada 20 Mei 2011, Jigme Khesar mengumumkan rancangan perkahwinannya dengan Jetsun Pema. Mereka berkahwin pada 13 Oktober 2011.[27]

Pasangan diraja itu mempunyai tiga orang anakanda:

Anakanda Jigme Khesar dan Jetsun Pema
Nama Tarikh lahir Kedudukan
Jigme Namgyel Wangchuck 5 Februari 2016[28] Putera sulung dan pewaris takhta[3]
Jigme Ugyen Wangchuck 19 Mac 2020[29] Putera kedua[26]
Sonam Yangden Wangchuck 9 September 2023[30] Puteri[26]

Kelahiran Jigme Namgyel mengubah susunan pewarisan takhta. Sebelum kelahirannya, adinda Jigme Khesar, Jigyel Ugyen Wangchuck, merupakan pewaris andaian; Jigme Namgyel kini menjadi pewaris langsung berdasarkan kedudukannya sebagai putera sulung raja.[3][6]

Rujukan

[sunting | sunting sumber]
  1. 1 2 3 4 5 "11th Coronation Anniversary" (dalam bahasa Inggeris). Department of Air Transport, Royal Government of Bhutan. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  2. 1 2 3 4 "King of Bhutan becomes world's youngest monarch" (dalam bahasa Inggeris). Magdalen College, Oxford. 6 November 2008. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  3. 1 2 3 4 "5th Feb. 2026: Happy 10th Birth Anniversary of HRH Gyalsey" (dalam bahasa Inggeris). Technical Training Institute, Chumey, Ministry of Education and Skills Development, Royal Government of Bhutan. 5 Februari 2026. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  4. 1 2 Chakravarti, Sudeep (7 November 2023). "Doklam, dragons and tigers: Bhutan's king visits India amid changing ties". Scroll.in (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  5. 1 2 "His Majesty the King Jigme Khesar Namgyel Wangchuck: The 5th Druk Gyalpo". RAOnline (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  6. 1 2 3 4 5 "The Constitution of the Kingdom of Bhutan" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Harta Intelek Sedunia. 18 Julai 2008. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  7. 1 2 "Gyalsung Bhutan" (dalam bahasa Inggeris). Gyalsung Headquarters. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  8. 1 2 "His Majesty King Jigme announces the launch of Gelephu Mindfulness City" (dalam bahasa Inggeris). Department of Tourism, Royal Government of Bhutan. 18 Januari 2024. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  9. ↑ Lawson, Alastair (4 November 2008). "Profile: Jigme Khesar Namgyel Wangchuck". BBC News (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  10. ↑ "Fast Facts" (dalam bahasa Inggeris). Cushing Academy. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  11. ↑ "A personal tour of Bhutan" (dalam bahasa Inggeris). Wheaton College Massachusetts. 2019. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  12. ↑ "Bhutan National Human Development Report: Ten Years of Democracy in Bhutan" (PDF). Parliament of Bhutan (dalam bahasa Inggeris). 2019. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  13. ↑ "Bhutan king announces abdication". BBC News (dalam bahasa Inggeris). 18 Disember 2005. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  14. ↑ "Annual Report 2006–2007" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Ministry of External Affairs, Government of India. 2007. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  15. 1 2 "Statistical Yearbook 2023" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). National Statistics Bureau, Royal Government of Bhutan. 2023. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  16. ↑ "National Parliamentary Elections, 2008" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Suruhanjaya Pilihan Raya Bhutan. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  17. ↑ "His Majesty grants land kidu to 6,718 households". Bhutan Broadcasting Service (dalam bahasa Inggeris). 17 September 2014. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  18. ↑ "Royal Kashos on Education Reform and Civil Service Reform". Bhutan Broadcasting Service (dalam bahasa Inggeris). 2 Februari 2021. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  19. ↑ "A rapid and coordinated response to COVID-19 in Bhutan" (dalam bahasa Inggeris). Pertubuhan Kesihatan Sedunia. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  20. ↑ "Comprehensive National Response to the Challenges of the COVID-19 Pandemic: Phase II" (dalam bahasa Inggeris). Prime Minister's Office, Royal Government of Bhutan. Dicapai pada 28 Ogos 2026.; "National Budget Financial Year 2020–21" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Finance, Royal Government of Bhutan. 2020. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  21. ↑ "Gyalsung Training for Cohort 1 of the 2025 Batch" (dalam bahasa Inggeris). Gyalsung Headquarters. 1 April 2025. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  22. ↑ "Press Release" (dalam bahasa Inggeris). Gyalsung Headquarters. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  23. ↑ "Gelephu Mindfulness City" (dalam bahasa Inggeris). Gelephu Mindfulness City Authority. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  24. ↑ Sharma, Gopal; Rajesh, Y. P. (11 November 2024). "Buddhist Bhutan to build 'mindfulness city' to woo investment, create jobs". Reuters (dalam bahasa Inggeris). Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  25. ↑ "Annual Report 2006–2007" (PDF) (dalam bahasa Inggeris). Ministry of External Affairs, Government of India. 2007. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  26. 1 2 3 "Joint Statement between Bhutan and Mongolia" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Foreign Affairs and External Trade, Royal Government of Bhutan. 15 Julai 2024. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  27. ↑ "State Visit of His Majesty Jigme Khesar Namgyel Wangchuck, King of Bhutan to India from 23rd–31st October 2011" (dalam bahasa Inggeris). Ministry of Foreign Affairs and External Trade, Royal Government of Bhutan. 31 Oktober 2011. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  28. ↑ "HRH The Gyalsey named Jigme Namgyel Wangchuck". Bhutan Broadcasting Service (dalam bahasa Inggeris). 17 April 2016. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  29. ↑ "Royal Birth". Bhutan Broadcasting Service (dalam bahasa Inggeris). 20 Mac 2020. Dicapai pada 28 Ogos 2026.
  30. ↑ "Central Monastic Body leads prayers for HRH Gyalsem Sonam Yangden Wangchuck's first birthday". Bhutan Broadcasting Service (dalam bahasa Inggeris). 9 September 2024. Dicapai pada 28 Ogos 2026.

Pautan luar

[sunting | sunting sumber]
  • Kategori berkaitan Jigme Khesar Namgyel Wangchuck di Wikimedia Commons
Diambil daripada "https://ms.wikipedia.org/w/index.php?title=Jigme_Khesar_Namgyel_Wangchuck&oldid=6942737"