Lee Kuan Yew

Daripada Wikipedia, ensiklopedia bebas.
Jump to navigation Jump to search
Nama ini merupakan nama orang dalam bahasa Cina; nama keluarganya ialah Lee.
Yang Berhormat
Lee Kuan Yew
GCMG, CH
李光耀
Lee Kuan Yew.jpg
Kuan Yew pada 2002
Menteri Mentor Singapura pertama
Dalam jawatan
12 Ogos 2004 – 21 Mei 2011
Perdana Menteri Lee Hsien Loong
Didahului oleh Jawatan baharu
Digantikan oleh Jawatan dimansuhkan
Menteri Kanan Singapura pertama
Dalam jawatan
28 November 1990 – 12 Ogos 2004
Perdana Menteri Goh Chok Tong
Didahului oleh S. Rajaratnam
Digantikan oleh Goh Chok Tong
Perdana Menteri Singapura
Pilihanraya: 1959-1988
Dalam jawatan
3 Jun 1959 – 28 November 1990
President Tun Yusof bin Ishak
Benjamin Henry Sheares
C. V. Devan Nair
Wee Kim Wee
Timbalan
Digantikan oleh Goh Chok Tong
Setiausaha Agung Parti Tindakan Rakyat
Dalam jawatan
21 November 1954 – 1 November 1992
Digantikan oleh Goh Chok-Tong
Ahli Parlimen
untuk Tanjong Pagar GRC
Tanjong Pagar SMC (1955–1991)
Dalam jawatan
2 April 1955 – 23 March 2015
Majoriti Kemenangan mudah
Butiran peribadi
Lahir Harry Lee Kuan Yew
(1923-09-16)16 September 1923
Negeri-negeri Selat (kini Singapura)
Meninggal dunia 23 Mac 2015(2015-03-23) (umur 91)
Singapura
Sebab kematian Pneumonia
Kerakyatan Singapura
Parti politik Parti Tindakan Rakyat
Pasangan Tan Swee Phoon
Anak-anak Lee Hsien Loong
Lee Wei Ling
Lee Hsien Yang
Alma mater Kolej Fitzwilliam, Cambridge
London School of Economics,University of Cambridge
Pekerjaan Ahli politik
Profesion Peguam
Anugerah JPN Kyokujitsu-sho 1Class BAR.svg (1967)

Harry Lee Kuan Yew (Cina: 李光耀, Pinyin: Lǐ Guāng Yào; 16 September 1923–23 Mac 2015), juga dikenali sebagai Lee Kuan Yew atau singkatannya ialah LKY merupakan Perdana Menteri Singapura pertama yang menjadi penyokong kuat penubuhan Malaysia. Lee diiktiraf sebagai bapa pengasas negara itu, memegang jawatan Perdana Menteri selama 31 tahun (1959-1990) menjadikan beliau Perdana Menteri paling lama berkhidmat di dunia, sekaligus disifatkan sebagai beralih dari ”dunia ketiga ke dunia pertama di dalam satu generasi" di bawah kepimpinannya.[2][3][4]

Lee menamatkan pengajian di Kolej Fitzwilliam, Universiti Cambridge, dengan saujana muda undang-undang kelas pertama (Kepujian berganda). Pada tahun 1950, beliau menjadi seorang perunding Kuil Tengah dan mengamalkan undang-undang sehingga tahun 1959. Lee bersama-sama mengasaskan Parti Tindakan Rakyat (PAP) pada tahun 1954 dan merupakan setiausaha umum pertamanya sehingga 1992, memimpin parti itu untuk lapan kemenangan berturut-turut. Selepas Lee memilih untuk melepaskan jawatan sebagai Perdana Menteri pada tahun 1990, beliau berkhidmat sebagai Menteri Kanan di bawah penggantinya, Goh Chok Tong sehingga 2004, kemudian sebagai Menteri Mentor (jawatan penasihat) sehingga 2011, di bawah anak lelakinya Lee Hsien Loong. Secara keseluruhan, Lee memegang jawatan menteri selama 56 tahun. Beliau terus berkhidmat di kawasan perlembagaan Tanjong Pagar selama hampir 60 tahun sebagai Ahli Parlimen sehingga kematiannya pada tahun 2015.[5][6] Dari tahun 1991, beliau memimpin GRC Tanjong Pagar yang terdiri daripada 5 anggota, dan dikembalikan tanpa pencapaian untuk mencatat lima pemilihan.

Lee berkempen untuk Britain untuk melepaskan jajahan penjajahnya, dan akhirnya mendapat referendum nasional untuk bergabung dengan bekas-bekas wilayah British yang lain untuk membentuk Malaysia pada tahun 1963. Tetapi perselisihan kaum dan perbezaan ideologi menyebabkan perpisahannya menjadi negara kota berdaulat dua tahun kemudian. Dengan kawalan parlimen yang hebat pada setiap pilihan raya, Lee menyelar transformasi Singapura dari koloni mahkota British yang tidak stabil dengan pelabuhan laut yang semula jadi kepada Harimau Ekonomi Asia. Dalam proses itu, beliau memalsukan sistem kerajaan dan perkhidmatan awam yang meritokrasi, sangat berkesan dan tidak berbahaya. Kebanyakan dasarnya kini diajar di Sekolah Dasar Lee Kuan Yew.

Lee menjauhkan dasar populis memihak kepada langkah-langkah sosial dan ekonomi jangka panjang yang pragmatik. Dengan meritokrasi dan pelbagai bangsa sebagai prinsip yang memerintah, Lee menjadikan Bahasa Inggeris bahasa umum untuk mengintegrasikan masyarakat imigrannya dan memudahkan perdagangan dengan Barat, sementara memaksa bilingualisme di sekolah untuk memelihara lidah ibu pelajar dan identiti etnik. Peraturan Lee dikritik, untuk mengurangkan kebebasan sivil (protes awam, kawalan media) dan membawa saman fitnah terhadap lawan politik. Kuan Yew berpendapat bahawa langkah-langkah disiplin yang diperlukan untuk kestabilan politik, yang bersama-sama dengan undang-undang adalah penting untuk kemajuan ekonomi.[7][8]

Pada 23 Mac 2015, Kuan Yew meninggal dunia akibat radang paru-paru, pada usia 91 tahun. Dalam seminggu berkabung negara, 1.7 juta penduduk dan tetamu memberi penghormatan kepadanya di rumahnya di Rumah Parlimen dan di tapak penghormatan komuniti di sekitar pulau itu.[9]

Keluarga[sunting | sunting sumber]

Ibu bapa Lee yang berpendidikan Inggeris menamakannya sebagai "Kuan Yew", yang bermaksud "cahaya dan terang", dengan maksud gantian "membawa kemuliaan yang besar kepada nenek moyang". Datuknya memberi tambahan nama "Harry" pada nama Cinanya (diberi oleh bapanya) Kuan Yew. Beliau lebih dikenali sebagai "Harry Lee" dan mula menggunakan nama Cinanya setelah menceburi bidang politik. Namanya kadangkala disebut sebagai Harry Lee Kuan Yew, walaupun nama ini jarang-jarang digunakan dalam majlis rasmi.[10] Semasa zaman kanak-kanak, beliau amat dipengaruhi oleh budaya British terutama daripada datuknya, Lee Hoon Leong yang memberikan pendidikan Inggeris.[11]

Beliau berasal daripada keturunan Hakka dari China dan merupakan generasi ke-4 yang berhijrah ke Singapura. Moyangnya Lee Bok Boon (lahir 1846) berhijrah dari daerah Dapu Guangdong ke Negeri-negeri Selat pada 1863.[12] Beliau berkahwin dengan anak perempuan penjaga kedai, Seow Huan Nio, tetapi pulang ke China pada 1882, meninggalkan isteri dan tiga anak. Bok Boon meninggal dua tahun selepas kepulangannya.[13][14] Datuk Lee, Lee Hoon Leong, dilahirkan di Singapura pada 1871. Beliau berpendidikan dalam bahasa Inggeris Institusi Raffles hingga tahap V, yang bersamaan dengan sekolah menengah rendah di Singapura hari ini. Lee Hoon Leong kemudiannya bekerja sebagai dispenser, seorang ahli farmasi yang tidak bertauliah, dan kemudiannya sebagai seorang penembak di kapal wap Heap Eng Moh Shipping Line, kemudian dimiliki oleh ahli perniagaan etnik Cina, Oei Tiong Ham.[11]

Semasa bekerja sebagai seorang purser, Lee Hoon Leong, berusia 28, berkahwin dengan Ko Liem Nio, berusia 16, di Semarang, Jawa, Hindia Timur Belanda (kini Indonesia).[13] Ia adalah perkahwinan yang diatur, seperti yang diperibadikan. Kedua-dua keluarga itu dari kelas menengah, dan pengantin lelaki berpendidikan Bahasa Inggeris. Datuk Lee Hoon Leong memegang pasaran Katong, beberapa hartanah dan rumah getah di Orchard Road.[14] Lee Hoon Leong akhirnya menjadi pengarah urusan Heap Eng Moh Steamship Company Ltd.[11]

Hoon Leong mempunyai dua isteri, yang biasa pada masa itu, dan menjadi bapa lima anak perempuan dan tiga anak lelaki. Anak lelakinya, Lee Chin Koon (1901-1991), dididik dalam bahasa Inggeris juga. Beliau berkahwin dengan Chua Jim Neo (1903-1980), seorang Peranakan,[15] yang melahirkan Lee Kuan Yew, anak sulung mereka, pada 1923, di 92 Jalan Kampung Jawa di Singapura. Lee mempunyai tiga adik lelaki bongsu: Dennis Lee Kim Yew (1925 – 2003; peguam dan hali Lee & Lee), Freddy Lee Thiam Yew (1927 – 2012; bekas Pengerusi dan broker saham J Ballas and Company[16]) dan Dr Lee Suan Yew (lahir 1935; Presiden Majlis Perubatan Singapura); dan seorang adik perempuan bongsu, Monica Lee Kim Mon (lahir 1930).[11] Seperti Lee Kuan Yew, adiknya Dennis menceburi undang-undang di Universiti Cambridge, dan mereka menubuhkan firma perundangan, Lee & Lee. Edmund W. Barker, rakan karib Lee, juga menyertai firma tersebut. Lee dan Barker kemudian meninggalkan firma undang-undang tersebut untuk memasuki politik. Adik Lee, Freddy menjadi broker saham; Seorang lagi adiknya, Suan Yew, menceburi perubatan di Universiti Cambridge dan membuka amalan yang berjaya.[11]

Kekayaan datuk nenek moyang Kuan Yew merosot dalam keadaan Kemelesetan Besar, dan bapanya, Lee Chin Koon, menjadi penjaga kedai.[14] Ibu saudaranya, Lee Choo Neo, merupakan doktor wanita pertama yang berkhidmat di Singapura.[17] Lee Kuan Yew pernah menyifatkan bapanya sebagai seorang lelaki yang menjejaskan keluarganya secara negatif kerana sikap panas baranny, dan Lee belajar dari usia muda untuk mengekalkan kedegilannya.[18]

Lee dan isterinya Kwa Geok Choo telah berkahwin pada 30 September 1950 dan dikurniakan tiga anak.[19] Mereka menuturi bahasa Inggeris sebagai bahasa pertama mereka..[20] Lee mula mempelajari bahasa Cina pada 1955 ketika berusia 32 tahun; di mana sebelum beliau buta huruf bahasa Cina.[21][22] Lee mempelajari bahasa Jepun pada usia dewasanya dan bekerja sebagai pentrjemah bahasa Jepun semasa pendudukan Jepun di Singapura.[11][23]

Beberapa anggota keluarga Lee memegang jawatan terkemuka dalam masyarakat Singapura. Anak lelaki sulungnya iaitu Lee Hsien Loong seorang bekas Brigadier-Jeneral telah menjadi Perdana Menteri Singapura sejak 2004. Beliau juga menjadi Timbalan Pengerusi Perbadanan Pelaburan Singapura (GIC). Lee Hsien Yang juga bekas Brigadier-Jeneral merupakan bekas Presiden dan Ketua Pegawai SingTel, sebuah syarikat telekomunikasi gergasi di Singapura dan terbesar dalam Bursa Saham Singapura, SGX. 56% daripada saham SingTel dimiliki oleh Temasek Holdings, syarikat induk yang mengawal syarikat seperti Singapore Airlines dan Bank DBS. Temasek Holdings diketuai oleh CEO Ho Ching, isteri Lee Hsien Loong. Anak perempuan Lee, Lee Wei Ling berkhidmat di Institut Neurosains Kebangsaan. Isteri Lee, Kwa Geok Choo menjadi rakan kongsi bagi syarikat terkemuka Lee & Lee. Adik-beradik beliau iaitu Dennis, Freddy dan Suan Yew menjadi rakan kongsi firma tersebut. Beliau juga mempunyai seorang adik perempuan yang bernama Monica.[24][25] Kwa Geok Choo meninggal dunia pada 2 Oktober 2010 dalam tidurnya.

Pendidikan[sunting | sunting sumber]

Dalam tahun 1931, Lee Kuan Yew mempunyai pendidikan sekolah rendah di Sekolah Inggeris Telok Kurau. Beliau menyifatkan rakan sekolahnya di Telok Kurau sebagai golongan miskin dan tidak terlalu terang sebagai pembeli akhir. Beliau kemudian menghadiri Institusi Raffles pada 1935, di mana beliau mengalami kesulitan kerana dia bertemu dengan 150 pelajar terbaik dari seluruh Singapura. Lee menyertai Pengakap selama tiga tahun, bermain kriket, tenis, dan catur, dan berdebat untuk sekolah. Beliau mendapat beberapa biasiswa, dan menduduki peperiksaan Sijil Sekolah pada tahun 1940, memperoleh beasiswa John Anderson untuk menghadiri Kolej Raffles (sekarang Raffles Institution Junior College). Bakal isteri Lee, Kwa Geok Choo, adalah rakan sekelasnya dan satu-satunya gadis di Raffles pada masa itu. Kwa, seorang pelajar cemerlang, adalah satu-satunya yang dapat mengalahkan markahnya dalam mata pelajaran Bahasa Inggeris dan Ekonomi.[11]

Pendidikan universiti Lee ditangguhkan oleh Perang Dunia II dan pendudukan Jepun dari Singapura dari 1942 hingga 1945. Selepas perang, Lee melanjutkan pelajaran di England. Beliau secara ringkas menghadiri Sekolah Ekonomi London ketika enrolmen di Universiti Cambridge telah ditutup. Beliau menceritakan bahawa London mengalahkannya dan dia mencari persekitaran Cambridge yang lebih menyenangkan, di mana dia membaca undang-undang di Kolej Fitzwilliam. Seorang pelajar kolej Raffles memperkenalkannya ke Censor of Fitzwilliam House, W. S. Thatcher, yang mengakuinya untuk tahun 1947. beliau bertugas pada Januari 1947.

Lee menamatkan Kelas Pertama di kedua-dua bahagian Tripos dengan Cemerlang Bintang Pertama (skor sempurna) untuk Undang-undang Bahagian II pada tahun 1949; ini meletakkannya di puncak kohortnya, dan dia dianugerahkan Hadiah Whitlock Fitzwilliam. Kolej itu berkata beliau ditempatkan di atas dua orang sezaman yang kemudian menjadi Profesor Undang-undang di Cambridge. Lee dipanggil ke Bar di Kaabah Tengah pada tahun 1950. Pada tahun 1969, beliau telah dipilih sebagai rakan kehormatan Kolej Fitzwilliam dan merupakan yang paling senior dari Felo Kehormat Kolej selama bertahun-tahun. Pada tahun 1971, Lee memberikan Kuliah Yayasan - "Timur dan Barat: kedua-duanya telah bertemu".[14]

Kehidupan awal[sunting | sunting sumber]

Lee mengalami kesukaran semasa tahun-tahun sukar penjajahan Jepun dari tahun 1942 hingga 1945. Semasa perang, Lee mempelajari bahasa Jepun dan mula bekerja sebagai Pegawai Sas yang bermaksud (Pegawai Khidmat Pentadbiran Singapura) di pulau Sentosa di mana beliau mendengar stesen radio Bersekutu dan menulis apa yang mereka laporkan di pejabat Hodobu (報道 部 - jabatan propaganda Jepun).[27] Menjelang akhir peperangan, dengan mendengar stesen radio Bersekutu, beliau menyedari Jepun kalah dalam peperangan, dan takut perang ganas akan keluar di Singapura apabila orang Jepun membuat pendirian terakhir mereka, beliau membuat rancangan untuk membeli dan bergerak ke sebuah ladang di Cameron Highlands dengan keluarganya. Bagaimanapun, seorang budak angkat di pejabatnya memberitahunya bahawa failnya telah dikeluarkan oleh jabatan keselamatan dan beliau menyedari diikuti oleh kakitangan keselamatan Jepun (yang berlangsung selama tiga bulan), jadi beliau meninggalkan rancangan itu kerana tahu jika beliau pergi di hadapan, Lee akan menghadapi masalah. Lee menubuhkan syarikat kecil swasta semasa perang untuk bertahan; antaranya adalah gam alat tulis, berjenama sebagai "Stikfas".[14][28][29]

Lee menderita kekejaman pendudukan Jepun. Tentera Jepun menumpuk lelaki Cina untuk disoal siasat dan Lee diberitahu untuk masuk dan menyertai orang-orang Cina yang dipisahkan. Menyedari bahawa ada sesuatu yang salah, dia meminta izin untuk pulang ke rumah untuk memungut pakaiannya terlebih dahulu, dan pengawal Jepun bersetuju. Ternyata mereka yang dipisahkan dibawa ke pantai untuk ditembak sebagai sebahagian daripada pembunuhan beramai-ramai Sook Ching.[11][30] Pendudukan Jepun mempunyai kesan yang mendalam kepada Lee muda, yang teringat dipukul dan terpaksa berlutut kerana gagal tunduk kepada seorang askar Jepun. Beliau dan belia Singapura yang lain "muncul menyatakan bahawa tidak seorang pun-baik orang Jepun mahupun orang Inggeris—mempunyai hak untuk menolak dan menendang kami... (dan) bahawa kita dapat memerintah diri kita sendiri." Pendudukan itu juga memandu pelajaran di rumah tentang kuasa mentah dan keberkesanan hukuman keras dalam menghalang jenayah.[31]

Selepas peperangan, semasa belajar di England, Lee berkolaborasi untuk seorang rakan bernama David Widdicombe, yang berada di Parti Buruh. Beliau memandu Widdicombe dalam sebuah lori dan menyampaikan beberapa ucapan bagi pihaknya. Widdicombe kehilangan pilihan raya pada tahun 1950, tetapi kemudian menjadi ahli Kuil Batin bersama Lee.[32] Selepas melihat bagaimana British gagal mempertahankan Singapura dari Jepun, dan selepas tinggal di England, Lee memutuskan bahawa Singapura terpaksa memerintah sendiri. Beliau kembali ke Singapura pada tahun 1949.[11][14] Beliau juga memutuskan untuk meninggalkan nama Inggerisnya, Harry, dan hanya dikenali sebagai Lee Kuan Yew,[33] walaupun sehingga akhir hayatnya, kawan-kawan lama dan kawan-kawan Inggeris masih merujuk kepadanya sebagai Harry Lee.

Kerjaya politik awal (1951–1959)[sunting | sunting sumber]

Dalam memoirnya, Lee menceritakan bahawa dia bercadang untuk kembali ke Singapura untuk bekerja sebagai seorang peguam. Apabila dia kembali, Lee bekerja di firma undang-undang John Laycock untuk $ 500 sebulan (bersamaan dengan kira-kira $ 2500 pada tahun 2017). Beliau juga bekerja sebagai penasihat undang-undang untuk kesatuan perdagangan dan pelajar.[11] Pengalaman beliau yang pertama dengan politik di Singapura adalah peranannya sebagai agen pilihan raya untuk Laycock di bawah panji-panji Parti Progresif pro-British dalam pilihan raya majlis perundangan 1951.[11]

Perbicaraan Fajar[sunting | sunting sumber]

Lee adalah peguam junior untuk percubaan Fajar yang diadakan pada bulan Mei 1954 apabila ahli-ahli Kelab Sosialis Universiti ditangkap kerana menerbitkan artikel yang dianggap sebagai perkataan menghasut dalam majalah Club bernama Fajar. Satu cerita ialah Lee yang menjemput peguam utama D.N. Pritt untuk mempertahankan pelajar walaupun ini ditolak oleh ahli Kelab. Lee mendapat reputasi yang meluas melalui kemenangan perbicaraan yang merupakan percubaan sedition pertama dalam pasca perang di Malaysia dan Singapura. Masa selat pada 26 Ogos mengisytiharkan keputusan ini sebagai "kemenangan besar untuk kebebasan bersuara". Pada masa yang sama, Lee juga diterima oleh kebanyakan rakyat Singapura sebagai "pahlawan yang tinggi". Selain itu, kerjasama antara Lee dan ahli Kelab memperkukuh hubungan mereka yang penting untuk kerjaya politik masa depan Lee dan penubuhan PAP.[34][35][36]

Penubuhan Parti Tindakan Rakyat[sunting | sunting sumber]

Pengalaman pertama politik Lee di Singapura adalah sebagai ejen pilihanraya bagi bosnya John Laycock di bawah sepanduk Parti Progresif yang pro-Britain dalam Pilihanraya 1951. Bagaimanapun, akhirnya Lee sedar parti politik tidak mungkin dapat banyak sokongan.[37][38][39]

Pada 12 November 1954, Lee, bersama lelaki kelas pertengahan berpendidikan Inggeris, menubuhkan kelab "sosialis" PAP. Perikatan ini telah digambarkan oleh Lee sebagai satu kahwin mutaah (sementara), kerana kumpulan berpendidikan Inggeris diperlukan untuk berhadapan dengan kumpulan pro-komunis yang semakin kuat di Singapura dan Tanah Melayu ketika itu. Rakyat Singapura mahukan pemerintahan sendiri dan menamatkan pemerintahan Britain. Satu persidangan sulung telah diadakan di Dewan Peringatan dan dihadiri lebih daripada 1,500 orang penyokong dan kesatuan sekerja. Lee menjadi setiausaha agungnya sehingga tahun 1992. Pemimpin UMNO, Tunku Abdul Rahman dan pemimpin MCA Tan Cheng Lock telah dijemput sebagai tetamu untuk memberi kredibiliti kepada parti baru.

Pembangkang[sunting | sunting sumber]

Lee memenangi kerusi Tanjong Pagar dalam Pilihanraya 1955. Dia menjadi ketua pembangkang menentang David Saul Marshall dari Parti Buruh. Dia seorang daripada wakil PAP yang terbang ke London bagi membincangkan status dan perlembagaan Singapura. Ketuanya ketika itu ialah Lim Yew Hock. Dia sering menyerang pemimpin sebagai tidak cekap dan rasuah. Kedudukan Lee dalam PAP terancam pada 1957 apabila prokomunis mengambil alih jawatan kepimpinan dengan menyerap ahli-ahli palsu. Lim Yew Hock mengarahkan penahanan beramai-ramai mereka yang prokomunis. Lee kembali memegang jawatan sebagai setiausaha agung. Beliau menang di Tanjong Pagar dalam Pilihanraya kecil 1957. Ketika itu diadakan mesyuarat rahsia dengan pemimpin komunis bawah tanah, Fong Chong Pik untuk membentuk kuasa.[perlu rujukan]

Perdana Menteri Singapura[sunting | sunting sumber]

Dalam pilihan raya pada 1 Jun 1959, PAP memenangi 43 daripada 51 buah kerusi dalam dewan perundangan. Singapura dibenarkan menjalankan pentadbiran dengan kuasa autonomi kecuali dalam bidang pertahanan dan hal-ehwal luar negara. Lee menjadi Perdana Menteri Singapura pertama pada 5 Jun 1959 dan mengambil alih jawatan daripada Ketua Menteri Lim Yew Hock. Sebelum dia mengambil alih, Lee menuntut pembebasan bersyarat Lim Chin Siong dan Devan Nair, yang telah ditangkap lebih awal oleh kerajaan Lim Yew Hock.[perlu rujukan]

Lee berhadapan banyak masalah selepas kerajaan sendiri Singapura daripada Britain. Hal ini termasuklah penyediaan infrastruktur pendidikan, perumahan dan pengangguran. Lee telah menubuhkan Lembaga Pembangunan Perumahan (HDB), sebuah agensi yang menyediakan program pembinaan perumahan awam besar.[perlu rujukan]

Penubuhan Singapura[sunting | sunting sumber]

Pada 1961, Perdana Menteri Persekutuan Tanah Melayu, Tunku Abdul Rahman mencadangkan pembentukan sebuah persekutuan yang terdiri daripada Persekutuan Tanah Melayu, Singapura, Sabah dan Sarawak yang kini dikenali sebagai Malaysia.[perlu rujukan]

Apabila Malaysia terbentuk pada tahun 1963 di peringkat awal, keadaan berjalan lancar. Menjelang tahun 1964, Lee Kuan Yew melahirkan perasaan rasa tidak puas hati akan hak-hak orang Melayu dan mencadangkan konsep Malaysian-Malaysia. Lee turut berkempen untuk percantuman dengan Malaysia dan menamatkan pemerintahan penjajah British. Dia menggunakan keputusan pungutan suara pada 1 September 1962, yang mana 70% undi-undi menyokong cadangannya. Semasa Operasi Coldstore, Lee berjaya menghancurkan puak prokomunis yang dikatakan terlibat dalam aktiviti-aktiviti subversif.[perlu rujukan]

Pada 16 September 1963, Singapura menjadi sebahagian daripada Persekutuan Malaysia. Bagaimanapun, umur kesatuan ini tidak lama kerana berhadapan dengan masalah perpaduan. Kerajaan Pusat Malaysia, diperintah oleh Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO), yang bimbang dengan kemasukan Singapura kerana majoriti penduduk berbangsa Cina dan cabaran politik Parti Tindakan Rakyat (PAP) di Malaysia. Lee secara terbuka menentang dasar bumiputera dan melaungkan slogan "Malaysian Malaysia". Slogan ini menentang dominasi bangsa Melayu. Hubungan PAP-UMNO semakin tegang. Beberapa pemimpin UMNO mahu Lee ditangkap di bawah ISA. Jika beliau ditangkap, golongan prokomunis akan lebih berkuasa.[perlu rujukan]

Pada 21 Julai 1964, rusuhan kaum berlaku di Kallang Gasworks, di mana 23 orang terbunuh dan ratusan cedera. Rusuhan ini ialah akibat pergaduhan antara orang Cina dan orang Melayu. Ia dipercayai berpunca daripada sebiji botol yang dilemparkan kepada satu perarakan Maulidur Rasul. Ada juga[nyatakan menurut siapa?] yang menyatakan ia dimulakan oleh seorang Melayu. Lebih banyak rusuhan meletus pada September 1964. Perusuh merampas kereta-kereta dan kedai-kedai, memaksa kedua-dua Tunku Abdul Rahman dan Lee Kuan Yew turun padang untuk menenangkan keadaan. Harga makanan juga naik secara mendadak.[perlu rujukan]

Akibat tidak mampu menyelesaikan krisis itu, Perdana Menteri Malaysia, Tunku Abdul Rahman memutuskan untuk mengeluarkan Singapura dari Malaysia. Keputusan itu dibuat oleh Tunku semasa beliau sedang dirawat di London. Lee berkeras dan cuba untuk berkompromi, tetapi tidak berjaya. Dia kemudiannya telah diyakinkan oleh Goh Keng Swee kerana pemisahan tidak dapat dielakkan. Lee Kuan Yew menandatangani satu perjanjian pemisahan pada 7 Ogos 1965, yang membincangkan terma-terma pemisahan Singapura dengan Malaysia tetapi meneruskan kerjasama perdagangan dan pertahanan.[perlu rujukan]

Lee mengumumkan pemisahan Singapura daripada Persekutuan Malaysia di televisyen pada 9 Ogos 1965. Kegagalan penggabungan ini membawa pukulan berat kepada Lee, yang percaya kerana ia penting untuk kewujudan Singapura. Pemisahan ini bukanlah dengan sengaja diadakan dan beliau bukan sengaja memulakan keruntuhan Malaysia.[perlu rujukan]

Sebab lain pemisahan ialah Lee Kuan Yew juga menubuhkan cawangan Parti PAP di Semenanjung Tanah Melayu. Apabila keadaan menjadi semakin genting, Tunku Abdul Rahman selaku Perdana Menteri Malaysia pada waktu itu menyingkirkan Singapura dari Malaysia walaupun Lee Kwan Yew tidak mahu perkara itu berlaku. Hasratnya untuk menjadi Perdana Menteri Malaysia akan turut terkubur. Langkah berbahaya cuba dilakukan oleh Lee Kuan Yew dengan mengajak Sabah, Sarawak, Melaka dan Pulau Pinang bergabung dengan Singapura membentuk negara baru. Idea ini tidak mendapat sambutan pemimpin negeri berkenaan.[perlu rujukan]

Akhirnya pada 9 Ogos 1965, Singapura telah dipisahkan dengan Malaysia. Sejak itu, hubungan Malaysia dengan Singapura sering kali berlaku pasang-surut mengenai isu-isu yang berkaitan dengan kedua-dua rakyat sama ada Malaysia dan Singapura.[perlu rujukan]

Sejak tahun 1965 hingga 1980, Malaysia lebih bersikap lembut tetapi dalam era Dr. Mahathir Mohamad, Malaysia lebih keras mengenai hal-hal yang berkaitan dengan kedaulatan negara Malaysia.[perlu rujukan]

Hubungan dengan Malaysia[sunting | sunting sumber]

Pembatalan pembinaan Jambatan Bengkok[sunting | sunting sumber]

Lee Kuan Yew memang tidak bersetuju dengan cadangan untuk merobohkan Tambak Johor dan membina jambatan baru. Tun Dr Mahathir Mohamad telah berunding dan berutus surat dengan dua bekas Perdana Menteri Singapura, Lee Kuan Yew dan Goh Chok Tong pada 4 Mac, 2002. Malaysia mahukan jambatan tersebut dan Singapura tidak. Lee berkali-kali menyatakan tidak.

Kerja merobohkan Tambak Johor akan menyebabkan operasi paip air dari Johor ke Singapura terganggu. Sedangkan Malaysia bertanggungjawab di bawah Perjanjian Air Johor-Singapura 1961 dan 1962, Perjanjian Wayleave dan Perjanjian Pemisahan 1965. Malaysia perlu mendapatkan kebenaran daripada Lembaga Kemudahan Awam Singapura (Public Utilities Board atau PUB) bagi mengubah kedudukan paip-paip untuk pembinaan jambatan lurus sepenuhnya atau jambatan bengkok.[40]

Realiti Cina Malaysia dan Indonesia[sunting | sunting sumber]

Pada 2 Oktober 2006, Menteri Mentor Singapura Lee Kuan Yew menuduh masyarakat Cina di Malaysia dipinggirkan secara sistematik. Tuduhan itu dibuat semasa perbincangan dengan Setiausaha Perbendaharaan Amerika Syarikat, Larry Summers. Setelah Perdana Menteri Malaysia, Abdullah Ahmad Badawi memohon penjelasan, Lee kemudian meminta maaf. Beliau menyatakan bahawa beliau tidak ada niat untuk masuk campur dalam politik Malaysia, malah beliau tidak mempunyai kuasa untuk mempengaruhi politik Malaysia atau menghasut orang-orang Cina di Malaysia. Hakikatnya beliau kurang bercakap berbanding apa yang tertulis dalam buku beliau yang diterbitkan pada 1998. Hubungan Singapura dengan Malaysia memang bermasalah selama sedekad sebelum Abdullah. Surat mohon maaf itu dihantar ke pejabat Abdullah di Putrajaya oleh Pesuruhjaya Tinggi Singapura ke Malaysia, T. Jasudasen.[41]

Tun Dr. Mahathir Mohamad menyanggah tohmahan Lee Kuan Yew. Beliau menyatakan bahawa orang Cina di Malaysia menyandang jawatan Jeneral, Mejar Jeneral dan sebagainya tetapi tidak bagi orang Melayu di Singapura. Malah pendapatan per kapita amat jauh lebih tinggi berbanding dengan orang Cina di Singapura. Orang Melayu Singapura ditekan, dipinggirkan dan ditindas. Dia sebenarnya dipinggirkan oleh orang Cina di seluruh dunia.[42]

Menteri Kanan (1990–2004)[sunting | sunting sumber]

Lee Kuan Yew (tengah) bertemu dengan William S. Cohen, Setiausaha Pertahanan AS, dan Chan Heng Chee, Duta Singapura ke Amerika Syarikat, pada tahun 2000.

Selepas memimpin PAP untuk kemenangan dalam tujuh pilihan raya, Lee meletak jawatan pada 28 November 1990, menyerahkan jawatan perdana menteri kepada Goh Chok Tong.[43] Pada masa itu beliau menjadi Perdana Menteri yang paling lama berkhidmat di dunia.[44] Ini adalah peralihan kepimpinan pertama sejak kemerdekaan. Goh dipilih sebagai Perdana Menteri yang baru oleh menteri-menteri muda yang kemudiannya memegang jawatan.[45]

Apabila Goh Chok Tong menjadi ketua kerajaan, Lee tetap berada di kabinet dengan kedudukan bukan eksekutif Menteri Kanan dan memainkan peranan yang digambarkan sebagai nasihat. Di khalayak ramai, Lee akan merujuk kepada Goh sebagai "Perdana Menteri saya", sebagai penentangan terhadap kuasa Goh.

Lee kemudiannya meletak jawatan sebagai Setiausaha Agung PAP dan digantikan oleh Goh Chok Tong pada November 1992.

Menteri Mentor (2004–2011)[sunting | sunting sumber]

Dari dekad tahun 2000-an, Lee menyatakan kebimbangan mengenai kemerosotan kemerosotan bahasa Mandarin di kalangan warga Cina Singapura yang lebih muda di Singapura. Dalam salah satu ucapan parlimennya, beliau berkata: "Rakyat Singapura mesti belajar untuk mengimbangi bahasa Inggeris dan Mandarin". Selepas itu, pada Disember 2004, Lee melangkah ke tahap yang lain, menjadi menteri mentor dan kempen sepanjang tahun yang dipanggil 华语 Cool! (Huayu Cool!) Telah dilancarkan, dalam usaha untuk menarik penonton muda untuk belajar dan bercakap Mandarin.[46]

Pada Jun 2005, Lee menerbitkan buku beliau, Keeping My Mandarin Alive, mendokumentasikan dekad-dekad usaha beliau untuk menguasai bahasa Mandarin, sebuah bahasa yang dia katakan dia perlu belajar semula kerana tidak digunakan:

"...kerana saya tidak menggunakannya dengan begitu banyak, oleh itu ia akan tidak digunakan dan ada kehilangan bahasa, maka saya perlu menghidupkannya semula. Ini masalah yang berat kerana belajar dalam kehidupan dewasa, ia tidak mendapat akar yang sama dalam ingatan anda."

Dalam temu bual dengan China Central Television (CCTV) pada 12 Jun 2005, Lee menekankan perlunya pembaharuan bakat berterusan dalam kepimpinan negara, dengan berkata:

"Di dunia yang lain kita perlu mencari tempat untuk diri kita sendiri, sudut kecil di mana walaupun saiz kecil kita boleh melakukan peranan yang berguna kepada dunia. Untuk melakukan itu, anda memerlukan orang di bahagian atas, pembuat keputusan yang berpandangan jauh, pandai fikiran, yang terbuka kepada idea, yang boleh merebut peluang seperti yang kita lakukan... Kerja saya benar-benar adalah untuk mencari pengganti saya. Saya temui mereka, mereka berada di sana, tugas mereka adalah mencari pengganti mereka. Oleh itu, perlu ada pembaharuan yang berterusan bagi orang-orang yang berbakat, berdedikasi, jujur, berkebolehan yang akan melakukan perkara-perkara bukan untuk diri mereka sendiri tetapi untuk rakyat dan negara mereka. Jika mereka boleh melakukannya, Pada detik yang kucar-kacir, ia hilang."

Pada 13 September 2008, Lee menjalani rawatan yang berjaya untuk irama jantung yang tidak normal (atrium) di Hospital Besar Singapura, tetapi beliau masih dapat menangani forum kedermawanan melalui pautan video dari hospital.[47] Pada 28 September 2010, beliau dimasukkan ke hospital akibat jangkitan dada, membatalkan rancangan untuk menghadiri majlis Menteri Kanan Luar Negeri, Balaji Sadasivan.[48]

Pada November 2010, perbualan peribadi Lee dengan James Steinberg, Timbalan Setiausaha Negara AS, pada 30 Mei 2009 adalah antara kabel Kedutaan AS yang dibocorkan oleh WikiLeaks. Dalam laporan Kedutaan AS yang diklasifikasikan sebagai "Rahsia", Lee memberikan penilaiannya kepada beberapa pemimpin dan pandangan Asia tentang perkembangan politik di Asia Utara, termasuk implikasi untuk percambahan nuklear.[49] Kementerian Luar Negeri Singapura menyatakan kebimbangan yang mendalam tentang kebocoran itu, terutamanya apabila dibaca daripada konteks, dan keperluan untuk melindungi kerahsiaan surat diplomatik.[50]

Pada Januari 2011, Straits Times Press menerbitkan buku Lee Kuan Yew: Hard Truths To Keep Singapore Going.[51] Disasarkan kepada warga Singapura yang lebih muda, ia berdasarkan 16 wawancara dengan Lee oleh tujuh wartawan tempatan pada 2008-2009. Rangka cetakan pertama sebanyak 45,000 salinan dijual dalam masa kurang dari sebulan selepas ia dilancarkan pada Januari 2011. Satu lagi kumpulan 55,000 salinan telah disediakan sejurus selepas itu.[52]

Selepas pilihan raya umum 2011 di mana Parti Pekerja, sebuah parti pembangkang utama di Singapura, membuat keuntungan sebelum ini dengan memenangi Kawasan Perwakilan Berkumpulan (GRC), Lee mengumumkan bahawa beliau memutuskan untuk meninggalkan Kabinet untuk Perdana Menteri, Lee Hsien Loong, dan pasukannya mempunyai pendapatan bersih.[53]

Persaraan[sunting | sunting sumber]

Di dalam ruangan Sunday Times pada 6 November 2011, anak perempuan Lee, Lee Wei Ling mendedahkan bahawa bapanya mengalami neuropati periferal.[54] Di dalam lajur, beliau menceritakan bagaimana beliau mula-mula mengetahui penyakit bapanya ketika Wei Lig menemani beliau untuk bertemu dengan bekas Menteri Setiausaha Negara Henry Kissinger di Connecticut pada Oktober 2009. Wei Ling, pakar neurologi, "melakukan beberapa ujian neurologi yang mudah dan memutuskan saraf ke kakinya tidak berfungsi sepert dulu". Sehari kemudian, apabila ditemuramah di kawasan menanam pohon kawasan, Lee menyatakan "Saya tidak ragu sama sekali bahawa ini tidak menjejaskan fikiran saya, kehendak saya mahupun keputusan saya" dan bahawa "orang di kerusi roda boleh membuat sumbangan. 'Saya masih mendapat dua kaki, saya akan membuat sumbangan. "[55]

Kemerosotan kesihatan dan kematian[sunting | sunting sumber]

Rencana utama: Kematian Lee Kuan Yew

Pada 15 Februari 2013, Lee dibawa ke Hospital Besar Singapura selepas menderita disritmia jantung yang diikuti oleh pemberhentian sementera aliran darah ke otak.[56][57][58][59] Buat pertama kalinya di dalam kerjaya politiknya, Lee ketinggalan jamuan makan malam Tahun Baru Cina di Perlembagaan Tanjong Pagar, di mana beliau sepatutnya menjadi tetamu undangan.[60][61] Beliau seterusnya dibenarkan keluar, tetapi terus menerima terapi anti-kogulan.[62][63][64]

Bendera Kebangsaan pada separuh tiang di Universiti Teknologi Nanyang berikutan kematian Lee Kuan Yew
Bendera di separa kibar di Universiti Pengurusan Singapura berikutan kematian Lee Kuan Yew

Pada tahun berikutnya, Lee ketinggalan jamuan makan malan Tahun Baru Cina di kawasan perlembagaannya untuk kali kedua berturut-turut berikutan pencerobohan bakteria pada tubuh badannya.[65] Pada April 2014, sebuah gambar yang menggambarkan Lee yang dilepaskan dikeluarkan dalam talian, menarik reaksi yang kuat dari netizen.[66]

Pada 5 Februari 2015, Lee dimasukkan ke hospital dan diletakkan di unit rawatan rapi Hospital Besar Singapura, walaupun keadaannya dilaporkan pada awalnya sebagai "stabil".[67][68] Kemas kini 26 Februari menyatakan bahawa beliaubsekali lagi diberi antibiotik, semasa sedang direndam dan masih di bawah pengudaraan mekanikal.[69][70] Dari 17 hingga 22 Mac, Lee terus melemah kerana beliau mengalami jangkitan semasa mendapat bantuan sokongan hayat, dan beliau digambarkan sebagai "sakit secara kritikal".[71][72][73]

Pada 18 Mac 2015, laman web penipuan kematian melaporkan berita palsu tentang kematian Lee. Suspek adalah seorang lelaki yang tidak dikenali yang mencipta laman web palsu yang menyerupai laman web rasmi PMO.[74] Beberapa organisasi berita antarabangsa melaporkan kematian Lee berdasarkan ini dan kemudiannya menarik balik kenyataan mereka.[75][76]

Padq 23 Mac 2015, Perdana Menteri Singapura Lee Hsien Loong mengumumkan kematian bapanya pada usia 91 tahun.[77] Lee meninggal dunia pada jam 03:18 Waktu Piawai Singapura (UTC+08:00).[6][77] Selepas pengisytiharan perkabungan awam,[78] satu persemadian negeri untuk Lee telah diadakan pada 29 Mac dan dihadiri oleh pemimpin dunia.[79] Kemudian pada hari itu, jasad Lee telah dibakar di satu majlis persendirian di Pusat Pembakaran Mayat Mandai.[80]

Pertubuhan antarabangsa[sunting | sunting sumber]

Lee merupakan ahli jawatankuaasa penghargaan Fondation Chirac,[81] dari ketika ia dilancarkan pada 2008 oleh bekas presiden Perancis Jacques Chirac bagi mempromosikan keamanan dunia.

Lee juga adalah ahli "Majlis Antarabangsa" David Rockefeller, bersama Henry Kissinger, Riley P. Bechtel, George Shultz dan lain-lain. Di samping itu, beliau adalah salah seorang daripada "Trust Brain Forbes", bersama dengan Paul Johnson dan Ernesto Zedillo.

Pandangan peribadi[sunting | sunting sumber]

Hak LGBT[sunting | sunting sumber]

Kali pertama Lee ditanya soalan secara terbuka mengenai hak LGBT di Singapura semasa wawancara CNN pada tahun 1998. Persoalan itu ditimbulkan oleh seorang lelaki homoseksual yang tidak bernama di Singapura yang bertanya tentang masa depan orang LGBT di sana. Lee menjawab bahawa bukan kerana kerajaan memutuskan sama ada homoseksual atau tidak boleh diterima; ia adalah untuk masyarakat Singapura untuk membuat keputusan. Beliau juga berkata tidak fikir "pergerakan hak gay yang agresif" akan mengubah fikiran orang ramai mengenai isu itu. Beliau menambah bahawa kerajaan tidak akan mengganggu atau mengganggu sesiapa pun, sama ada heteroseksual atau sebaliknya.[82]

Lee seterusnya menjawab soalan tentang homoseksual pada mesyuarat Pemuda PAP pada tahun 2007. Penanya ialah Loretta Chen, seorang ahli PAP muda lesbian yang terbuka dan pengarah teater dwibahasa di Singapura. Beliau bertanya sama ada peraturan penapisan semasa di Singapura terlalu rumit dan di mana penapisan diketuai dalam dua dekad akan datang. Chen merujuk kepada drama kontroversi mengenai pelakon lucah Singapura Annabel Chong, yang meneroka pornografi dan seksualiti alternatif. Lee kemudiannya ditanya sama ada dia percaya homoseksual adalah produk dari segi alam atau pemeliharaan. Beliau menjawab bahawa dia telah meminta doktor tentang homoseksual dan telah diberitahu bahawa ia disebabkan oleh penghantaran genetik rawak gen.[83][84]

Di dalam buku Lee Hard Truths to Keep Singapore Going, beliau ditanya mengenai homoseksual lagi. Soalan-soalan itu menyentuh pandangan peribadi LGBT, orang LGBT yang mengamalkan kanak-kanak dan halangan untuk warga LGBT Singapura. Dia ditanya bagaimana dia akan bertindak balas jika salah seorang daripada cucunya berubah menjadi homoseksual. Dia menjawab bahawa dia akan menerima cucunya kerana homoseksual adalah kod genetik.[85] Salah satu soalan yang ditanya adalah jika pasangan LGBT boleh mengamalkan anak-anak. Dia tidak fikir orang LGBT sesuai untuk membesarkan anak kerana mereka tidak mempunyai naluri ibu yang dibangkitkan oleh proses kehamilan.[86]

Pandangan agama[sunting | sunting sumber]

Lee telah dikenalipasti sebagai Agnostik[87] pada beberapa majlis, terutamanya semasa wawancara dengan Goh Keng Swee pada tahun 1983 ketika yang terakhir mengenal pasti S. Rajaratnam dan Lee sebagai agnostik[88] Lee secara peribadi menyatakan agnostiknya semasa wawancara bersama The New York Times pada tahun 2010, tetapi menghuraikan bahawa dia telah mengamalkan agama orang Cina semasa membesar.[89] Lee menghentikan amalan keagamaan adat istiadat agama Cina berikutan kematian bapanya pada tahun 1997.[90] Beliau memperkuat pandangan agamanya dalam autobiografinya, yang menyatakan, "Saya tidak akan menyebut diri saya seorang ateis, saya tidak menolak atau menerima bahawa ada Tuhan."[91] Pada 2009, Lee Kuan Yew menyifatkan dirnya sendiri sebagai seorang ahli komuniti Buddha/Tao dalam satu temuramah bersama Mark Jacobson untuk National Geographic Magazine.[92][93] Dua adik bongsunya, Freddy Lee[94] dan Lee Suan Yew, masing-masing menjadi ahli aktif gereja Anglika dan Methodis.[90]

Legasi politik[sunting | sunting sumber]

"Saya tidak mengatakan bahawa semua yang saya lakukan adalah benar, tetapi semua yang saya lakukan adalah untuk tujuan yang mulia. Saya terpaksa melakukan beberapa perkara yang jahat, mengunci kawan-kawan tanpa percubaan."

Lee pada 2010, mencerminkan legasinya.[95]

Sebagai Perdana Menteri Singapura dari 1959 hingga 1990, Lee memimpin banyak kemajuan Singapura. Keluaran Negara Kasar Singapura per kapita meningkat daripada $ ,240 pada tahun 1959 kepada $18,437 pada tahun 1990. Kadar pengangguran di Singapura menurun daripada 13.5% pada tahun 1959 kepada 1.7% pada tahun 1990. Perdagangan luaran meningkat daripada $ 7.3 bilion pada tahun 1959 kepada $ 205 bilion pada tahun 1990. Di kawasan lain , jangkaan hayat ketika kelahiran rakyat Singapura meningkat dari 65 tahun pada tahun 1960 kepada 74 tahun pada tahun 1990. Penduduk Singapura meningkat daripada 1.6 juta pada tahun 1959 kepada 3 juta pada tahun 1990. Bilangan flat awam di Singapura meningkat dari 22,975 pada tahun 1959 (kemudian di bawah Kepercayaan Peningkatan Singapura) kepada 667,575 pada tahun 1990. Kadar celik huruf Singapura meningkat dari 52% pada tahun 1957 kepada 90% pada tahun 1990. Talian telefon setiap 100 rakyat Singapura meningkat daripada 3 pada tahun 1960 kepada 38 pada tahun 1990. Ketibaan pelancong ke Singapura meningkat daripada 0.1 juta pada tahun 1960 kepada 5.3 juta pada tahun 1990.[96]

Selama tiga dekad di mana Lee memegang jawatan, Singapura berkembang dari negara berkembang menjadi salah satu negara paling maju di Asia. Lee berkata sumber alam semula jadi Singapura adalah rakyatnya dan etika kerja yang kuat.[97]

Pencapaian Lee di Singapura mempunyai pengaruh besar terhadap kepimpinan Komunis di China, yang membuat usaha besar terutama di bawah Deng Xiaoping, untuk mencontohi dasar-dasar pertumbuhan ekonomi, keusahawanan dan penindasan halus perbezaan pendapat. Lebih 22,000 pegawai China dihantar ke Singapura untuk mempelajari kaedahnya.[5] Beliau juga mempunyai pengaruh besar terhadap pemikiran di Rusia dalam beberapa tahun kebelakangan ini.[98]

Pemimpin dunia yang lain juga memuji Lee. Henry Kissinger pernah berkata bahawa Lee adalah "Salah satu asimetri sejarah". Bekas Perdana Menteri Britain Margaret Thatcher memuji "cara beliau menembusi kabus propaganda dan menyatakan dengan kejelasan unik isu-isu masa kita dan cara untuk menangani mereka". Perdana Menteri Britain kemudian, Tony Blair, memanggil Lee "pemimpin paling bijak yang pernah saya jumpai".[99]

Sebaliknya, ramai warga Singapura telah mengkritik Lee sebagai autoritarian dan tidak bertolak ansur dengan pendapat yang berbeza-beza, yang kebanyakannya berjaya - cubaan untuk menuntut lawan politik dan akhbar yang menyatakan pendapat yang kurang baik. Reporters Without Borders, kumpulan tekanan media antarabangsa, meminta Lee dan pegawai kanan Singapura lain untuk berhenti mengambil saman fitnah terhadap wartawan.[100]

Di samping menjadi autoritarian, Lee dituduh mempromosikan budaya elitisme di kalangan kelas pemerintah Singapura. Michael Barr dalam bukunya The Ruling Elite of Singapore: Networks of Influence and Power mendakwa bahawa sistem meritokrasi di Singapura tidak begitu bagaimana kerajaan membentangkannya; Sebaliknya, ia adalah sistem nepotisme dan kolusi yang dijalankan oleh keluarga Lee dan rakan kroni dan sekutunya. Klaim Barr lagi bahawa walaupun kerajaan memperlihatkan negara kota sebagai multi-etnik dan kosmopolitan, semua rangkaian dikuasai oleh etnis Cina, meninggalkan etnik minoriti Melayu dan India yang tidak berdaya. Menurut Barr, keseluruhan proses pemilihan dan dandanan bakat politik dan ekonomi masa depan dimonopoli di tangan Parti Tindakan Rakyat yang memerintah, yang mana Lee sendiri mengasaskan beberapa orang etnik Cina yang berpendidikan Inggeris yang pernah bertemu di zamannya di Cambridge.[101]

Kontroversi[sunting | sunting sumber]

Devan Nair[sunting | sunting sumber]

Pada tahun 1999, bekas Presiden Singapura, Devan Nair, yang tinggal di Kanada, berkata dalam temu bual dengan Toronto The Globe and Mail bahawa teknik Lee yang menyaman penentangnya menjadi kebankrapan atau kelalaian adalah pembatalan hak politik. Beliau juga mengatakan bahawa Lee adalah "yang tahu diri sendiri" yang dikelilingi oleh "kedai-kedai patung". Sebagai tindak balas kepada kenyataan-kenyataan ini, Lee menggugat Nair di mahkamah Kanada dan Nair mengimbangi. Lee kemudian membawa usul untuk membuat tuntutan balas Nair dibuang ke luar mahkamah. Lee berhujah bahawa tuntutan balas Nair mendedahkan punca tindakan yang munasabah dan membentuk serangan radang pada integriti kerajaan Singapura. Walau bagaimanapun, Mahkamah Keadilan Agung Ontario enggan membuang balas Nair, dengan menyatakan bahawa Lee telah menyalahgunakan proses litigasi dan oleh itu, Nair mempunyai tindakan yang munasabah.[102]

Mengikut memoir Lee, Nair terpaksa meletakkan jawatan sebagai presiden kerana dugaan alkoholnya, pertuduhan yang ditolak Nair.

Kes fitnah FEER[sunting | sunting sumber]

Pada 24 September 2008, Mahkamah Tinggi Singapura, dalam penghakiman ringkas oleh Hakim Woo Bih Li, memutuskan bahawa Far Eastern Economic Review (FEER) majalah (Hugo Restall, editor), memfitnah Lee dan anaknya, Perdana Menteri, Lee Hsien Loong. Mahkamah mendapati artikel 2006 "Singapore's 'Martyr': Chee Soon Juan" mencadangkan bahawa Lee telah berlari dan terus menjalankan Singapura dengan cara yang sama seperti TT Durai mengendalikan Yayasan Buah Pinggang Kebangsaan (NKF) dan dia telah menggunakan tindakan fitnah untuk menindas mereka yang akan mempersoalkannya untuk mengelakkan pendedahan rasuahnya. "[103] Mahkamah menjatuhkan hukuman FEER, dimiliki oleh Dow Jones & Company (yang dimiliki oleh News Corporation milik Rupert Murdoch), untuk membayar ganti rugi kepada pengadu. FEER merayu[103] tetapi kehilangan kes itu apabila Mahkamah Rayuan memutuskan pada bulan Oktober 2009 menegaskan penghakiman sebelumnya.[104]

International Herald Tribune[sunting | sunting sumber]

Pada tahun 2010, Lee bersama anaknya Lee Hsien Loong dan Goh Chok Tong mengancam tindakan undang-undang terhadap The New York Times Company, yang memiliki International Herald Tribune, mengenai sekeping Op-Ed bertajuk "Semua dalam Keluarga" pada 15 Februari 2010 oleh Philip Bowring, seorang kolumnis bebas dan bekas editor Far Eastern Economic Review. International Herald Tribune meminta maaf pada Mac bahawa pembaca artikel itu mungkin "membuat kesimpulan bahawa Lee muda tidak mencapai kedudukannya melalui merit". Syarikat New York Times dan Bowring juga bersetuju membayar S $ 60,000 kepada Lee Hsien Loong, S $ 50,000 kepada Lee dan S $ 50,000 untuk Goh (berjumlah AS $ 114,000 pada masa itu), sebagai tambahan kepada kos undang-undang. Kesnya berpunca daripada penyelesaian tahun 1994 antara tiga pemimpin Singapura dan kertas mengenai artikel, juga oleh Bowring, yang merujuk kepada "politik dinasti" di negara-negara Asia Timur, termasuk Singapura. Dalam penyelesaian itu, Bowring bersetuju untuk tidak mengatakan atau menyiratkan bahawa Lee muda telah mencapai kedudukannya melalui nepotisme oleh bapanya, Lee Kuan Yew. Sebagai tindak balas, pengawas media hak-hak Reporters Without Borders menulis surat terbuka untuk menggesa Lee dan pegawai-pegawai tertinggi kerajaan Singapura untuk menghentikan tindakan "perbuatan pencabul" terhadap wartawan.[105][106][107]

Islam[sunting | sunting sumber]

Pada tahun 1999, dalam forum perbincangan, Lee Kuan Yew ditanya sama ada ikatan emosi pelbagai kumpulan etnik di Singapura boleh menjadi halangan kepada pembangunan negara, Lee menjawab: "Ya, saya fikir begitu, dalam tempoh masa yang panjang, dan secara selektif Kita tidak boleh membuat kesilapan, jika, contohnya, anda meletakkan seorang pegawai Melayu yang sangat beragama dan mempunyai hubungan keluarga di Malaysia yang menjaga unit mesin-mesin, itulah perniagaan yang sangat rumit. latar belakangnya. Saya mengatakan perkara-perkara ini kerana mereka benar, dan jika saya tidak fikir, dan saya fikir walaupun hari ini Perdana Menteri tidak berfikir dengan teliti tentang hal ini, kita boleh mengalami tragedi. "Jadi, ini adalah masalah yang, sebagai pelajar poli, anda buta warna, tetapi apabila anda menghadapi kehidupan dalam realiti, itu adalah cadangan yang berbeza."[108]

Pada tahun 2011, Wikileaks menerbitkan kabel diplomatik yang mengaitkan komen kontroversi mengenai Islam kepada Lee. Wikileaks memetik Lee sebagai menyifatkan Islam sebagai "agama berbisa". Lee memanggil kenyataan itu sebagai "palsu" dan memandang kepada mesyuarat fail MFA dan mendapati tidak ada rekod tuntutan, dia berkata "Saya bercakap tentang pengganas ekstremis seperti kumpulan Jemaah Islamiyah, dan para pendakwah jihad yang memerah otak mereka. mahu meletakkan semua orang yang tidak bersetuju dengan mereka. Jadi, Islam mereka adalah versi yang sesat, yang kebanyakannya umat Islam di Singapura tidak melanggan. "Dia menambahkan bahawa" pemimpin Islam Singapura adalah rasional dan penyelesaian utama terhadap keganasan ekstremis adalah untuk memberi umat Islam sederhana keberanian untuk berdiri dan bercakap menentang radikal yang merampas Islam untuk merekrut sukarelawan kerana berakhirnya kekerasan mereka. "[109][110]

Semasa keluaran buku Lee Kuan Yew: Hard Truths to Keep Singapore Going. Dalam buku itu, Lee menyatakan bahawa umat Islam Singapura menghadapi kesulitan mengintegrasikan kerana agama mereka, dan mendesak mereka untuk "kurang ketat pada ketaatan Islam". Kenyataannya menarik perhatian ramai dari pemimpin Melayu / Muslim dan Ahli Parlimen di Singapura, yang menyebabkan reaksi kuat dari anak lelakinya, Lee Hsien Loong, yang Perdana Menteri ketika itu berkata "pandangan saya tentang integrasi umat Islam di Singapura berbeza dari Menteri Mentor. Umat Islam adalah masyarakat yang dihormati dan dihormati, yang telah melakukan banyak usaha untuk memperkuat keharmonian dan perpaduan sosial kita." Lee Kuan Yew kemudian memberitahu media "Saya membuat komen ini mengenai umat Islam yang mengintegrasikan dengan komuniti lain mungkin dua atau tiga tahun lalu. Menteri-menteri dan Ahli Parlimen, kedua-dua orang Melayu dan bukan Melayu telah memberitahu saya bahawa orang Melayu Singapura telah membuat usaha khas untuk mengintegrasikan dengan komuniti lain, terutama sejak 9/11, dan panggilan saya sudah ketinggalan zaman." Seterusnya, beliau menambah "Saya berdiri diperbetulkan. Saya harap trend ini akan berterusan pada masa akan datang."[111][112]

Perancangan Penduduk[sunting | sunting sumber]

Ia dikatakan bahawa dasar Lee pada 1960an dan 1970an amat berkesan, dan kadar kelahiran menurun pada kadar yang pantas dan menyebabkan penuaan penduduk. [113]

Memoir[sunting | sunting sumber]

Antara 1998 dan 2000, Kuan Yew menerbitkan memoir dua jilid. The Singapore Story (1998) merangkumi pandangannya tentang sejarah Singapura sehinggalah pemisahannya dari Malaysia pada tahun 1965, dan From The Third World To First: The Singapore Story (2000) menceritakan kisahnya mengenai transformasi Singapura menjadi sebuah negara maju. Pada tahun 2005, Lee menerbitkan Keeping My Mandarin Alive: Language Learning Experience of Lee Kuan Yew, yang mencatatkan cabarannya dalam mempelajari bahasa Mandarin dalam usia tiga puluhan dan mengapa penting bagi orang Cina di luar negara belajar dan berbahasa Cina. Pada tahun 2011, Lee menerbitkan My Life Challong Challenge Singapore Bilingual Journey yang merangkumi perjuangannya mengamalkan dasar dwibahasa Singapura dalam masyarakat berbilang kaum. Juga pada tahun 2011, Lee menerbitkan Hard Truths For Keep Singapura Going, buku soalan dan jawapan 458 muka surat, di mana beliau ditemubual oleh wartawan dari Singapore Press Holdings mengenai isu-isu yang merangkumi cabaran yang dihadapi ketika pertama kali mendapat kemerdekaan Singapura peluang politik masa depan, peluang untuk belia di Singapura dan juga pandangan peribadi mengenai homoseksual dan keluarga.

Pada tahun 2013, Lee menerbitkan dua buku baru, The Wit and Wisdom of Lee Kuan Yew dan One Man's View of the World. Wit and Wisdoms of Lee Kuan Yew mengandungi hampir 600 petikan yang memberikan ringkasan pandangannya mengenai pelbagai topik mengenai Singapura dan dunia. Dalam pandangan One Man of the World, Lee menarik pengalaman dan pandangannya untuk menawarkan pandangannya tentang dunia hari ini dan apa yang kelihatan seperti dalam 20 tahun.

Anugerah[sunting | sunting sumber]

Lee menerima Perintah Persahabatan dari Dmitry Medvedev, Presiden Rusia, pada 15 November 2009 di Singapura.
  • Lee menerima sejumlah hiasan negeri, termasuk Perintah Para Sahabat (1970), Knight Grand Cross Perintah St Michael dan St George (1972), Kebebasan Kota London (1982), Seri Paduka Mahkota Johor (1984), Perintah Pemimpin Besar (1988) dan Order of the Rising Sun (1967).[114]
  • Pada tahun 1999, Lee telah dinamakan sebagai salah satu orang yang paling berpengaruh Time abad ke-20. Beliau dinamakan sebagai seorang Master Planner[115]
Lee Kuan Yew menara ke atas pemimpin Asia lain di peringkat antarabangsa ... Lee menyukai Singapura. Apa yang benar-benar menetapkan orang yang kompleks ini selain pembina negara lain di Asia adalah apa yang tidak dilakukannya - dia tidak menjadi korup, dan dia tidak berkuasa terlalu lama.
  • Pada tahun 2002, Lee menjadi rakan dari Imperial College London sebagai pengiktirafan terhadap promosinya terhadap perdagangan dan industri antarabangsa, dan pembangunan inisiatif sains dan inovasi dengan UK.[116]
  • Pada tahun 2006, Lee telah dianugerahkan Anugerah Woodrow Wilson Awards untuk Perkhidmatan Awam oleh Woodrow Wilson International Centre for Scholars.
  • Pada tahun 2007, Lee dianugerahi Doktor Kehormat dalam Undang-undang di Universiti Kebangsaan Australia di Canberra, walaupun di tengah protes daripada 150 pelajar dan kakitangan.[117]
  • Pada Oktober 2009, Lee telah dianugerahkan anugerah Pencapaian Sepanjang Hayat pertama oleh Majlis Perniagaan AS-Asean pada majlis makan malam ulang tahun ke-25 di Washington, DC. Dalam penghormatannya, bekas Setiausaha Negara Amerika Syarikat dan pemenang Hadiah Nobel Keamanan 1973 Henry Kissinger berkata:[118]
Beliau telah menjadi tokoh mani bagi kita semua. Saya tidak banyak belajar dari orang lain seperti yang saya ada dari Encik Lee Kuan Yew. Beliau menjadikan dirinya seorang rakan Amerika Syarikat yang tidak boleh diketepikan, bukan terutamanya oleh kuasa yang diwakilinya tetapi oleh kualiti pemikirannya.
Pertemuan Presiden AS di Pejabat Oval di White House sehari kemudian, Barack Obama memperkenalkannya sebagai "salah satu tokoh legenda Asia pada abad ke-20 dan ke-21. beliau merupakan orang yang membantu mencetuskan keajaiban ekonomi Asia."[119][120]
  • Pada 15 November 2009, Lee dianugerahkan Perintah Persahabatan Rusia oleh Presiden Dmitry Medvedev di luar APEC Singapore 2009.[121]
  • Pada 29 April 2010, Lee dinamakan dalam senarai TIME 100 sebagai salah satu daripada orang yang paling mempengaruhi dunia kita. Beliau diprofilkan sebagai Thinker[122]
Apabila Lee mengambil alih, pendapatan per kapita adalah kira-kira $ 400 setahun; Kini ia hampir $ 40,000 ... Kerana kepimpinannya, bandar bersaiz sederhana telah menjadi pemain antarabangsa dan ekonomi yang penting, terutama dalam memupuk hubungan transpasifik pelbagai hala. Tiada pemikir strategik yang lebih baik di dunia hari ini. Dua generasi pemimpin Amerika telah mendapat manfaat daripada nasihatnya.
  • Pada 14 Januari 2011, Lee menerima Anugerah Gryphon sulung daripada alma maternya, Raffles Institution, yang diberikan kepada Rafflesia yang terkenal yang telah memberikan sumbangan luar biasa kepada negara.[123]
  • Pada 19 Oktober 2011, Lee menerima Pingat Lincoln di Washington DC - satu penghormatan yang dikhaskan untuk orang-orang yang telah mencontohkan warisan dan watak yang terkandung oleh Abraham Lincoln.[124]
  • Pada 21 Februari 2012, Lee telah dianugerahkan Perintah Persahabatan Kazakhstan oleh Duta Besar Yerlan Baudarbek-Kozhatayev, di Istana.[125]
  • Pada 10 September 2013, Lee telah dianugerahkan Perintah Kehormatan Rusia oleh Duta Besar Leonid Moiseev atas sumbangannya untuk memupuk persahabatan dan kerjasama dengan perkembangan hubungan Persekutuan dan saintifik dan budaya Rusia.[126]
  • Pada 22 Mei 2014, gelaran Doktor Kehormat Akademi Diplomatik Kementerian Luar Negeri telah dibentangkan oleh kerajaan Rusia kepada Lee.[127]
  • Pada tahun 2016, Lee telah dianugerahkan Perintah Bunga Paulownia. Anugerah itu telah dibatalkan pada 23 Mac 2015, tarikh kematiannya.[128]

Rujukan[sunting | sunting sumber]

  1. ^ "Days of reflection for the man who defined Singapore: A transcript of Minister Mentor Lee Kuan Yew's interview with The New York Times". Today. Singapore. 13 September 2010. m/s. 14–17. Diarkibkan daripada asal pada 13 September 2010. 
  2. ^ "Condolence Messages from Our Partners". Dicapai 23 March 2016. 
  3. ^ Allison, Graham (28 March 2015). "Lee Kuan Yew: Lessons for leaders from Asia's 'Grand Master'". CNN. Dicapai 2 April 2015. 
  4. ^ Weatherbee, Donald E. (23 April 2008). Historical Dictionary of United States-Southeast Asia Relations. Scarecrow Press. m/s. 213. ISBN 9780810864054. Dicapai 2 April 2015. 
  5. ^ a b Buckley, Chris (23 March 2015). "In Lee Kuan Yew, China Saw a Leader to Emulate". The New York Times (blog).
  6. ^ a b "Singapore's founding father Lee Kuan Yew dies at 91". BBC News. London. 22 March 2015. 
  7. ^ Rose, Charlie (22 October 2009). "Lee Kuan Yew Interview". Charlie Rose. 
  8. ^ "Lee Kuan Yew, Singapore's Founding Father, Dies at 91". The Wall Street Journal. New York. 22 March 2015. 
  9. ^ "Lee Kuan Yew: Grief, gratitude and how a nation grew closer together". The Straits Times. Singapore. 4 April 2015. 
  10. ^ "Singapore's first Prime Minister Lee Kuan Yew dies aged 91". Channel NewsAsia. Singapore. 23 March 2015. 
  11. ^ a b c d e f g h i j k Lee Kuan Yew (2000). From Third World to First. Singapore: Marshall Cavendish. 
  12. ^ Low, Shawn; McCrohan, Daniel (2012-07-01). Singapore. Lonely Planet. ISBN 9781742208541. 
  13. ^ a b Lee Kuan Yew (1998). The Singapore Story. Singapore: Marshall Cavendish. 
  14. ^ a b c d e f Lee Kuan Yew (1998). Lee Kuan Yew The Man And His Ideas. Singapore: Times Edition. 
  15. ^ Chan, Robin; Tan, Sumiko. "Remembering Lee Kuan Yew: Devoted husband and caring father". The Straits Times. Singapore. Dicapai 27 March 2015. 
  16. ^ "Brother of Lee Kuan Yew, Freddy Lee dies at 85". The Temasek Times. Singapore. 29 June 2012. 
  17. ^ "Lee Choo Neo". Singapore Women's Hall of Fame. 
  18. ^ Plate, Tom (2013). Conversations with Lee Kuan Yew – Citizen Singapore: How to Build a Nation. Singapore: Marshall Cavendish. m/s. 40–42. ISBN 978-981-439-861-9. 
  19. ^ "The Cabinet – Mr LEE Kuan Yew". Government of Singapore. 21 June 2006. Diarkibkan daripada asal pada 4 February 2007. Dicapai 7 April 2012. 
  20. ^ "The Cabinet – Mr LEE Kuan Yew". Government of Singapore. 21 June 2006. Diarkibkan daripada asal pada 4 February 2007. Dicapai 7 April 2012. 
  21. ^ "Speech by Mr Lee Kuan Yew, Minister Mentor, at Speak Mandarin Campaign's 30th anniversary launch" (PDF). Channel NewsAsia. Singapore. 17 March 2009. Dicapai 7 April 2012. 
  22. ^ Lee Wei Ling (21 March 2010). "No need for a 'uneqqee' name". The Sunday Times. Singapore. 
  23. ^ Tan, Sumiko; Fook Kwang Han; Fernadez, Warren (1998). Lee Kuan Yew: The Man and His Ideas. Singapore: Times Editions. ISBN 978-981-204-049-7. 
  24. ^ Lee Kuan Yew (2011). Hard Truths to Keep Singapore Going. Singapore: Straits Times Press. 
  25. ^ "Board of Directors". Temasek Holdings. 2012. Dicapai 7 April 2012. 
  26. ^ a b c d "Mr. Lee Kuan Yew, Prime Minister of Singapore, and his family,1989 [1] – BookSG – National Library Board, Singapore". 
  27. ^ McCarthy, Terry (23 August 1999). "Lee Kuan Yew". Time Asia. Hong Kong. Lee Kuan Yew towers over other Asian leaders on the international stage ... 
  28. ^ Lee Kuan Yew (2012). My Lifelong Challenge: Singapore's Bilingual Journey. Singapore: Straits Times Press. ISBN 978-981-4342-03-2. 
  29. ^ The Data Team (22 March 2015). "Lee Kuan Yew's Singapore An astonishing record". The Economist. London. Dicapai 27 March 2015. 
  30. ^ Josey, Alex (1980) [1971]. Lee Kuan Yew Vol. 1. Singapore: Times Books International. m/s. 41. ISBN 978-9971-65-043-8. 
  31. ^ Branigin, William (22 March 2015). "Lee Kuan Yew, who led Singapore into prosperity over 30-year rule, dies at 91". The Washington Post. Dicapai 27 March 2015. 
  32. ^ "David Widdicombe – On The Hill". 15 November 2016. 
  33. ^ McCarthy, Terry (23 August 1999). "Lee Kuan Yew". Time. New York. Dicapai 6 September 2012. 
  34. ^ Yap, Sonny; Richard, Lim; Weng, K. Leong (2010). Men in White: The Untold Story of Singapore's Ruling Political Party. Singapore: Straits Times Press. m/s. 35. ISBN 9814266515. 
  35. ^ Poh, Soo K; Tan, Jing Quee; Koh, Kay Yew (2010). The Fajar Generation: The University Socialist Club and the Politics of Postwar Malaya and Singapore. Petaling Jaya: SIRD. ISBN. m/s. 128. ISBN 9789833782864. 
  36. ^ Loh, Kah S (2012). The University Socialist Club and the Contest for Malaya: Tangled Strands of Modernity. Amsterdam: Amsterdam University Press. m/s. 54–60. ISBN 9089644091. 
  37. ^ Lee Ting Hui (1996). The Open United Front: The Communist Struggle In Singapore 1954–1966. Singapore: South Seas Society. m/s. 49. 
  38. ^ Wu Cai Tang (2014). Youth On Trial. Singapore: Function 8. m/s. 144–145. 
  39. ^ Tan Kok Chiang (2014). Youth On Trial. Function 8. m/s. 144–145. 
  40. ^ Kenyataan Media JPM Mengenai Isu Pembatalan Jambatan Bengkok
  41. ^ Lee Kuan Yew Minta Maaf Kepada Perdana Menteri
  42. ^ Dr Mahathir Sifatkan Lee Kuan Yew Sombong
  43. ^ Lee Kuan Yew (2000). From Third World to First. New York: HarperCollins. m/s. 672. ISBN 0-06-019776-5. 
  44. ^ Erlanger, Steven (29 November 1990). "New Leader takes Singapore's Helm". The New York Times. 
  45. ^ Lee, Kuan Yew (2000). From Third World to First – The Singapore Story (1965–2000). Times Edition. m/s. 744. ISBN 981 204 984 3. 
  46. ^ 华语 Cool!. zaobao.com (7 December 2004).
  47. ^ "Singapore's Lee Kwan Yew hospitalized". International Herald Tribune. Paris. 13 September 2008. 
  48. ^ "MM treated for chest infection". The Straits Times. Singapore. 29 September 2010. 
  49. ^ "Former Singapore PM on 'psychopathic' North Koreans". The Guardian. London. 29 November 2010. 
  50. ^ "WikiLeaks: Singapore joins global chorus of disapproval". The Straits Times. Singapore. AFP, AP. 1 December 2010. 
  51. ^ "Insight: Grilling the Minister Mentor". The Straits Times. Singapore. 14 January 2011. 
  52. ^ http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_637019.html
  53. ^ "SM Goh, MM Lee to leave Cabinet". Singapore: Channel NewsAsia. 14 May 2011. 
  54. ^ "Singapore's Lee Kuan Yew admits nerve illness". BBC News. 7 November 2011. 
  55. ^ "I've still got two legs, I will make a contribution". AsiaOne. 7 November 2011. 
  56. ^ Au Yong, Jeremy (16 February 2013). "Lee Kuan Yew in hospital because of suspected Transient Ischaemic Attack". The Straits Times. Singapore. Dicapai 16 February 2013. 
  57. ^ "Former MM Lee Kuan Yew hospitalised". Channel NewsAsia. Singapore. 16 February 2013. Dicapai 16 February 2013. 
  58. ^ Chua, Linus (16 February 2013). "Singapore's Lee Kuan Yew Ill After Stroke-Like Event". Bloomberg BusinessWeek. New York. Dicapai 17 February 2013. 
  59. ^ "Lee Kuan Yew, Singapore's first prime minister, hospitalised following brain-related blockage". The Washington Post. 16 February 2013. Dicapai 17 February 2013. 
  60. ^ "Singapore's first PM Lee Kuan Yew not well: Report". Zee News. 16 February 2013. Dicapai 16 February 2013. 
  61. ^ Ramesh, S. (15 February 2013). "Former MM Lee Kuan Yew misses Lunar New Year dinner". Channel NewsAsia. Dicapai 17 February 2013. 
  62. ^ "Lee Kuan Yew discharged from SGH". AsiaOne. 17 February 2013. Dicapai 17 February 2013. 
  63. ^ Hoe Pei Shan (17 February 2013). "Lee Kuan Yew discharged from SGH and resting at home". The Sunday Times. Singapore. Dicapai 17 February 2013. 
  64. ^ "Lee Kuan Yew, Singapore's first PM, discharged from hospital following brain-related blockage". The Washington Post. 17 February 2013. Dicapai 17 February 2013. 
  65. ^ "Singapore's founding PM Lee Kuan Yew in hospital". Yahoo! News. 4 February 2014. Dicapai 2 June 2014. 
  66. ^ Tan, Jeanette (24 April 2014). "Photo of a very thin Lee Kuan Yew sparks concern". Yahoo! News. Dicapai 2 June 2014. 
  67. ^ Jaipragas, Bhavan (21 February 2015). "Singapore founding PM Lee Kuan Yew in ICU but 'stable'". Yahoo! News. 
  68. ^ "Lee Kuan Yew in hospital with severe pneumonia, condition 'stabilised'". Channel NewsAsia. 21 February 2015. Diarkibkan daripada asal pada 24 February 2015. 
  69. ^ "Doctors restart antibiotics for former PM Lee Kuan Yew". Yahoo! News. 26 February 2015. 
  70. ^ "Singapore's founder sedated, on life support". Yahoo News. 26 February 2015. 
  71. ^ Abbugao, Martin (18 March 2015). "Singapore's founding leader Lee 'critically ill'". Yahoo! News. Agence France-Presse. Dicapai 21 March 2015. 
  72. ^ "Mr Lee Kuan Yew's condition remains critical: PMO". Channel NewsAsia. Singapore. 20 March 2015. Dicapai 21 March 2015. 
  73. ^ "Mr Lee Kuan Yew has weakened further: PMO". Channel NewsAsia. Singapore. 22 March 2015. Dicapai 22 March 2015. 
  74. ^ Chun Han Wong; Venkat, P.R. (20 March 2015). "Singapore Police Identify Suspect in False Web Post About Lee Kuan Yew". The Wall Street Journal. New York. Dicapai 6 April 2015. 
  75. ^ Hanna, Jason (18 March 2015). "Singapore dismisses Lee Kuan Yew death report as hoax". CNN. Dicapai 6 April 2015. 
  76. ^ Chan, Fiona; Sim, Walter (19 March 2015). "Police looking into hoax website that falsely announced death of Mr Lee Kuan Yew". The Straits Times. Singapore. Dicapai 6 April 2015. 
  77. ^ a b "Passing of Mr Lee Kuan Yew, founding Prime Minister of Singapore" (Siaran akhbar). Prime Minister's Office Singapore. 23 March 2015. Diarkibkan daripada asal pada 25 March 2015. 
  78. ^ "Lee Kuan Yew: A very Singaporean send-off". BBC News. 29 March 2015. Dicapai 30 March 2015. 
  79. ^ "Lee Kuan Yew: Singapore holds funeral procession". BBC News. Dicapai 30 March 2015. 
  80. ^ "Family bids final farewell to Lee Kuan Yew in private ceremony at Mandai". AsiaOne. Singapore. 29 March 2015. Dicapai 30 March 2015. 
  81. ^ "Honor Committee". Fondation Chirac. 
  82. ^ "CNN: Lee Kuan Yew and the gay question". Yawning Bread (blog). December 1998. 
  83. ^ "Singapore's Lee Kuan Yew questions homosexuality ban". Reuters. 23 April 2007. 
  84. ^ De Clercq, Geert (24 July 2007). "Singapore considers legalizing homosexuality: Lee". Reuters. 
  85. ^ Tan, Sylvia (28 January 2011). "Singapore's Lee Kuan Yew will accept if grandchild is gay; discusses homosexuality in new book". Fridae. 
  86. ^ Toh, Elgin (23 January 2011). "Gay MP? 'Her private life is her private life'". The Sunday Times. Singapore. Diarkibkan daripada asal pada 28 March 2012. 
  87. ^ "Days of reflection for the man who defined Singapore: A transcript of Minister Mentor Lee Kuan Yew's interview with The New York Times". Today. Singapore. 13 September 2010. m/s. 14–17. Diarkibkan daripada asal pada 13 September 2010. 
  88. ^ Chan Eng Cheng (4 February 1983). An Agnostic speaks. The Straits Times (Singapore).
  89. ^ Varghese, Johnlee. "Lee Kuan Yew: 6 Interesting Facts about Singapore's Founding Father; Memorable Quotes". International Business Times, India Edition (dalam bahasa Inggeris). Dicapai 2017-08-25. 
  90. ^ a b Transcript of Minister Mentor Lee Kuan Yew's interview with Seth Mydans ofNew York Times & IHT on 1 September 2010. Diarkibkan 3 February 2014 di Wayback Machine., Prime Minister's Office of Singapore. Retrieved 31 January 2014.
  91. ^ "Lee Kuan Yew on death: I want mine quickly, painlessly". The Star (Kuala Lumpur), 6 August 2013.
  92. ^ Varghese, Johnlee. "Lee Kuan Yew: 6 Interesting Facts about Singapore's Founding Father; Memorable Quotes". 
  93. ^ TRANSCRIPT OF MINISTER MENTOR LEE KUAN YEW'S INTERVIEW WITH MARK JACOBSON FROM NATIONAL GEOGRAPHIC ON 6 JULY 2009 (FOR NATIONAL GEOGRAPHIC MAGAZINE JAN 2010 EDITION) Diarkibkan 15 January 2010 di Wayback Machine., SGPressCentre; retrieved 1 February 2014.
  94. ^ Lee Kuan Yew bids farewell to brother, AsiaOne.com, 30 June 2012; retrieved 1 February 2014.
  95. ^ "Transcript of Minister Mentor Lee Kuan Yew's interview with Seth Mydans of New York Times & IHT on 1 September 2010" (PDF). National Archives of Singapore. Dicapai 1 April 2015. 
  96. ^ Chan, Fiona; Ching, Choon Hiong. "The Singapore that LKY built" (PDF). The Straits Times. Diarkibkan daripada asal (PDF) pada 29 March 2015. Dicapai 29 March 2015. 
  97. ^ Suryadinata, Leo (2012). Southeast Asian Personalities of Chinese Descent, Vol. 1: A Biographical Dictionary. Singapore: Institute of Southeast Asian Studies. m/s. 525. ISBN 978-981-4414-14-2. Dicapai 28 July 2015. 
  98. ^ Ben Judah, "The Curse of Lee Kuan Yew: The leader eulogized by Obama as a ‘giant of history’ is being used to re-legitimize tyranny." POLITICO 23 March 2015
  99. ^ Blackwill, Robert D; Allison, Graham (13 February 2013). "Opinion: Seek the wisdom of Lee Kuan Yew". Politico.com. Retrieved 2 September 2014.
  100. ^ "Stop suing journalists: RSF tells Singapore leaders". Bangkok Post. Agence France-Presse. 26 March 2010. Dicapai 26 March 2010. 
  101. ^ Barr, M. (2009). The ruling elite of Singapore: Networks of power and influence.
  102. ^ Lee v. Globe and Mail (2001), 6 C.P.C. (5th) 354 (Ont.S.C.J.).
  103. ^ a b "Editor 'defamed' Singapore leader. BBC News. 24 September 2008.
  104. ^ "Singapore backs Lee in media case". BBC News. 8 October 2009.
  105. ^ Perez-Pena, Richard (25 March 2010). "Times Co. Settles Claim in Singapore". The New York Times. Dicapai 25 March 2010. 
  106. ^ "New York Times to pay damages to Singapore leaders". Agence France-Presse. 25 March 2010. Dicapai 25 March 2010. 
  107. ^ "Stop suing journalists: RSF tells Singapore leaders". Bangkok Post. 26 March 2010. Dicapai 26 March 2010. 
  108. ^ "Lee Kuan Yew's remarks on Malays". 
  109. ^ Allison, Graham (2013). Lee Kuan Yew – The Grand Master's Insights on China, the United States, and the World. Cambridge, MA: MIT Press. m/s. 76. 
  110. ^ Current Affairs, Mr Lee Kuan Yew's response to wikileaks' claim, The Online Citizen, 5 Sept 2011
  111. ^ "Singapore's Lee backtracks on Muslim comments’" Channel NewsAsia, 28 January 2011.
  112. ^ Current Affairs, Politics, MM Lee speaks again on Malay-Muslim integration, The Online Citizen, 4 Oct 2011
  113. ^ http://articles.latimes.com/1987-06-21/news/mn-8983_1_baby-boom
  114. ^ "Bio of Lee Kuan Yew". Government of Singapore. Diarkibkan daripada asal pada 26 September 2008. Dicapai 10 September 2008. 
  115. ^ McCarthy, Terry (23 August 1999). "Asians of the Century: A Tale of Titans". Time. New York. 
  116. ^ "Commemoration Daypride". Reporter. Imperial College London. 13 November 2002. 
  117. ^ Skehan, Craig (28 March 2007). "Hostile welcome for Lee Kuan Yew". The Sydney Morning Herald. 
  118. ^ "Warm tributes from old friends" (Siaran akhbar). Washington DC: The White House. 29 October 2009. Diarkibkan daripada asal pada 2 November 2009. 
  119. ^ "Obama welcomes 'legendary' Lee Kuan Yew". Agence France-Presse. 29 October 2009. 
  120. ^ "Remarks by President Obama and Minister Mentor Lee Kuan Yew of Singapore before Meeting" (Siaran akhbar). Washington DC: The White House. 29 October 2009. Diarkibkan daripada asal pada 2 November 2009. 
  121. ^ Hoe Yeen Nie (16 November 2009). "Russia, S'pore move towards closer ties with new governmental body". Channel NewsAsia. Singapore. Dicapai 22 March 2011. 
  122. ^ "Lee Kuan Yew – The 2010 TIME 100". Time. New York. 29 April 2010. Dicapai 29 April 2010. 
  123. ^ "S'pore must preserve meritocracy in govt schools, says MM Lee". Channel NewsAsia. Singapore. Dicapai 13 January 2011. 
  124. ^ Marks, Simon (19 October 2011). "Former MM Lee Kuan Yew receives Lincoln Medal". Channel NewsAsia. Singapore. Dicapai 20 October 2011. 
  125. ^ Chan, Joanne (21 February 2012). "Lee Kuan Yew conferred Order of Friendship by Kazakhstan". Singapore: Channel NewsAsia. Dicapai 21 February 2012. 
  126. ^ Kumar, Chitra (6 January 2014). "Lee Kuan Yew conferred Order of Friendship by Kazakhstan". Singapore: Channel NewsAsia. Dicapai 6 January 2014. 
  127. ^ "Moscow honours Lee Kuan Yew with doctorate". The Straits Times. Singapore. 24 May 2014. 
  128. ^ "Lee Kuan Yew to be conferred one of Japan's highest awards". Dicapai 8 February 2016. 

Bacaan lanjut[sunting | sunting sumber]

Sumber utama[sunting | sunting sumber]

  • Lee, Kuan Yew (1998). The Singapore Story: Memoirs of Lee Kuan Yew, Vol. 1. Times Editions. ISBN 9789812049834. 
  • —— (2000). From Third World to First: 1965–2000: Memoirs of Lee Kuan Yew, Vol. 2. Harper. ISBN 9780060197766. 
  • —— (2005). Keeping My Mandarin Alive: Lee Kuan Yew's Language Learning Experience. World Scientific Publishing Company. ISBN 9789812563828. 
  • —— (2011). Hard Truths To Keep Singapore Going. Straits Times Press. ISBN 9789814266727. 
  • —— (2012). My Lifelong Challenge: Singapore's Bilingual Journey. Straits Times Press. ISBN 9789814342032. 
  • —— (2013). One Man's View of the World. Singapore: Straits Times Press. ISBN 9789814342568. 
  • —— (2013). The Wit and Wisdom of Lee Kuan Yew. Didier Millet. ISBN 9789814385282. 
  • —— (2014). Lee Kuan Yew: A Life in Pictures. Straits Times Press. ISBN 9789814342582. 

Karya dipetik[sunting | sunting sumber]

Pautan luar[sunting | sunting sumber]

Temuramah dan rencana
Jawatan politik
Gelaran Baru Perdana Menteri Singapura
1959–1990
Diikuti oleh:
Goh Chok Tong
Didahului oleh
Hon Sui Sen
Menteri Kewangan
Pemangku

1983
Diikuti oleh:
Tony Tan
Didahului oleh
S. Rajaratnam
Menteri Kanan
1990–2004
Diikuti oleh:
Goh Chok Tong
Gelaran Baru Menteri Mentor
2004–2011
Jawatan digugurkan
Kerusi dewan
Gelaran Baru Ahli Parlimen
untuk Tanjong Pagar SMC

1959–1991
Perlembagaan digugurkan
Ahli Parlimen
untuk Tanjong Pagar GRC

1991–2015
Diikuti oleh:
Joan Pereira
(wad Tanjong Pagar)
Jawatan parti politik
Gelaran Baru Setiausaha Agung Parti Tindakan Rakyat
1954–1992
Diikuti oleh:
Goh Chok Tong