Letupan gusi tak bersuara

Nombor AFA	103
Pengekodan
X-SAMPA	t
Imej
Sampel audio
	noicon sumber · bantuan

Letupan gusi tak bersuara ialah sejenis bunyi konsonan yang terdapat dalam kebanyakan bahasa lisan, dilambangkan oleh aksara t dalam Abjad Fonetik Antarabangsa (IPA) dan t dalam X-SAMPA. Dalam bahasa Melayu, letupan gusi tak bersuara dilambangkan oleh huruf t, contohnya: tidak, pentas dan saat.

Ciri-ciri

Ciri-ciri letupan gusi tak bersuara:

Cara artikulasinya adalah letupan atau hentian, iaitu dihasilkan dengan menghalang aliran udara dalam saluran vokal.
Daerah artikulasinya adalah gusi, iaitu disebut dengan hujung lidah (apikal) atau daun lidah (laminal) menyentuh batas gusi.
Jenis pembunyiannya adalah tak bersuara, iaitu dihasilkan tanpa menggetarkan pita vokal.
Ini ialah satu konsonan lisan, iaitu udara dibenarkan keluar melalui mulut.
Ini ialah satu konsonan tengah, iaitu dihasilkan dengan membenarkan arus udara mengalir melalui tengah lidah dan bukan sisinya.
Mekanisme arus udaranya adalah egresif pulmonik, iaitu disebut dengan menolak udara keluar dari paru-paru melalui saluran vokal, dan bukannya dari glotis atau mulut.

Bentuk varian

IPA	Huraian
t	t Konsonan tenuis
tʰ	t berhembusan
tʲ	t terlelangit
tʷ	t terbibir
ⁿt	t prasengau
tˁ	t terfarinks
t̚	t tak terlepas
tʼ	t ejektif

Penggunaan

Bahasa		Perkataan	IPA	Erti	Catatan
Melayu		[[[Ortografi bahasa Melayu\|tahun]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[tahun]	'tahun'	Rujuk fonologi bahasa Melayu
Belanda^[1]		[[[Ortografi bahasa Belanda\|taal]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[taːl]	'bahasa'	Rujuk fonologi bahasa Belanda
Cina	Mandarin	[[[Aksara Cina\|大]]] Error: {{Lang}}: unrecognized language tag: zh-cmn-Hani (help)/dà	[ta˥˩]	'besar'	Dibezakan dengan bentuk berhembusan. Rujuk Bahasa Mandarin Baku
Czech		[[[Ortografi bahasa Czech\|toto]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[toto]	'ini'	Rujuk fonologi bahasa Czech
Finland		[[[Abjad Finland\|parta]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[pɑrtɑ]	'janggut'	Alofon bagi letupan gigi tak bersuara. Rujuk fonologi bahasa Finland
Inggeris		[[[Ortografi bahasa Inggeris\|tick]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[tʰɪk]	'tanda rait'	Rujuk fonologi bahasa Inggeris
Jepun^[2]		特別/[[[Perumian bahasa Jepun\|tokubetsu]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[tokɯbetsɯ]	'istimewa'	Rujuk fonologi bahasa Jepun
Jerman		[[[Ortografi bahasa Jerman\|Tochter]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[ˈtʰɔxtɐ]	'anak perempuan'	Rujuk fonologi bahasa Jerman
Norway		[[[Abjad Norway\|tann]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[tɑn]	'gigi'	Rujuk fonologi bahasa Norway
Nunggubuyu^[3]		[taɾawa]		'tamak'
Perancis^[4]		[[[Ortografi bahasa Perancis\|tordu]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[tɔʀdy]	'bengkok'	Rujuk fonologi bahasa Perancis
Sweden		[[[Abjad Sweden\|tåg]]] Error: {{Lang}}: text has italic markup (help)	[ˈtʰoːɡ]	'keretapi'	Rujuk fonologi bahasa Sweden
Thai		[[[Abjad Thai\|ตา]]] Error: {{Lang}}: script: thai not supported for code: th (help)/ta	[taː˥˧]	'mata'
Vietnam		ti	[ti]	'kecacatan'	Rujuk fonologi bahasa Vietnam
Yunani		τρία	[ˈtria]	'tiga'	Rujuk fonologi bahasa Yunani Moden

Bibliografi

Fougeron, Cecile; Smith, Caroline L (1993), "Illustrations of the IPA:French", Journal of the International Phonetic Association, 23 (2): 73–76
Gussenhoven, Carlos (1992), "Dutch", Journal of the International Phonetic Association, 22 (2): 45–47
Ladefoged, Peter (2005). Vowels and Consonants (ed. Second). Blackwell. Text "authorlink-Peter Ladefoged" ignored (bantuan)
Okada, Hideo (1991), "Phonetic Representation:Japanese", Journal of the International Phonetic Association, 21 (2): 94–97

[1] Gussenhoven (1992:45)

[2] Okada (1991:94)

[3] Ladefoged (2005:158)

[4] Fougeron & Smith (1993:73)

[1]

[2]

[3]

[4]